به‌ناز حەمه‌رەشید     هه‌رچه‌نده‌ کاریگه‌رییه‌کانی راگه‌یاندن زۆرن به‌ڵام یه‌کێک له‌و کاریگه‌ریانه‌ی که‌راگه‌یاندن له‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر دروستی ده‌کات کۆنترۆڵکردنی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ که‌ ره‌گه‌زێکی گرنگه‌ بۆ پاراستنی سیستم و سه‌قامگیری هه‌رکۆمه‌ڵگا‌یه‌ک ، مه‌به‌ست لێی ئه‌وده‌سه‌ڵاته‌ نه‌بیراوه‌یه‌ که ‌تاک حسابی بۆده‌کات واتا له‌به‌رچاویده‌گرێت و به‌پێی ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت‌ ده‌کات له‌ناوئه‌وکۆمه‌ڵه‌ی تیایدا ده‌ژی ، رایسمان (3)جۆر کۆنترۆڵی کۆمه‌ڵایه‌تی جیاکردۆته‌وه‌ : یه‌که‌میان : له‌رێی ره‌چاوکردنی ئه‌و به‌هاو عورفانه‌و‌‌ه‌ یه‌ته‌دی که‌  کۆمه‌ڵ  به‌پێی مێژوو قبوڵیکردووه‌ و په‌یوه‌ندی به‌و‌ عورف و داب ونه‌ریته‌وه‌ هه‌یه‌ که‌‌ له‌ کۆمه‌ڵدا پیاده‌ ده‌کرێت ، دووه‌میان: ناوخۆییه‌و په‌یوه‌ندی به‌ قه‌ناعه‌ت و به‌های که‌سه‌که‌وه‌ هه‌یه‌ ، له‌ژێر رۆشنایی ئه‌وپێوه‌رو به‌هایانه‌دایه‌ که‌ له‌خودی تاک خۆیدایه‌ وه‌کو : خۆبه‌زلزانی و خاکیبون و رێزگرتن و هتد  سێیه‌میان: ده‌ره‌کییه‌و په‌یوه‌ندی به‌ قبوڵکردن ورازیبونی که‌سانی دیکه‌وه‌‌ هه‌یه له‌ رێی پابه‌ندبونی تاک به‌هه‌مان هه‌ڵسوکه‌وتی خه‌ڵکانی تره‌وه واتا ده‌بێت وه‌ک خه‌ڵکی هه‌ڵسوکه‌وت بکه‌یت..   راگه‌یاندنیش گرنگترین ئامرازی کۆنترۆڵکردنی کۆمه‌ڵایه‌تییه، بۆچی؟ ‌له‌به‌رئه‌وه‌ی ئامرازێکی جه‌ماوه‌رییه په‌یامه‌کانی ده‌گاته‌ زۆرترین که‌س که‌ئه‌مه‌ش یه‌کێکه‌ له‌خاسیه‌ته‌ گرنگه‌کانی ،‌ هه‌روه‌ها خه‌ڵک بۆبه‌ده‌ستهێنانی زانیاری وه‌ک سه‌رچاوه‌ پشتی پێده‌به‌ستێت و تاراده‌یه‌کیش بیروباوه‌رو جۆری ژیانیان دیاریده‌کات ، هه‌روه‌ها راگه‌یاندن له‌رێی ریکلامکردن بیروراو بیری دیاریکراو ده‌کاته‌ عورف و دواتر جه‌ماوه‌ر قبوڵی ده‌کات ، رۆڵی راگه‌یاندن له‌ پرۆسه‌ی کۆنترۆڵکردنی کۆمه‌ڵایه‌تی یه‌کخستنی خه‌ڵکه‌ له‌سه‌ر (رۆشنبیر)یه‌ک که‌ده‌رچون لێی قورسه‌ ، جۆری ره‌فتاره‌کانیش که‌ خه‌ڵک له‌ راگه‌یاندنه‌وه‌ فێری ده‌بێت به‌پێی تێپه‌ربونی کات لای زۆرینه‌ی خه‌ڵک ده‌بێته‌ عورف و لاساییکردنه‌وه‌ وده‌بێته‌ به‌شێک له‌ رۆشنبیری کۆمه‌ڵ ، بێگومان راگه‌یاندن ده‌توانێت به‌ ئه‌رێنی و نه‌رێنی کار له‌سه‌ر دروستکردنی ئه‌م کاریگه‌رییه‌ بکات ، واتا ئه‌گه‌ر راگه‌یاندنێک بییه‌وێت کار له‌سه‌ر بابه‌تێکی ناباو به‌کۆمه‌ڵگه‌ بکات و مه‌به‌ستی بێت بیکاته‌ باو جه‌ماوه‌ری له‌سه‌ر رابهێنێت ئه‌وا له‌رێی کارکردن له‌سه‌ری ده‌توانیت بیکات وه‌ک ئه‌وه‌ی‌ له هه‌ندێک ‌راگه‌یاندنی کوردیدا ده‌یبینین..  پێشتر زۆر نامۆ بو ئه‌گه‌ر قسه‌ له‌سه‌ر هه‌ندێک بابه‌ت بکرایه به‌ڵام ئێستا کار له‌سه‌ر به‌باوکردنی هه‌ندێک بابه‌ت  و ره‌فتار ده‌کات ، چونکه‌ بیرمان نه‌چێت فێربون و لاسایکر‌دنه‌وه‌ هه‌یه ودواتریش ئاسایی ده‌بێته‌وه‌ لای وه‌رگر و ئه‌گه‌ری دوباره‌کردنه‌وه‌ی هه‌یه‌ چونکه‌ بینه‌ره‌کان جیاوازن له‌ئاستی رۆشنبیری ئاست نزم تا ئاست به‌رز ، ئه‌گه‌ر راگه‌یاندنێکیش بییه‌وێت کار له‌سه‌ر راهاتنی جه‌ماوه‌ر له‌سه‌ر بابه‌تێکی ئه‌رێنی وه‌ک به‌ها جوانه‌کان بکات ئه‌وا ده‌توانێت کاری له‌سه‌ر بکات و له‌ مێشکی جه‌ماوه‌ردا بیچه‌سپینێت و بیکاته‌ عورف و به‌شێک له‌رۆشنبیری کۆمه‌ڵ ، بۆیه‌ پێویسته‌ راگه‌یاندن زۆر به‌ وریاییه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بڵاوکردنه‌وه‌ی په‌یامدا بکات.. .                 * مامۆستای زانکۆ

  هیوا سەید سەلیم دوای ئەوەی جینینن پلاسخارت، نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ کاروباری عێراق بۆ جاری دووەم لەسەر کێماسیەکانی نێو پرۆسەی سیاسی و حوکمڕانی لە عێراق و هەرێمی کوردستان هۆشداری دایە بەرپرسان و حزبەکانی هەرێمی کوردستان. ئەمڕۆ لەمەراسیمی دەرچوونی ژمارەیەک خوێندکار لەخولی ئەفسەرانی  قەڵاچوالان لەسەر زاری هەریەک لەنێچیروان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان، هەروەها  شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی هەرێمی کوردستان، گوێبیستی بەشێک لەو قسەو ڕەخنانە بووینەوە کە پێشتر کەسانی وەک جینین پلاسخارت‌و دۆستانی دیکە لەباڵوێزی ولاتان‌و کەسانی چاودێرلە بەرپرسانی هەرێم و حزبە باڵادەستەکانیان دەگرت. پرسی دەستوەردانی حزبی لە کاروباری پێشمەرگە لەلایەن (پارتی و یەکێتی)وە، هەرەوها هەنگاونەنان بە ئاڕاستەی یەکگرتنەوەی ڕاستەقینەی هێزی پێشمەرگە،  لە سوپایەکی یەکگرتووی نیشتمانی، بەشێک بوون لە وتاری ئەمڕۆ نێچیروان بارزانی و تەنانەت وەزیری پێشمەرگەش کە لە مەراسیمەکە پێشکەشیان کرد. بەدەر لە بارودۆخی پێشمەرگە کە پشکی شێری وتارەکان بوون، سەرۆکی هەرێمی کوردستان هەڵوەستەی لەسەر ئەو کرد کە:"نابێت دامەزراوەکانی وەک حکومەت و پەرلەمان و دامەزراوەی دادوەرەی لە ململانێ سیاسیەکان تێوە بگلێن" ئەوە رێک ئەو رەخنەیە  کە هەفتەی رابردوو پلاسخارت لەبەردەم ئەنجومەنی ئاسایش لە هەرێمی کوردستانی گرت،  کاتێک باسی لە دوو ئیدارەی زەرد و سەوزیبۆ ئامەدەبووان کرد. زەقکردنەوەی مەترسیەکانی سەر هەرێمی کوردستان کە بە ڕوونی لە وتارەکانی مەڕاسیمی قەلاچۆلان بیستران، ڕێک ئەو هۆشداریەیە کە هەفتەی ڕابردوو نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان و تەنانەت باڵوێزی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە دوو بۆنەی جیادا باسیان لێوەکردبوو. شایانی باسە ووتنەوەی قسەی دۆستان لە زاری گەورە بەرپرسانی هەرێم بۆ حاڵی دەردی هەرێمی کوردستان بەس نیە، بگرە دەبێت ئەو جۆرە هۆشداریدانە هەموو لایەک ڕابچڵەکێنێت بە ئاڕاستەی هەنگاونانی جدی بۆ چارەسەری کێشەکان. ئەوەی لێرەدا جێگای هەلوەستەیە ئەوەیە کە لە هەرێمی کوردستاندا گرنگە بەرپرسان لە نیگەرانیەکانی خەڵکی کوردستان تێگەیشت بن،جگە لەوش باسکردن  لە مەترسی لەتبوونی ئەو هەرێمە و گواستنەوەی ناکۆکیەکان بۆ شەڕی دەسەڵات، کە هەرێمی کوردستان بەرەوە لەتبوونئ گەل و خاکەکەی ببات پرسێک بوو باسی لیوەکرا. شایانی باسە، ساڵی پار جینین پلاسخارت، لە کۆنفراسێکی زانکۆی ئەمەریکی لە دهۆک زۆر ڕاشکاوانە وتبووی:" مانەوەی ئەزموونی هەرێمی کوردستان تا سەر زامن نیە" دوای ساڵێک لەو قسەیەی ئەو جارەیەیان هەفتەی ڕابردوو لە راپۆرتێکیدا کە پێشکەشی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کردبوو لە چوارچێوەی هەڵسەنگاندنی بۆ بارودۆخی عێراق و هەرێمی کوردستان هەمان هۆشداری لەسەر بارودۆخی هەرێمی کوردستان دابووەوە. بۆیە دوای ئەوەی لە چەند رۆژی ڕابردوو شەڕە قسە لە نێوان حزبەکانی دەسەڵات تا ئاستێک هێورکرایەوە، لەم بۆنەیەشدا کێماسیەکان بەشێکیان باسیان لێوەکرا، ئیدی خەڵکی کوردستان لە چاوەڕوانی هەنگاوی کرداری دەبێت،  بۆ چارەسەری ئەو قەیرانانەی کە بە هۆی شەڕ لەسەر داهات و پۆست بەرۆکی هەرێمی کوردستانی گرتووە و خەلکەکەش باجە گرانەکەی داوە. حزبەکان بە ئاڕاستەی چارەسەر نەڕۆن،  دەبێت چاوەڕان بن دۆستان پشتمان تێبکەن،دواتر ولاتانی دەوروبەر ئەو دۆخە خرابەی ناوخۆی هەرێمی کوردستان باشتر بۆ خۆیان بقۆزنەوە، بە ئامانجی لاوازکردن و تەنانەت نەهێشتنی قەوارەی هەرێمی کوردستان، کەواتە دوای ئەوەی لە هۆشداریەکە گەیشتن لە مەترسیەکانیش بگەن، ئەوسا چارەسەر ئاسان دەبێت.

دڵشاد عەبدولڕەحمان  زۆربەی ئەوانەی لەتەمەنی ئێمەمانانن ولەکاتی خۆیدا سەریان لەئەدەب وسیاسەت خوراوە،هەم ناوی موزەفەر نەوابیان وەک شاعیرێکی بەرهەڵستکاری عێراقی بیستوە،هەم سەرسامیش بوون بەشیعری پاکانە،کەشاعیری شەهید دڵشاد مەریوانی بەزمانێکی ئێجگار پاراو،وەریگێڕاوەتە سەرکوردی و ڕەوانشاد حەمەجەزای هونەرمەندو پێشمەرگەش کردویەتیە لاواندنەوەیەکی کاریگەر.ئەوەی هانیدام بۆدەربڕینی ئەم سەرنجە ،ئەونوسینانەیە کەلەدوێنێوە بەهۆی مەرگی نەوابەوە دەنوسرێ هەمووان بەهەمان نەفەسی جاران ستایشی شیعری پاکانە دەکەن.من کەوەک ئەوزۆربەی هاوڕێیانە لەکاتی خۆیدا بەوشیعرەسەرسام بووم،وەلێ لەئێستاداتەواوتێڕوانینم گۆڕاوە.لەئێستاداکەئەوشیعرەدەخوێنمەوە چەندین پرسیارم لادەوروژێ کە حەزم کرد لەگەڵ ئێوەدابیانکەمە دەرگایەک بۆگفتوگۆ.دایکەکە دەڵێ ئەگەر تۆ پاکانە بکەی ئێمە چۆن ڕوومان بێ لەکۆڵاندا سەرهەڵبڕین؟واتە قیروسیالەخۆت بکە بۆئەوەی ئێمە سەربەرزبین!بەتێڕوانینی ئێستای من ئەوە ئەوپەڕی خۆپەرستیەلای دایکەکەوە.دایک دەڵێ گوێ مەدەرە مناڵەکەت کەهەتیودەبێ،حزب دەبێتە باوکی،بەتێڕوانینی ئێستام نەک حزب بەڵکو هیچ کەس جێگای باوک ناگرێتەوە دەکرێ ئەوهاوڕێیانەی باوکیان شەهیدبوون ،لەسەر ئەوبڕگەیە قسەیان هەبێ.بەتێڕوانینی ئێستام ئەوشیعرە پڕە لەهاندانی مەرگ دۆستی لەپێناو گۆڕینی دەسەڵات وسەندنەوەی حوکمڕانی لەحزبێک بۆحزبی شاعیرکەڕوداوەکانی ئەم دەیان ساڵەی ڕابردو سەلماندیان کە هەم پاکانە ئەو ڕسوابونەی بەرهەم نەهێناوە نەبۆ پاکانەنوسەکان،نەبۆ کەس وکاریشیان وەنە ئەوانەی لەبری پاکانەش ،شەهیدبوون تاجی سەروەری کراوەتە سەر ڕۆڵەکانیان .بەکورتی وکرمانجی لەئێستادا من وای دەبینم ئەوخەباتەی نەواب وهاوڕێکانیان دژی حکومەتە عێراقیەکان دەیانکرد هیچی شایانی قوربانیدان نەبوو بەگیانی خۆیان،چونکە خەباتێک بوو بۆ گۆڕینی دەسەڵاتی حزبێک بەدەسەڵاتی حزبێکی تر، نەک بەرگری لەنیشتمان یان خەبات بۆڕزگاری وسەربەخۆیی.خەباتی ئێمەی کورد جیاوازبوە لەخەباتی عێراقیەکانی تر بۆیە شەهیدبوون وگیانفیداییش بۆئێمەئەگەر پاساوێکی هەبووبێ ،بەدڵنیاییەوە ،بۆ عێراقیە بەرهەڵستکارەکانی تر پاساوێکی ئایدۆلۆجی وابوە کەژیانی مرۆڤەکانی لا بێ بەهابوە،چونکە هەرگیز گۆڕینی دەسەڵاتێک بەدەسەڵاتێکی تر،هێندەناهێنێ کەمرۆڤ گیانی خۆی بۆببەخشێ،یان هانی خەڵکی بدابۆگیانبەخشین،بەتایبەتیش کەهیچ گرەنتەکیش نیە حزبەکەی تر کەهاتە سەردەسەڵات لەڕێڕەوی حەکمڕانیدا لەوەی پێشوتر دادپەروەرتر دەبێ ،کەئەگەرواش بێ دیسان هەر قوربانی بەگیانبەخشین ناهێنێ.

دانا حه‌مه‌عه‌زیز ئەردۆغان ڕایگەیاند، پەسندی ناکات سوید و فینلاندا ببنە ئەندامی ناتۆ! دوێنێ ئەردوغان بە ڕاشکاوی وتی "هیچ پێویست ناکات وەفدی ئەو دوو وڵاتە سەردانی تورکیا بکەن بۆ نەرمکردنی هەڵویستی حکومەتی تورکیا لەوبارەیەوە". ئەردوغان دوپاتیکردەوە، سویدو فینلاندا پشتیوانی پەکەکە دەکەن و، هەردوو وڵات بونەتە گەورەترین خانەخوێی کوردە تیرۆریستەکان و جەمەعاتی فەتحوڵا گولەن. تورکیا لە شوباتی ١٩٥٢وە ئەندامی ناتۆیە. بەدرێژایی ئەو ٧٠ ساڵە بەهۆی گرنگیی جوگرافیای سیاسییەوە بەرامبەر یەکێتی سۆڤێتی جاران و ڕوسیای ئێستا، بەردەوام لەلایەن خۆرئاواوە چاوپۆشی لە رەفتارە ناشیرین و نا مرۆییەکانی کراوە. جارێ دیار نیە ئەردۆغان بەم هەڵوێستەی داوای چی لە خۆرئاوا دەکات، بەڵام ئەوەی ڕونە پارەو چەك و پشتیوانی زیاترە، هەموشی لەدژی کورد. هاوشێوەی ئۆکرانیا، هاتنی ئەم دوو وڵاتە خاوەن جیۆسیاسییە گرنگەی ئەوروپا بۆ ناو ناتۆ، پێگەی تورکیا لاواز دەکات. فینلاندا نزیکەی ١٣٠٠ کم سنوری بە ڕوسیاوە هەیە. سەینت پیتەرسبۆرگ (لینین گراد) دووەم گەورەترین شاری روسیا، لە سنوری فینلاندەوە، بە ئۆتۆمبێل کەمتر لە دوو سەعات ڕێگایە. ئەندامێتی فینلاندو سوید لە ناتۆدا، دەریای بەڵتیك بەتەواوی بەڕوی ڕوسیادا دائەخات، تەنگەی هیڵسەنکی پایتەختی فینلاندا لەگەڵ کالینین-ی پایتەختی ئیستۆنیای هاونەژادو ئەندامی ئێستای ناتۆ، دورییەکەی سەد کیلۆمەترێکە. * فینلاندو سوید، خاوەنی خاوێنترین و پێشکەوتوترین تەکنۆلۆجیای هەمەجۆرن، تەکنۆلۆجیای سەربازیی ئەم دوو وڵاتە لە ئاستێکی زۆر بەرزدایە. فینلاندا، ڕوبەرەکەی ٣٣٨ کم دوجایە، واتە نزیکەی هیندەی ئەڵمانیایە. دانیشتوانەکەی پێنج ملیۆنە، بەڵام کۆی داهاتی ناوخۆی ساڵانەی نزیکەی ٢٨٠ملیار دۆلارە. سوید، ڕوبەرەکەی ٥٢٨ کم دوجایە و لە ئسپانیا گەورەترە، دانیشتوانەکەی دە ملیۆنەو کۆی داهاتی ناوخۆی ساڵانەی ٥٥٠ ملیار دۆلارە.

     زكری موسا وەڵامی هەرێمی كوردستان بۆ بڕیاری دادگەی فیدڕاڵی لەبارەی بابەتی نەوت یەكلاییكەرەوەیە و پابەندی نابێت. لە ڕاستیدا بڕیاری پابەندنەبوون لە هیچەوە نەهاتووە بەڵكو كۆمەڵێك هۆكاری سیاسی و مێژوویی و دەستووری خۆی لە پشت ئەو پابەندنەبوونەدا دەبینێتەوە. ۱. لە نێوان هەرێم و بەغدا لەسەر دۆسیەی نەوت و سەرجەم دۆسیە هەستیارەكانی تر بێ متمانەییەكی قووڵ هەیە. لە دوای پەسەندبوونی دەستووری عێراق، بەغدا ٥٥ ماددەی دەستووری پێشێل كردووە. ئەو پێشێلكردنە بە ئاشكرا دژی بەرژەوەندییەكانی هەرێمی كوردستان بووە. ماددەی ۱٤۰ سەرباری ئەوەی بڕیاری دادگەشی بۆ دەرچووە بەڵام هێشتا جێبەجێ نەكراوە و هیچ دامەزراوەیەكی عێراقیش لەسەر ئەوە بەدەنگ نەهاتووە كە بۆچی دەستوور پێشێل دەكرێت. ۲. یاساكانی هەڵبژاردن هەمیشە بەشێوەیەك داڕێژڕاون كە زیان لە پێگە و نوێنەرایەتیكردنی ڕاستەقینەی كوردستان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەدات. ۳. لەو ساڵانەی كە بودجەی هەرێمی كوردستان لە بەغداوە دەهات هیچكاتێك بەغدا پابەندی ئەوە نەبووە كە ۱۷%ی بەشە بودجەی هەرێم بنێرێت و كەمتر لە ۱۰%ی ناردووە. ٤. ئەگەرچی بەپێی دەستوور پێشمەرگە بەشێكە لە مەنزوومەی بەرگریی عێراق كەچی هەتا ئێستا و تەنانەت لە شەڕی داعشیش یەك فیشەك و یەك دیناریش وەك بەشی پێشمەرگە لە حكوومەتی عێراقەوە نەهاتووە. ٥. سەبارەت بە بابەتی نەوت و گاز، هەرێمی كوردستان هیچ هەنگاوێكی پێچەوانەی دەستوور نەناوە. لە شوباتی ۲۰۰۷دا هەموو ئامادەكارییەكان بۆ یاسای نەوت و گاز تەواو بوو و ڕێككەوتن لەنێوان هەرێم و حكوومەتی ئەو كات هەبوو بۆ پەسەندكردنی یاسای نەوت و گاز، بەڵام حكوومەتی عێراقی دەستی كرد بە كاتكوشتن و بیانووهێنانەوە. ئەوكات حوسێن شەهرستانی كە وەزیری نەوتیش بوو باسی ئەوەی كردبوو كە پێویستە حكوومەتی عێراقی خەمساردی لەو بابەتە بكات و كات بكوژێ، كوردەكان ئەو توانایەیان نابێ خۆیان نەوت دەربهێنن. ئەمە نیەتی حوكمڕانەكانی بەغدای ڕوونتر كرد كە بڕوایان بە دەستوور و شەراكەت نییە. هەرێمی كوردستان خۆی نەوتی دۆزییەوە و دەریهێنا، بەڵام كاتێك هەرێم ناچار بوو نەوت هەناردەی دەرەوەی بكات كە حكوومەتی عێراق لە مانگی شوباتی ۲۰۱٤دا بودجەی هەرێمی بڕی. بڕینی بودجەی خەڵكی كوردستان هەنگاوێكی نایاسایی و نادەستووری و تاوانێكی گەورە بوو چونكە بە بڕینی بودجە سەرجەم خەڵكی كوردستان و تەنانەت منداڵی شیرەخۆریش كرانە ئامانج. هەر لەبەر ئەو كردەوە نادەستووریەی حكوومەتی عێراق و، بۆ ئەوەی هەرێم بتوانێ بودجە دابین بكات، حكوومەتی هەرێم دەستی كرد بە هەناردەكردنی نەوت. لە ڕاستیدا ئەوە سیاسەتە هەڵەكانی بەغدا بوو كە هانی هەرێمی دا نەوت دەربهێنێ و هەناردە بكات. ئامانجی حكوومەتی عێراقی لە بڕینی بودجە خنكاندنی هەرێم و وەستاندنی گەشەسەندنەكەی بوو بەڵام ئابووریی سەربەخۆی هەرێم ئەو سیاسەتەی بەغدای وەستاند. ٦. لە گەشەی ئابووری و سەقامگیری و خۆشگوزەرانیدا سەرباری بڕینی بودجە و كێشەی جۆراوجۆر، هەرێمی كوردستان لەچاو عێراق سەركەوتنی زیاتری بەدەست هێناوە. ئەوە لە حاڵێكە كە داهاتی عێراق لە دوای ڕووخانی سەددام یەك تریلیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە و كەس نازانێ ئەو هەموو پارەیە بۆ كوێ چوو و بۆ دەبێ خەڵكی ناوەند و باشووری عێراق لە هەژاریدا بژیین. ۷. بڕیاری دادگەی فیدڕاڵی لەم تەوقیتەدا بڕیارێكی سیاسی بووە بە پلەی ئیمتیاز و ئامانج لێی گوشارهێنانە بۆ هەرێمی كوردستان و پارتی بۆ ئەوەی دەستبەرداری هەڵوێستە سیاسییەكانی بێت. ئامانجی كۆتایشی بچووككردنەوەی تواناكانی هەرێم و بەهێزكردنی ناوەند و بەتاڵكردنەوەی فیدڕاڵیزمە لە ماناكانی خۆی. بڕیارەكە سیاسیە و دەبێ بە ڕێككەوتنی سیاسیش عیلاج بكرێت و كاركردن بۆ سەپاندنی بڕیارێكی سیاسی كێشەتان قووڵتر دەكات. ۸. هەرێمی كوردستان پابەندی ئەو بڕیارە نابێت چونكە بڕیارەكە بە نەفەسێكی شۆڤێنی و نادەستووری دەرچووە. بڕیاری ئەو لایەنە سیاسییانەی لە پشتە كە لە شازدەی ئۆكتۆبەر خاكی كوردستانیان داگیر كرد و ئێستاش ڕۆژانە دڕۆن و مووشەك لە هەرێمی كوردستان دەگرن. ۹. نەوت و سامانە سرووشتیەكان موڵكی گەلی كوردستانە. ئەو سامانە بۆ ماوەی سەد ساڵ بۆ بەهێزكردنی دەوڵەتی عێراق و وێرانكردن و جینۆسایدی كوردستان بەكار هاتووە. هیچ گەرەنتییەك نییە كە حوكمدارانی ئێستای عێراق هەمان سیناریۆی سەدساڵ پێش دووبارە نەكەنەوە. هیچ گەرەنتییەكیش نیە كە حكوومەتی عێراق لە حاڵەتی دەستبەسەرداگرتنی كەرتی نەوت و گازی هەرێم پابەندی ئەوە بێت بەشە بودجەی هەرێمی كوردستان بنێرێت. چونكە ئەزمونی تاڵی بڕینی بودجەی لەگەڵ بەغدادا هەیە. ۱۰. هەرێمی كوردستان هیچ دەستەڵاتێكی لە نەوتی بەسڕا و ڕۆمەیلە نیە و بەشداریش نیە لە تەرسیمی سیاسەتی نەوتیی عێراق، مەعقووڵ نیە خۆی لەو مافەش بێبەش بكات كە دەستی لە ڕەسمی سیاسەتی ئابووری و نەوتی خۆی هەبێت كە موڵكی خۆیەتی و سەروەتێكی سرووشتیە. ۱۱. كوردستان سەد ساڵ ئەزموونی تاڵ و پڕ لە كارەساتی لەگەڵ حوكمی ناوەندگەرایی و شۆڤینیەت و پێشێلكردنی شەراكەت هەیە و باش شارەزایانە. بۆیە ملكەچی بڕیاری ئەوانەش نابێت كە ئامانجی كۆتاییان نەهێشتنی هەرێمی كوردستانە. ۱۲. بەداخەوە لەناوخۆدا بەهۆی ئیرهابی فكری و پۆپۆلیزمەوە ئەو قەناعەتە لای بەشێك لە خەڵك دروست بووە كە دەبێ بە بڕیاری دادگەی فیدڕاڵی خۆشحاڵ بن. بەڵام حەقیقەتێك هەیە كە لە عێراقدا دامەزراوەكان و یاسا سەروەر نین و میلیشیا و میزاج و ئیرادەی تایفی و دەرەكی باڵادەستە. ئەو ئیرادە و میزاجەی ژیانی لە هاووڵاتیانی عێراقی تاڵ كردووە و دۆزەخی بۆ خوڵقاندوون بە دڵنیاییەوە خێری بۆ خەڵكی كوردستان ناوێت.

 د. چیا عەباس لە پێنجەمین ساڵیادی کۆچی دوایی کاک نەوشیروان پێویست ناکات باسی مێژوی ئەو مرۆڤە مەزنە بکەم. باسکردنی هاوکارو دۆست و دوژمن و نەیارەکانی کاک نەوشیروان شتێکی نوێ بە فەرهەنگی سیاسیمان نابەخشێت، قسەکردن لەسەر بازرگانە نزیک و دورەکان بەپێگەو مێژووی ئەو مرۆڤە دوبارەکردنەوەی تەوەرێکە کە هاوڵاتیانی کوردستان گوێبیستی بوون و لێیی بەئاگان. هاوکاتیش هاوڵاتیان  بوێرانە قسەی خۆیان کردووە، گەواهی بۆ ئەمەش سزادانی خەستی هاوکارەکانی و نەیارەکانی بوو لەدوا هەڵبژاردن بۆ پەرڵەمانی عێراق کە بە رێژەی سفر تا بیست و پێنج لە سەد ئیدیعای نوێنەرایەتی سەد لە سەدی هاوڵاتیان دەکەن. دانیشتنەکەی زرگوێز لە رۆژێک نزیکەی ٢٨ ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ هاورێی ئەزیزو مرۆڤێکی گەورەو تێکۆشەرێکی بێگەردو دۆستی زۆر نزیکی مام جلال و کاک نەوشیروان لە ئەمستردام یەکترمان بینی. کاک شازاد سائیب لە کۆتایی شەستەکانی سەدەی پێشوو لە بەغدا ناسیومەو ئەویش لەو سەردەمەدا منی بە کاک نەوشیروان ناساند. ئەو مرۆڤە مەزنە لە روداوێکی هاتوچۆ لەسەر رێگای سلێمانی- دوکان بۆ کاری فەرمی وەک وەزیرێکی کابینە گیانی لە دەستدا، لە پرسی بە خاک سپاردنی هەردوو مام جلال و کاک نەوشیروان فرمێسکی خەستیان بۆ رژاند. لەو دیدارەم لەگەڵیدا لە ئەمستردام کاک شازاد ئامۆژگارییەکی کردم کە تا لە ژیاندا مابم بیرم ناچێت. ساڵی ١٩٩٤ لە کۆنفرانسی مەڵبەندی دەرەوەی یەکێتی لە شارۆچکەیەکی نزیک مانهایمی ئەڵمانی بە ئامادەبوونی مام جلال و چەند سەرکردەیەکی تری یەکێتی بە دەنگی یەکەم بۆ دەستەی کارگێری مەڵبەندی دەرەوەی یەكیتی هەڵبژێردرام، ئەم ئاکامە لەو ساتەدا چەند بەرێزێک لە سەرکردە ئامادەبووەکانی یەکێتی سەغڵەت کرد. دواتر زانیم دەنگەکانی زۆربەی پێشمەرگەو کادیرە دێرینەکانی یەکێتی لە کۆنفرانسەکە یەکلاکەرەوە بوون لە دەنگەکانی بەندەو زۆربەی ئەوانەش لە کاک نەوشیروان زۆر نزیک بوون. بۆ خۆم زۆر بە شانازیەوە ئەم روداوەم باس دەکرد، کاک شازاد لەوە بە ئاگابوو و بۆ ئەوەی هۆشداریم بداتێ و لە خۆم بایی نەبم ئەم روداوەی بۆ گێرامەوە: بە ماوەیەکی کورت دوای راپەرین رۆژێک لەگەڵ نەوشیروان لە زرگوێز بووم، لەو رۆژانەدا بێسەروبەریەکی زۆر لە شارو دەوروبەری لەلایەن هێزو چەکداری هێزەکانی تر دەڤەری سلێمانییان هەراسان کردبوو، وەک سەرانەوەرگرتن، دانانی بازنە لە سەر رێگاو بانەکانی دەڤەرەکە، ئیبتزازکردنی کاسب و دەوڵەمەندەکانی شارو.. تاد، نەوشیروان لەم دۆخە زۆر بێتاقەت و تورەبوو، تەلەفۆنێکی بۆ ئیدارەی گشتی کردو لەگەڵ خوالێخۆشبو شێخ دارۆی شێخ نوری قسەی کردو پێی گوت: لە گەڵ شازاد لە زرگوێزم، بە مام جلال بڵێ بە پێویستی دەزانم بێت بۆ ئێرە بۆ چەند کارێکی پێویست. دوو سەعاتی پێچو مام جلال لە گەڵ شێخ دارۆ گەیشتنە زرگوێزو بە چوار قۆڵی دانیشتین. نەوشیروان روی کردە مام جلال و گوتی: مام جلال گەر تۆو مسعود بارزانی سەدی بەخمەتان نەفرۆشتایەو ئەو ئاوەتان نەرژانبایە ئەم چەکدارو تاقمانە لەم دەڤەرە نەیان دەتوانی بە رۆژی نیوەڕۆ ئەم چەتەگەری و کەڵەگایەتییە بکەن (ناوی چەند بەرپرسێکی هێزەکانی برد کە ئەو کارانە دەکەن)، باسکردنەکە بەرەو گرژی دەچوو، مام جلال هەستی پێکردو گوتی: کاکە نەوە ئەو قسانەت راستن بەڵام با بەیەکەوە بچین لەو ژورەی ئەودیو باسێکیان بکەین. کاک شازاد لە گێرانەوەی روداوەکە بەردەوام بوو و گوتی بە جوتە چوونە ژورێکی ترو دوای دە دەقیقە هاتنە دەرەوەو زۆر هێمن و دۆستانە بەرچاو دەکەوتن. کاک شازاد پێی گوتم: قەد نەکەیت بکەویتە بەینی ئەو دو زاتەوە، چونکە ئەوان هەمیشە لە دوا مەتافدا لەسەر هێڵە گشتییەکانی سیاسەت و بەرژەوەندی یەکێتی و کورد رێک دەکەون. لە زەرگەتەوە بۆ دەباشان رۆژێک پێش نەورۆزی ساڵی ٢٠١٣ گەرامەوە بۆ کوردستان، ساتانێک پەیوەندی نێوان گۆڕان و یەکێتی گرژو ئاڵۆز بوو. رۆژێک کاک نەوشیروان پێی گوتم ئەمڕۆ کونسۆڵی ئەمریکا لە هەرێم سەردانمان دەکات و حەزدەکەم ئامادە بیت. ماوەی چەند مانگێک بوو مام جلال بەخەستی باری تەندروستی تێکچوو بوو.  لە دانیشتنەکەدا بەرپرسی ژوری دیپلۆماسی گۆڕان و دوو هەڵسوراوی ترو بەندە ئامادە بووین. لە باس و لێدوانەکاندا دەرکەوت کە خەمی سەرەکی شاندەکەی ئەمریکا ئەوەبوو بزانن نیازی کاک نەوشیروان لە سایەی نەخۆشکەوتنی مام جلال لە یەكیتی چیە، هەرچەندیان هێناو بردیان کاک نەوشیروان هیچی ئەوتۆی نەدرکاند، لەو بەینەدا بەرپرسی ژوری دیپلۆماسی گۆڕان بە زمانی ئینگلیزی سنوری زمانی دیپلۆماسی بەزاندو کەوتە هێرشکردن، کاک نەوشیروان تێگەیشت و بۆ ئەوەی کۆتایی بە دانیشتنەکە بهێنێت رووی کردە کۆنسۆڵی ئەمریکاو بە زمانی ئینگلیزی بەدەق گوتی: We have only one mam Jalal and will stay like that  بە کوردی: ئێمە تەنها یەک مام جلال مان هەیەو هەرواش دەمێنێتەوە. کونسۆڵ لە پەیامەکە تێگەێست و یەکسەر خواحافیزی کرد. لە زەرگەتەوە بۆ پیرمام پەیوەندییەکانی کاک نەوشیروان و مه‌سعود بارزانی سەرەڕای گرژی و ئالۆزییەکانی زۆربەی کات راشکاوانەو راستگۆیانە بوون، کاتێک کاک نەوشیروان بریاریدا بەشداری لە حوکمڕانی هەرێم بکات بۆ ئەو مەبەستە چەندجارێک سەردانی مه‌سعود بارزانی لە پیرمام کرد. وەک سەرکردەو سیاسەتمەدارێکی خاوەن رەوشتی بەرزو متمانەپێکراو لەبەرامبەر فشارو پرسیاری زۆری هاوکارەکانی لەناو گٶڕاندا بۆ  زانینی باسکردن و دانوستانەکانی لەگەڵ سەرۆکی پارتی و سەرۆکی هەرێمی ئەو ساتە یەک وەڵامی پوختی هەبوو، ئەویش: چوار ساڵی ئارامی! چوار ساڵی ئارامی تەمەنی زۆر کورت بوو، گۆڕان بە بڕیاریكی سەرپێیانیەی هەڵەشەو ناڕەوای دەسەڵاتدارانی پارتی لە پەرلەمان و حکومەت دورخرایەوە. سەرانی پارتی پێیان وابوو بەوجۆرە هەنگاوانە چۆک بە گۆڕان و کاک نەوشیروان دادەنێن، دەرکیان بەوە نەکردو ئێستاش نایکەن کە کاری ناڕەوا لەدوا مەتافدا هەمیشە بە زەرەری بکەرەکەی دەشكێتەوە. ئەم بابەتەم لەگەڵ کاک نەوشیروان لەدوا قۆناغی ژیانیدا وروژاند، سەردەمی یەکلاکردنەوەی شەڕی داعش بوو لە موسڵ، داواشم لێکرد چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنی لەگەڵ کەناڵی ک.ن.ن. سازبکات پاش بێدەنگییەکی درێژ، لە وەڵامدا گوتی: بۆ چاوپێکەتنی تەلەفزیۆن هیچ شتێکی نوێم پێ نییە تا باسی بکەم، سەبارەت بە مه‌سعود بارزانیش نامەوێت لەم دۆخەی شەڕی داعشداو تەم و لێڵی ئاکامەکانی نە بە چاک و نە بە خراپ باسی بکەم، چونکە کاتی نییە. ئەمە گەورەیی و بەخشندەیی ئەو سەرکردە مەزنە بوو کورد گوتەنی ئەو کەسە کەسە ئەلفێکی بەسە. لە کەناری تایمسەوە بۆ گردی زەرگەتە کاک نەوشیروان دەیزانی رۆژەکانی ژیانی بە پەنجەکانی دەست دەژمێڕێن، هەر وەک خوالێخۆشبوو مام جلال چەند جارێک باسی کردووە " کاکە نەوە پێی گوتم با جیا لە زۆربەی سەرکردەکانی کورد لە سەر خاکی کوردستان ماڵئاوایی لە ژیان بکەین"، کاک نەوشیروان ئەوەی کرد لە کۆشە گەرمەکەی شارەکەی و لە دوا پەناگای سیاسی و خەباتدا ماڵئاوایی کرد.         

دانا هەڵەبجەیی   لە هاوینی 1988 لە لایەن ملازم عەلی یەوە کە گیرام و بردمیان بۆ زیندانی طەوارییەکەی چوارباغ. لەوێ شەوانە ئەبراین بۆ ئەشکەنجە، بە ڕۆژیش لە کابینەیەکی ئاسنینی داغان و ژێرڕاخەریشمان لم و چەوێکی زبر بوو. بۆ ئەوەی ڕۆژمان لێبڕوا بە مەقەبای پاکەتی جگەرە پولی دۆمینەیان دروستکردبوو، خۆمان پێ سەرقاڵ ئەکرد. لەو کابینەی کە لەکابینەی زبڵێکی گەورە ئەجوو، لە زیندانییەکان تەنیا کاک عەتا ئەحمەدی هونەرمەند و کاک جەباری زەرنگەری خزمی ڕەوانشاد حەمەجەزای هونەرمەند و نەوجەوانێکی نانەوای نزیک طەوارییەکەم لەیادە. بۆ یەکەم جار لەوێ فێری دۆمینە بووم، چونکە من بۆ چاخواردن نەبێت قەد نەچوومەتە چایخانە و هەمیشە قومارم بە کارێکی ئاستنزم ئەهاتە بەرچاو. ئێستاشی لەگەڵدا بێت، فڕم بەسەر قومارەوە نەبووە، بەڵام لە دەروازەیەکی دیکەوە شارەزای هونەرە ئەهریمەنییەکەی بووم.  کە  ئازادکرام،  کتێبێکی قەبارە گەورەی عەرەبیم بە ڕێکەوت هاتە بەردەست و خۆێندمەوە. کتێبەکە ناوی (ماهو القمار) بوو. تێیدا فەلسەفە و ئامانجی قومار و قومارچییانی بە وردی شێتەڵکربویەوە. کە هەندێکم لە بیرماوە کە هاوتایە بە سیاسییە قومارچییەکانی ئێستا. هەمیشە بۆ بردنەوە یاری بکە، قەد خۆت بە دۆڕاو مەزانە، کە برواوەش بیت، ترسی دۆڕاندنت هەر هەبێت، نە باوەڕ بە گەمەکاری بەرامبەر بکە و نە باوەڕ بە هاوبەشەکەشت. هەموو ڕێگایەت بۆ ڕەوایە بۆ ئەوەی بیبەیتەوە؛ درۆ، گزی، فزی، غەش، فێڵ، خەڵەتاندن. قەد خۆت بە یاریزان نیشان مەدە بۆ بەرامبەر، بۆ ئەوەی خۆی ئامادە نەکات بۆت، بە جوڵەی جاو و جوڵەی دەست و مەچەک، خۆت بە داماو و  لێنەزان پیشان بدە. کەس بۆ دۆڕاندن نایەتە سەر مێزی قومار، کەواتە وریابە، باوک و برا و خزم ناخوات، ئەبێت هەرچی پارەیان هەیە لە چنگیان دەربینێت. خۆت خومار و سەرخۆش پیشان بدە، بۆ هەر جوڵەیەکی نەشیاو کە ئاکامەکەی ئاشکرا بوو، بڵێ مەست و خۆمار بووم. وازهێنان لە دنیای ئالودە بوونی قومار زۆر ئاستەم و سەختە لە ئالودەبوونت بە خومار. بەردەوام بوونت لە سەرمێزی قومار، یانی بردنەوەت، ئیتر براوەبیت یاخود دۆڕاو. قومارچی کارامە ئەو کەسەیە کە هەمیشە قومار ئەکات، نەک هەمیشە بیباتەوە. خوێنەری ئازیزم، ئایا ئەم ئاکارانە لە سیاسی و سەرکردە حیزبییەکانی ئەمڕۆدا نابینیت، کە لە هەمان قومارچییە مەست و خۆمارەکاندا هەیە؟. ئەمانە جگە لەوەی کە هەموو ڕێگە نایاسایی و ناڕەواکان بۆ مانەوەیان لە سەر مێزی قومار و کورسی دەسەڵاتەکەیان بەکاردێنن، چەکیشیان پێیە. لەگەڵ ڕێز و ستایشم بۆ کوڕە دڵسۆز و گیانفیداکانی گەلەکەمان، هەندێکی بەرچاویان نە شۆرشگێربوون، نە بۆ میللەت تێکۆشاون و نە نیشتمانپەروەر بوون، یان هەڵاتووی سەربازی یان کێشەی خوێنیان هەبوو. دیارن ئەوانەی کە کاتی خۆی پارەی موچەی مانگێکی فەرمانبەران و پارەی ساڵێکی گەنمی جوتیاران و ئامێرەکانی دەزگا حکومەتییەکانیان، فڕاندووە بۆ ناو شۆڕش. ئەمانە بەو چالاکییە گەورەیان کراون بە سەرکردە. دزی هەر دزییە ئەگەر فیکەنەیەک بێت یا فەردەیەک پارە بیت. جاران بە ناوی شۆڕشەوە و پاشان بۆ حیزب و ئێستاش بۆ خۆیان. ئەگینا باسی شەهیدان و نیشتمان تەنیا ڕەوایەتییەکە و ئەیدەن بە کارە نایاساییەکان و هیچی تر. چەک و چەکداریش هێز و دەسەلاتی بە دوا دێت، ترس و تۆقاندن، ستەم و نادادپەروەری،  زینا و زەوتکردنی بەدوا دێت. ئەم جۆرە قومارچییە خومارە، خاوەن چەک و چەتەگەراییە، کەوتنە ناو دنیای دەسەڵات و سیاسەتکردن و تا ئێستاش بە هەمان میتۆد و نۆرم درێژە بە ئەو ژیانە ئەدەن کە موبتەلاو ئالودە بوون پێی. کۆمەڵگەیەکەی شارستانی، نەتەوەیەکی ئاشتیخواز و عەوداڵی ئارامی و ئاوەدانی، هەرگیزاوهەرگیز، بەم تیپ و جۆرە بونەوەرانە، ناگەنە کەناری ئارام و ئاسودەیی. هەر بۆیە، تەکنیکی قومار و خومار، میتۆدی چەک و چەتەیی لە پرۆسەیەکی دیموکراسی وەک هەڵبژاردن، بەکار دەهێنرێت بۆ مانەوەی خۆیان و دریژە ئەدەن بەو ژیانەی کە ئالودەی بوون. هەتا ئەم کەس و تاقمانە باڵادەستبن، چاوڕێی لەوە باشتریان لێناکرێت، ئەگەر باجەکەشی ماڵوێرانی و داڕمانی گەلێکیش بەدوای خۆیدا بێنێت. کەواتە ئیتر کاتییەتی پێکەوە لەگەڵ چاکەخوازان و شارستانیان و دڵسۆزانی راستەقینەی گەل و نیشتمان، خۆمان و میللەتەکەشمان لەم قومارچییانە قوتار کەین.

بەختیار ئەمین   مێژووی مەشین ترانسلەیشن (وەگێڕان لە ڕێگای ئامێرەوە)  دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەکانی ١٩٥٠، گووگڵ لە ساڵی ٢٠٠٦ وە زیاتر پەرەی بەم خزمەتگوزاریەدا، لە ئێستادا گووگڵ توانای وەرگێڕانی تێکستی بۆ پتر لە ١٥٠ زمان  هەیە و بە پێی یەکێک لە توێژینەوەکانی خودی گووگڵ ، ئەو خزمەتگوزاریەی ئەوان وەکو مەشین ترانسلەیشن توانای وەرگێرانی بۆ پتر لە هەزار زمان هەیە لەکۆی ئەو ٧ هەزار زمانەی کە لە دنیادا قسەی پێ دەکرێت (سەرچاوە-١).  بەگشتی لە ئێستا تەنها گووگڵ نیە کە خزمەتگوزاری وەرگێڕان بۆ زمان بکات، بەڵکو ئەمەزۆن و مایکرۆسۆفت ...هتد  ئەوانیش چەندین ئامێر و سۆفتوێری زیرەکیان هەیە کە توانای وەرگێڕانی (تێکست) و ئاخاوتن (دەنگ) یان هەیە لەگەڵ مرۆڤدا.  گووگڵ ترانسلەیشن پشت دەبەستێت بە هەردوو مێپۆدی یان ئەلگۆریژمی ژیری دەستکرد ( Deep Learning integrated with Natural Language Processing (NLP) ، بۆ زانیاری زیاتر لەسەر مێپۆدی وەرگێڕانی گووگڵ سەیری ئەم توێژینەوەی گووگڵ بکەن  (سەرچاوەکانی ١،٢) گرنگە شێوازی وەرگێڕانی زمانی کوردی لە گووگڵدا بزاندرێت و هەوڵ نەدرێت هاوڵاتی کورد بەشێوەیەکی دیکە تەماشای ئەم کارە بکات، لێرەدا ئەو بەڕێزانەی کە ناویان دەهێندرێت  (هاوشێوەی خەڵکانی خۆبەخش لە ووڵاتانی دیکە) ئەوەی کە کردویان تەنها هەستاون بە زیادکردنی ووشەکان- ڕستەکوردیەکان بۆ  neural machine translation engine – Google Neural Machine Translation (GNMT) ،  بەبێ ئەنجامدانی هیچ کارێکی تەکنیکی، بۆیە کردارە تەکنیکیە زۆر زۆر قورسە، تەنانەت بۆ شارەزایانی بواری ژیری دەستکردیش، ئەو کارە تەنها لە توانای گووگڵ و تیمەکانی ئەواندا هەیە.  مەبەستم لە کەمکردنەوەی توانای هیچ کەسێک یان گروپێک نیە، وە زۆر دەستخۆشی لەو بەڕێزانە دەکەم (--human contribution in Translate Community ) کە لەکاتی خۆیان گرتوە یان کاتی خۆیان تەرخان کردوە بۆ زیادکردنی ووشە و ڕستەکانی زمانی کوردی لە سێرچ ئینجی گووگڵدا. پێویستە دەستخۆشی لە کاک ئومێد کوردستانی (خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئەندامی بەڕێوبەرانی گووگڵ) بکەین کە بەهەوڵ وماندوبونی بەڕێزیشیان پرۆسەی زیادکردنی زمانی کوردی بۆ گووگڵ ترانسلەیشن زیاتر پەرەی پێدرا.   لە ماڵپەڕەی فەرمی گووگڵیشدا ئاماژە بە ئیشی گروپی وەرگێڕ  و ئەو مێپۆدە دەکات کە گووگڵ پشتی پێدەبەستێت بۆ وەرگێرانی هەرزمانێک کە بەکارهێنەر بیەوێت بەکاری بهێنێت. “Google Translate is based on both neural machine translation (NMT) and human contribution via its Translate Community” -    کەموکورتیەکانی ئامێری وەگێڕی گووگڵ  هەروەکو چەندی توێژینەوەیەک و لە خودی گووگڵیشدا ئاماژەیان پێکردوە، ڕێژەی ڕاست و دروستی ئاستی وەرگێڕانی گووگڵ سەد لە  ٦٠.  بۆیە دەبێت بەکارهێنەرانی کورد بە ووریایەوە ئەم خزمەتگوزاریەیی گووگڵ بەکاربهێنن و پشت بە ترانسلەیشنەکەی گووگڵ نەبەستن بە تایبەت بۆ  وەگێڕی تێکست و دۆکیومێنتی فەرمی یان ئەکادیمی. This is also a technical milestone for Google Translate. These are the first languages we‌ve added using Zero-Shot Machine Translation, where a machine learning model only sees monolingual text — meaning, it learns to translate into another language without ever seeing an example. While this technology is impressive, it isn't perfect -    کاری داهاتوی توێژەرانی کورد  توێژەرانی کورد دەرفەتێکی باشیان لە پێشە ، تاوەکو بتوانن توێژینەوە بکەن لەسەر ئەم خزمەتگوزاریەی گووگڵ و ئاڵنگاریەکان و ئاستی ڕاستی و دروستی مێپۆدەکان دەستنیشان بکەن لە توێژنەوە زانستیەکانیاندا، بەتایبەت لایەنی (زمان و تەکنەلۆجیای ژیری دەستکرد). -    سەرچاوە زانستیەکان https://arxiv.org/pdf/2205.03983.pdf  https://ai.googleblog.com/2022/05/24-new-languages-google-translate.html Austermühl, F. (2001). Electronic Tools for Translators. Manchester: St Jerome. Betts, R. (2005). Wycliffe Associates‌ EasyEnglish. In: Communicator, Spring 2005. Chesterman, A. (2004). Norms of the Future. In: Kemble, I. (Ed.) Translation Norms, what is ‘normal‌ in the translation profession? Proceedings of the 2004 Portsmouth Translation Conference. Dodd, C. (2005). Taming the English Language. In: Communicator, Spring 2005 Finderer, R. (2009). The Rise of the Machines. In ITI BULLETIN January-February 2009 Google. (2010). Google Translate Help. Retrieved January 23, 2010, from here Gross, A. (1992) Limitations of Computers as Translation Tools. In Computers and Translation. Ed. Newton,J. London:Routledge. Guerra, A.F. (2000). METEO system. In F. Fernández (Ed.) Machine Translation Capabilities and Limitations [Electronic Version] (p.72). Valencia: Artes Gráficas Soler. Retrieved January 12, 2010. URL no longer available. Hutchins, J. (1998). The Origins of the Translator‌s Workstation. Machine Translation, vol. 13(4), p.287-307. Retrieved January 7, 2010, from here Hutchins, J. (2005). Current commercial machine translation systems and computer-based translation tools:system types and their uses. Retrieved January 7, 2010, from here Hutchins, J. (2006). Machine Translation: History. In K. Brown (Ed.) Encyclopedia of Language and Linguistics [Electronic Version] (pp375-383). Oxford: Elsevier. Retrieved January 7, 2010, from here Melby, A. (1992). The Translator Workstation. In Computers and Translation. Ed. Newton,J. London:Routledge. Newton, J. (1992). The Perkins Experience. In Computers and Translation. Ed. Newton,J. London:Routledge. Pym, P.J. (1990). Pre-editing and the use of simplified writing for machine translation: an engineer‌s experience of operating and machine translation system. Translating and the Computer, vol. 10. Retrieved January 9, 2010 from here Turovsky, B. (2016). Found in translation. More accurate, fluent sentences in Google Translate. From here Quah, C.K. (2006) Translation and Technology, Basingstoke: Palgrave. Van de Meer, J. (2009). Let a thousand machine translation systems bloom. Retrieved January 23, 2010 from here Veritas, L.S (2009). Statistical Machine Translation and Example-based Machine Translation. Retrieved January 23, 2010, from  

سمكۆ ئەسعەد  لە دوای دەرچوونی بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی عێراق تایبەت بە نەوت و غازی هەرێم وچۆنیەتی رێكخستنی وزە، لە 15/2/2022، حكومەتی هەرێم و لە بەرزترین ئاستدا، دژی ئەو بڕیارە وەستاونەتەوە، لە بەرامبەریشدا: - لە دوبەی، لە كۆڕبەندی جیهانیی وزە (28-29 ئاداری 2022)، هەردوو وەزیری نەوتی سعودیەو ئیمارات، بەبەرچاوی ئامادەبوانی كۆڕبەند، بە بەڕێز سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمیان وت: (پێویستە دۆسێی وزە بە جیابگیرێت لە دۆسێی سیاسەت و تێكەڵ بە یەكتر نەكرێن..) ئەمە وڵامێك بوو بۆ وتارە فرە تەوەرەكەی بەڕێز سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم لەبارەی (نەوت و غاز، دادگای باڵا، باری سیاسی عێراق و دەستێوەردانەكانی ئێران). - لە لەندەن، رۆژی 20/4/2022 لەمیانی پێشوازیكردنی بەڕێز سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا لە سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی حكومەتی هەرێم، یەكەمیان بە دووەمیانی وت: (ستایشی هەوڵەكانتان ئەكەین بۆ یارمەتیدانمان بۆ كەمكردنەوەی پشتبەستنی ئەوروپا بە نەوت و گازی ڕووسی ..) ئەوەی تۆزێك شارەزا بێت لە زمانی ئینگلیز، ئەزانێت ئەو ستایشە واتای ڕەتكردنەوەی هەوڵەكانە. - لە بەغدا، بەر لە گەشتەكەی لەندەن، لە 11/4/2022 وەزیری نەوتی عێراق داوای دامەزراندنی (كۆمپانیایەكی تایبەت بە ووزەی هەرێم لە هەولێر) كرد. - لە واشنتن، رۆژی 5/5/2022 پرۆژە یاسای (نۆپیك- No Oil Producing and Exporting Cartels ) لە لیژنەی دادوەری ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پەسەندكراو ماوەتەوە هەردوو ئەنجومەنی پیران و كۆنگرسی ئەمریكا پەسەندی بكات، بەمەبەستی بەرزكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان و تێركردنی خواستی بازاڕ لە دوای قەیرانی (ڕوسیا – ئۆكرانیا)، ئەم پرۆژە یاسایە، نەخشەڕێگای نوێی هاوپەیمانییە ئابوورییەكانی جیهان ڕێكدەخاتەوە، كێ‌ لەگەڵ ئەمریكایەو كێ‌ دژە.. پێوەرەی ئەو لەگەڵ بوونە، بەرزكردنەوەی بەرهەمهێنانە بۆ بەرژەوەندی بازاڕو دابەزاندنی نرخی نەوت.. - لە مەنامەی پایتەختی بەحرەین، ئەمڕۆ 16/5/2022 لە كۆنگرەی نەوت و غازی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ساڵی 2022، وەزیری نەوتی سعودی، بەرزكردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوتی ڕاگەیاند.. هەر ئەمڕۆ 16/5/2022 وەزیری نەوتی عێراق، ئامادەیی بەرزكردنەوەی بەرهەمی نەوتی عێراقی ڕاگەیاند، لەكاتێكدا لە 22/2/2022 ڕایگەیاندبوو، عێراق بەرهەمهێنانی نەوت بە جێكیری ئەهێڵێتەوە. ئەی لە هەرێم چی ئەگوزەرێت ؟؟ من دڵنیام بەرپرسانی باڵای حكومەتی هەرێم نازانن پرۆژە یاسای (نۆپیك)ی ئەمریكی چی یە، واتا نازانن چی لە بازاڕی جیهان ئەوێت و چۆن نەخشەسازی هاوپەیمانییە ئابوورییەكانی جیهان لە داڕشتنەوەدان، تەنها ئەوە ئەزانن بڵێن (ئێمە دژی بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی عێراقین لەبارەی نەوت وغازی هەرێم و خۆمان غاز هەناردە ئەكەین) بەبێ‌ ئەوەی بزانن ئەو بڕیارەی دادگای باڵاو بڕیارەكانی وەزارەتی نەوت، عێراق ڕێكئەخاتەوە لە ڕیزبەندییە ئابوورییە نوێیەكەی جیهاندا. من دڵنیاتان ئەكەمەوە، ئەگەر لە دەرهاویشتەكانی بڕیارەكەی دادگای باڵا تێنەگەن، ئەگەر لە پرۆژە یاسای (نۆپیك) تێنەگەن، ئەگەر خوێندنەوە بۆ گۆڕانكارییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكان نەكەن و لەسەر ئەم ڕێڕەوەی ئێستا بەردەوام بن، ئەوا ئەو تێنەگەیشتنە سەری ئەم هەرێمە ئەخوات.  

حلمی رەسول رەزا  بەو ناونیشانەی سەرەوە، بەرێز عیماد عەلی بابەتێكی تا ڕادەیەك شرۆڤەكاری نووسیوەو لە پەیج و ماڵپەڕی "رونگەو رەخنە" بۆیان بڵاوكردۆتەوە. دیارە بەڕای من ئەوەی لە كوردستان تۆزێ جوانی پێوە ماوە ئەو ئازادی رادەربڕینەیە كە لە چوارچێوەی رێزو یەكدیی قبوڵكردندا ماوە. لەم سۆنگەیەوە و بەهۆی ئەوەشی ناوبراو لە شێوەی پرسیاردا بابەتەكەی نوسیوە بە پێویستم زانی وەكو وەبیرهێنانەوەیەك چەند قەڵەمێك بۆ برای بەرێز بخەمە روو. سەرەتا نووسەر پرسیار دەكات بەرهەم ساڵح لەماوەی دوو ساڵدا چی كردوە، پاشان دەپرسێ بۆچی ئەگەر پارتی كاندیدەی بكشێنێتەوە هەردوو تەرەفی سەدری و ئیتار رازین، بەڵام بە پێچەوانەوە ئیتار رازی نییە؟ . دیارە لەم سەردەمی زانیاری و تەكنەلۆجیا و سۆشیال میدیایەی ئێستا لە گۆڕێیە، كەم كارو كردەو رەفتار هەیە وون بێت، بەتایبەتی ئەگەر بێت و بابەتەكە سەبارەت بەكەسێكی سیاسی دیارو خاوەن پۆستێكی هەستیاری وەك سەرۆك كۆمار بێت، بۆیە ماوەی دوو ساڵ نیە كە سەرۆك كۆمارە بەڵكو زیاترە، هەرچی دەربارەی كارەكانی سەرۆك كۆمارە لەو ماوەیەدا نووسەر دەتوانێ بچێتە سەر سایتی سەرۆكایەتی كۆمار بۆ ئەوەی بزانێ چەند پرۆژە یاسای بابەیەخ و گرنگ لەو دامەزراوەیەوە ئاراستەی پەرلەمان كراوە، نووسەر ئەگەر ئاگای لە رووداوەكانی تەشرینی ساڵی 2019 ە بێت دەزانێ هەڵوێستی بەرهەم ساڵح لەگەڵ خۆپیشاندەران و داواكانیان چۆن بوە، لە رووی هەڵوێستی سیاسیەوە دەبێ ئەوەی بێتەوە یاد كە چەندین كەس بۆ پۆستی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران كاندید كران؛ ئایە بەرهەم ساڵح هەر بێ دەسەڵاتانە رەفتاری كرد یان بەرپرسانە؟ ئەگەر نووسەر نێوانی لەگەڵ ئەندامانی وەفدی كوردی بۆ بەغدا یان نوێنەرانی كورد لە پایتەخت هەبێت دەكرا بە تەلەفۆنێك پرسیاری لە هەموویان بەبێ جیاوازی بكات بزانێ رۆڵ و هەلوێست و رەفتاری سەرۆك لەگەڵیاندا چۆن بوەو چیشی بۆ كردوون، بزانێ ئایە هەروا سەرپێی رەفتاری كردوە یاخود جێدەستی لەهەموو پرسەكاندا هەبوەو بوارو دەرفەتی بۆ رەخساندوون و كاری بۆ ئاسان كردون. بەڵام ئەگەر پرسیارەكە بۆ ئەوە بێت كە بەرهەم ساڵح نەچۆتە ژێر باری پینەو پەڕو و دزی و فزی و چاوپۆشین لە كارە نایاسایی و دەستووریەكاندا؛ ئەوا بێ گومان نەك پشتیوان بوە، بەڵكو دژییشی وەستاوەتەوە. لەبارەی قسەكانی نووسەر كە دەرهەق بە نەتەوەی سەردەستەی كردوە، گوایە لەلاوازیدا پەنا بۆ هەموو شتێك دەبەن، دەبێ بزانێ ئەوان سیاسەت دەكەن نەك قسەی ناودیوەخان، دەكرا كوردیش بەهەمان شێوە لە لاوازیدا یەكدەست بن و هەرچی رێگا هەیە بیگرنە بەر؛ بەڵام رێگای تابۆ نا بەڵكو ئەوەی كورد لەسەری رۆشتوە كە شارێگای رەوایەتی و مافە، بڕواش ناكەم هەرگیز ئەوان حەسوودیان بەو حاڵەی ئێمە بردبێت كە دەسەڵاتداران بەسەر خەڵكی خۆیاندا هێناویانە. هەرچی دەربارەی ئەوەیە گوایە بەرهەم ساڵح لە بەرژەوەندی ئەواندا كاری كردبێت؛ ئەمە بۆ خۆی ناڕەواییەكی بەرچاوە، چونكە هەلوێستەكانی زۆر روون و ئاشكرا بووە لە بەرامبەر هەموو پێكهاتەكان و ئەسڵەن وەك سەرۆك كۆمارێكی بێ لایەن بۆ سەرجەم خەڵك نەوەك پێكهاتەیەكی ئایینی یان نەتەوەیی رەفتاری كردوە، و لە شێوەی رەحمەتی مام جەلال دا هەوڵی داوە تا پێی بكرێت نەهێڵێت خوێنی تائیفی و ئیتنی بڕێژرێت، ئەم كارەی بەرهەم ساڵح وەك پرەنسیبە نەك تاكتیك، بە سروشتی خۆی بڕوای پێیەتی نەوەك رووكەشی، ئەو وای نابینێ چەنگ لەناو عێراقدا ببێتە مایەی سەقامگیری كوردستان، پێی وا نیە ئەگەر ئەوان لاواز بن ئێمە بەهێز دەبین، بەڵكو لەسەر بنەمای هاوسەنگی و پێكەوە ژیان و یەكدی قبوڵكردن كاری كردوە.  هەربۆیە وەك نووسەر بۆی چووە، پۆستەكان كارتۆنی نین، بەڵكو كاریگەریشن و سوود و بەرژەوەندی كوردیش پارێزراوە ئەگەر بێت و یەكدەنگی و كارو رەفتاری دەسەڵاتدارانی هەرێم شەفاف و روون بن، كەواتە ئەوە سوچی بەرهەم ساڵح نیە كە بارمان لە بەغدا لارە، ئەوە سوچی دوو بەرەكی و دوو فاقی و فرۆشتنەوە و بزواندنی هەستی نەتەوایەتیە وەك تاكتیك بەكاردەهێنرێ و وەك ستراتیژ دەرخواردی خەڵكی دەدەرێ. هەموو ئەوانەشی باسكران سەلمێنەری ئەوەن بەرهەم ساڵح سیفەت و بیركردنەوەو عەقیدەی بەرێوەبردنی لە هەمووان جیاوازە، ئەگەر لێكچوونیشی لەگەڵ هەندێكدا هەبێت ئەوە بەسروشتە نەوەك كاریگەربوون بەوان !

سەنگەر رسوڵ ساڵی ٢٠١٩، لەگەڵ بەرپرسێکی باڵای زۆنی سەوز کە پەیوەندیداربوو بەمەلەفی دارایی؛ گفتوگۆمکردو ئەمەی خوارەوەش بۆچوونەکانی ئێمە بوون ئەوکات. یەکێک لەپێشنیازەکانی من کە لەچوارچێوەی دەسەڵاتی ئەو دابوو، پێم وت هەرگیزو هەرگیز نەکەن داوای پارە یاخود داهات بکەن، بەڵکو دەبێت داوای دابەشکردنی دادپەروەرانەی پڕۆژە بکەن لەهەولێر. بۆ نموونە؛ وتم:  ١) ئێستاکە کە پرۆژه‌ی شەقامی ١٢٠م لەهەولێر جێبەجێبووەو ١٥٠ مەتری دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئایا لەبەرامبەردا سلێمانی وهەڵەبجە و ڕاپەرین چی بۆ دەکرێت؟  ٢) پێم ڕاگەیاند دەزانی پارتی چۆن بەشیک لەپرۆژەکانی لەسنوری زۆنی زەرد جێبەجێ دەکات؟ یەکێک لەنموونەکان لەڕێگەی پێدانی نەوتی خاوە لەبەندەری جیهان بە خاوەن پرۆژەکان لەبری پارە! ٣) بەکارهێنانی پێگەو دەسەڵاتی حکومەتە لە گواستنەوەی داهاتەکان لەشوێنی ئەلفەو بۆ بێ! بەتایبەت کە لەئێستادا بۆ چەندین ساڵ دەچێت پرۆژە یاسای بودجەش لەبەردەست نییە! ئەمە چۆن دەکرێت؟ بۆ نموونە لەداهاتی هاتوچۆ پارەیەکی زۆرهەیە، ئەوا سەرۆکی حکومەت و ئەنجومەنی وەزیران بەسانایی ئەو پارەیە دەگوازنەوە بۆسەر پرۆژەو سێکتەرێکی دیکە، ئایا کێ گرەنتی ئەوە دەکات هەموو ناوچەکان بەیەکسانی لەبەرچاو دەگیرێن لەگواستنەوەی داهاتە زیادەکان؟ خۆی ئەمە رێپێدراوه‌ بەڵام دەبێ لەچوارچێوەی یاسای بودجە دابێت کە نییە! ٤) بەکارهێنانی پێگەی حکومەتە بۆ وەرگرتنی قەرزو ئەنجامدانی پرۆژە لەڕێگەی قەرزەوە، ئەمەش چۆن لەسەرحسابی پارێزگاو ئیدارەکانی دیکەوە دەبێت؟ بۆ نموونە ١٠ ملیۆن دۆلار بۆ پرۆژەیەکی رێگاوبان لەزۆنی زەرد تەرخان دەکرێت بەقەرز دەکرێ، ئەوا حکومەت لەبودجەی گشتی قیستی ئەو قەرزە مانگانە دەداتەوە ئینجا دێت داهاتی ماوە لەنێوان زۆنی سەوزو زەرد دابەش دەکات! ئەوە یەکێکە لە تەکنیکەکان بۆ کەمکردنەوەی داهاتی ناوچەکانی دیکە! ٥) لەجووڵەی داهاتی ناوخۆ، ئەوا هەر زۆنی زەرد باڵا دەست دەبێ چونکە هیچ یاسایەک و ئامرازێکی دادپەروەری بوونی نییە تا مافی راستەقینەی ناوچەکەت بەدەست بێنی، بەڵام لەشەری بەدەستهێنانی پرۆژەکان ئەوا بواری زۆری تێدایە چەندین پرۆژە بەدەست بێنی بۆ سنوورەکەت. لەگەڵ چەندین ووردەکاری دیکەم خستەڕوو، هەوڵمدا راستەوخۆ و بەبێدەنگی بۆچوونەکانم بگەینم و ووتم با لەڕێگەی میدیاوە نەبێت، بەڵام بەداخەوە وەک هەرپێشنیازو بۆچوونێکی دیکەی هەرکەسێکی دیکە گوێیان پێنەدا. لێرەدا ئەوەی مەبەستمانە بیڵێین ئەوەیە کە ئەگەر بتەوێ شەڕی دادپەروەری و حوکمداری باش بکەیت ئەوا دەبێ قووڵ ببیەوە لەچەمک و پایە سەرەکییەکانی حوکمڕانی باش و ناکرێت کۆمەڵێک دروشمی قەبە قەبەت هەبێت و هیچ ئامادەکاری و توانایەکیشت بۆ ئیدارەدانی قەیرانەکان نەبێت.

عه‌داله‌ت عه‌بدوڵڵا كرانه‌وه‌و ده‌رچه‌ له‌ پرۆسه‌ی سیاسیی ئێستای عێراقدا ئاڵۆزه‌. گۆڕانكاری روونادات ئه‌گه‌ر ئه‌جێندای سیاسیی لایه‌نه‌ براوه‌كان گۆڕانكاریی به‌سه‌ر نه‌یه‌ت. گۆڕانكاری له‌ ئه‌جێنداو خه‌ونی لایه‌نه‌ سیاسییه‌ عێراقییه‌كانیشدا به‌دی نایه‌ت، ئه‌گه‌ر گۆڕانكاری له‌ ئایدیاو بیروباوه‌ڕدا نه‌یه‌ته‌ ئاراوه‌. 5 مانگه‌، دوو به‌ره‌و دوو جه‌مسه‌ری جیاواز سه‌ریاهه‌ڵداوه‌ كه‌ یه‌كێكیان هه‌ڵگری تێزی حكومه‌تی سازانه‌‌و ئه‌ویتریان تێزی حكومه‌تی زۆرینه‌ی نیشتمانی‌. ئه‌م دوو به‌ره‌یه،‌ هه‌ردوولایان، سوور ده‌زانن به‌بێ یه‌كتر قورسه‌ بتوانن حكومه‌ت پێك بهێنن، كه‌چی به‌و به‌ڵگه‌نه‌ویسته ساده‌یه‌‌شه‌وه له‌سه‌ر تاقیكردنه‌وه‌ی سیناریۆ و گره‌وه‌كانی خۆیان به‌رده‌وامن.‌  هه‌ردوو جه‌مسه‌ره‌كه‌، هه‌ریه‌كه‌ دوو جۆر له‌ گره‌وی هه‌یه‌، یه‌كه‌میان: گره‌و له‌سه‌ر یه‌كلابوونه‌وه‌ی ده‌نگی په‌رله‌مانتاره‌ سه‌ربه‌خۆكانی ناو ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران، دووه‌میان: گره‌و له‌سه‌ر كات و دروستبوونی درز‌و خزانی لایه‌ك له‌ لایه‌نه‌كانی ناو ئه‌م دوو به‌ره‌یه‌ بۆ ناو به‌ره‌كه‌ی تر بۆ ئه‌وه‌ی هاوكێشه‌كه‌ بگۆڕێت. له‌و سه‌روبه‌نده‌دا، له‌ ده‌ره‌وه‌ی گره‌وه‌كان، مامه‌ڵه‌ی دیكه‌ش له‌و بۆڕبۆڕینه‌ی نێوان هه‌ردوو جه‌مسه‌ره‌كه‌دا هه‌یه‌، له‌وانه‌: فشاری ده‌ره‌كی، جوڵه‌ی دیبلۆماسیی ئاشكراو نهێنی، پاره به‌خشینه‌وه‌، به‌ڵێنی نوسراو و زاره‌كی بۆ گه‌وره‌كردنی به‌ره‌كان، ته‌نانه‌ت هه‌ڕه‌شه‌كردن و به‌كارهێنانی توندوتیژی راسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ، یان فیزیكی و ره‌مزی، هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی جه‌نگی ده‌روونی، شه‌ڕی میدیایی و پڕوپاگه‌نده‌و واته‌وات و..هتد. واته‌ له‌م ماوه‌یه‌دا هه‌موو ئامرازێكی له‌ده‌ستهاتوو به‌كار هاتووه‌و به‌كاریش ئه‌هێنرێت بۆ ئه‌وه‌ی یه‌كێ له‌م به‌رانه‌ لاواز ببێت و كۆڵ بدات و له‌كۆتاییدا ئاڵای سپی بۆ به‌رامبه‌ره‌كه‌ی هه‌ڵبكات. جا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م جه‌مسه‌رگیرییه‌ی ناو پرۆسه‌ی سیاسیی عێراق‌، حساباتی هه‌رێمایه‌تی و نێوده‌وڵه‌تیشی تیایه‌، ده‌بینین، له‌هه‌مانكاتدا، جه‌مسه‌ربه‌ندییه‌كی چاره‌نووسسازیشه‌، بۆیه‌ به‌ ئاسانی نابینیت كه‌ كۆتایی پێ بێت و هه‌ره‌س بهێنێت، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا كه‌ حه‌وت مانگی ره‌به‌قه‌ گۆڕه‌پانی وڵاته‌كه‌ له‌ناو مانۆڕی جیاجیاو ترسناك و گه‌مه‌و ده‌ستبادانی جۆراوجۆری هێزه‌ براوه‌كاندا ئه‌ژی. به‌ره‌ی رزگاری نیشتمانیی سه‌در، به‌ ئاشكرا ده‌یه‌وێت یه‌كێ له‌ هێزه‌ كاریگه‌ره‌كانی ناو چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی به‌لای خۆیدا رابكێشێت، ئه‌مه‌ش به‌ زه‌قی یه‌كسانه‌ به‌ لێدان له‌و چوارچێوه سیاسییه‌و بگره‌ ئه‌گه‌ری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌شێتی، ئه‌وه‌ش ئه‌گه‌رێكی ئاسان نییه‌، یان لانیكه‌م، هه‌تا ئێستا، ئه‌نجامێكی نه‌بووه‌‌. ئاماده‌بوون و كۆكردنه‌وه‌ی 220 په‌رله‌مانتار بۆ ئه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مان بتوانێ كۆببێته‌وه‌و پرسی سه‌رۆك كۆمارو حكومه‌تی نوێ یه‌كلابكرێته‌وه‌، له‌سایه‌ی ئه‌و ته‌عه‌نوده‌ سیاسییه‌ی ئێستادا، ئاسان نییه‌. پاشان ده‌ستوه‌ردانی ئیقلیمی و ده‌ره‌كی له‌ عێراقدا، بڕیاری سیاسیی سه‌ربه‌خۆی بۆ لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان نه‌هێشتۆته‌وه‌، به‌وه‌ش كرانه‌وه‌ له‌ پرۆسه‌كه‌دا ئاڵۆزتربووه‌و مه‌رجی زیاتر‌ی چۆته‌سه‌ر!.  ئێستا ئه‌وه‌ی ماوه‌ته‌وه‌ ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ كه‌، په‌رله‌مانتاره‌ سه‌ربه‌خۆكان ده‌ستپێشخه‌ریی نوێ بخه‌نه‌ڕوو بۆ ده‌رچوون له‌ بنبه‌ستی سیاسی. هاوكات بڕیاروایه‌ سه‌رۆكی پارتی دیموكراتیش ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بنوێنێت، به‌ڵام هه‌روه‌ك له‌رۆژنامه‌ی (الشرق االاوسط)ی نزیك له‌ سعودییه‌كانه‌وه شیكاری بۆ كراوه‌، ئه‌و‌ ده‌ستپێشخه‌رییه‌ش، له‌ كۆتاییدا،‌ به‌و ئامانجه‌‌یه‌ كه‌ ته‌نها لایه‌ك له‌ لایه‌نه‌كانی ناو چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی بێته‌ ریزی به‌ره‌كه‌ی ئه‌وانه‌وه‌.  ره‌نگه‌ له‌ قۆناغی ئێستاشدا، به‌پله‌ی یه‌كه‌م و نزیك، گره‌وه‌كه‌ له‌سه‌ر یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بێت، هه‌ر ئه‌مه‌ش ته‌فسیری بانگه‌وازو جوڵه‌ی پارتی دیموكرات ده‌كات بۆ كۆبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كێتیی نیشتمانیدا، گره‌وێك كه‌ بێگومان سه‌ركه‌وتن و سه‌رگرتنی، له‌هه‌لومه‌رجی ئێستادا، ئه‌گه‌ر له‌لایه‌ك له‌سه‌ر سازشی پارتی له‌سه‌ر داواكردنی پۆستی سه‌رۆك كۆمار وه‌ستابێت، ئه‌وا له‌لایه‌كی تر له‌سه‌ر سازشی یه‌كێتی-یش ئه‌وه‌ستێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی درێژه‌ به‌ ‌مانه‌وه‌ بدات له‌ناو به‌ره‌ی چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگیدا، كارێك كه‌ بێگومان، له‌هه‌موو دۆخێكدا، وه‌ك جۆرێك له‌ ریسكی سیاسی وایه‌ بۆ یه‌كێتی و ئاسان نییه‌ سازش بنوێنێت، واته‌ ته‌نها بۆ وه‌ده‌ستهێنانی پۆستی سه‌رۆك كۆمار چه‌ندین هێزی شیعه‌و دۆستایه‌تیی وڵاتێكی هه‌رێمایه‌تیی به‌هێزی وه‌ك كۆماری ئیسلامیی ئێرانییش له‌خۆی بكات و ئه‌وسه‌ری دۆخی ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی خۆی لێوه‌ دیار نه‌بێت!. 

رێبوار کەریم وەلی  لەدوای كودەتای سپیی هەشتی تەمموزی ناو یەکێتی، یەکەمجارە پارتی لە بەرزترین ئاستدا، قسە لەسەر ئەو بابەتە دەکات. هەرچەندە کە گوتراوە ئەوە مەسەلەیەکی ناوخۆی یەکێتییە، بەڵام لە راستیدا قاچێکی هەرچییەک لە کوردستان رووبدات لەناو پارتییە. تەنانەت بارودۆخی ناو ماڵی پارتی، یەکێکە لە گرنگترین ئەسبابی ئەو هەڵبەز و دابەزەی لە ناو حزبەکانی دیکەدا هەیە.  *  فازڵ میرانی ئەگەرچی لە باڵی کۆترەکانی ناو پارتییە، بەڵام زۆر بە راشکاوی بە یەکێتیی نوێ دەڵێ: پۆستە داتاشراوەکانتان بایی ئەوەندە نین کە لە ئاستی سەرۆکی پارتیدا و هاوکوفی ئەو مامەڵەتان لەگەڵدا بکرێت، بەڵام قەیناکا مادام کوڕی مام جەلالن، بە سیفەتی برازا قەبوڵمانن!  *  ئاڵۆزییەکانی ناو یەکێتی کە بەشێکی زۆر لە پارتییەکانی بە دورخستنەوەی لاهور شێخ جەنگی لە هەرمی بڕیاردان شاگەشکە و خەنی کردبوو، وردە وردە بەرەو گەستنی پەنجەی پەشیمانییە و چەندجارێک لەئاستی زۆر بەرزی ناو پارتیدا، خۆزگەیان بەدەوری سابیق خواستووە کە هەر نەبێ لاهور ساحێبی قسەی خۆی بووە.  *  بێدەنگیی پارتی لە هەشتی تەمموز و واڵاکردنی دەستی نوێنەری یەکێتی لە حکومەتدا، بۆ تەسفییاتی ناوخۆیی بەناوی حکومەتەوە، هیچ قازانجێکی بۆ پارتی نەبووە و تەنانەت ئیدارەدانی پەیوەندییەکانی لەگەڵ کوڕانی تاڵەبانی لە بنبەست نزیک کردۆتەوە؛ تا هەڵگری سیفەتی برازا بوون موو بە نێوانیاندا نەدەچوو کە بوونە سەرۆک و شتی وا، ئیتر وایانزانی سەرۆک بەرامبەر سەرۆک دەخوێنێ!  *  پارتی دەتوانێ و دەبێ رۆڵی هەبێ لە ئاساییبونەوەی بارودۆخی ناو یەکێتی، تا وەزعی ناوخۆی یەکێتی ئاوا بێت، پارتی زیاتر زەرەر دەکات. قسەکانی فازڵ میرانی ئاماژەیەکی روونن بۆ ئەوەی کە پارتی مامەڵە لەگەڵ ئەو ئەمری واقعە نیوەچڵەدا ناکات. بە ئاشکرا دەڵێ کە جارێ بڕۆ ببە بە سەرۆک یان نیوسەرۆکییەکەت بەهاوسەرۆک کامڵ بکە، ئینجا دادەنیشین بزانین کەی مەوعیدێکی جەنابی سەرۆکت بۆ وەردەگرین.!  *  ئەوەی رەنگبێ پاڵی بەپارتییەوە نابێ کە بڵێ سەد رەحمەت لە کفندز! ئەو 10 مانگەی رابردووە کە لە رووی خراپییەوە بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ پێش هەشتی تەمموز بەراورد ناکرێت. بۆیە ئەوەی فازڵ میرانی دەیڵێ هۆشدارییەکی جدییە بۆ کوڕانی تاڵەبانی کە چیتر پارتی پشتیوانی لەم دیزە بە دەرخۆنەییەی ناو یەکێتی ناکات.

د. كامەران مەنتك یەكێك لەكێشەكانی هەرێمی كوردستان ئۆپۆزسیۆن بوونە، كە بۆتە مۆدێلێكی سەقەت وهیچ شتێكی لە ئۆپۆزسیۆن ناچێت،   هەركەسێك بەشڕە خوێندەواریەكەوە جنێو بەیەكێتی وپارتی بدات، خەڵك چەپڵەی بۆ لێدەدات، ئەمە لەلایەك دۆخی بێزراوی ئەو دوو حیزبە نیشان دەدات، لەلایەكی تر ئیفلاسی ئەوانە نیشان دەدات، كە لەسەر ئەو جنێودانە كاوێژ دەكەن وهەركاتێك دەگەنە پلەو پۆستێك بەتەواوی دەگۆڕێن، بۆ نمونە ساڵیكیان یەكێك لەو بەناو ئۆپۆزسیۆنانە هاتە یەكێك لە كۆلیژەكانی زانكۆی سەلاحەدین و تاپێی كرا رەخنەی لەدەسەڵات گرت، دوای ئەوەی لەو حكومەتەی رەخنەی لێدەگرت پۆستێكیان دایە، هەر هەمان كەس لەهەمان شوێن بەرگری لەدەسەڵات كردو پاساوی بۆ دەهێنایەوە، كە هۆكاری ئەو پارادۆكسە مەهزەلە ئامێزەیان لێپرسی، گوتی ئێستا لەبەرەی دەسەڵاتم! كەواتە كێشەی سەرەكی لەهەرێم خەڵك نیە، وەك بانگەشەی بۆ دەكرێت ودەسەڵات وئۆپۆزسیۆن بەیەكەوە هەموو باڵێكی ئەو دۆخە دەخەنە ئەستۆ، بەڵكو ئەو كەمینە مشخۆرەیە، كە لەڕێگەی جنێودانەوە نان پەیدا دەكەن وەك رۆشنبیرو سیاسەتمەدارو ئەكادیمیست و ... هتد خۆیان نیشان دەدەن، پێویستە تاكی كورد ئەو دوو لایەنە بەتەواوی لەیەكتر جیا بكاتەوە. خەڵكی كوردستان هیچ تاوانێكی لەو دۆخەدانیە، نەك لەئاست قوربانیداندا بووە، بگرە هیچ گەلێكی ناوچە بەقەد كۆمەڵگەی كوردی قوربانی نەداوەو ئامادەی قوربانی دان نەبووە ونیە لەپێناو نیشتمانەكەی، بەڵام هەمیشە بەری قوربانیدانەكەی لەلایەن توێژەكەی ترەوە بازرگانی پێوەكراوەو بەهەدەر دراوە، ئەوەیە ئەمڕۆ بێمتمانەیی لای خەڵك دروست كردووە، دیارە ئەمەش دەرئەنجامی تێگەیشتنە لەو گەڕەلاوژەیەی بەناوی ئۆپۆزسیۆن ودەسەڵات لەو هەرێمە دەگوزەرێت. دۆخەكە بە قۆناغێك گەیشتووە، ئۆپۆزسیۆن ودەسەڵات بەتەواوی تێكەڵ بووە، ئەو هێزانەی بەشێكن لەحكومەت وكاڵەكەكەی دەڕننەوە، رەخنە لە حكومەت دەگرن، كەچی هەر لەو كاتەی بێزاری خۆیان دەردەبڕن، بۆ بەیانی لەهەواڵەكان گوێبیستی ئەوە دەبین چەند پۆستێكی تریان وەرگرتووە! جێگەی سەرنجە كەسێك گوێ لەمیدیاكانی پارتی ویەكێتی بگرێت، وا مەزەندە دەكات بەیانی دەبێتە شەڕی ناوەخۆ، ئەو شەڕەی، كە هەمیشە خەڵكی كوردستانی پێ دەترسێنن، لەبەرئەوەی لەو شەڕانە جگە لەخەڵكی هەژارو ستەمدیدەی كوردستان كەسی تر زەرەمەند نابێت، بینیمان لەماوەی شەڕی رابردوو بەرپرسەكان كاتێك بەدیل دەگیران دەبوونە میوانی یەكترو بەڕێزەوە تا ئەم بەر، یاخود ئەو بەری دێگەڵە رەوانە دەكران، كەچی خەڵكی ئاسایی بەدڕندەترین شێوە بەدیلی دەكوژران!. ئەو فەوزای دەسەڵات وئۆپۆزسیۆن بوونە كاریگەریەكی ئێجگار نەرێنیانەی كردۆتە سەر كۆمەڵگای كوردی، بەتەواوی سەری لێشێواندووەو متمانەی لا نەهێشتووە، نۆستالیژیایەكی لا دروست كردووە، خەون بەگەڕانەوەی ئەو بەعسە دەبینێت، كە ئەنفال وكیمیابارانی كرد، ئەمەش جێگەی داخێكی گەورەیە، كاتی ئەوە هاتووە كۆمەڵگای كوردی لەدەرەوەی ئەو بەناو دەسەڵات وئۆپۆزسیۆنە بیر بكاتەوەو كۆمەلگا بخرێتەوە سەر رێگەی راستەقینەی خۆی، بەمەش لەكۆتایدا هەردوو لایەنی ئۆپۆزسیۆن ودەسەڵات سزا دەدەن وتووڕیان هەڵدەدەنە زبڵدانی مێژوو، وەك چۆن بەكردەیی تووڕە هەڵدراون.  

له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج  1 عه‌بدوڵا په‌شێو ده‌فه‌رموێ‌  چ ده‌عبایه‌كی سه‌یرو سه‌مه‌ره‌م  ئه‌ستۆم نایه‌وێ‌ سه‌رم راگرێ‌  خوێنم ده‌مه‌یێ‌ ، تا فڕكه‌ نه‌كا به‌ره‌و په‌ل و پۆم  گلێنه‌ی چاوم تف له‌ یه‌ك ده‌كه‌ن له‌ یه‌ك نه‌بانن ره‌فیسك و ئه‌ژنۆم  ، حاجی قادری كۆی پێش ئه‌وبای حیزه‌ بخۆیی و ناته‌بایی كردووه‌ ، ده‌رده‌كه‌ ده‌ردێكی دورو بێچاره‌سه‌ره‌ ، رۆشنبیر له‌ ناو یه‌كا ، مه‌لاكان له‌ ناو یه‌كترا ، حوبه‌كان، خێزانه‌كان و خوشك و براكان ، دراوسێكان ،مامۆستا له‌ گه‌ڵ یه‌ك و له‌ گه‌ڵ فێرخواز ، دكتۆر له‌ گه‌ڵ دكتۆرو له‌ گه‌ڵ نه‌خۆش ، مناڵه‌كانی كۆڵان به‌ ره‌نگی حزب گۆشكراون ، بابه‌ نه‌خۆشیه‌ك هه‌یه‌ نه‌خۆشیه‌كی مه‌ترسیدار ، یان ده‌بێت خۆتی بده‌یته‌ ده‌سته‌وه‌ ، یان بێده‌نگ بیت یان راكه‌یت و نه‌شڵێی  ره‌فیقان من ئه‌وا رۆیم له‌ لاتان . كورد بوون ، ئاكاری كوردی ، بیر كردنه‌وه‌ی كوردی ،هه‌ستی كوردی ، نه‌ریتی جوانی كوردی ، لێبورده‌یی كوردی ، هه‌موو شتێكی كوردی له‌ باشوری كوردستان له‌ به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه‌ ، له‌م رۆژانه‌ مامۆستایه‌كی به‌ڕێزی زانكۆ ، له‌ سه‌ر گێڕانه‌وه‌ی  قسه‌ی گه‌نجێك  نیگه‌ران بوو ، به‌ڵام ئیتر ئه‌وه‌ راستیه‌كه‌یه‌ ، هه‌موومان له‌ یه‌كتر به‌ گومان و له‌ یه‌كتر له‌ بۆسه‌داین ، ئه‌ژنۆو ره‌فیسكمان دژی یه‌كترن ، "گیانێك نین له‌ دوو جه‌سته‌دا" . له‌ سه‌ر بارو دۆخی خه‌ڵك له‌ سه‌ر قوتی خه‌ڵك بۆ ژیانی خه‌ڵك كۆمه‌ڵێك كه‌س له‌ ته‌ك به‌رپرسێكی ئه‌م وڵاته‌دا دانیشتوین ، رون و ره‌وان چیمان هه‌بووه‌ پێمان وتوه‌ ، قسه‌ی خه‌ڵكمان گه‌یاندوه‌و زۆر راشكاوو بێمنه‌ت بووین ، كه‌سمان داوای هیچمان بۆ خۆمان نه‌كردوه‌ ، ناشیكه‌ین ، منه‌تیشمان به‌ كه‌س نیه‌ ، خه‌ڵكیش بێمنه‌ت بن له‌ ده‌نكه‌ گه‌نمێكه‌وه‌ تاخه‌رمانێ‌ چییان له‌ سه‌ر من  و هه‌روه‌ها ئه‌و هاوڕێیانه‌ش دۆزیه‌وه‌ با له‌ قاوی ده‌ن ، چ بێئاكاریه‌كه‌ به‌و جۆره‌ دنیاكه‌ شێوابێت ،ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر گه‌لحۆیه‌ك نووسیبووی له‌تیف ئۆتۆمبیلی درعی وه‌رگرتوه‌ ، من تا ئێستا نه‌سایه‌قی ده‌زانم نه‌مۆڵه‌تی شۆڤێریشم هه‌یه‌ نه‌ هه‌رگیز سواری سه‌یاره‌ی درعیش بوومه‌ ، له‌ درۆو بوختانی تر كه‌ڕێن ، خه‌ڵك هه‌یه‌ له‌ سه‌ر جاده‌ خۆپیشاندانده‌كات له‌ ئه‌وروپاو وڵاتیش هه‌شه‌ له‌ پشت لاپتۆپێكه‌وه‌ قسه‌ی زل ، ئه‌و دێت قاچ و قولی خه‌ڵك ده‌گه‌زێ‌ ، وه‌رن با له‌ رۆژی ئه‌وه‌ڵه‌وه‌ هه‌ق  و حسابێك بكه‌ین ، به‌ڵام مسقاڵه‌ زه‌ڕه‌یه‌ك ئاكار بۆ مرۆڤ باشه‌ . له‌ گه‌ڵ چه‌ند به‌ڕێزێكا له‌ سه‌ر داوای ده‌زگایی میدیایی دره‌و گیرو گازی ئه‌و بارو دۆخه‌مان ئاڵانده‌ به‌رپرسی یه‌كه‌می ئه‌م سنوره‌وه‌ ، كه‌ جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ته‌ ، رۆژی پێش ئه‌و دانیشتنه‌ من وتارێكی توندم له‌ سه‌ر ئه‌و به‌ڕێوه‌ نووسیوه‌ ، بڵاویش كراوه‌ته‌وه‌ ، كۆی دیدارو قسه‌كانیش لای دره‌وه‌ ، ئاخر ئه‌وه‌ چ بێویژدانیه‌كه‌ ، بێ ئاگاداری و زانیاری بگه‌زی ، له‌ كۆتای ئه‌م وتاره‌ وتاره‌كه‌ی پێشتریش كه‌ كه‌متر له‌ 20 سه‌عاتی به‌ینه‌ له‌ گه‌ڵ دانیشتنه‌كه‌دا داده‌نه‌م ، بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك هه‌قیقه‌ت وه‌ك خۆی ببینێ‌ ، منه‌تم به‌ كه‌س نیه‌ تا گیانیش له‌ بزاوتا بێت شه‌ڕی ئازادی و ژیانی خه‌ڵك و قوتی هاوزمانه‌كانم ده‌كه‌م .  2 وتاره‌كه‌ی پێش دیداره‌كه‌  قوباد تاڵه‌بانی بۆ قسه‌ ناكات  هه‌رجارێك مام جه‌لال له‌ گه‌ڵ نووسران و رۆژنامه‌نووسان كۆببوایه‌ته‌وه‌ باسی نان و ئازادی ده‌كرد ، ئه‌و ده‌یوانی نان و ئازادی هه‌ردووك گرنگن ، نان قوته‌و ئازادی وتن و نه‌ترسان ، یادی به‌ خێر محه‌مه‌د موكری چیرۆكنووس دوای 2003 پێی وتم له‌تیف ناوی چوار پێنج نووسه‌ری كه‌ركوكم بده‌رێ‌ مام جه‌لال هاوكاریان ده‌كات ، پێش ئه‌وه‌ش رێكخراوه‌ دیموكراتیه‌كانی یه‌كێتی بێ پرسی ئایدۆلۆژی و بیرو ڕا ماوه‌یه‌كی زۆربوو هاوكاری نوسه‌رو رۆشنبیرو هونه‌رمه‌ندانی ده‌كرد . چه‌ند ناوێكم پێدا یه‌ك دوو جاریش بینیم له‌ هه‌ولێریشه‌وه‌ نوێنه‌ری نووسه‌ران و رۆشنبیران ده‌هات و هاوكاریه‌كه‌ی مام جه‌لالی ده‌برده‌وه‌ ، مام جه‌لال ئه‌وه‌ی له‌ سه‌ریشی به‌ خراپه‌ نووسیبا ، ئاسایی وه‌ریده‌گرت ، ئێستا نه‌ك نووسه‌رو رۆشنبیر ، فه‌رمانبه‌رو پێشمه‌رگه‌و مامۆستا و پاكه‌وان  سوكایه‌تی پێده‌كرێت و قوباد تاڵه‌بانی كه‌ كوڕی مام جه‌لاله‌و جێگری سه‌رۆكی حكومه‌تیشه‌ نقه‌ی لێوه‌ نایات . مه‌سرور بارزانی پرسیاری داهاتی سلێمانی ده‌كات ، ده‌ڵێت بانگیان ده‌كه‌م لێیان ده‌پرسم ، هه‌رچه‌ند خۆی پێی قه‌ڵسه‌ پرسیاری داهاتی نه‌وت و جیاوازی و سته‌می لێبكه‌ی ، به‌ڵام ئه‌ویش پرسیاری هه‌یه‌ ، ئێ‌ ده‌بێت جێگره‌كه‌ی وه‌ڵامی بداته‌وه‌ ، خه‌ڵك سبه‌ی ده‌چنه‌ سه‌ر گۆڕه‌كه‌ی مام جه‌لال و ده‌پرسن له‌ گۆڕه‌كه‌ت وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌و سه‌یرێكی سلێمانی بكه‌ ، ده‌چنه‌ به‌رده‌رگای بافڵ و ده‌ڵێن كوا ئه‌و به‌ڵێنه‌ی دوای ده‌ركردنی ئامۆزاكه‌ت له‌ حزب به‌ خه‌ڵكت دا ، قوباد ده‌بێت له‌ بری مام و براكه‌شی وه‌ڵام بداته‌وه‌ . من ده‌زانم رقێك له‌ خه‌ڵكی سلێمانی هه‌یه‌ ، ئێران و عیراق و توركیاو خه‌ڵكی تریش رقیان لێیه‌تی ، رقیان له‌ شێخ مه‌حموده‌ ، چونكه‌ وتی ده‌ڕۆم كه‌ركوك ئازاد ده‌كه‌م و ده‌وڵه‌تی كوردستان دروست ده‌كه‌م ، رقیان له‌ بێكه‌سی شاعیره‌ چونكه‌ رووبه‌ڕووی ئه‌دمۆنز بووه‌وه‌ ، رقیان له‌ پیره‌ مێرده‌ چونكه‌ وتی " سوراحی سه‌ر فرو دێنێ‌ له‌ بۆ پیاڵه‌ كه‌ تێكا بۆی " رقیان له‌ عه‌وله‌ سیسه‌ ، رقیان له‌ گۆرانه‌ چونكه‌ به‌ تریفه‌ی مانگی وت خۆت بپارێزه‌ له‌م كوردی عیراقه‌ ، رقیان له‌ سه‌یوان و چه‌می تانجه‌ڕۆیه‌ ، به‌ڵام ئه‌م رقه‌ تاكه‌ی ، ئێستا به‌رپرسی یه‌كه‌م له‌م بارو دۆخه‌ قوباد تاڵه‌بانیه‌ ، ئه‌و پیاوه‌ی هه‌موو عه‌یب و كه‌م و كوڕیه‌كی سلێمانی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی ، ئه‌گه‌ر هه‌ر وا بێده‌نگ بێت .  بۆ قوباد تاڵه‌بانی وه‌ك كوڕی جه‌لال تاڵه‌بانی  چاره‌سه‌ر كردنی  ریشه‌یی سێ‌ كێشه‌ سه‌نگی مه‌حه‌كن : یه‌كه‌م : دابینكردنی موچه‌ی سلێمانی له‌ كاتی خۆیدا . دوه‌م : چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی پاككردنه‌وه‌ی شاره‌كان و ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خزمه‌تگوزاری  . سێیه‌م : دابینكردنی داو ده‌رمان بۆنه‌خۆشخانه‌كان . ته‌نها كه‌س كه‌ ده‌بێت له‌م دۆخه‌دا قسه‌ بكات قوباد تاڵه‌بانیه‌ ، چونكه‌ له‌ پێناوی بودجه‌و موچه‌ی خه‌ڵكی كوردستاندا به‌ دهۆك و هه‌ولێریشه‌وه‌ ده‌جار چووه‌ به‌ غدا بێئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانه‌كه‌ی سوپاسێكی بكات .