.gif)
پەیكار عوسمان هەمان شت، لە عەقڵی شەڕو لایەنگریدا شتێکەو لە عەقڵی ڕەخنەیی و ڕاستیخوازیدا شتێکی ترە. ئەوەشی کە بۆ ئێمە پێویستە، مێژووە لە عەقڵی ڕەخنەییدا، نەك مێژوو لە عەقڵی شەڕدا. مێژوو لە عەقڵی شەڕدا، هەر درێژکراوەی شەڕەکەیەو هێشتا خۆی شتێکی تر نیە. بەڵام مێژوو لە عەقڵی ڕەخنەییدا، کۆتایی شەڕو دەستپێکی شتێکی ترە، کە ئاییندەیە. فەرقی ئەو دوو مێژووە تەنیا حزورو غیابی عەقڵە. ئامادەیی عەقڵیش لێکەوتەی خۆی هەیەو ئەخلاقیاتی خۆی ئەهێنێ، وەکچۆن غیابی عەقڵیش لێکەوتەو ئەخلاقیاتی خۆی هەیە. لێکەوتەی "مێژووی شەڕەکیی" هێنانی شەڕەکانی دوێنێیە بۆ ناو ئێستاو لێکەوتەی "مێژووی ڕەخنەیی" ڕزگارکردنی ئێستاو داهاتووە لە شەڕەکانی دوێنێ. ئەخلاقی ئەمیان ئەوەیە کە حەقیقەت ئەکاتە وەسیلەو شەڕی پێئەکات، بۆیە ئاسایی ڕق و عوقدەو نیازی خۆی تێوە ئەپێچێ. ئەخلاقی ئەویان، ئەوەیە کە حەقیقەت خۆی ئامانجە، بۆیە تا بتوانێ لە ڕق و شتە شەخسییەکان دایئەماڵێ بۆئەوەی ڕاستی خۆی دەرکەوێ. خۆ ئەشی مێژووی شەڕەکییش بڕێك لە ڕاستی تێدابێت، بەڵام شەڕ وزەی تاریکییەو کاتێ حەقیقەت ئەبەیتە ناو شەڕ، ڕێك ئەیبەیتە ناوچەی تاریك. ڕێك ئەیبەیتە ناو حەلەبەیەك کە بردنەوەو دۆڕان تیایدا ئامانجەو ڕاستی و ناڕاستی تیایدا شتێکی پلە دووە. حەقیقەتیش تەنیا لەوێدا ڕۆشن ئەبێتەوە، کە خۆی پلە یەك و سەنتەر بێت، عەقڵی ڕەخنەییش ڕێک ئەم دەرفەتەی بۆ ئەڕەخسێنێ! مێژووی ڕەخنەیی بنیاتنەرە، چونکە لێرەداو لەپاڵ حەقیقەتا بنیاتنانیش ئامانجە. بەڵام مێژووی شەڕەکیی ڕوخێنەرەو هیچی لەسەر بینا ناکرێ، چونکە لێرەدا ئەوە هەر حەقیقەت نیە کە ئەبێتە شتێکی لاوەکی و پلەدوو، بەڵکو بنیاتنانیش. پێشتریش وتمان مێژووی شەڕەکی هەر درێژکراوەی شەڕە، دەی شەڕیش ڕوخێنەرەو ئێمە لێرەدا هێشتا لە ناوچەی ڕوخانداین. عەقڵی ڕەخنەیی کۆکەرەوەیە، چونکە لە عەقڵی ڕەخنەییدا شەڕێك لەئارادانیەو ئەگەر ڕاستییەکەی من بەدڵی تۆش نەبێت، ئەمە ناکاتە ئەوەی کە من شەڕم لەگەڵ تۆ هەبێ. ئیتر کەمترین کاری دەروونیی منی تێدایەو کەمترین کاردانەوەی دەروونیی تۆشی لێئەکەوێتەوە، کە ئەمەش بناغەیەکی باشە بۆ ئاشتی و یەکترقبوڵکردن و پێکەوەژیان. بەپێچەوانەوە عەقڵی شەڕەکی پەرتکەرە، چونکە خودی شەڕ پەرتبوونەو ئەویش درێژکراوەی شەڕە، کەواتە درێژکراوەی پەرتبوونیشە. لە عەقڵی ڕەخنەییدا، تۆ هەر لەناو ڕووداودایت و بێلایەن نیت، بەڵام لێرەدا لایەنداری و حەزەکانت سنوری هەیەو سنورەکەش حەقیقەتەو ئیتر تۆ لەبەردەم ڕاستیداو لەبەردەم سودی گشتی و ئاییندەسازیدا ئەوەستیت. بەڵام لە عەقڵی شەڕەکیدا لایەنداری تۆ سنوری نیەو پێ بە حەقیقەت و هەر شتێکدا ئەنێیت لە پێناو بردنەوە. هاوسەنگی و عەدل و ئینسافیش ناکاتە بێلایەنیی، کە ئەسڵەن بێلایەنیی پەتی هەر وجودی نیەو مرۆڤ بە سروشتی خۆی کارتێکەرو کاریگەرەو لەناو دنیاکەدایە نەک لە دەرەوەی،، بەڵکو عەدل و ئینسان هاوسەنگی، ستۆپ و وەستانی تۆی لایەنگرە، لەو شوێنەدا کە پێویستە بوەستیت و ئەو شوێنەش بەردەمی حەقیقەتە. کورد ئەڵێ (لە هەر خەسارەتێ عەقڵێ) دەی ئەوە عەقڵی ڕەخنەییە کە ئەتوانێ خەسارەتمان بۆ بکات بە قازانج و بە عەقڵ. عەقڵی شەڕەکی خۆی خەسارەتەو کارەکەشی هەر ئەوەیە کە خەسارەتی دوێنێت بۆ بکات بە خەسارەتی ئێستا. لەڕاستیدا ئەگەر عەقڵی ڕەخنەیی، لە گشتا جارێك پێویست بێت، لە مێژوودا دووجار پێویستە،، چونکە پانتاییەکی گەورەی مێژوو شەڕەو ئەگەر عەقڵی ڕەخنەیی ئامادە نەبێت، شەڕەکە ئەپەڕێتەوە بۆ ئێستاو مێژووەکەش نابێ بە عەقڵ و بە قازانج، هەر ئەبێتەوە بە خەسارەت! بۆ ئەوەشی عەقڵ ڕەخنەیی بێت، ئەبێ ئازادبێ لە زۆر شت، بەتایبەت لە ڕق و لە موقەدەس. ڕق ناتوانێ ڕەخنە دروسکات. موقەدەسیش ناتوانێ ڕەخنە قبوڵکات. ڕق ڕەخنە لەبارئەباو موقەدەس ڕەخنە لە خاچ ئەدا. ئەوەی لە ڕقەوە هاتبێ ناتوانێ ڕەخنەبێ و ئەوەی بەر موقەدەس ئەکەوێ، ناتوانرێ وەکو ڕەخنە وەرگیرێ. جا بۆ ئەوەی ڕەخنە بتوانێ هەبێ و بتوانێ بڕوات، ئەبێ دوو شت لە بەردەمیدا لابەین، ڕق و موقەدەس. لەبەردەم ڕقدا، تۆ ئەبێ نەشتەرێکت پێبێ و کیم و جەراعەتەکان بتەقێنیت. لەبەردەم موقەدەسیشدا تۆ ئەبێ چەکوشێکت پێبێ و بتەکان بشکێنیت. ئەوەشی کە دوای ئەم تەقاندن و شکاندنە ئەمێنێتەوە، ئەشێ حەقیقەتەکە بێت. بەڵی ڕێگای حەقیقەت سەختە، چونکە ئەم دومەڵ تەقاندن و بت شکاندنەی تێدایە. لەمدیوی ڕق و مەقودەسەوە، تەنیا شەڕو چەلەحانێ و دوێنێ هەیە. لەودیوی ڕق و موقەدەسەوە، گفتوگۆو ڕاستی و ئاییندە هەیە.
.gif)
سەرکـــــۆ یونس* بێکاری وەک دەردێکی ئابوری و کۆمەڵایەتی و سیاسی چەندین ساڵە بەرۆکی کۆمەڵگای عێراق و هەرێمی کوردستانی گرتوە و هاوشێوەی دەردی دواکەوتوی وپاشکۆیی ئابوری یەکێکە لە خەسڵەتەکان کە عێراقی پێدەناسرێتەوە. لەدواین ئاماری بڵاوکراوەی فەرمی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی سەبارەت بە بێکاری لەعێراقدا هاتوە کە ڕێژەی (40%) بێکاری زیادی کردوە و زیاتر لە (100) هەزار کرێکاری بینانیش لەعێراقدا هەن و کار دەکەن. ئەم کرێکارە بیانیانە کاریگەری ڕاستەوخۆیان هەیە لەسەر بێکار بوونی دەستی کاری ناوخۆیی و هەر ئەمەش بووەتە هۆی زیاد بونی بێکاری لەعێراقدا و چونکە کرێکارانی بیانی ئامادەن بەکرێ وپاداشتت کەم کار بکەن و بازاڕی کاریان بۆ خۆیان قۆرخکردوە زۆرێک لەم کرێکارانە لەو وڵاتانەوە هاتون کە بەهای دراوی وڵاتەکەیان زۆر نزمە بەبەراورد بە دیناری عێراقی و هەر بڕە پارەیەک پەیدا دەکەن ڕاستەوخۆ دەیگۆڕنەوە و حەواڵەی وڵاتەکانیان دەکەن. عێراق و هەرێم لەدوای شەڕی داعشەوە ڕوبەڕوی بارودۆخێکی نوێ بوەتەوە کە پێویستی بەوەبەرهێنانی گەورە هەیە لەکەرتە جیاجیاکاندا بەمەبەستی زیادکردنی دەرفەتی کارکردن بۆ دەیان دەرچووی خاوەن بڕوانامەی بەرزی زانکۆیی بێکار. بەپێ ی ئامارە نارەسمییەکان لەئێستادا زیاتر لە دوو ملێون ونیو خاوەن بڕوانامەی بەرز بێکارن و هیچ جۆرە کارێکیان دەست ناکەوێت بەتایبەتی دوای ئەوەی کە بڕیاری دامەزراندن لە کەرتی گشتی وەستێنراوەو پرۆژەکانی وەبەرهێنانیش زۆربەیان بەهۆی کەمبونەوەی بودجەی گشتیەوە وەستاون و کارکردن لەپرۆژەئابوریەکان بەتەواوی لاواز و سست بووە. بێ گومان هەرێم ڕێژەی بێکاری بەبەراورد بە ناوچەکانی تری عێراق زیاتر نەبێت کەمتر نی یە و بگرە لەماوەی دوای ساڵی (2014)وە ئابوری هەرێم هیچ جۆرە سەقامگیریەکەی بەخۆوە نەبینیوە و کێشەو گرفت وقەیرانەکان زیاتر و گەورەتر بوون و ڕێژەی بێکاریش زیاتر بووە. ئاشکرایە هەندێ هۆکاری سەرەکی و لاوەکی بوونەتە هۆی بەرزبونەوەی ڕێژەی بێکاری بۆ سەروو (40%) . * بڕینی بەشەبودجەی هەرێم لەلایەن دەستەڵاتدارانی بەغداوە لەساڵی (2014)وە کەبووە هۆی کەمبونەوەی بودجە و داهاتی حکومی و تاکەکەس سەرئەنجام داتەپینی ئابوری و دارایی دروست بوو ئەمەش سەری کێشا بۆ لاوازبونی کارپێدان و دواتر بێکاری ڕێژەکەی بەرزبوویەوە بۆ ئاستێکی مەترسیدار کەزیاترە لە(40%) وجێگای وەبیرهێنانەوەیە پێشتر ساڵانە نزیکەی(12 بۆ 15) ترلێۆن دینار دەهاتە هەرێمەوە لەم گوژمەیە (70%)بۆ خەرجی بەگەڕ تەرخان دەکراو (30%) بۆ وەبەرهێنان دانرابوو.بەڵام لەدوای بڕینی بەشە بودجەی هەرێمەوە حکومەتی هەرێم ناچار بوو هەموو ئەو داهاتانەی کەدەستی دەکەوت تەنها بۆ پێدانی مووچە بێت ئەمە سەڕەرای دواکەوتن و پاشەکەوت کردنی ڕێژەیەکی بەرز لە مووچەی مووچەخۆران و نەبوونی بودجە بۆ بواری وەبەرهێنان .. * لاوازی ئابوری هەرێمی کوردستان و پشت بەستن بە تەنها یەک سەرچاوەی داهات کەبریتی یە لە داهاتی نەوتی فرۆشراو وهەمیشە مەترسی نزمبونەوەی نرخی نەوت یەکێکە لەئەگەرەکان و هەموو ئەو خەرجییانەی کە بۆ هەناردەکردنی نەوتی هەرێم دروست دەبێت کەبەدەیان ملێۆن دۆلار دەژمێرێرن و بەپێ ی زانیاریەکان وەزارەتی دارایی هەرێم تەنها (30%)ی داهاتی نەوتی فرۆشراوی بۆ دەگەڕێتەوە هەرئەمەش گلەوگازەندەی خەڵک و لایەنەکانی دەرەوەی حکومەتە. * سەرهەڵدانی ڤایرۆسی کۆرۆنا و دەرهاویشتەکانی ڤایرۆسەکە ودابەزینی نرخی نەوت لەبازارەکانی جیهاندا، بوو بەهۆی کەمبونەوەی خواست لەسەر نەوت لەم ناوەندەدا عێراق و هەرێمی کوردستان زەرەرمەندی یەکەم بوون چونکە بودجەی گشتی عێراق زیاتر (95%) پشت بە داهاتی نەوتی فرۆشراو دەبەستێت و بەمەش گرنگترین سەرچاوەی دەستکەوتنی داهات توشی گەورەترین مەترسی بووەتەوە عێراق مانگانە چەندین ملیار دۆلار زەرەر دەکات و لەلایەکی ترەوە گرنگی نەدان بە کەرتەکانی تری ئابوری بەگشتی و کەرتی کشتوکاڵ بەتایبەتی ئاستەنگێکی بەردەوامی گەشەپێدانی ئابوریە. * قەیران وکێشە و گرفتەکانی تری کەڵەکە بوی دەیان ساڵەی لەپێشتر و چارەسەرنەکردنی لەسەرجەم کابینەکانی بەغدا و هەرێم وای کردوە ئابوری عێراق و هەرێم بەردەوام لەقەیراندا بێت بۆ نمونە کێشەکانی خزمەتگوزاریە کۆمەڵایەتیەکانی شارەوانی و ئاوو کارەبا وڕێگاوبان و پرۆژەکانی وەبەرهێنان بەنیمچە تەواو کراوی ماونەتەوە. *عێراق و هەرێمی کوردستان کۆمەڵگایەکی گەنجن و زۆربەی گرفت وکێشەکان بەرەوڕووی ئەم چینە دەبێتەوە و سادەترین ماف نەبوونی هەلی کارکردنیانە کە بەداخەوە بەهۆی بڵاوبونەوەی گەندەڵی و دەستەڵاتی حزبییەوە زۆریك لەگەنجانی خاوەن بڕوانامە لەکارکردن بێ بەش دەبن.هەرئەمەش هۆکاری سەرهەڵدانی خۆپیشاندان بووە لەبەغدادو زۆرێک لەشارەکانی تردا. *بڵاوبونەوەی گەندەڵی ئیداری و دارایی و سیاسی یەکێکی ترە لەهۆکارەکانی تەشەنەسەندنی دیاردەی بێکاری لەکۆمەڵگای عێراقدا،هەریەکە لە حکومەتەکانی بەغداو هەولێر چەندین ساڵە گەندەڵی بووەتە سیمای ناسینەوەی و لەیەکەم ریزبەندی لیستی گەندەڵترین وڵاتانی جیهانن و گەندەڵی بەهەموو شێوازەکانی لەهەرێم و عێراقدا بەربڵاوترینە. *شەری داعش و دەرهاویشتەکانی کە گرنگترینیان ئاوارەبونی هەزاران هاونیشتیمانی و کاول بون وخاپوربونی چەندین شاروشارۆچکەو گوند و سەرئەنجام بارگرانی دروست بوو لەسەر هەردوو حکومەتی هەرێم و ناوەند کە تائێستاش بەدەست لێکەوتەکانی ئەو شەڕەوە گیرۆدەین لەهەمووی قورستر خەرجیەزۆرەکانە. عێراق و هەرێم لەبەردەم شەڕێکی نوێدان کە بریتی یە لە شەری بێکاری گەنجان ولاوان،پێمان وایە ئەگەر هەوڵی جدی نەدرێت بۆ چارەسەرکردنی ئەوا لەئایندەیەکی نزیکدا قەیرانی بێکاری ڕەوشەکە ئاڵۆزتر دەکات و مەترسی لەسەر سەقامگیری سیاسی وئاسایشی ناوخۆی وڵات دروست دەکات. *ئابورینـــاس
.gif)
پەری مامەسێنی ھەرچی خراپی رابردووی حوکمرانیە وەک میراتی بۆ کاک مەسرور بارزانی ماوەتەوە زۆربەی گلەییێ و تیرەکان رووی لە ئەوە بەس چونکە پیاویکی تەکنوکرات پشوو درێژە شانی خستۆتە بەر کەموکوریەکان و بە ھێمنی خەریکی چارەسەریانە. جەنابی مەسرور بارزانی ئەزمونێکی توندوتۆڵی لە ململانێی سیاسیدا ھەیە و تاقیکردنەوەکانی رابردوی وەک کەسێکی پشوودرێژ وێنا دەکەن بەشێکی گرنگی کەسایەتیی کاک مەسرور لەوە دایە کە لە بنەڕەتدا کەسایەتییەکی توندوتۆڵی ھەیە و مێژووی سیاسیی وەک کەسێکی جێگیر نیشانی دەدا لە ژیانی سیاسیدا بە چەندین وێستگەی جیاوازدا تێپەڕیوەو ترسی لە ئەرکە سەختەکان نیە. ئەو ئێستا کاری سەرەتایی ئەوەیە دەرباز بوونە بۆ قوناغیکی نوێ وە هەولدان و خواستە بو چارەسەری کیشە ناوخوییەکانی هەریم وە گەراندنەوەی متمانە لە نیو هەموو هیز و لایەنە سیاسیەکان کارکردن بو دوزینەوەی ریگا چارەیک بو کیشەکانمان لە گەل حکومەتی ناوەندی گەراندنەوەی ریزی بەرامبەر لە گەل ولاتانی ئیقلمی وە بەهیزکردنی پیگەی هەریمی کوردستان لە سەر ئاستی نیودەوڵەتی کە هەمویان بو باشتر کردنی ژیان وە گوزەرانی هاولاتیان وە بوژاندنەوەی ژیر خانی ئابوری ولات وە کارکردن بو پیشكەوتنی لە هە موو بوارەکاندا پیویستی حیاتین بو بەردەوامی پروسەی دیموکراسی وە پیکەوەژیان وە ئاسوودەی خەلکی کوردستان دیارە ئەرکی کاک مەسرور زۆر قورسە بەس چونکە بە بەرنامە کار دەکات. ھەنگاوەکانی پتەو و تۆکمە لە دەستپێکی کابینەوو تا ئێستا لە ھەوڵەکانی سەرکەوتوو بوو. روبەروبونەوەی هەموو تەحدیاتەکان وە ئیدارەدانی قەیرانەکان لە ساتە نالەبارەکاندا بەر چاو رونیەک تەواو دەدات بە بەریزیان بو کارکردن لە سەر خالە جەوهەریەکان وە دوزینەوەی ریگەی چارەی سەردەمیانە وە گونجاو بویان لە هەموو بوارەکاندا بەو ھەنگاوانەی کاک مەسرور لە حوکمرانیدا پێی دەوترێت دروستکەری بریار.
.gif)
عهدالهت عهبدوڵڵا ههڵهیهكی گهورهیه كه ململانێی نێوان لایهنه كوردییهكان جڵهو بكرێت. ئهمه تهعبیره له نههێشتنی جیاوازی، لهكاتێكدا كه ئهو جیاوازییه زۆر پێویسته، ههر پێویستییهكی سیاسی نییه، واته تهنها بۆ گوزارش نییه له فرهیی و ههمهڕهنگی كه لهدۆخێكی عهقڵانیدا دهشێ ببێته فرهیی له بژاردهو فراوانكردنی ئاسۆی بیر و تهگبیری سیاسی، بەڵکو پێویستییهكی كۆمهڵگهییشه، چونكه ئێستا وڵات له قهیراندایه، ژیان و گوزهرانی دانیشتوانی ههرێم ئاسایی نییه، ناڕهزایی و تووڕهییهكی زۆریش له واقعی سیاسی و ئابوری و كارگێڕیی ههرێم ههیه، ئهمهش پێویستیی به حیڕاكی سیاسییه، نهك تهماشاكردن و دانیشتن به دیار ههلومهرجهكانهوه. ئهگهر ئهو جیاوازییانه نهبن، مانای وایه تهواوی هێزه سیاسییهكان، وهك یهك، لهو دۆخه بهرپرسن، ئهمه تهنانهت بۆ ئهو هێزانهش ڕاسته كه له حكومهتدان. كه تۆ (شهریك) یان بهشدار بوویت له حكومهت، بهو مانایه نییه جیاوازییهكانی خۆت لهڕووی ئیداری و سیاسییهوه بچهپێنێت و ببیته سێبهری ئهوانیتر، تهنها لهیهك حاڵهتدا ئهمه قبوڵه كه تهواو یهكسان و هاوباش، دهستت لهكۆی ئهو بڕیار و سیاسهتانهی حكومهتهكهدا ههبێت كه ئهمڕۆ، به رۆژی نیوهڕۆ، شهقام لێیان ناڕازییهو به ئهزموونیش دهركهوتووه كه خراپن. ههر هێزێك، با له ناو حكومهتیشدا بێ، ئهگهر (هاوبهش)ییهكهی بهم فۆرمه نهبێ، ئهگهر دهستی له بڕیارهكاندا نهبێ و بهڵكو بهسهریدا بسهپێنرێن، ئهوا تهواو مافی گوزارشتكردنی له جیاوازیی خۆی ههیه. خۆ ئهگهر ئهم جیاوازییه لهبهر ئیعتیبارو بهرژهوهندیی فهردی و گروهیی تایبهت بشاردرێتهوه، ئهوا ئهوسا هێزه سیاسییهكهیه كه سبهی رۆژ، لهبهردهم رای گشتی و لهبهردهم سندوقهكانی دهنگداندا، باجه گهورهكهی دهدات، بگره شكۆو ئیعتیباری دهشكێت. لهلایهكی تر، جیاوازی، ههڵوێستێك نییه بۆ خۆشی!، بهڵكو لهدوای تهعبیر لێكردن بۆ ململانێكردنه، بۆ كردهی عهقڵانییه، بۆ ئهوهیه بیسهلمێنیت كه دهشێ تێزی تۆ، له دۆسییهو دۆزێكی دیاریكراودا، گونجاوترو راستتر بێت، ههركاتێكیش بهرامبهر لهرێی پرۆسهی پهیوهندیگرتن Communication و گفتوگۆو ئارگیۆمێنتی عهقڵانییهوه ئهمه قبوڵ نهكات، ئهوسا ئیتر دهبێ ململانێكان، بهفۆرمی تری سیاسی و دیموكراتییانه باشتر دهربكهون، جهمسهرگیرییان بۆ بكرێ، هاوپهیمانێتییان بۆ بهێنرێته ئاراوه، دیبلۆماسییهتیان بۆ بخرێتهكار، ههڵمهتی میدیایی و ماركێتینگی سیاسییان بۆ ئهنجام بدرێت، واته به زیاتر له فشارو میكانیزمێكی سیاسیی ناتوندتیژ، بهڕێوه ببرێن تا به دهرهنجامێك دهگهن كه دۆخی باو تێپهڕێت. بێگومان، شهرمه، بهههر بیانوویهكهوه بێت، شهرم لهم ململانێیه بكرێت!، یان بچهپێنرێت. له پهیوهندیدا به واقعی ههرێمهوه، ئهم پرسه زیاتر بهرۆكی یهكێتیی نیشتمانی دهگرێت. ئهم هێزه، خهریكه له ململانێ دهكهوێت، خهریكه دهبێته هێزێكی ملكهچ و بێدهنگ، هێزێكی بێ جیاوازی و خۆ راهێنهر لهگهڵ ههر شتێك كه ركابهرهكهی، واته پارتی، بیهوێت. ئهم ههڵوێسته، خراپه. ماوهیهك لهمهوبهر هاوسهرۆكێكی یهكێتی چووه ههولێر و بهدهنگی بهرز ئهو ململانێیهی لهناو پایتهختی ههرێمهوه جاڕدا، بهوه بڕێك ئومێدی سیاسی بۆ ئهم هێزه گهڕایهوه، بهڵام زۆری نهبرد، دیسانهوه خامۆشی و بێدهنگبوونهوه دهستی پێكردهوه، كار گهیشتۆته زیانگهیشتنی گهوره له میسداقییهتی سیاسیی ئهم هێزه. لهلایهكی ترهوه، زۆر ههڵهیه كه پارتی وا ڕابهێنرێت كه كهس بیر له ململانێكردنی نهكاتهوه، لهوه ههڵهتر ئهوهیه كه یهكێتی ئهم دهماره سیاسییه ترسناكهی تیا ئهستوور بكات!. ئهو دۆخه، له مهودای دووردا، تهنانهت بۆ پارتیش خراپه. لهدۆخی بۆشایی هێزی تردا كه بكهوێته ململانێوه لهگهڵ پارتیدا، ئهوا به سروشتی حاڵ، ئاراستهی ململانێ رووهو ناوهوهی ریزهكانی پارتی خۆی دهچێت، دهركهوتهكانی ئهم ئاراستهیهش ههن و بهرچاون و دهرگای دهستوهردانیشی بهسهر خۆیدا كردۆتهوه!، بۆیه دهبێ تهنانهت پارتیش ململانێی هێزهكانی تری پێ ئاسایی بێت، بهتایبهتی یهكێتی، تهحهمولیشی بكات و بۆ دهسكهوتی كاتی و كورتمهودا، تێنهكهوێت و خۆشی ناشیرین نهكات. ئهو گروپهی كه لهناو پارتیدا دژی ههموو جیاوازی و ململانێیهكی یهكێتییهو نایهوێ ركابهریی بكات، له بهرژهوهندیی دوورمهودای پارتیدا كار ناكات، وهكچۆن ئهو كاربهدهستانهی كه لهناو یهكێتیدان و تهنها خهمی ئهوهیانه دڵی پارتییان لێ نهڕهنجێ، تهواو پێچهوانهی بهرژهوهندیی دوورمهودای یهكێتی و چاوهڕوانییهكانی خهڵكی كوردستانیش، ئهجوڵێنهوه. سیاسهت، كایهی سڕینهوهی تایبهتمهندی و جیاوازییهكان نییه. دۆخی وا له سیاسهتدا، دۆخێكی فاشییانهیه، یان به كارتۆنی كردنی فرهیی سیاسیی و پهروهردهكردنێكی لهسهرخۆی نهزعهی داپڵۆسین و سڕینهوهو تۆتالیتارییهته، بۆیه پێویسته پارتی كه ناسنامهی دیموكراسی ههڵگرتووه، خۆی لهم دۆخه دووربخاتهوه، یهكێتییش خۆی بێ شكۆ و بێ ئهرزش نهكات و بزانێ كهی ململانێ دهكات و به چ شێوهیهكیش بهڕێوهی دهبات كه له بهرژهوهندیی باڵای خهڵك و چارهسهركردنی قهیرانه پڕوكێنهرهكانی ئهمڕۆی ههرێمدا بێت.
.gif)
سابیری سەندیکا: ئەمریکا لەهەشتاکانی سەدەی رابردوو لەماڵی خۆمان لە قەڵادزێ بەدزی ئێواران ئەم رادیۆیەمان دەکردەوە و دەنگیمان نزم دەکرد چونکە دەیان وت دیوار بەگوێ یە، ئەو رادیۆیە ئەو سەردەم سەری زمان و بنی زمانی ئازادی و دیموکراسی و دادپەروەری بوو من لەبیرمە ئەوێ ڕۆژێ ئەو رادیۆیە بەدەنگی فەرهاد سەنگاوی دەی وت نابێ بەهێزەکان بێ هێزەکان بخۆن و نابێ قەلەوەکان لاوازەکان پان بکەنەوەو دەبی حوکمی یاسا لەسەرووی هەموو شتێکەوەبێ هەرکاتێک شۆرشگێرەکان لە چیاکان هاتنەوە ناو شارەکان ئەوانەتان هەمووی بۆ دێنینە دی بەڵام قسەکانی ئەوی ڕۆژی ئەو رادیۆیە هەمووی درۆ دەرچوو و شۆرشگێرەکانی ئەوی ڕۆژی تەنیا کۆمەلە بازرگانێکی بێ ویژدان دەرچون، بەڵی ئەوی ڕۆژی ئەم رادیۆیە زۆر درۆزن دەرچوو...!ئەمە لەلایەک هەروەها لەلایەکی تر ساڵانی نەوەدەکان گرانی یەکی تاقەت پروکین بوو ، شەری نەگریستی ناوخۆش لەولاوە راوەستێت ، کە بەجووتە شەڕو گرانی هەزاران گەنجی جوان و نازداری ئەم کوردستانی عێراق یان بەرەو هاندەران دەرپەراند له گهرمهی شهڕی براكوژی ساڵانی ٩٤ -٩٦ ههردوو حیزب دوو ماكینهی ڕاگهیاندنی دهمشڕی وهك ڕادیۆی مهڵبهندەکان و گوڵان خستبووه ئیش و كهوتبوونه بهر وێزهی یهكتر و دوور لهههموو نهریتێكی كوردهواری و تهنانهت مرۆڤایهتیش پیسترین جوونیان دهدا، لهبیرمه كه چۆن ڕادیۆكهی ئهولا هاواری دهكرد و دهیگۆ :ئهگهر دهتانهوێ ههموو ئهو بهڵگانه بڵاو دهكهینهوه كه ژنی سهرۆكهكهتان لهگهڵ فڵانه فیسار سهرجێیی كردیه، دهوقۆدیهكهی ئهولاش وهڵامی دهدایهوه و دهیگۆ : كهسێك كه ماڵهكهی له شووشه دروستكرابێ نابێ بهرد بهاوێژێته ماڵی كهس، بۆ مهگهر لهبیرتان چوو فلانه ڕۆژی له فلانكه سهعاتی و له فلانه شوێنی ژنی سهركردهكهتان له قافاگیرا لهگهڵ فلانه بهرپرس خهریكی یاری تۆپێن بوون ؟ ئهوا ئێمهین لهبهر حورمهتی گشتی ئهو ڕاستیانه بڵاو ناكهینهوه و بۆ مێژووی جێدێڵین. شتێكی نهوعهنما ئاساییه كه بهشهر ئهگهر تووڕه بێت قسهی ڕهق و ناشیرینیش دهكات بهتایبهتیش له ساتی وهشهڕ هاتن. له بانگهشهی لهخشتهبردنهكانی ساڵی ٢٠٠٧یش كه یهكێتی گورزی جیابوونهوهی گۆڕانی وێكهتبوو له ڕادیۆكهیان هاواریان دهكرد : هۆ خهڵكینه ئهوه سهرانی گۆڕانن كه كتێبی ماركسی و ئیلحاد و كوفر ههرزانچاپ دهكهن لهناو خهڵكی بڵاوی دهكهنهوه و دینی زۆرینهی خهڵكی دهشێوێنن. قهل بهقهل دهڵێ ڕووت ڕهش بێت!باشه!؟ . له بانگهشهی سهرلهقوڕێنانهكانی ٢٠١٢ ش ههر بابا بوو مهلهفی دزی و خیتكردن و گهندهڵی و گرتهی دروستكراو و گوماناوی و ڕاستی ڤیدیۆییان لهسهر یهكتری بڵاو دهكردهوه و شهڕێك بوو سهگ ساحێبی خۆی نهدهناسیهوه. لهبانگهشهی لهخشتهبردنهكانی ساڵەکان تریش دهزگای زهبهلاحی دیجیتاڵی میدیایی سیخوڕی ئهوتۆ پهیدابووه ئاگای له ڕهوشی عهدهبخانهی ناو ماڵهكانیش ههیه، ههر وهها دهكهن پشتێ ملی یهكێك دهگرن و ههتا ملی نهشكێنن وازی لێناهێنن، حهیاو كهرامهتی دهكهنه حهیای تهماتهفرۆشهكه. داهێنهری ئهو كهلتوره بۆگهنه خوودی ئهو پارته كوردیه پاڵهوانانهن كه ههزاران گهنجیان بهكوشت داوه بهناوی نیشتیمانپهروهری و وڵاتپارێزی، ئهوانه كۆمهڵگهیان بهجارێك بۆگهنی كردووه تروسكایی دهربازبوون بۆته ئهستهم، هیچ سنوورێكیان بۆ دهمولهوسی خۆیان دانهناوه، ئهوهی بێته سهر زار و بهخهیاڵیاندا بێت دهیڵێن و دههۆڵی بۆ دهكووتن. سڵ له هیچ شتێك ناكهنهوه، دهرپێیان فڕێ داوه و خۆیان تهواو سووك و چرووك كردوە. ئهوانه له ملشكاندن و لهخشتهبردن و ئابڕووبردن بهڕادهیهك مهعلانن شهیتان لهشهرمان حیجاب و نیقابی پۆشیه. دوعای من ئهوهیه خودا به خراپهی خۆیان لهگهڵیان نهكات و بهزهیی پێیاندا بێتهوه لهو تاریكیهی كه تێیكهوتوون... کوردستان ئاوەدان و دروبیت لەشەڕی ناخۆی لایەنە سیاسیەکان وڤایرۆسی کۆڕۆنا ئاشتی بۆ ههمووان هەروەها لە کتێبی ساڵەکەم لە عێراق لەسەرەتای ئازادکردنی عێراق تا دەستگیرکردنی سەدام. پۆڵ بریمەر لە کتێبی ساڵەکەم لە عێراق کە ئەمڕۆ من ئەم بەشە بەچاوکەوت لە کاتی خوێندنەوەم کە دەڵێت: پۆڵ بریمەر دوای پڕۆسەی لەناوبردنی رژێمی بەعس لەلایەن ئەمریکاوە، لە ساڵی ۲٠٠۳ کرا بە حاکمی مەدەنیی ئەمریکا لە عێراق و لەمیانی بەشێک لەیادەوەرکانیدا دەنووسێت : بۆیەکەمجار کەلەگەڵ سەرکردەکانی عێراق کۆبوونەوەیەکی خێرام ئەنجامدا، ترسم لەوە هەبووە ئەو سەرکردانە دژم بووەستنەوەو بلین ئێوەی ئەمریکی بۆچی واتان بەسەر عێراق هێناوە ، ئەم وڵاتەتان بەجارێک خاپوور و وێران کرد! بە پێچەوانەوە سەرکردەکان یەکەم وشەی سەر زاریان کە داوایان لێکردم بریتی بوو لەوەی" کوا بەش و مووچەی ئێمە"! منیش زۆر بەهێمنی و بە ئارامییەوە دانیشتم و ، بەخایاڵم داهات کە ئەمانە شایەنی ئەوەنین سەرکردایەتی وڵات بکەن و دەستەڵاتیان رادەست بکەین وه ههروهها له لاپهریكی تری ئهو كتێبه دا نووسراوه كه دهڵێت : من دەترسام سەرکردەکانی کورد بێن شەری قەومیەت و خاكم لەگەل بكەن, یان داوای سەربەخۆی کوردستان و دەوڵەتی کوردی و گەڕانەوەی کەرکوک بکەن كەچی لەیەكەمین كۆبونەوە باسی پارە و پۆستیان لێم دەكرد,ئەوان زۆر جیاواز بوون لە سەردەمی ئۆپۆزسیۆن بونیان,كاتێك لە لەندن لە ٢٠٠٢ نەخشە رێگای رووخانی ڕژیمی بهعسی صدام حسین دانرا ئەوان شەریان لەسەر مافی تەواوی گەلانی عێراقیش دەكرد نەك هەر مافی خۆیان كەچی كەڕژیمی بهعسی صدام رووخا یەكەمین داواكاریان بریتی بوو لە پارەو پۆست,بۆیە من دواتر تێگەشتم ئەوان چیان دەوێت و ترسم لیێیان شكان و لە هەموو كۆبونەوەكان من براوەی دانوسانەكان بووم لەگەلیان .! پیویستە ئەم کتێبە هەموو کوردێک بی خوێنێتەوە
.gif)
رێبوار چەلەبی دەسەڵاتی گەندەڵ و شکستخواردووی ھەرێمی قەیراناویی،حەزبەتوندڕەویی و کاری توندوتیژیی دەکات و لەو مەیدانەدا بێ پەروا دەستدەوەشێنێت و لەھیچ یاساورێسایەک سڵناکاتەوە. مەبەستیابە ھەرناڕەزاییەک ئەنجامدرا بەرەو توندوتیژیی بڕوات و بەھۆی ھێزی سەربازیانەوە لە شەڕی ناوخۆو دەستدرێژی بۆ سەر ھاوڵاتیانی ھەرێم ناترسن،بەڵام ھەمیشە دوو ئامرازیی مەدەنی دەیانترسێنێت و سڵی لێ دەکەنەوە:- 1-جوڵەی شەقام و خۆپیشاندان و نارەزایی خەڵک. 2-ناڕەزایی سۆشیال میدیا و دروستبوونی رای گشتی لە سەریا . ھەرکاتێک ئەم دوو ئامرازە بەکارن و دەنگی ناڕەزایی و فشاری ھاوڵاتیان بەرزبێتەوە،دەسەڵاتی گەندەڵ بە دوو روویی نەرمی دەکات و بەناچاریی دەست دەکات بە باسی خزمەتگوزاری و راگەیاندنی پرۆژە ناچاریەکان. کەئەم دوو ئامرازە کپ دەبن باسی قەیران و ناڕەزایی نامێنێت ،دەسەڵات ھەر رۆژە و بەشتێک خەڵکی سەرقاڵدەکات و بازاڕیی گەوجاندن و لەیەک بەردانی خەڵک گەرم دەکات و سیاسەتی «پەرتکە و زاڵبە» پەیرەودەکات.. ئەوەتا ئەم نمونانە مشتێکن لە شارایەک :- -رۆژێک پەرلەمانتارێکیان بەمەبەست ،سوکایەتی بە خەلیفەکانی راشیدین دەکات و لە قوڵایی مێژووە و لە دیوەخانی پەرلەماندا دەستپێکردنی گەندەڵی دەداتە پاڵیان! - تاوێک ھونەرمەندێکی دەسکەلایان دەکەنە بنێشتەخۆشە و ئەو میدیایانەی بەپارەی دزیی میللەت دەبەیبەن بە رێوە ،راپۆرتی لەسەر ئەکات و بەرنامەی بەپەلەو زیندوویی لەسەر دەکەن!! - -دەمێک سیاسیەکی پڕۆپارتی(پارتی شاراوەی ناو حیزبەکان) دەھێنن و بەرنامەی دووکاتژێری لەسەر دەکەن و لە سۆشیال میدیا زەقی دەکەنەوە و دەیکەن بەشەڕی مەغلوبە!!! - ساتێک بابەتێکی ھەستیاری ناو کۆمەڵگەی کوردەواریی ،لێدان لە سۆزی ئاینێ،کێشەی توێژەکان،فیمینزم و خێندەر ...دەکەنە کێشەی سەرەکی و شەڕی کوفروئیمان دروست دەکەن!!!! - ھەموو ئەمکارانە دوور خستنەوەی جەماوەر و خەڵک لە خودی قەیرانەکان و دوورخستنەوەیانە لەوەی ناڕەزایی دەرببڕن و دەسەڵات بخەنە ژێر فشاری بەردەوامەوە... ئێمە گرفتی چۆنیەتی ژیانکردن و خەمە گەورەکانی نیشتمانمان ھەیە،ئەوان کێشەی قەبر و مردن و ئەوشتانە دەکەنە ترۆپکی باسەکان و ھەرجارەو بەکەسێکی ناموبارەکەوە لە پرسی گشتی و خەمەکانی خەڵک دوورمان دەخەنەوە.. کەواتە نوخبەی رۆشنبیریی و سیاسیی ئەم ھەرێمە ،ئەوچرایانەن رێگاکە بۆ میللەت رۆشن دەکەنەوە و ناھێڵن کۆمەڵگە بەئاسانی ببنە نێچیریی دەسەڵاتێکەوە،کە بۆ ھیچ شتێک متمانەی پێناکرێت،تەنھا بۆ ئەوە نەبێت کە لە دەسەڵات دووریان بخەینەوە..
.gif)
لهتیف فاتیح فهرهج بارو دۆخی كوردستان به دهست ئهو سێلایهنهوه وێران و پهرێشانه ، گۆڕان به حسابی خۆی بۆ چاككردن هات خراپتری كرد ، ههڵپه دارهكانی پۆست و پاره له دوو لایهنهوه بوونه سێ ، هاتن چاكی كهن خراپیان كرد . پارتی دیموكراتی كوردستان له ناو پارتیدا كهس هیچ نیه ماڵباتی بارزانی نهبێت ، له ناو ماڵباتی بارزانیدا یهكهم مهسعود بارزانی دووهم مهسرور بارزانی ، سێیهم بهڕیز كوڕهكانی مهسعود بارزانی تا دهگاته مستهفای بچوك ئهوهی له ماوهی له ماوهی رابردوودا نوێنهرایهتی حكومهتی دهكرد بۆ بڕینی پهتی وێستگهی كارهبا به دوای ئهوانیشدا براو برازا دێن ، له ناو پارتیدا مهكتهبی سیاسی و سهركردایهتی له بهردهم بچوك ترین كوڕی ماڵباتا دهبێت دهست له سهر سنگ بوهستن ،كه كوڕانی ماڵبات قسه دهكهن ئهوان بهس پانكردنهوهی دهم و پێكهنینیان له سهره، كێشه ئهوهیه پارتی دۆخی له دۆخی یهكێتی و گۆڕان باشتر نیه ، بهڵام ماڵبات تۆزێك رایگرتوه ، ئێستا توركیاو ئاكهپهش لێی بوونهته ماری شێخ هۆمهر نهلێی دهبنهوه نهوازی لێدێنن. یهكێتی نیشتمانی كوردستان كۆنگره نهیتوانیوه كێماسیهكانی یهكێتی بشارێتهوه ، یهكێتی له ماوهیهكی كهمدا نهوشیروان مستهفاو زۆرێك له مهكتهبی سیاسی و سهركردایهتی لێجیابوهوه ، سكرتێره گشتیهكهی نهخۆش كهوت و دواتر كۆچی دوای كرد، باڵه دێرینهكهی ناوی ههندێكیان زهردهكهیان به سهر سهوزهكهیاندا زاڵه ، ههندێكیش به هۆیهكی نادیار لهو پهڕی تێریدا خزانه ناو پارتیهوه و زهردی زهرد بوون ، وهك چۆن كاتی خۆی سورهكانیش زهرد بوون ، یهكێتی ههزار برین و دهردی پێوهیه، هیچ یهك له كۆنهكانی ئاماده نین بهر له مردن دهسبهرداری پۆست و پایه بن ، تازهكانیش ههم به دهست ئهوانهوه ههم به دهست مامهڵهی پارتیهوه گیریان خواردوه ، مهلا بهختیاریش گرهو له سهر ئهوه دهكات ساڵێ تر مهرحهبای یهك بكهن . بزوتنهوهی گۆڕان له راستیدا ئهو دۆخهی ئێستا گۆڕانی تیایه كهس به حاڵی نهبێت ، گۆڕان له بزوتنهوهیهكی جهماوهری گهورهوه ئێستا به دهردهكانی خۆی و له نێوان پارتی و یهكێتیشدا حهیران و پهرێشانه ، چهند ساڵ لهمهو بهر به نووسین وتم ئهم بزوتنهوهیه ههقه یان خۆی سڕبكات ، یان بهشداری حكومهت و دهسهڵات و سیاسهت نهكات تا قۆناغێكی باشتر ، كهس گوێ له قسهی كهس ناگرێت ، خانهی تازه نهبووه فریاد ڕهس، گۆڕان ئهگهر رێز له رابردوی خۆی ، گۆڕی نهوشیروان مستهفا ، ئهو ههموو دهنگدهره بگرێت پێویسته ئهمڕۆ زووتر نیه خۆی ههڵبوهشێنێتهوه . پارتی و یهكێتی و گۆڕان له بارو دۆخێكی خراپدان ، توانای به ڕێوه بردنی وڵاتیان نهماوه ، ناتوانن چاكسازی بكهن ، ناتوانن ناو خۆی خۆیان رێكبخهنهوه ، ناتوانن له گهڵ یهكتر تهباو راستگۆ بن ، بهم جۆره بڕوات مهرحهباكهی مهلا بهختیار له گشتیانه ، ههرچهند ئهو دڵی نههات و بهرای نهدا هیچ له سهر پارتی و شكستی ریفراندۆمه وێرانكهرهكه بڵێت.
نەزهەت حالی جیهانی سیاسەت لە گۆڕان دایە و گۆڕانکاری زۆر بەڕێوەن، زۆر شت کە لە بیر و خەیالی زۆر کەس جێگای نابێتەوە ڕوو دەدرێن،مرۆڤ لە ڕووی زانست و تەکنەلۆژیاوە هەر پێش دەکەوێت و زانست و تەکنەلۆژیای نوێ ژیانی مرۆڤ ئاسانتر و خۆشتر دەکەن، بەڵام چەکی نوێ و بکوژتر و خێراتریش بەرهەم دەهێندرێن، زل هێزەکان و هێزە اقلیمییەکان وەکو هەمیشە لە کێبڕکێ دان و بە دوای بەدەست هێنانی سەرچاوەی سروشتی(مادەی خاو) و بازاڕی فراوانتر بۆ فرۆشتنی کالاکانیان و هەژموونی زیاتر دەگەڕێن. هەرچەندە پەتای کۆڕۆنا کاریگەری هەبووە لە سەر سیاسەت و ئابووری جیهان بەڵام ئەو پەتایەش کۆتایی دێت، گۆڕانکارییەکان خێراتر دەبن و گوشارە دەرەکی و ناوخۆییەکان بۆ سەر وڵاتە دواکەوتووەکان زیاتر دەبن. لە ئێستادا لە بەر تەکنەلۆژیای زانیاری و سۆشیال میدیا خەڵک زۆر لە ڕابردوو ،وریاتر و هوشیارتر و هەستیارترە داوای ماف و بەشداری زیاتری سیاسی دەکەن، نەوەی ئەو سەردەمە وەکو نەوەکانی ڕابردوو نیە و زیاتر ئاشنایە بە جۆر و شیوازی ژیان و گوزەرانی هاووڵاتیانی وڵاتەپێشکەوتووەکان و خۆی و ژیانی لەگەڵ ئەوان بەراورد دەکات، ئەو نەوەیە حەز بە هەبوونی دەرفەتی گونجاو دەکات بۆ سەلماندنی خۆی و دەرخستنی تواناکانی بۆ بەرەو پێش بردنی خۆی و وڵاتەکەی. حەز و پێداویستییەکانی مرۆڤ بە پێی وتەی زانایان تەنیا لە شتە مادییەکان سنوردار نابێت بەڵکو هەر کەسێک دەیەوێت ڕێز و تەقدیر و پێگەی بە پێی شیان و شیاوی لە نێو کۆمەڵگادا هەبێت، هەربۆیە گوشاری گەنجەکان بۆ سەر دەوڵەت و حوکمەتەکان بۆ بەدەست هێنانی دەرفەتی زیاتر و بە دەست هێنانی پێداویستیە مادی و نامادییەکان ڕوو لە زیاد بوون دەبێت، ئەو دەوڵەتانەی کە دامەزراوەکانیان بەهێزن و بە توانان و تەنیا بۆ خزمەتی کەس و گڕوپێک نین و دامەزراوەی ڕاستەقینەی نیشتیمانین و بۆ خزمەتی گشتین، هەروەها مرۆڤ بە گرنگترین ومەزنترین سەرمایەی وڵات دادەنێن کە بە سەرمایەی مرۆیی ناودەبرێت و پێوەرەکەی ئاستی خوێندەواری و توانای کاری و تەکنیکی هاووڵاتیانە، زۆر باشتر دەتوانن خۆیان بۆ داواکاری گەنجەکان ئامادە بکەن و دەرفەتیان بۆ بڕەخسێنن، ئەو جۆرە دەوڵەتانە لەبەر ئەوەی خاوەنی دیدگایەکی سیاسی ڕونن و باشتر لە سیاسەتی نێو دەوڵەتی تێدەگەن،دەتوانن ئاسایش و بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانیان لەو جیهانەی کە بە خێرا لە گۆڕان دایە بپارێزن و سود لە دەرفەتەکان وەربگرن.
رەحمان غەریب دە ساڵ لەمەوبەر دوای تەواوبوونی سیانزەهەمین كۆنگرەی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە دیدارێكی نارەسمیدا سەركردەیەكی شیوعی، بە سەرۆكی ئەوسای هەرێمی كوردستان كاك مەسعود بارزانی ووت: جەنابی كاك مەسعود، هەموو مەترسی و هەرەشەكان بەلایەك، بەڵام رێ لەم فەسادە نەگرین ئەزموونەكەمان نوقم دەكات. ئێستا گەیشتینە ئەم زەمەنە پر مەتەرسی و ناسەقامگیر و ئاڵۆزە، گەندەڵكاران زیاتر دەیانپرژێتە سەر تەماعكاری و پاوانكردنی بازاڕ و كەسابەت و دەستدرێژی بۆ سەر سامانی گشتی، نە كاك مەسعود و نە كاكە بەرێزەكانی تریش نەیانتوانی بەیانی ژمارە (1) یان دەربكەن. لەو زمەنەوە تا ئەمرۆ ئایا زەمەنی كوردستانی مەتەرسیدارتر نەبووە؟ دە ساڵ نا ئەوە بۆ سی ساڵ هەنگاو دەنێین، نەدەبوو سەنگەری ریفۆمخوازان قایمتر بێت لە سەنگەری گەندڵكاران! مەترسی دیاردەی گەندەڵی لەسەر ئەزمونی حوكمڕانی، پێویستی بەوە نییە سیاسەتمەدارێكی ژیر بیت، یان پسپۆری ئابوری و دارایی بیت، تا دركی پێ بكەیت، حكومەت و هاوڵاتی سادە دەیزانێت، چونكە بەرچاوی حكومەت و هاوڵاتیانەوە دەكرێت. هاوڵاتیان دەزانن گەندەڵكاران لە سەردەمی ئاودیوكردنی ژێرخانی كوردستانەوە لە سەرەتاكانی راپەرینی 1991، تا دەگاتە سەردەمی ئێستا ئەم توێژە كۆمەڵایەتییە هەلپەرستەی كوردستان رەوشتی پێشمەرگەو بەها و راپەڕینەكانی كوردستانیان كردوە بە قوربانی گیرفانیان، ئێستاشی لەگەڵدا بێت ئەو توێژە بەرەسمی لە دەسەڵاتی دامەزراوەكانەوە هێزی بەردەوامی وەردەگرن، دامەزراوەی حكومی بوون بە خزمەتكاریان. هەر كاتێكیش دۆسییەی ریفۆرم هاتۆتە ناو حكومەت شكستیان پێ هێناوە، سادەتر چونكە لە ناو حكومەتدا لەحكومەت بەهێزترن، شەرەكەیان بردۆتەوە. راستە شەڕی گەندەڵكاران سەختە، بەڵام وەك هەر شەرێكی تر یاسای خۆی هەیە، لە دیدی هەر هێزێكی نیشتمانی ریفۆرمخواز دەبێت لە دەرگای سەروەری یاساو دامەزراوەیەكی دادوەری سەربەخۆ و پاك بێتە ناو ماڵی كوردستانی، بە ئامادەبوون و پشتیوانی بزوتنەوەیەكی كۆمەڵایەتی كە ئامرازەكانی فشاری مەدنی ئاشتیخوازانە بەكاربهێنێت، بەپەرلەمانێكی بەهێز چاودێری بكرێت، نەك پەرلەمانێكی لەرزۆكی بەردەم مەكتەبی سیاسی حزبەكان، كە بوەە بە كارخانەی بەرهەمهێنانی یەكتر شكاندن و جەمسەرگیری حزبی و شەخصی . لەسەر ئاستی رەسمی دیار نییە كام هێزە نوێنەرایەتی چاكسازی دەكات، ئەوەندە بە یەكدا چوون رەشو سپیت بۆ جیاناكرێتەوە، بە رۆژ یاسای بۆ دەردەكەن و بەشەویش پەتی سێدارەی بۆ هەڵدەواسن، هاوڵاتیان ناحەقییان نییە متمانەیان بەو هێزانە نەماوە. ئەوەی روونە سەنگەری هاوڵاتیانی تینووە بۆ دادی كۆمەڵایەتی و یەكسانی و نیشتیمانێكی بێ دز و قاچاخچی سیاسی، ئەمە سەنگەری راستەقینەی ریفۆرمە، ئەوەی گرەوی چاكسازیش دەباتەوە، ئەوەی دەیەوێ سەنگەری گەندەڵكاران هەڵتەكێنێت ئەو هێزەیە كە پشت بە هاوڵاتیانی كوردستان دەبەستێت لەم جەنگە چارەنوسازەدا. لەم زەمەنە پڕ لەتەحەداو مەتەرسییە، هەنگاوی راستەقینەی چاكسازی لەپاڵ ئیرادەیەكی سیاسی بەهێز، پێویستی بە پشتیوانیی میللییە. پێویستی بە گواستنەوەیە لە گوتارو دروشمەوە بۆ رەوشتی پێشمەرگەی راستەقینەی سەردەمی شۆڕش، پێویستی سەركردەی ریفۆرمخوازی خاكی و پشتبەستوو بە هەژارانی كوردستانە، ئەمە نەكرێت گەندەڵی بە بەیانی رەقەم (1) كۆدەتا بەسەر ئەزمونی حوكمڕانی رادەگەیەنێت.
هۆشیار عەبدوڵا یەک: هیچ کات مەلا بەختیار ئەوەی بۆ نەشاردراوەتەوە کە گرێی رابردو و شەری کۆنە قینی بۆ تێناپەرێنرێ،ئافەرۆزەبونیشی لەناو یەکێتی هێندەی تر خوێی کردوە بە برینی گرێ دەرونیەکانیدا بۆیە بە دیدی من جواب نەدانەوە و بە هەند وەرنەگرتنی شیاوترین جوابە چونکە هەمو ئامانجی ئەو ئەوەیە بێتەوە ناو باسان. دو: کاک نەوشیروان لە چەند کتێبێکی سەنگیندا بەو پەری بێمنەتیەوە قسەی خۆی بۆ مێژو کردوە،ئەگەر هەن پێیان وایە دەبێ جواب بدرێتەوە ئەوا بە پلەی یەکەم ئەرکی ئەمانەیە:۱.ئەوانەی لە شاخ هاوڕێی کاک نەوشیروان بون و ئێستا لە گۆڕاندان. ۲.ئەوانەی لە ئاش هاورێی کاک بەختیار بون و ئێستا لە گۆڕاندان. جواب نا چەند وردە سەرنجێکی کورت و خێرا: ئەگەرچیی بە جدی پێم وایە مەلا بەختیار بە ئیهمالکردن وەڵامی راستەقینە وەردەگرێ بەڵام بۆ ئەوەی ئەو دو گروپەی ناو گۆڕان کە لە سەرەوە باسمکردن نەڵێن باسی جوابی ئێمە دەکا و شانی خۆی خاڵێ دەکا ئەم چەند دێرەی خوارەوە یاداشت دەکەم. لە دوای دروستبونی گۆڕانەوە و لە باسی سەردەمی ئێستادا هیچ کات هێرشی مەلا بەختیارمان بۆسەر گۆڕان بێ وەڵام جێنەهێشتوە بەس کە دێتە سەر باسی سەردەمی شاخ و ئاش تەمەنی ئێمە هی ئەو سەردەمە نیە و رەوا نیە باسی بکەین دەبێ هاوزەمانەکانی جوابیان هەبێت. چاوپێکەوتنێک بە تەکلیفی کاک نەوشیروان و بە دڵی مەلا بەختیار! بەش بە حاڵی خۆم شایەتی روداوێکم کە بەڵگەیەکی حاشا هەڵنەگرە لەسەر ئەوەی کاک نەوشیروان هیچ کات شەری کۆنە قینی لەگەڵ مەلا بەختیار نەکردوە، کە لە کەی ئێن ئێن بوم جارێک ( بە پێکەنینەوە ) پێی وتم بەشێک لە سەرکردەکانی ناو یەکێتی کە رۆیشتون بەلای پارتییدا لە ترسی ئێوەیە ( مەبەستی کەی ئێن ئێن ) بو. وتم: بۆچی؟ وتی: لەبەر ئەوەی پێیان وایە ئێمە دەسەڵاتمان هەبێت دانیشتنیان ناکرێ لەم شارە و دەریان دەکەین. بە پێکەنینەوە وتم: کەواتە لە تۆ دەترسن نەک ئێمە. وتی: کاکە گیان ئێوە لە کەی ئێن ئین دەتوانن کەمێک دلنیاییان بدەنێ کە هێندە نەترسن. وتم: چۆن؟ وتی: موقابەلەیان بکەن،ئێوە بەدرێژایی ساڵ دەیان کوتن سەعاتێکیان بدەنێ با داکۆکی لە خۆیان بکەن چیی دەبێت؟! وتم: بەڵێ باشە. لە فەیسبوکەوە بە چاتی ماسنجەر قسەم لەگەڵ مەلا بەختیار کرد کە دەمانەوێ چاوپێکەوتنێکت لەگەڵدا بکەین. سەرەرای ئەوەی دڵنیایم دایە هەستم بەوە کرد قەلەقە و پێی وایە دەمانەوێ بیشکێنین یا پرسیارەکان نەوعێک بێ. سەرەتا وتی باشە لە دەرفەتێکدا پاش ماوەیەک جوابی گێرایەوە رازی بو. هاتم بۆ لای کاک نەوشیروان پێم گوت مەلا رازی بوە و بە نیازی ئەو پرسیارانەم. سێ چوار پرسیارم بۆ خوێندەوە باسی وەعدی کارەباکە و کوشتنی خۆپیشاندەر لە ۱۷ ی شوبات و ئەو دیموکراسیەی کاک بە ختیار ئیدیعای دەکا . کاک نەوشیروان توڕە بو. وتی ئەوە دەرفەتێک نیە کە ئەو هەست بە دڵنیای بکا لە بەرامبەر ئێمە تۆ دەرۆی موحاسەبەی دەکەیت ئەگەر بۆ ئەوە دەچیت زیاتر پاڵی پێوەدەنێی بەلای پارتیدا بکەوێ هەر مەیکە باشترە. وتم ئەی چیی بکەم خۆت لە قسە کردندا ئەو لەهەمومان باشتر دەناسی دەبێ سنورێکی بۆ دانێم. پێی وتم بڕۆ چی دەڵێ با بڵێ جوابی مەدەرەوە تەنانەت ئەگەر قسەی بە منیش گوت. بە نا بەدڵیەوە رۆیشتم و دەمزانی لەسەرم دەکەوێت بەڵام وەک خۆی قسەکەی کاک نەوشیروانم جێبەجێ کرد. کە چوم بۆ چاوپێکەتنەکە زۆر ئاکاری بەد و ناشرینم لێی بینی . بۆ نمونە کامێرایەکی خۆی دانابو گوایە نەبادا قسەکانی ببرین! بە سەرەتایەکی پڕ لە منەت و خۆ بەزلزانی دەستی پێکرد! من تەنها یەکجار و لە فەیسبوکەوە داوای چاوپێکەوتنم کردبو ئەو وای باسکرد ماوەیەکی زۆر و چەندین جارە داوامان کردوە،قسەکەیەم بە ناراست گێرابا لە دەقەی یەکەمەوە گفتوگۆکە تێک چوو بو. بەڵام چونکە دەست و پێم بەو وەعدە بەسترابو کە بە کاک نەوشیروانم دابو دانم بە خۆمدا گرت و خراپترین چاوپێکەوتنم لە ژیانی رۆژنامەوانیمدا ئەنجامدا و بە هۆیەوە لە لایەن گۆڕانخوازانەوە هێرشیكی زۆرم کرایە سەر کە بێگومان حەقیان بوو بەڵام هیچ داکۆکیەکم نەکرد لە خۆم . ئێستاش ئەوە یەکەمجارە باسی دەکەم. بەداخیشەوە ئەم هەوڵە و هەوڵەکانی تری کاک نەوشیروان لەگەڵیدا رێگەی لەوە نەگرت نەبێتە بەشێک لە ئەجێنداکانی پارتیی. مەلا بەختیار وەک پرۆپارتیەکی دڵسۆز! تا مامجەلال لە ژیاندا بو خۆی وەک دڵسۆزترین کەسی رێکەوتنی نێوان یەکێتی و گۆڕان نیشانی مامجەلال و کاک نەوشیرواندا، کە مامجەلال نەخۆشکەوت بە ئاشکرا کەوتە دژایەتی رێکەوتنەکە و ئەمەشی تەنها بۆ پارتی و لەبەر پارتی کرد! کاک بەختیار لەو چاوپێکەتنەی روداو دەیان دژیەکی لە قسەکانیدا هەیە کە زۆر ئاسان باس لە حەقیقەتی خۆی دەکا. بەرنامەکەی پڕە لەو نمونانەی کە بە دەمی خۆی ئیدانەی خۆی دەکا.هیوادارم دەرفەت هەبێت سەروەختێک بە دەمی خۆی و لە فاصیلێکی میدیاییدا قسە دژەکانی نیشانی رایگشتی بدەم. بۆ نمونە دەڵێ مام جەلال نەیهێشتوە بمکوژن!لە جێگەی تر دەڵێ نەوشیروان چیبکردایە دەیکرد و مامجەلال ئاگای لێی نەبو زۆریش لە کارەکانی بێزار بو. راستیەکە ئەوەیە کە گەورەترین رێگر لە کوشتنی مەلا بەختیار خودی کاک نەوشیروان بوە چونکە بە قسەی خودی مەلا خۆی ئەو چیی ویستبێ کردویەتی خێرە تەنها نەتوانیوە کوشتنی ئەو جێبەجێبکا. جیا لەوەی نامەی دەستخەتی مامجەلال هەیە بۆ دکتۆر کەمال فوئاد کە باری سەرنجی مامجەلال لەسەر مەلا بەختیار دەر دەخات. لەو چاوپێکەوتنەی روداو لە باسی ئەوەی بۆ لە چونە ناو زەحمەتکێشان پەشیمانە مەلا بەختیار بە تەواوی باسی حەقیقەتی ئەوە دەکات کە بۆ سیاسەت دەکا و ئامانجی چیە و چاوی لە چیە؟ ئەو دەڵێ سێ هۆکار وایانکرد لە زەحمەتکێشان پەشیمان بم، دوانیان ئەمانەن: یەک: بە موئامەرە نەیانهێشت ببمە پەرلەمانتار یا وەزیر. ( واتە لەبەر پۆست). دو: نامەم نوسی ( گوایە بۆ دایکی شەهیدێک بوە بەس ناڵێ کێیە ئەو دایکی شەهیدە؟! ) دو سەد دینارئ بۆ سەرف بکەن، نەکراوە. جا دەڵێ بۆ مامجەلالم نوسیبا ۲٠ هەزار دیناری(سویسری، پارەی ئەو کاتە)ی بۆ سەرف دەکرد. واتا زانیویەتی لای مامجەلال چەورترە تا زەحمەتکێشان .هەر دوای ئەوە چۆتەوە ناو یەکێتی ( کێشەی پارە). خۆزگە کاک بەختیار جورئەتی ئەوەی دەکرد تا مامجەلال و کاک نەوشیروان لە ژیاندان ئەو هەمو رق و کینەیە هەڵرێژێ و مێژویەک هەڵبداتەوە کە بۆ سود لێبینین نیە بۆ ژیاندنەوە و کولاندنەوەی دوژمنایەتی و کۆنە قینە. یەکێتی باکی بە مێژوی خۆی نیە!؟ شتێک کە جێگەی سەرنج و رەخنەیە ئەمەیە؛ ئەوەی مەلا بەختیار لە بەرنامە تەلەفزێۆنیەکەی لە کەناڵێکی پارتییەوە و لە کتێبەکەشیدا هەوڵی رەشکردن و ناشرینکردنی ئەدا هەر مێژوی نەوشیروان مستەفا نیە مێژوی یەکێتیە بەگشتی کەچیی دەبینی هەر گۆڕانەکان هاتونەتە جواب و یەکێتیەکان هەست بەو هەمو ئیهانەیە ناکەن کە بە مێژوی حزبەکەیانی کردوە؟!هەندێکیان خۆیان بە دڵسۆزی یەکێتی دەزانن کەچی بۆ هێرشەکانی مەلا بەختیار بۆ سەر مێژوی حزبەکەیان ئەلێی رۆنت لە جەستەیانداوە هیندەیان پێ خۆشە! دو خاڵ لە کۆتاییدا: یەک: مەعلومە ڕای من لەسەر کوردایەتیەکەیان و مێژوی شاخ بەگشتی چیە و ڕونە لای هەمو کەس کە پڕیەتی لە ناشرینی و بە دڵنیاییەوە کاک بەختیار یەکێک نیە لە دەموچاوە جوانەکانی ئەو مێژوە وەک خۆی ئیدیعای دەکا. دو: تاکە یەکجار و لە هیچ نوسین و بۆنە و موناسەبەیەکدا نەوشیروان مستەفا خۆی بێبەری نەکردو و نەیوتوە من فریشتەم هەمو جارێک وتویەتی من بەرپرسیار بوم و تەحەمولی هەمو باشیی و خراپیەک دەکەم. ئەمەش گەورەترین جیاوازی نێوان مەلا بەختیار و کاک نەوشیروانە،یەکەمیان بەردەوام کتێب دەنوسێ و دەڵێ من قوربانی بوم و من فریشە بوم کەچی خەڵک باوەری پێ ناکا! دوەمیشیان دەڵێ من بەرپرسیارم لە هەمو باشی و هەڵەیەکی ئەم مێژوە کەچیی بینیمان لە ژین و مەرگدا خەڵک چیان بۆ کرد؟! دوای ئەوەی نەبو بە سەرۆک کۆمار و نسکۆی کۆنگرەشی بەسەردا هات هەستم بە زەبرێکی دەرونی گەورەکرد لەسەر ئاکار و جوڵە و قسەکانیی مەلا بەختیار،ئێستا و دوای ئەو بەرنامە و کتێبە ئاسەواری ئەو زەبرە دەرونییە زۆر رونتر و ئاشکراترە لای هەموان. کێشەکەش ئەوەیە ئەم هەوڵەی راستە کاردانەوەی هێنا بەدوای خۆیدا بەڵام سەرەنجام هیچ ناچنێتەوە جگە لەوەی لە ئافەرۆزەبونی قوڵی ناو حزبەکەیەوە هێندەی تر لە مێژودا کەنار دەکەوێ و ئافەرۆزەتر دەبێ!
.gif)
مەجید ساڵح لە نیسانی 1995 "مەکارسەر ویلەر" لە شاری پیتسبورگ بە بێ ئەوەی سەروچاوی داپۆشێ بە رۆژی روناک بەدەمانچەیەکەوە دای بەسەر بانکێکدا ، لە رێگەی وێنەکانی لە کامیراکانی چاودێری ناسرایەوە و لە هەواڵی تیڤیەکاندا بڵاوکرایەوە و دەستگیر کرا، بەڵام ئەو هەر هاواری دەکرد من بە ئاوی لیمۆ خۆم داپۆشیوە چۆن دەمبینن!!! لەدادگا پێیان وت ئەم ئاوی لیمۆیە چییە لەکاتی دەستگرکردنتا باست دەکرد؟ لە وڵامدا وتی: من بابەتێکم خوێندوەتەوە گەر بە ئاوی لیمۆ لەسەر کاغەزێک شتێک بنوسی کەس نایبینێ تا نەدرێتە بەر تیشکی خۆر، منیش بە ئاوی لیمۆ دەموو چاوی خۆم تەڕ کردوە و پێم وابوو کەس لە ناو بانکەکەدا روخسارم نابینێ و ناناسرێمەوە، هەر بەراستی چۆن منتان بینی؟! ساڵی 1999 ئەم رووداوە سەرنجی زانای دەرونناسی "دیفید دوننگ"ی لە زانکۆی كورنیل نیۆرک و جوستین كروجر خوێندکاری خوێندنی باڵای هەمان زانکۆی راکێشا و دوای لێکۆڵینەوەیەک گەیشتنە ئەو دەرئەنجامەی مرۆڤ تا نەزان و بێ مەعریفە بێت لە ململانێ و رەفتارەکانیاندا زیاتر موبالەغە دەکات و توشی نەخۆشی وەهمی سەرکەوتن و پێشکەوتن دەبێ... ئەو کەسانەی توشی ئەم نەخۆشیە دەبن وادەزانن دائیمەن خۆیان لەسەر حەقن و خەڵکی دیکە لەسەر هەڵەن. ئێستا لە زانستی دەروون ناسیدا بەوانە دەڵێن لە ژێر کاریگەری نەخۆشی (دوننگ كروجر)دان.. دوننگ كروجر جۆرێکە لە لایەنگری مەعریفی، کەسێک توشی ئەم نەخۆشیە بێت پێی وایە ئەو کەسێکی زۆر زانا و ژیر و عاقڵترە لەوەی خەڵک دەزانن. ئەم کەسانە نکۆڵی دەکەن لەوەی شارەزاییان کەمە و هەرگیز و لە ژێر هیچ بارێکدا دان بە کەم توانایی خۆیاندا نانێن. لاوازی هۆشیاری و کەمی مەعریفەتیان وایان لێ دەکات زیادەڕەوی بکەن لە تواناکانیان، ئەم جۆرە کەسانە لە کەم ئەندامێک دەچن کە نکۆڵی لە کەم ئەندامێتی خۆی دەکەن و بۆ داپۆشینی ئەو کەموکوڕییەی خۆیان نەک هەر دانی پێدا نانێن، بگرە رێک پەلاماری ئەو کەسانەش دەدەن کە لەوان بەتواناتر و شارەزاتر و لێهاتوو ترن، ئیرەیان بەو کەسانە دێت کە لەناو خەڵکدا رێزدار و جیگەی پەسەندن.. گەر بەوردی گوێ لە چاوپێکەوتنەکەی مەلا بەختیار بگریت ڵە تەلەفزیونی رووداو کە باس لە کتێبی "لەبری بیرەوەی" دەکات، بۆت دەردەکەوێ بە هەموو ماناکانی وشە تووشی نەخۆشی (دوننگ كروجر) بووە.. ئەو دەمێکە لەبەرامبەر گەورەیی نەوشیروان مستەفادا هەست بە کەم ئەندامێتی خۆی دەکات، بەڵام وادیارە کەمی ئاستی مەعریفە و ناکارایی فیکری و نا شارەزایی لە خوێندنەوەی مێژوو وای لێکردوە وەک "مەکارسەر ویلەر" پێی وایە بە نووسینی کتێبێکی لەو جۆرە دەتوانێت بە مەرەکەبی رەشی لاپەڕە تەرخان کراوەکانی بۆ لێدانی نەوشیروان مستەفا روخسار و رەفتار و کەمووکوڕییەکانی خۆی بشارێتەوە لە شکۆی نەوشیروان مستەفا لە ناو دڵی خەڵکدا کەم بکاتەوە و بەوەش شکۆیەکی وەهمی بۆ خۆی دروست بکات.
.gif)
کاروان عەلی شامار ھیچ ھێزێک نییە لە ناوچەکەدا بارتەقای یەکێتی نیشتیمانی کوردستان مێژوویەکی جوان و پرشنگداری ھەبێ، زۆرێک لە شۆرشەکانی کورد کە سەریان ھەڵداوە زیاتر رەھەندی دینی و خێلەکی زاڵبووە بەسەریانەوە. وەلێ شۆرشی نوێ جیاواز لەوانەی پێش خۆی زادەی فکر و لۆجیک بووە. شۆرشی نوێ لەدوای نسکۆی شۆرشی ئەیلوول سەریھەڵداوەو کە ئەو کات گەلی کورد لەوپەری نائومێدیدابووەو ھیچ ئاسۆیەکی نەمابوو بۆ ئەوەی جارێکی تر شۆرش لە چیاکانی کوردستان سەرھەڵبداتەوە. وەلێ ئەوە یەکێتی بوو کە توانی ئومێد بەبەر نائومێدیدا بکاو لەشەوە زەنگی عەدەمدا ببێ بە ئاسۆیەکی گەش و روناک بۆ خەڵکی کوردستان. شۆرشی نوێ زۆرترین سەروەری تێدا تۆمارکراوە و لەبەرامبەردا کەمترین حەقی پێدراوە، بۆ نموونە شۆرشی فەرەنسی تەنھا دە ساڵی خایاند لێ ھەزاران کتێب و فیلم و دۆکۆمێنتاری لەسەر کراوە، لێ بەداخەوە بەرپرسانی یەکێتی نەیانتوانیوە گەورەیی شۆرشی نوێ بەشێوەیەکی بابەتی تەوزیفکەن بۆ نەوەکانی ئایندە! سەرباری ئەوەش ماوەیەکە ھەندێک فیگەری حیزبەکە، بەدەستی لایەنێکی دیاریکراو بۆمەرامی سیاسی دەیانەوێ دەلاقەو نەنگی لەسەر رابردووی (ی ن ک)دروست بکەن، ھەر لەمێژە ئەو کەسانە شۆرشیان وەک کەرەستەو ئامرازو بۆ مەرامی تایبەتی بەکارھێناوە! وە لە شاخیش لە ھەوڵی ترازان و کەرتکردنی شۆرشەکەدا بوون، ھەرکات بۆیان لوابێ درێغیان نەکردووە لە ھەڵرشتنی ناخی رەش و ژەھراویان بۆ سەر مێژووی پاک و بێگەردی یەکێتی! خولاصە: ١. خراپ باسکردنی مێژووی شۆڕشی نوێ لەلایەن ھەر بەرپرسێکی یەکێتیەوە ھیچ ماناو تەفسیرێکی تر ھەڵناگرێ جگە لە جێبەجێکردنی بەرنامەیەکی مونەزەم و رێکخراو کە لەلایەن نەیارانی یەکێتیەوە ئاراستە و تەبەنی دەکرێ بەمەبەستی بچوکردنەوەو لەکەدارکردنی ئەزموونی شۆرشەکە! ٢. ھەڵدانەوەی پەرەکانی مێژوو نیشانەی گرفتی شەخسی و شەری کۆنەقین و بیماری دەرونیە، سیاسی باش و دڵسۆز ھەوڵی چارەسەری تەحەداو ئاڵنگارییەکانی بەردەم ھەرێمی کوردستان و خەڵکەکەی دەداو ھیچ پێویستی بەھەڵدانەوەی لاپەرەی مێژوو نییە! ٣. بێڕێزی و سوکایەتی لەھەمبەر نیو سەدە لەخەباتی مام جەلال و کاک نەوشیروان و شەھیدانی رێگای رزگاری خەریکە دەبێ بە دیاردەو حەق وایە سەرکردایەتی نوێی یەکێتی رێگربن و سنورێک بۆ ئەو کەسانە دابنێن کە بە پلان دەیانەوێ رەوڕەوەی مێژوو بگۆرن و ئاوەژووی روداوەکان بکەنەوە!
پەیكار عوسمان ١- لەبارەی هەرێمی سلێمانییەوە: ئەوەی ئێمە ئەبێ بیکەین، باشکردنە نەك بەشکردن، پرسی هەرێمی سلێمانیش، ئەگەرچی بڕێك ڕەوایەتی و پاساوی هەیە، بەڵام شتێکی شکڵییەو جەوهەریی نیە، چونکە کێشەی ئێمە، ئەوەنیە کە هەڵەبجە پارێزگابێت یان قەزا، سلێمانی محافەزەبێت یان هەرێم، باشور هەرێمبێ یان دەوڵەت.. تا ئێرا تەنیا ناوەو تەنیا شکڵ و قەپاغی پاکەتەکەیە، کێشەکە ناوەڕۆکەو ئەوەیە کە لەناو پاکەتەکەدایە، پاکەتەکەی ئێمەش هەر فۆڕم و ناوێکی هەبێت، ناوەڕۆکەکەی هەر ئەو زبڵەیە کە هەیەو ئێمەش ئەبێ خودی زبڵەکە پاك بکەینەوە نەك ناوی زبڵخانەکە بگۆڕین! خۆ ئەگەر بەشکردنەکە یەکسانبێ بە باشکردن و گۆڕانی جەوهەریی لێبکەوێتەوە، ئەوە شتێکی باشە. بەڵام ئەگەر تەنیا شتێکی ڕوکەشیبێ و هەر ناوێکی تربێ بە هەمان ناوەڕۆکەوە، ئەمە کارێکی زیادەیەو ئێمە لێرەدا تەنیا شتێكی ناپێویستمان کردوە، لەبری شتێکی پێویست کە گۆڕینی ناوەڕۆکەکەیە. بەبێ گۆڕینی ناوەڕۆکەکەش باشکردنێك ناکرێ و لێرەدا سەربەخۆبوونی هەولێر لە بەغدا چەنێك مانای هەبوو، سەربەخۆبوونی سلێمانیش لە هەولێر هەر ئەونە مانای هەیە! دواتر هەر خودی ئەمەی کە هەیە بەشە. دوو بەشی جیایە بە هەمان ناوەڕۆكی خراپەوە، خۆ ئەگەر بەشکردنێك لە ئارادابێت، ئەبێ بۆ باشکردن و بۆ هێنانە کایەی ناوەڕۆکێکی ماقوڵتربێت، نەك بۆ بەدەستوریکردنی بەشێك لە بەشەکانی شەڕی ناوخۆ، کە هەمان ناوەڕۆکی بەشەکەی تری هەیە! ئەی باشکردن بە چی و چۆن؟ باشکردن بە هەرشتێك و هەرچۆنێك کە بۆت ئەکرێ. مەسەلەن باشکردنی دنیا بە خۆت، هەر بەوەی کە جارێ لەو گەڕێ و چیتر تەنیا خۆت خراپ نەبیت، بەمەش ئینسانێکی ترو ئەخلاقێکی تر هاتۆتەبوون، کە هەر ئەمە بۆ خۆی، ناوەڕۆکێکی ترە. ٢- لەبارەی کازمییەوە: مادەم شتەکە هەڵمەتی پێشوەختەی هەڵبژاردنە، با یەکسەر بچینە سەر باسی هەڵبژاردن. لەڕاستیدا ئەو دەنگەی تۆ لە ڕقی پارتی و یەکێتی ئەیدەی بە کازمی، دواتر کازمی، ئەیکاتەوە بە کارتی گفتوگۆو دانوستان لەگەڵ پارتی و یەکێتی بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو. ئەو دەنگەشی کە پارتی و یەکێتی و حیزبەکانی خۆمان، بە جنێودان بە کازمی و بە عەرەب کۆی ئەکەنەوە، دواتر ئەیکەنەوە بە کارتی گفتوگۆو دانوستان لەگەڵ کازمی و برا عەرەبەکان، بۆ بەشداریکردن لە بەغدا. بەڵام هەرچۆنێكبێ ئاوەکە لەبەری بڕوا باشترە، تەنانەت گەنوگوشی لەبەر بڕوا باشترە لە گەنوگووی وەستاو. لەڕاستیدا کێشەی عێراقی نوێ، پێشئەوەی تائیفی بێت، ئەخلاقییە. کێشەکە، کوردو عەرەب و سونەو شیعە نیە، کێشەکە دزی کوردو دزی عەرەب و دزی سونەو دزی شیعەیە. یەعنی دزی تائیفە سەرکەوتووە بەسەر خودی تائیفەداو مەسەلە تائیفییەکەش هەر ئەم دزانە تۆخی ئەکەنەوە بۆ داپۆشینی دزییەکان، ئەگینا عێراقییەکان بە تائیفەکانیشیانەوە، ئەکرێ وەکو براو وەکو گوڵ بژین ئەگەر دزی لێگەڕێت. مەسەلەکەش کازمی نیە، مەسەلەکە ئەمریکایە، یەعنی ئەگەر ئەمریکا بڕیاری دابێت کە دەستی دزەکانی تائیفە کورتکاتەوە، ئەوکات تائیفەکان خۆیان کێشەنین و ئەتوانن پێکەوە بژین، چونکە ئەوکات نانێك لەسەر سفرەی هەمووانە کە ئەبێتە خاڵی هاوبەش و ئاشتی ماڵ، بەڵام ئێستا ئەو خاڵە هاوبەشە نیەو دزراوە. لەبری نانە دزراوەکەش، ڕقیان داوەپێت، بۆیە تائیفە لە جیاوازییەوە بووە بە شەڕو کێشەو تائیفیەت! ٣- لە بارەی بیرەوەرییەکانەوە: (مەرجی سەرەکی کەسایەتی شۆڕشگێڕو سیاسی، ئەوەیە کە خۆی تێپەڕێنێ بۆ گشت) ئەمە پێوەرەکەیەو تۆ چەنێك لە خۆت دوورکەویتەوە، ئەونە لە گشت نزیك ئەبیتەوەو ئەونە شۆڕشگێڕو سیاسیت. چەنێکیش لە خۆت نزیك بکەویتەوە، ئەونە لە گشت دوور ئەکەویتەوەو ئەونە ناشۆڕشگێڕو ناسیاسیت. لەوپەڕی دوورکەوتنەوە لە خۆدا، ئیتر مەسافە نامێنێ و بەتەواوی لەگەڵ گشتا ئەبیتەوە بە یەك، ئەمەش لە ڕێگەی قوربانیدان و خۆبەختکردنەوە! لەمپەڕی نزیکبوونەوەش لە خۆدا، دیسان مەسافە نامێنێ، بەڵام ئەمجارەیان بەدیوە خراپەکەیدا، یەعنی گشت لە خۆتا سفرئەکەیتەوەو ئەیکەیتە قوربانی خۆت! سیاسی و شۆڕشگێری ئێمەش لەم جۆرەی دووەمن، بە دوو بەڵگەی زۆر سادە: یەکەم بە دەلیلی ئەو دۆخە خراپەی کە هەیە، کە بەرهەمی نوخبەیەکی سیاسی و شۆڕشگێڕە کە هەرگیز نەیانتوانی سیاسی و شۆڕشگێڕبن و خۆیان تێپەڕێنن، بەڵکو پەنجا ساڵە لە خۆیاندا چەقیون و هەموو شتێکیشیان کردە قوربانی خۆیان. دووەم بە دەلیلی بیرەوەری سەرکردەکان، کە لە هەموویاندا حیکایەتخوان خۆی بێخەتایەو ئەویتر خەتابارە، کە ئەمەش هیچ نیە جگە لە گرێ ی چەقین لە خۆداو لێرەشدا مەبەستم هەموویانە نەك تەنیا ئەمەی ئەخیریان. لەڕاستیدا سەدەیەکە ئێمە گیرۆدەی نوخبەیەکین کە نەك هەر نەیانتوانیوە خۆیان تێپەڕێنن، بەڵکو کۆی سیاسەت و چارەنوسی میلەتێکیشیان لەناو ڕق و عوقدەو کێشە شەخسییەکانی خۆیاندا چەقاندوە. وڵات ئەوانە دروستی ئەکەن کە تا دوا خاڵ لەخۆیان دوور ئەکەونەوە لە بەرژەوەندی گشت. وڵات ئەوانە کاولی ئەکەن و ئەیفەوتێنن، کە تا دوا خاڵ لە گشت دوورئەکەونەوە لەبەرژەوەندی خۆیان. مەسەلەن ئەمریکا جۆرج واشنتۆن دروستی ئەکات، کە بەڕادەیەك لە خۆی دوور ئەکەوێتەوە، کە دەستورێکی دیموکرات دانێ و ڕازی نەبێت ببێ بە دیکتاتۆر، ئەگەرچی زەمینەو دەرفەتی ئەوەشی هەبووە! ترەمپیش بە نزیکبوونەوە لە خۆ، خەریکە تێکی ئەداو لە ئێستاوە قسە لەسەر ئەوەیە کە ئەگەر دەرنەچێ ئەنجامەکە قبوڵ ناکاو ئەمریکا ئەشێوێ!
.gif)
ساڵح ژاژاڵەیی بۆ بەڕێز/ پارێزگاری سلێمانی ، ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ، داواكاری گشتی پارێزگای سلێمانی ،سەرۆكی شارەوانی پارێزگای سلێمانی ،سەرۆكی بەڕێوەبەرایەتی گشتی وەبەرهێنانی پارێزگای سلێمانی ، وەزیری شارەوانی ، بەرپرسی هێزەكانی 70 پێشمەرگە ، وەزیری پێشمەرگە ،ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان ، پەڕلەمانی كوردستان ، لایەنی بەرپرسیار . سەرەتا سڵاوێكی گەرم لە هەموتان . دیارە بابەتی تاڵانی نەوت وگومرگەكان بابەتێكی گەرمەو هەمومان ئاگامان لێی هەیە . ئەمە هۆكاری سەرەكی ئیفلاسبونی هەرێمی كوردستانەو خولقاندنی ئەم بارودۆخەی ئێستا یە كەَ هاوڵاتیانی تێكەوتون . دیارە ئەوەش لە خۆوە نەبوەو هەموی بە بەرنامە بوەو ئەوەتا ئێستا بە ئاشكراو بە بەرچاوی هەمومانەوە داهاتی گومرگەكان بەتاڵان دەبرێت وپارەش نییە بۆ موچە . ئەوەتا لە ناچاریدا خەڵك پەنا دەبات بۆ كازمی و پێی دەڵێن : تكایە وەرە بە فریامانەوە . بزانن ئەوە كاریكی چەن بە ئازار و چەند ئابڕوبەرانەیە بۆ بەرپرسانی ئەم هەرێمە. لە بازگەی شیراوی نزیك شاری هەولێر لە هەموو سەیارەیەكی بارهەڵگر بە تایبەتی ئەوانەی چیمەنتۆی سلێمانی دەگوێزنەوە ، بڕی 30 هەزار دینار وەردەگرن وەك سەرانەو بۆ حكومەتیش نییە . داهێنان لە جۆری دزی و تاڵانی لەلایەن حیزبەكانەوە بەردەوامی هەیە . دیاردەی زیادەڕەوی لەسەر موڵكو ماڵی گشتی دیاردەیەكی گشتگیر بوە لە هەموو شار و شارۆچكەكانی هەرێمی كوردستان بە گشتی . لە دوای ڕاپەڕێن لە بری ئەوەی یەكێتی و پارتی گوندەكان ئاوەدان بكەنەوەو گرنگی بە كەرتی كشتوكاڵ بدەن ، هەرچی گەنج و لاوی گوندەكان هەبون كردیانن بە چەكدارو موچە خۆری سەر بەخۆیان لە پێناوی بەرژەوەندی خۆیاندا . دوای ئەوە لێشاوی كۆچ كردن لە گوندەكانەوە بۆشارە گەورەكان دەستی پێكرد و زیادەڕەوی و دەست درێژی بۆ سەر موڵكی گشتیش دەستی پێكرد . لە كاتی هەڵبژاردنەكاندا بۆ بەدەست هێنانی دەنگی هاولاِتیان چاو پۆشییان لە زیادەڕەوی دەكرد بۆ سەر موڵكی گشتی لەپێناوی بەدەست هێنانی دەنگی خەڵكدا . هەر دوای تەواو بونی هەڵبژاردنەكە یەكسەر قەدەغە دەكرا. كێشە گەورەكە هەر لەوەدا نەبوو كە زیادەڕەوی دەكرایە سەرموڵكی گشتی ، بەڵك و كارەسات لەوەدایە لە ناوەڕاستی شاردا گوندێك دروست بكرێت و سیماو جوانی شار تێك بدات و دواجار ببێتە ئەمری واقیع و نەتوانرێت ئەوهەموو خانوانە تێك بدرێنەوە . گوندی كانی سپیكەی كۆن كەئێستا كەوتۆتە ناوڕاستی شارەوە بە شێوەیەكی ئەوەندە ناڕێك خانوەكانی دروست كراون جوانی شاریان تێكداوەو تا ئێستاش بە شێك لە خانوەكانی بە لەوح سەریان گیراوە. بۆ نمونە تۆسپی نزیك كانی گۆران كە ئێستا نزیكەی 5 هەزار خانودەبیت لە گوندێكی گەورە دەچێت . بە هەزاران زیادە ڕەوی لەم بابەتانە لە دەورو بەری شاری سلێمانی ئەنجام دراوەو تا ئێستاش زیادە ڕەوی بەردەوامە . چونكە حكومەت جدی نەبوو لە ڕێگری كردن . چاوپۆشی بەرپرسانی حیزبی و حكومی لە پێناوی وەرگرتنی بەرتیلدا هۆكاری سەرەكی ئەوەبوو . لە دوای هەموو ئەو ڕوداوی زیادە ڕەویانە لە پڕ فەزیحەیەكی زیادەڕەوی گەورە لە ناوچەی ڕاپەڕینی ناو شاری سلێمانی بە تایبەت دەورو بەری گوندی قۆڵەرەیسی ئاشكرا بوو . بەسەدان و هەزاران پارچە زەوی بە زیادە ڕەوەی دابەش كراو فرۆشرا بە بێ ئاگاداری شارەوانی . دەركەوت بەرپرسانی گەورەی حیزبیشی تێدایە . كار گەیشتە ئەوەی زانای قایمقامی لەسەر گیراو لە سجنی ئاساییشدا بە شێوەیەكی گوماناوی كوژرا . زیادە ڕەوی بۆ سەرموڵكی گشتی بە درێژایی دوای ڕاپەڕین تا ئێستا هەر بەردەوامە . ئیدارەی گشتی و بەرپرسە دەست ڕۆیشتوەكان هەر شوێنێكی بەنرخی ناو شار هەیە دەستی بەسەردادەگرن . بەرپرسانی حیزبی و حكومی بە ئەنواعی فرت و فێڵ بەردەوام خەریكی ئەوەن ئەرزە بەنرخەكانی ناو شار بۆخۆیان بەرن . بەناوی بەرهەم هێنانەوە ئەرزەكان دەدەنە ئەم ئەو خۆشیان دەبن بە شەریكیان . ئاخر لە كوێی دنیا هەیە حكومەت بە یاسا موڵكی گشتی هەڕاج بكات . وەبەرهێنان بە مانای ئەوەیە كەسێك سەرمایەكەی لە كارگەیەكدا یان هەر پڕۆژەیەكی تردا لەناو وڵات بخاتە گەر ِو هەلی كار بۆ خەڵك .فەراهەم بكات . بەڵام تۆ بێی بە سەدان دۆنم زەوی بە خۆڕایی بدەی بە خەڵك خۆشت قەرەبوەكەیان بۆ بدەیتەوە . ئەوكەسەش خاوەنی هیچ نەبێت و پێشەكی پارە لە خەڵك وەرگرێت و شوقەی پێ دروست بكات ، كە بڕی تێچوی شوقەیەك 5 دەفتەر دۆلار بێت و بیفرۆشیتەوە بە 10 هەتا 15 دەفتەر دۆلار . باشە بەرهەمهێنانی ئەم كارە لە كوێدایە ؟؟ .ئاخر جگە لەشوقە دروستكردن بەرهەم هێنان لە چی تردا كراوە ؟ باشە حكومەت دەسكەوتی چییە لەم كارەدا ؟؟. ئەی ناكرێت لە بڕێ پێدانی ئەم هەموو زەویانەو دەوڵە مەند كردنی خەڵك لەسەر حسابی گشتی ، گرێبەستیان لەگەڵ بكرێت چەند قۆتابخانەیەك یان خەستەخانە دروست بكەن ، یان زەویەكان بە موزایەدە بفرۆشن و بە پارەكەی شاری پی َجوان بكەن ؟.بۆ ئاگاداریتان لە شاری هەولێر شوقە هەیە لەیەك كاتدا بە چەند كەسێك فرۆشراوە . یان خاونەی كۆمپانیاكە پَێشەكی پارەی زۆری لە خەڵك وەر گرتوەو شوقەكانیشی دروست نەكردوەو هەر خۆی شاردۆتەوە . تەنها وەكو نمونە . شاسوار ئەو هەموو زەویانەی بە خۆڕایی وەرگرتوە . خاوەنی یەك دۆلار نەبوە . نرخی تێچوی شوقەكانی وەكوپێشەكی وەرگرتوە . دوایش بڕی 40 ملیۆن دۆلاری بەقەرز لە حكومەت وەرگرتوەو تا ئێساش ئەو پارەیەی نەداوەتەوە . تكایە پێم بڵێن لێرەدا چی بەرهەم هێنراوەو بۆكێ ؟. كۆمپانیای بەڕێز كە كە بەناو سوڕەت قەیدی كۆمپانیاكەی لەسەرەو بەرپرسی حیزبی لە پشتەوەیە نەك هیچ سودێكی نەگەیاندوە ، بەشێك لەو ئەرزانەشی فرۆشتۆتەوە كە بە خۆڕایی پێی دراوە . ئەگەر پرسیارێك ئاراستەی بەڕێوەبەری گشتی وەبەر هێنانی سلێمانی بكەم و پێی بڵێم ئەو دوو تاوەرە بەرزەی نزیك پردی كۆبانی كە دروست كراون ، ئایا ئەرزەكەیان كڕیوە ، یان بە ناوی وەبەر هێنانەوە وەریان . گرتوە ؟؟. كە تەواوكران و شوقەكان فرۆشران ، چ بەرهەمێكیان بۆ بەرژەوەندی گشتی دەبێت ؟ . حكومەت دەسكەوتی چی دەبێت ؟؟. پرسیارێكی ترم ئەوەیە ئەوزەویە بەتاڵەی كە لە دوای تاوەرەكانەوە تا نزیك دیواری قەبرستانەكەی شێخ ئەحمەدی هیندی ماوەو ئیستا پەڕژین كراوە ، ئەگەر بە موزایەدە بفرۆشرێت بایی دوو ملیۆن دۆلارە ، ئایا ئەویش بەناوی وەبەرهێنانەوە بە تاڵان دراوە یان فرۆشراوە ؟ ئەگەر فرۆشراوە پارەكەی چەندە ؟ ئەگەر نەفرۆشراوە دراوە بە كێ و بۆچی پێی دراوە ؟ لە بنەڕەتەوە یاسای وەبەر هێنان بۆ تاڵانی زەوی وزاری گشتی و بۆ بەرژەوەندی كەسانی دەست ڕویشتوی حیزبی و حكومی دانرەوە ، نەك بۆ گەشە كردی وڵات بەرژەوەندی گشتی . چونكە دزی و تاڵانی دەست درێژی بۆ سەر موڵكی گشتی هەر بەردەوامەو كەسیش فزەی لێوە نایەت . . عەقڵی كێ ئەوە قبوڵ دەكات بەرپرسێك لەم سەردەمی گەندەڵی و تاڵانی و پاشا گەردانیەدا ئاسان كاری بۆ كەسێك بكات بە خۆڕایی ئەرزێك بایی یەك ملیۆن دۆلار بێت و لە ڕاهی خوادا پێی ببەخشێت . زوربەی شوقەو ڤیلاكانی بەرزایەكانی قەیوان كڕاون و بە هەدیە دراون بەو بەرپرسانەی ئاسان كارییان كردوەوە بۆ بەخشینی موڵكی گشتی بە خۆڕایی . لە نێوان بەرپرسانی حیزبی و بواری وەبەر هێنان و خاوەن بەرژەوەندیەكان تۆڕێكی دەڵالی بە هێز هەیەو كاری ئەوانە دابەش كردن و ڕێك خستنی بەرژەوەندی ئەو كەس ولایەنانەیە . حكومەتێك ئەمە دامو دەزگاكانی بێت و خۆی خەریكی تاڵانی و دزی بێت و شەرعیەتیش بەو دزی كردنە بدات ، چاوەڕوانی چی لێدەكرێت بۆ میللەتی بكات .ئیش ئیستا كە من ئەمە دەنوسم بە دوور نازانرێت بەیانی تۆمەتبارم نەكەن بەوەی تەشهیرم كردوەو پەروەندەیەكی باشم بۆ بهۆننەوەو بمدەن بە دادگا وەكوچۆن سۆران عەمەریشیان دا بە دادگا . بۆ ئەمەیان داواكاری گشتی وەك تفەنگ لە سەر پێیە . یەكسەر دێتە سەر خەت و فەرمانی گرتنت بۆ دەردەكات بە پێیی یاسای ژمارە فڵانو برَگەی ئەوەندە لە یاسای عێراقی . داواكاری گشتی لە ئێستادا ئیشی ئەوەیە گەندەڵیەكانی بەرپرسانی حكومی و حیزبی بشارێتەوە ، نەك بەرگری لە مافی گشتی بكات . كاتی خۆی لەسەر دامەزراندنی كارگەی بەردی مەڕمەڕی ماوەت لەلایەن وەزارەتی پیشەسازییەوە كە ئەو كات خاتو پەروین بابەكر ئاغا وەزیر بوو ، ڕاپۆرتێكم دا بە فەرمانگەی داواكاری گشتی سلێمانی و نە كارگەی بەردی مەڕ مەڕ دروست كراو ، نە پرسینەوەش لە كەس كرا . كۆمپانیا ئیتالیەكەش بە خۆڕایی بڕی 5 ملیۆن دۆلاری كاشی برد . گرێبەستەكەش بە بڕی 13 ملیۆن یۆرۆ مۆر كرابوو . بەڵام لەو كاتەدا خەڵك هەبوو ئامادەبوو هەمان كارگە بە دوو ملیۆن و نیودۆلار تەواو بكات . ئەگەر ئەو 5 ملیۆنە دۆلارەی خاوەن كۆمپانیاكە بە بەلاش بردی ، وەكو هاوكاری بدرایا بە كارگەكانی بەردی مەر ِمەڕی ناوخۆ ، دەیانتوانی بەشی هەموو خلیچ بەرد دابین بكەن . كاتێك ئێمە لەسەر دامەزراندنی ئەو كارگەیە شتمان دەنوسی خاتو پەروین وەڵامی دەداینەوەو دەیگوت :چیتر ناهێلم خەڵك بەردی مەر ِمەڕ بە گران بكڕێت . هەموو كارگەكە هاتە سەر ئەوەی دیوارێك لەسەر شەقامەكە دروست بكەن بۆ ئەوەی خەڵك وا بزانیت لەودیو دیوارەكەوە كارگە دروست دەكرێت . دوایی هەموو كارگەكە هەر ئەو دیوارە دەرچوو . خۆ ئەو كاتیش داواكاری گشتی هەبوو ، بۆچی هیچیان نەكرد . ئەوەندە بەنزینخانە زۆر بوە لە سنوری پێویست تێپەڕیوە . چەندین بەنزینخانە هەیە هەربەبێ مۆڵەت و بە كەڵەگایی دروستكراوە بەپشتیوانی بەرپرسانی حیزبی . لە گوندی ئەڵمانیەوە تا دەگاتە دوڕیانی سەرچنار كە تەنها 8 كیلۆمەتر دەبێت ، 8 بەنزینخانەی لێیە . ئەگەر سەرنج بدەن تاكە شوێنێك لەناوشاری سلێمانی كە بەجوانی مابۆوە لەگەڵ ئەوەشدا كە هیچی تێدا دروست نەكرابوو ،ئەو بەشەی شەقامی 60 مەترییە كە دەكەوێتە نێوان خەستەخانەی هەرێم و ئوتیل تایتانیك . بەڵام هەر ئەوەندەمان زانی لە ناوڕاستی ئەو شوێنەو لەسەر شەقامە گشتییەكە بەنزینخانەیەك قوت كرایەوە . ئەگەر ئەم شارە ئیدارەی هەبێت و كەسێك هەبێت بە تەنگ جوانی سیمای شارەوەبێت وخەمخۆری ئەم شارەبێت ڕێگا دەدات بەنزینخانە لەو شوێنە دروست بكرێت ؟ . دەبوو بەرپرسانی شار پلان دانین كە ئەو مەسافەیە بكەن بە جوانترین و سەرنج ڕاكێشترین شوێنی شار . دەبوو بكرایە بە ڕێزێك باڵەخانەی بەرز ، هەموی وەكو یەك بەرز ، هەموی بە یەك ڕەنگ. بەڵام كێ لەخەمی شاردایەو كێ ئەوە بكات . هەر ئەوەندەت زانی دوو بەیانی و سێ بەیانی بەرپرسێكی تر مەلهایەك لە تەنیشت بەنزینخانەكە بكاتەوەو ، یەكێكی تریش قومار خانە . لە وڵاتانی پێشكەوتوی دنیادا لەسەر هەڵواسینی تابلۆیەك لەسەر شەقامێك ئەنجومەنی شار كۆبونەوەی لەسەر دەكات و سەیری شوێنەكە دەكەن بۆ ئەوەی بزانن ئەم تابلۆیە سیمای شەقامەكە ناشیرین ناكات . با هەموو ئەوانە بخەینە پشتی سەرو باسی تازەترین سكاندال واتە فەزیحەی ئەم شاری هەڵمەت و قوربانییە بكەین و سەرنج بدەن چی لەم شارەدا دەكرێت و دەگوزەرێت . لە گەڕەكی ئاوبارەو مەلا داود و ڕاپەڕێن بە هەزاران پارچە زەوی تەنها بە فۆڕم دابەش كراوە بەسەر ئەندامانی دژە تیرۆردا . بەبێ ئەوەی ئەم زەویانە لە لایەن شارەوانییەوە ئیفراز كرابن . لەساڵی 2013 حكومەت ئیفرازی وەستاندوە بۆ دابەشكردنی زەوی بۆ فەرمانبەران . ئێستا هاتون داهێنان دەكەن . بە فۆڕم زەوی دابەش دەكەن و دوای ساڵێكی تر فرت و فێڵێك دەدۆزنەوەو فەرمانێك دەردەكەن بۆ تاپۆ كردنیان . قسەكە لەسەر ئەوە نییە ئەوانەحەقی وەرگرتنی زەویان هەیە یان نیانە ، قسە لەسەر ئەوەیە بە دەر لەیاسا ئەم زەویانە داەبەش دەكرێن . لە لایەكی تریشەوە فەرماندەكانی پێشمەرگەش خەرێكی ئیفرازكردنی ئەو زەویانەنەن كە گوایە موڵكی فەرماندەین ، بەڵام بێ ئاگاداری شارەوانی و فەرمانگەی بەرپرسیار . كار گەیشتۆتە ئەوەی فەرماندەكانی پێشمەرگە كەوتونە مونافەسەو ململانێ لەگەڵ یەكتری و ئەمیان دەڵێت بۆ ئەو بۆی هەیە زەوی دابەش بكات بۆچی بۆمن نییە . گوایە ئەمە بۆ كەس و كاری شەهیدانی شەڕی داعشە , بەڵام زۆر دوورە لە ڕاستیەوەو ئەمە كڕین و فرۆشتنیان پێوە دەكرێت . بیر لەوە بكەنەوە كە بەبێ ئاگاداری شارەوانی ئەم زەویانە ئیفڕاز دەكەن ، چۆن شوێنی قوتابخانەوباخچەو خەستەخانەو پانی شەقامەكان دیاری دەكەن . ئایا ئەمانەش نابنە گوند لە ناوەڕاستی شاردا . لەم ڕۆژانەشەدا لە دەروازەی ڕاپەڕێن گردبونەوەیەك ئەنجام دراو بە ئاشكرا داوا لەحكومەت و پەڕلەمان دەكەن فریای دەڤەری ڕاپەڕین و دەشتی بیتوێن بكەن چونكە هەرچی بەرپرس هەیە خەریكی داگیر كردنی موڵكی گشتییە . گومانی تێدا نییە ئەم دیاردەیە لە سنووری پارتی دوو ئەوەندەی ئەم سنورەیە . بە ئاشكرا دەست درێژی كراوەتە سەر مڵك و ماڵی مەسیحیەكانیش و ئەوانیش بارەیان لی َ هەستاوە . دیاردەكە بەردەوام لە گەشە سەندندایە چونكە دیاردەی دەست بەسەراگرتنی موڵكی گشتی لە كەسە یەكەمەكانی ئەم وڵاتەوە دەستی پێكردوە . سەیری مسعود بارزانی و نیچیری برازایی و مامجەلال و دارودەستەكەیان بكەن و بزانن چ كارەساتێكیان بەسەر ئەم وڵاتەدا هێناوەو چەند هەزار دۆنم زەوییان بۆ خۆیان داگیر كردوە . داوا لە هەموو ئەو كەس و لایەنانە دەكەم كە لەسەرەوە ناوم هێناون هەتا زوە بەپیر ئەم فەزیحەیەوە بچن و لێكۆَلێنەوەو بە دواداچون بكەن پێش ئەوەی كارەساتێكی وەكو زانای قایمقام دوو بارە ببێتەوە . دڵنیان هەر لەناو ئەوانەدا كێشە دروست دەبێت كە خەریكی دابەشكردنی زەویەكانن . بە دوادا چون بكەن بزانن كێن ئەوانەی ئەم كارانە دەكەن و لە حكومەت گەورەترن . بۆ ئەوەی چیتر شكۆی حكومەت ڕیسواتر و سوكتر نەبێت . ماوەتەوە ئەوەی ڕو بكەمە جەنابی پارێزگارو لێی بپرسم : جەنابتان كەسی یەكەمی ئەم پارێزگایەن ئایا ئاگاداری ئەم ڕوداوانە نێت ، یان ناوێرێت قسە بكەی ؟ ئەگەر ئاگاداری بۆچی ڕێگا دەدەی ئەو سەرپێچیانە بكرێت؟ ئەگەر ئاگاداری و ناتوانی قسە بكەیت ، باشتر وایە بچیتە ماڵەوەو ڕێز لە كەسایەتی خۆت بگرێت . ئەم قسەیەم بۆ جەنابی پارێزگار بەو مانایە نییە كە بڵێم بی َتوانایە یان پیاوێكی دەست پاك نییە . بەڕاستی نمونەیە لە چاكیدا . بەڵام لە پارێزگای سلێمانی ئەگەر پارێزگار لەسەر پشكی یەكێتی نەبێـت ، هەر رۆِڵی پێشوازی كردنی دەبێت و شێریش بێت هیچی پێناكرێت . پارێزگار بیت و نەتوانی ڕێگری لەكردنەوەی بەنزینخانەیەك بكەی لە شێوێنێكی نەگونجاو بە هۆی ئەوەی بەر پرسێكی حیزبی لەپشتەوەیە ، ئەوپۆستە چ بایەخێكی هەیە . بەڕێزان ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا ئەوە ساڵێكە خۆتان و ئێمەشتان سەر قاڵ كردوە گوایە پرۆژەی لامەركەزیتان بۆ پارێزگاكان ئامادە كردوەو دەتانەوێت دەسەڵاتی زیاترتان هەبێت . باشە ئێستا كێ ڕێگای لە ئێوە گرتوە چاوپۆشی لەو هەموو سەرپێچیانە بكەن ؟؟ باشە لە هەولێرەوە فەرمانتان پێ كراوە ئێوە لەم شتانە نەپێچنەوە ؟ ئەگەر وایە قسەیەكم نییە . ئەگەر وانیەو دەستان كراوەیە بۆچی بێدنگن ؟ ئایا ناوێرن قسە بكەن ؟ خۆ ئەگەر لامەركەزیش بەدەست بهێنن هەر ئەوانەی ئێستا بە كەڵەگایی ئەم سەرپێچیانە دەكەن ،حاكمی ئەم شارە دەبن . ئەی ئەوكات چی دەكەن و چی دەڵێن؟؟؟ . وابزانم هیچتان پێ ناكرێت و بەم سیناریۆیە دەتانەوێت خۆڵ بكەنە چاومان وپێمان بڵێن ئێمە دەستمان بەستراوەو ئەگینا هەموو شتێكمان پی َدەكرێت . دەڵێن لە شاری سلێمانی فەرمانگەی داواكاری گشتی و داواكاری گشتی هەیە . نازانم ئەوە ڕاستە یان درۆیە چونكە تا ئێستا هیچیان نەكردوە . ئەگەر بڵێن كەس لە هیچ ئاگادارمان ناكات ، فەرمون ئەمە هەیە و وەكو دەڵێن ئەمەش ئیشی ئەوانە . با بەفەرمون بەدوادا چون بكەن . پرسیارێكیشم لەبەڕێزان بەرپرسی هێزەكانی 70 و وەزیری پێشمەرگە هەیە ئایا ئاگاداری ئەم تەخشان وپەخشانی زەویانەن لە لایەن فەرماندە سەربازیەكانیانەوە ؟ حەق وایە ئەوانیش بێنە دەنگو قسەیەكیان هەبێت هیچ نەبێ بۆ ئەوەی وەڵامێكیان هەبێت و ڕاستییەكان بۆ هاولاِتیان رون بكەنەوە و كێ ناڵێت ئەم قسەو باسانە دوورن لە ڕاستییەوەو دروست كراونین . وەكو هەمومان دەزانین سەرۆكی شارەوانی بەرپرسی كاری دابەشكردنی زەوی وزارە بە هەما هەنگی لەگەڵ فەرمانگەكانی تر . نازانم ئاگاداری ئەم فەزیحەیە نییە ، یان ئاگادارەو چاوپۆشی لێ دەكات ، یان ناوێرێ قسە بكات ؟ یان لەبەر ئەوەی حیزب دایناوە ، چی پێ بڵێن ئەوە دەكات ؟ چۆن پارتی پۆستی وەزیری سامانە سروشتییەكان بە هیچ لایەنێك نادات ، بە هەمان شێوەش یەكێتی پۆستی شارەوانیەكان بە تایبەتی شارەوانی سلێمانی بەكەس نادات و ئامادەشە بە پۆستی پارێزگار بیگۆڕێتەوە چونكە نان لە زەوی زاردایە نەك پۆستی پارێزگاری بێدەسەڵات . تكایە وەڵامێكی خەڵك بدەرەوەو بۆئەوەی بزانین كاری جەنابتان چییەو با بە خۆڕایی تۆمەتبار نەكرێی . حەق وایە سەرۆكی شارەوانی لەسەر ئەمە بێتە دەنگ نەك خەریكی دانانی كۆمپانیای قەبر هەڵكەندن بێت و خەڵكی پی َدەوڵەمەند بكات . حاڵی خەڵك زۆر جوانە، ماوەتەوە ئەوەی ئەركی خاوەن مردوكانیش قورستر بكەی . هیوادارم جەنابی وەزیری شارەوانیش بێتە سەرخەت و قسەی خۆی هەبێت . خۆ ئەگەر بڵێت ئێمە حكومەتێكی دوو ئیدارەییمان هەیەو ئەوەی لە سلێمانی ەگوزەرێ ، پەیوەندی بە منەوە نییە ، ئێمەش قسەیەكمان نابێت . ئێستاش كاتی ئەوەیە ئەنجومەنی وەزیرانیش قسەیەكیان هەبێت و بەدوادا چون بۆ ئەم كارەو ئەوانەشی لەم شێوەیە لە هەوڵیر و دهۆكیش هەیە . خۆ ئەگەر حسابی دوو ئیدارەیش بكرێت ئەوە ئەركی جەنابی كاك قوبادە بە پیر ئەم كێشەیەوە بچێت و تازوە ڕێگری بكات لە داگیر كردن و بە تاڵان بردنی موڵكی گشتی . ئەوەی ئەم كارانە دەكەن سەر بە حیزبەكەی و بنەماڵەكەی خۆنی . بۆیە زۆرترین بەرپرسیاریەت دەكەوێتە سەرشانی بەڕێزیان . لە ناچاریدا دەبێ باسێكی پەڕلەمانیش بكەم هەرچەندە ئەندامانی پەڕلەمانی ئەم خولە بە تایبەتی ئەوانەی حیزبەكانیان بەشداری دەسەڵاتن ، بە تەواوی خۆیان ساخ كردۆتەوە كە نوێنەری حیزبەكانی خۆیانن ، نەك میللەت . بەو بۆنەیەوە قسەیەكی ونستۆن چەرچڵتان وەبیر دێنمەوە كە وتویەتی : ئەگەر ویستان هەر میللەتێك وەك خۆی بناسن ، سەیری ئەندام پەڕلەمانەكانی بكەن و بزانن شایانی گوڵ باران كردنن یان پێڵاو تێگرتن . ئایا ئەندامانی پەرلەمانی ئێمە شایانی كامیانن ؟؟ وەڵامەكەی بۆ ئێوەی بەڕێَز جێ دێڵم . وڵاتی سەنیگال پەڕلەمانێكی وەكو پەڕلەمانی ئێمەی هەبوو . سەرۆكی وڵات بڕیاری حەل كردنی پەڕلەمانی دا . لێیان پرسی بۆچی ئەم بڕیارەت دا ؟؟. لە وەڵاما وتی : ئەو پارەیەی لە پەڕلەمانێكی ئاوا بێ كەڵكدا خەرج دەكرێت ، باشتر نییە بە پارەكەی یەكەیەكی بەرهەم هێنانی كارەبای بۆ هاولاتیان پی َدروست بكرێت . هەمومان زۆر باش دەزانین پەڕلەمانەكەی ئێمە لە پەڕلەمانەكەی سەنیگال زۆربێ كەڵك ترە ، خۆزگەی كەسێك دەبوو ئەو بڕیارەشی بۆ پەڕلەمانەكەی ئێمەش دەر بكردایەو یەك دوو سەعاتێك كارەبای نیشتمانی زیادی بكردایە . ئەم خولەی پەڕلەمانی كوردستان بێ كەڵكترین خولی پەڕلەمانە لەسەر گۆی زەوی . بەڕاستی ئابڕوی ناوی پەڕلەمانیان بردوە . ئاوی خواردنەوەیان پێ حەرامە نەك موچە . لە بری ئەوەی سەرۆكی پەڕلەمان و دەستەی بەناو سەرۆكایەتی پەڕلەمان هەوڵ بدەن لەسەرۆكی حكومەت و بەرپرسانی تری حكومەت بپرسنەوە لەسەر ئەم كارەساتەی بەسەر ئەم میللەتەیان هێناوە . بونەتە بەرگریكاری حكومەت . سەرۆكی پەرلەمان تەرفیعی كردوە وئێستا ڕێگاش نادات ئەندام پەڕلەمانەكانیش قسە بكەن . سەیر لەوادایە لایەنی ئۆپۆزسیۆن لەناو پەڕلەمان داوا دەكەن پرسینەوە لە حكومەت بكەن ، سەرۆكی پەڕلەمان و دەستەی سەرۆكایەتی دژایەتییان دەكەن ، چونكە ئەوان نوینەری هەردوو حیزبی دەسەڵاتدارن نەك هاولاِتیان . لە ڕاستیدا دەوڵەت داری ئاوا ناكرێت .حوكمڕانی لە پارێزگایەكدا بەم شێوەیە دەكرێت : هەموو بەرپرسێك كاری تایبەتی خۆی هەبیت ، بەڵام نابێـت هیچ كەسێك دەسەڵاتی هەبێت بە ویستوئارەزوی خۆی بڕیار بدات . كەسی یەكەمی پارێزگا ، پارێزگارەو دەبێ ئاگاداری هەموو بڕیارێك بێت و ڕیگاش نەدات كەس بڕیاریك بدات یان كاریك بكات زیان بە پارێزگاك بگەیەنێت . دەبێ پلان هەبێت بۆئیدارەكردن و بەڕێوەبردنی شارەكان و دەبێ بە هەما هەنگی وئاگاداری یەكتری كارەكان بكرێت . بەڵام لە ئێستادا هەموو شتێك لە گرێژەنە چوەو كەس لە كەسەو هەر بەرپرسەو چۆنی بوێت و دەسكەوتی چۆن بێت ئاوا دەكات . ئەگەر پارێزگاریش لە حیزبی دەسەڵات نەبێ ، هیچی بۆ ناكرێت . تا ئێستا پارێزگاری سلێمانی لە خانوی حكومەتدا نییەو لە ماڵی باوكیدایە و خانوی پارێزگار لە لایەن بەرپرسی حیزبەوە داگیر كراوە . كەواتە زۆر زەحمەتە بەم پاشا گەردانیە بتوانرێت ئەم هەرێمە بەڕێوە ببرێت . دواجار ئەوەی زەرەر مەندی یەكەمە ، هاولاِتیانن . ماوەتە سەر ئەوەی تا كەی هاولاِتیان ئەم سوكایەتی و غەدر لێكردنەی دەسەڵاتی گەندەل َكارانیان قبوڵە ؟؟ كات درەنگەو هیوادارم غیرەتیان بجوڵێت .
.gif)
كارۆخ خۆشناو وڵاتانی جیهان (بەگشتی) چاویان بڕیوەتە سەر هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا، کە بڕیارە ڕۆژی سێ شەممە ڕێکەوتی (٢٠٢٠/١١/٣) ئەنجام بدرێت، ئەم هەڵبژاردنە گرنگترین هەڵبژاردنە لەسەر ئاستی جیهان، چونکە تاکو ئێستا ئەمریکا زلهێزترین وڵاتی دونیایە و (واشنتن)ی پایتەختیش (چەق)ی داڕشتنی بڕیارە چارەنوسسازەکانی جیهانە. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش (بەتایبەتی) لە چاوەڕوانی هەڵبژاردنی سەرۆکی نوێی ئەمریکا دایە، چونکە بە گۆڕانی سەرۆکی ئەمریکا، چاوەڕواندەکرێت هاوکێشەی (باڵانسی هێز) لەم ناوچەدا بگۆڕێت لە نێوان هەردوو جەمسەری (شیعە و سونە)دا، بە جۆرێک ئەگەر (بایدن و دیموکراتەکان) سەر بکەون ئەوا چاوەڕواندەکرێت ئێران گەشە بکات و ڕێکەوتنی ئەتۆمی (٥+١) زیندووبکرێتەوە، لەبەرامبەردا چاوەڕواندەکرێت تورکیا پاشەکشە بکات، چونکە پەلکێشیەکانی تورکیا بۆ (سوریا و لیبیا و هەرێمی کوردستان) بایدنی تەواو نیگەران کردووە، وەک لە چاوپێکەوتنی بایدن لەگەڵ (نیویورك تایمز New York Times)دا ڕایگەیاند "ئەگەر ببم بە سەرۆکی ئەمریکا، هاوکاری ئۆپۆزۆسیونی تورکیا دەکەم بۆ ڕوخاندنی دیکتاتۆر ئۆردوگان" بەڵام لە ئەگەری دووبارە هەڵبژاردنەوەی (تڕەمپ و کۆماریەکان) ئەوا چاوەڕواندەکرێت وەکو پێشتر ئێران پاشەکشە بکات، چونکە (ستراتیژیەتی ئەپەڕی فشار) لەسەر ئێران بەردەوام دەبێت تاکو ناچار بکرێت بێتەوە سەر مێزی گفتوگۆ و ڕێکەوتنێکی نوێ لەگەڵ ئەمریکا واژوو بکات، لەبەرامبەردا چاوەڕواندەکرێت تورکیا گەشە بکات، بە هۆی ئەو پەیوەندیە دۆستانەیەی کە تڕەمپ لەگەڵ ئۆردۆگاندا هەیەتی. جیاوازی نێوان تڕەمپ و بایدن (کۆماری و دیموکراتەکان) بەرامبەر دۆزی کورد: بە هۆی ئەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات ناوەڕاستدا دابەشکراوە بەسەر چوار وڵاتدا، ناتوانین لە نێوان (تڕەمپ و بایدن)دا بە دیاریکراوی بڵێین ئەم کاندیدە باشترە لەوەی تر، چونکە هەڵبژاردنی هەر کاندیدێک ئەگەری هەیە لە بەرژەوەندی پارچەیەکی کوردستان بێت و لەبەرژەوەندی پارچەیەکی تری کوردستان نەبێت، بۆ نموونە لە بەرژەوەندنی کوردانی ڕۆژهەڵاتە کە (تڕەمپ) دووبارە هەڵبژێردرێتەوە چونکە (تڕەمپ) دژی ئێرانە، بەڵام لەبەرژەوەندی کوردانی باکور نیە چونکە (تڕەمپ) هاوڕێی ئۆردوگانە، بەپێچەوانەشەوە لەبەرژەوەندی کوردانی باکورە کە (بایدن) هەڵبژێردرێت چونکە (بایدن) دژی ئۆردوگانە، بەڵام لەبەرژەوەندی کوردانی ڕۆژهەڵات نیە کە (بایدن) هەڵبژێردرێت چونکە ئەگەری هەیە سزاکان لەسەر ئێران هەڵگرێت و ڕێکەوتنی ئەتۆمی کارا بکاتەوە، لەم حاڵەتەشدا ئێران زیندوو دەبێتەوە. بە شێوەیەکی گشتی دەتوانین بڵێین لەسەر ئاستی کەسی (بایدن) شارەزاتر و ئاشناترە لە (تڕەمپ) بەرامبەر بە دۆزی کورد، بەڵام لەسەر ئاستی حیزبی (کۆماریەکان) زیاتر لە (دیموکراتەکان) دۆستی کوردن، ئەگەرچی بە درێژایی مێژوو هەردوو حیزب هەڵوێستی (ئەرێنی و نەرێنیان) بەرامبەر بە دۆزی کورد هەبووە، ئەویش چونکە بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا (پێودانگ و سەنگی مەحەک) بوون لە هەموو هەڵوێستەکانیان نەک شتی تر.
(1).jpg)
.png)
