درەو: لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی هاوبەشدا بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان و شاسوار عەبدولواحید سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ رێككەوتنیان راگەیاند: -    بافڵ تاڵەبانی: لەگەڵ نەوەی نوێ رێككەوتنمان كردووە، فراكسیۆنەكانمان تێكەڵ دەكەین. -    شاسوار عەبدولواحید: ئەگەر رێككەوتنەكەمان لەگةڵ یەكێتی سەركەوێت هاوسەنگی لە هەرێمی كوردستان دەگۆڕێت. -    بافڵ تاڵەبانی: كاكە حەمەی حاجی مەحمود نایەتە ناو رێككەوتنەكەی یەكێتی و نەوەی نوێ -    بافڵ تاڵەبانی: رێككەوتنەكەی ئێمە لەگةڵ نەوەی نوێ دژی هیچ كەس و لایەنێك نیە. -    شاسوار عەبدولواحید: پێویستە لایەنە ئۆپۆزسیۆنەكانی تریش بێنە ناو رێككەوتنەكەمانەوە، بۆیە ئەگەر رازی نین ئەم دۆخە بگۆڕین و ئەم بارودۆخە وەك خۆی بێت لایەنەكانی تر با نەیەنە ناورێ -    شاسوار عەبدولواحید: لە ئێستادا هەر هەشت پۆستە باڵاكەی هەرێم بەدەست پارتیەوەیەو ئێمە دەمانەوەێت هاوسەنگی درووستبكەینەوە.  -    بافڵ تاڵەبانی: ئەوەی نایەتە ناو ئەم رێككەوتنەوە ئەوە رازیە بە مانەوەی ئەم حوكمڕانیە -    شاسوار عەبدولواحید: ئەو لایەنانە ئۆپۆسزیۆنانەی نایەنە ناو ئەم رێككەوتنەوە رازیە بە مانەوەی پارتی هەموو پۆستەكانی بەدەستەوە بێت - بافڵ تاڵەبانی: ئێمە دەبینە بەشێك لە حكومەت و حكومەت دەگرینە دەست.    

درەو:  بە پێی راپۆرتێكی سەنتەری میترۆ لە ماوەی ساڵی 2025دا (315) پێشێلكاری  بەرامبەر بە (252) رۆژنامەنووسكراوە. لە ساڵی 2025 لە هەرێمی كوردستان، 315 پێشێلكاری بەرامبەر 252 رۆژنامەنوس و دەزگای راگەیاندن ئەنجامدراوە  تیرۆركردن بە درۆن : 1 تەقەكردن لە رۆژنامەنوس: 1 رێگری و جیاكاری: 120  لێدان و هێرش و هەڕەشە سوكایەتی: 74 شكاندن و زەوتكردنی كەلوپەلی رۆژنامەگەری: 53 هەڵكوتاننە سەر ئۆفیس، داخاستنی كەناڵ: 3 دەستبەسەر كردنی رۆژنامەنووس: 52 پڕكردنەوەی فۆرمی زانیاری و بەڵێنامەی نایاسایی:4 هێرشی ئەلیكترۆنی :7 

درەو: ڕاپۆرتی فەرمانگەی میدیاو زانیاری 🔹 لە ئێستادا کەرتی پەروەردە (ملیۆنێک و 827  هەزار و 572) قوتابی لەخۆ دەگرێت. 🔹 تەنیا لە (2025)دا (8 هەزار و 836) قوتابی گەڕێندراونەتەوە بەرخوێندن. 🔹 (22 ملیۆن و 134  هەزار و 74) کتێبی خوێندن بە ڕەنگ و کوالێتیی بەرز بۆ ساڵی خوێندنی (2026-2025) چاپ کراوە و خراوەتە بەردەستی قوتابییان. 🔹 بەشداریپێکردنی (2,500) هاونیشتمانی لە خولەکانی فێربوونی زمانی کوردی بەشێوەی ئۆنلاین و ناردنی (8 هەزار و 500) کتێبی کوردی بۆ قوتابخانەکانی دیاسپۆرا. 🔹 دانانی سیستەمی كارەبا بە وزەی خۆر بۆ (32) قوتابخانە، كە (25) قوتابخانەیان لەلایەن دەزگای خێرخوازیی بارزانییەوە و (7) قوتابخانەش لەلایەن ڕێکخراوی یونسێفەوە بووە. بەدیجیتاڵیکردن و زیرەکیی دەستکرد: * تەواوکردنی وەرگێڕانی بڕوانامە بۆ زمانی ئینگلیزی و عەرەبی تەنیا لە ماوەی (6) خولەکدا. * بەردەستبوونی ئەپڵیکەیشنی (ئی-هەڵسەنگاندن) بۆ بەخێوکەران، بۆ ئاگاداربوون لە نمرە و هەڵسەنگاندنی منداڵەکانیان. ژێرخانی مۆدێرن و ژینگەدۆست: * کردنەوەی (30) قوتابخانەی نوێ و کارکردن لە (30) قوتابخانەی دیکەدا. * بەستنی سیستەمی وزەی خۆر بۆ (32) قوتابخانە بەهەماهەنگی لەگەڵ دەزگای خێرخوازیی بارزانی  و یونسێف.   * دابینکردنی (200) تەختەی زیرەک بۆ قوتابخانەکان بە بڕی (430 ملیۆن) دینار. پرۆگرام و پەرتووکی خوێندن: * چاپکردنی زیاتر لە (22 ملیۆن) کتێبی خوێندن بە کوالێتیی بەرز بۆ ساڵی خوێندنی (2025-2026). * ئەنجامدانی گۆڕانکاریی زانستی لە (22) پەرتووکدا. خوێندنی کوردی لە دەرەوەی وڵات (دیاسپۆرا): بەشداریپێکردنی (2,500) هاونیشتمانی لە خولەکانی فێربوونی زمانی کوردی بەشێوەی ئۆنلاین و ناردنی (8 هەزار و 500) کتێبی کوردی بۆ قوتابخانەکانی دیاسپۆرا. وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە ماوەی ساڵی 2025دا چەندین کار و چالاکیی گرنگی بۆ پێشخستنی کەرتی پەروەردە ئەنجام داوە، ئەم ڕاپۆرتە بەشێوەیەکی پوخت، سەرجەم کار و چالاکییە گرنگەکانی وەزارەت بۆ میدیاکاران و هاووڵاتییان دەخاتە ڕوو:  داتاکانی پەیوەست بە قوتابییان لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستان گەڕانەوە بۆ خوێندن لە ساڵی (2025)دا، (8 هەزار و (836 قوتابی گەڕێندرانەوە بەر خوێندن، بەمەش کۆی گشتیی قوتابییە گەڕێندراوەکان بۆ خوێندن لە کابینەی نۆیەمدا گەیشتە (42 هەزار و 107) قوتابی. بەدیجیتاڵیکردنی خزمەتگوزارییەکان لە ساڵی 2025 چەندین پلاتفۆڕمی دیجیتاڵی بۆ پێشخستنی کەرتی پەروەردە و ئاسانکاری بۆ قوتابییان و بەخێوکەرانی قوتابییان ڕاگەیەندراوە، وەك:  1.    ئەپڵیکەیشنی (ئی – هەڵسەنگاندن) لەسەر ئاستی کەرتی خوێندنی حکومی، ئەم خزمەتگوزارییە بەردەستە و بەخێوکارانی قوتابییان، دەتوانن لە ڕێگەی ئەم ئەپڵیکەیشنەوە ئاگاداری دۆخی منداڵەکانیان بن لەڕووی: نمرەکانیان، هەڵسەنگاندنیان لەسەر حەوت ئاست، خشتەی وانەکانی هەفتانەیان، ئەرکی ماڵەوەیان، تاقیکردنەوەکانیان، ئاگادارییەکان و پەیامی قوتابخانە، ڕێنماییی پەروەردەیی.  2.    قوتابخانەی دیجیتاڵی کردنەوەی قوتابخانەی دیجیتاڵی، بە هەماهەنگی میرنشینی عەرەبیی یەکگرتووی ئیمارات. 3.    بەدیجیتاڵیکردنی وەرگێڕانی بڕوانامە بە دیجیتاڵکردنی وەرگێڕانی بڕوانامە بۆ زمانی عەرەبی و ئینگلیزی (بە ماوەی 6 خولەک)، هەروەها ئامادەکردنی نووسراوی پێویست بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان. 4.    پلاتفۆرمی دیجیتاڵیی قوتابخانەکەم ئەم پلاتفۆرمە بە زمانی کوردی (شێوەزارەکانی سۆرانی و بادینی) و ئینگلیزی بەردەستە، زیرەکیی دەستکرد لەخۆ دەگرێت و پلاتفۆرمێكی دیجیتاڵیی کارلێککارانەیە لە پرۆسەی فێربووندا لە هەرێمی کوردستان. 5.    پلاتفۆرمی (بەراوردکاری) ئەم پلاتفۆرمە تایبەتە بەو گۆڕانکارییانەی لە پڕۆگرامەکانی خوێندندا کراوە لەڕووی چەندیەتی و چۆنیەتی، لەنێوان ڕابردوو و ئێستادا. دروستکردن و نۆژەنکردنەوەی قوتابخانەکان 1.    (30) باڵەخانەی نوێ كراونەتەوە. 2.    (30) باڵەخانە لە دروستكردندان. 3.    لەسەر بودجەی ئاژانسی کۆیکای کۆری بە بەهای (12) ملیۆن دۆلار: •    دانانی بەردی بناغەی کۆمەڵگەیەکی پەروەردەیی. •    دانانی بەردی بناغەی سەنتەری ڕاهێنانی مامۆستایان. •    نۆژەنکردنەوەی کتێبخانەی زەیتوونە. 4.    نۆژەنکردنەوەی (43) باڵەخانە: (10) باڵەخانە لەلایەن وەزارەتی پەروەردە (22) باڵەخانە لەلایەن دامەزراوەی (کوردستان فاوندەیشن) (10) باڵەخانە لەلایەن ئاژانسی کۆیکای کۆریا (1) قوتابخانە لەلایەن دەزگای (ڕوانگە) دانانی سیستەمی وزەی خۆر بۆ باڵەخانەی قوتابخانەکان دانانی سیستەمی كارەبا بە وزەی خۆر بۆ (32) قوتابخانە، كە (25) قوتابخانەیان لەلایەن دەزگای خێرخوازیی بارزانییەوە و (7) قوتابخانەش لەلایەن ڕێکخراوی یونسێفەوە بووە. گۆڕانکاری لە پەرتووکەکانی خوێندن لە ساڵی (2025)دا گۆڕانکاری لە (22) پەرتووکی خوێندندا کراوە، بۆ ساڵی خوێندنی (2026 -2025) خرایە بەردەستی قوتابییان. چاپکردنی پەرتووک  (22 ملیۆن و 134  هەزار و 74) کتێبی خوێندن بە ڕەنگ و کوالێتیی بەرز بۆ ساڵی خوێندنی (2026-2025) چاپ کراوە و خراوەتە بەردەستی قوتابییان. خوێندن و فێرکردنی زمانی کوردی بۆ کوردستانییانی دیاسپۆرا  لە چوارچێوەی گرنگیدانی وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە زمانی کوردی و کردنەوەی کۆرسی فێرکردنی زمانی کوردی بۆ کوردستانییانی دیاسپۆرا و پاڵپشتیکردنی قوتابخانە کوردیەکانی دەرەوەی وڵات، بەهەماهەنگی لەگەڵ کۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانی چەندین هەنگاوی گرنگ نراون، وەك: 1-    دامەزراندنی بەڕێوەبەرایەتیی خوێندنی دەرەوەی وڵات. 2-    واژۆکردنی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن لەنێوان وەزارەتی پەروەردە و کۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانی لە دەرەوەی وڵات. 3-    کردنەوەی کۆرسی چوارەمی فێرکردنی زمانی کوردی بەشێوەی سەرهێڵ (Online)، بە شێوەزارەکانی (سۆرانی، بادینی، کرمانجی)، بۆ کوردستانییانی دیاسپۆرا، لەم کۆرسەدا (2500) هاونیشتمانی بەشدارییان تێدا کردووە. 4-    چاپکردن و ڕەوانەکردنی (8500) کتێبی زمانی کوردی، بۆ ئەو قوتابخانە کوردییانەی دیاسپۆرا، کە لەلایەن کۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانییەوە تۆمار کراون. 5-     فەراهەمکردنی خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکانی وەزارەتی پەروەردە، بۆ ئەو قوتابخانانەی دیاسپۆرا، کە لەلایەن کۆنفیدراسیۆنەوە تۆمار کراون. دابینکردنی تەختەی زیرەك دابینكردنی (200) تەختەی زیرەک (سمارت بۆرد) بۆ ژمارەیەک لە قوتابخانەکانی پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان، بە بڕیاری مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە بڕی (430) ملیۆن دینار. گرنگیدان بە ژینگەی قوتابخانەکان 1-    ڕاگەیاندنی هەڵمەتی (چاندنی داری زەیتوون)، بە پاڵپشتیی نووسینگەی یەکێتیی ئەورووپا. 2-    ڕاگەیاندنی پرۆژەی ژینگەدۆستی بۆ (100) قوتابخانەی هەرێمی کوردستان، لەلایەن دامەزراوەی (کوردستان فاوندەیشن)، لە چوارچێوەی ئەم پرۆژەیەدا، باخچەکانی ئەو قوتابخانانە چاک دەکرێن و ئاوی پاکی خواردنەوەی سەد قوتابخانەی حکومی لە کوردستان، دابین دەکرێت.  

درەو: ئەحمەد شەرع سەرۆکی كاتی سووریا مەرسوومێکی کۆماریی دەرکرد، کە تێیدا دان دەنێت بەوەی کورد پێکهاتەیەکی ڕەسەنی سووریایە، زمانی کوردی وەک زمانێکی نیشتمانی دەناسێنێت،جەژنی نەورۆز و 21ی ئازار وەك پشووی رەسمی راگەیاندووە    •  وەک زمانێکی نیشتمانی دادەنرێت و رێگە بە خوێندنی لە قوتابخانە حکومی و تایبەتەکاندا دەدرێت لەو ناوچانەی کورد رێژەیەکی بەرچاوی دانیشتووانی پێکدەهێنن.   •  دەوڵەت پابەندە بە پاراستنی فرەڕەنگیی کولتووری و زمانی و مافی هاووڵاتییانی کورد بۆ زیندووکردنەوەی کولتوور، هونەر و پەرەپێدانی زمانی دایکیان مسۆگەر دەکات.   • هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم یاسا و رێکارە تایبەتەکانی سەرژمێریی ساڵی 1962 و پێدانی وەڵاتینامەی سووری بە هەموو کوردانی بێ ناسنامە.   •   دیاریکردنی جەژنی نەورۆز (21ـی ئادار) وەک پشوویەکی فەرمیی بە مووچەوە لە سەرتاسەری سووریادا، بەو پێیەی جەژنێکی نیشتمانییە.   •  دامەزراوە میدیایی و پەروەردەییەکانی دەوڵەت پێویستە گوتارێکی نیشتمانیی گشتگیر پەیڕەو بکەن و هەر جۆرە جیاکارییەک لەسەر بنەمای نەتەوەیی یان زمانی قەدەخەیە.      

پرۆفیسۆری یاریدەدەر دکتۆر فەهمی عوسمان، زانکۆی سلێمانی ، بەشی زانستەکانی زەوی و نەوت   ڕوودانی لافاو لە هەموو ناوچەکانی کوردستان بەتایبەتی لەناوچە شاخاویەکانی زاگرۆسدا دیوێکی شاراوەی ململانێی شەڕی نێوان گیانەوەرانن لەگەڵ مرۆڤدا. ئەم شەڕە مێژوویەکی چەند هەزار ساڵەی دورو درێژی هەیە بەڵام چاوەکان تەنها ئێستا لافاوەکان ئەبینین. ئەم ململانێیە بە شڕی لە نێوچوونی  سمۆر  (قندس، *Castor fiber L) دەست پێ ئەکات  کەلەسەردەمی خۆیاندا بە هێڵی یەکەمی بەرگری کردن بوون لەلافاو لەسروشتدا (وێنە یەک).    لەو سەردەمەدا مرۆڤەکان بێ ئەگان بوو لەوەی کە ئەو گیاندارە ڕۆژانە خەریکی دروست کردنی بەنداون بەڵام مرۆڤ تەنها چاوی لە سەر فەروکەیان بوو دوا جەنگ بەوە کۆتایی دێت کە ئەم گیاندارە لە چیاکانی زاگرۆس و ڕۆخی ڕوباری دیجلە لەناو ئەچن( وێنەی دووەم)[1] و لافاوەکانیش لەچەمەکاندا هارتر بوون بە بێ بوونی ئەندازیارەکەی سروشت. دانان بەسەرکەوتن بەتامی شکست وای لە وڵاتانی دنیا کرد کە ئەم گیاندارە بەنرخە ناوی بگۆرن بە ئەندازیاری سروشت ("nature's engineers,") چونکە ئەم گیاندارە دەستێکی باڵای هەیە لەکەم کردنەوەی لافاوو دروستکردنی ناوچەی ئاوی و زیادکردنی هەمە چەشنەی زیندەوارن.  لەساڵی (٢٠٠٩) حکومەتی سکۆتلاند بڕیاری دووبارە ناساندنەوەی ئەم گیاندارەی دا ، ولەساڵی ٢٠١٩ سەرکەوتنی پرۆژەکەی ڕاگەیاند. لەبەر گرنگی ئەم گیاندار وڵاتی بەریتانیاش لە مانگی دوویی ساڵی ٢٠٢٥ بڕیاری دووبارە ناساندنەوەی ئەم گیاندارەی دا وە   بۆ کەم کردنەوەی کاریگەریەکانی گۆڕانی کەش و هەواو و کەم کردنەوەی لافاو ناونرا چەکی نهینی پاراستن لە لافاو [2], [3].   جەنگێکی تری نەبینراو و بەردەوام  بریتیە لە جەنگی نێوان گورگ و مرۆڤ.  گورگەکان بەکلیلی هاوسەنکی ژینگە دائەنرێت لە نێوان گیانداران و چیاو چەمەکاندا . گورگەکان هۆکاری سەرەکین لە پارستنی خاک لە ڕووتانەوە هەرکاتێک گیاندار گیاخۆرەکان وەکو (بزن، ئاسک، و بەراز) زیاد بکەن ڕووتانەوەی خاک زیاد دەکات و ژینگە ناوچەکە و ڕێرەوە ئاویەکان تێک دەچن (وێنە سێهەم  و چوارەم)[1], [4] .    ئەم کێشەیە بەرۆکی هەموو شوێنێک دەبێتە کاتێک گورگەکان کەم دەکەن و لەناو دەبرێن . زانایانی بواری هەمەچەشنەی زیندەوەران لە ناوچەی یەلۆستۆنی ئەمەریکا زوو درک بە نەمانی بەرگی ڕۆکی و نەمانی خاکی بەپیتی یەلۆستۆن دەکەن[4] بۆیە هەر زوو دەست بەڕێگری کردن لە ڕاوکردنی گورگەکان دەکەن .ناوچەی پارێزراو یۆ گورگەکان. لە کوردستان گەورەش کوشتنی گورگەکان لەگەڵ دەرکەوتنیان (وێنەی پینجەم)، بۆتە کێشە بەڵام چاوەکان تەنها لەسەر دروست کردنی سیتی کان و حکومەتە. دەست بردن بۆ لەناو بردنی گیانەوەری کێوی دەست بردنە بۆ تێکدانی ماڵی هەمووان. گەرهەنگاو دروست نەنێن بۆ دووبارە هێنانەوەی و ناساندنەوەی سمۆر ددان شفرەکان بۆ دروست کردنی بەنداوی بێ بەرامبەر و گورگەکانیش پاداشت نەکرێن لەپای پاراستنی خاک و ڕێرەوە ئاویەکان ئەوا لافاوەکان بەردەوام مەترسیدار تر دەبن.  لە کوردستاندا باشترین شوێن بۆ دووبارە ناساندنەوەی  ددان شفرەکان بریتە لە ناوچەی بەرزان هەڵگورد سەکرانە بەو پێی بەپێ توێژینەوەکان پاشماوەی ئەم گیاندارا لە ئەشکەوتی شانەدەر دۆزراونەتەوە هەرچەندە کارێکی سەخت چاودێری زۆری ئەوێت جگە لەتوێژینەوەی زانستی هەمەن ئاهەنگی لەگەڵ دامەزراوە جیهانێکاندا بەڵام  چۆن سکۆتلان سەرکەوتوو بووە وەپلانی درێژمەودای بۆ دانا بۆ سەرکەوتن ئێمەشە دەکرێت پلانی دوورمەودای سەرکەوتنی بۆ داناین تاکو ٢٠٥٠ چونکە گرنگی ئەم ئەندازیاری شروستە ئەوە ئەهێنێت کە دووبارە شەڕ بۆ مانەوەیان بکەن بەئاشتی لەگەڵیاندا خۆمان لە وشکە ساڵی ولافاو.  وەکو کوردستانیش پڕکەین لە ناوچەی هەمەچەشنەی زیندەوارن بەنداوی سروشتی ببێتە شوێنی سەیرنگا و ناشناڵ پارکی جیهانی.   سوپاس بۆ مامۆستا سۆران ئەحمد کە وێنەی گورگەکەی بۆ ناردووم .  *بۆ ناوی ئەم گیاندارە سەرچاوەیەکی زانستی کوردیم بەرچاو نەکەوت کەباس لەناوەکەی بکات  چونکە دەمێکە لەناوچەی خۆمان لەناو چوون بەڵام من ناوم بردن  ددان (شفرەکان) هەندێکی تر پێ دەڵێن سمۆر    سەرچاوەکان  [1]    A. Legge and P. Rowley-Conwy, “The beaver (Castor fiber L.) in the Tigris-Euphrates basin,” J. Archaeol. Sci., vol. 13, no. 5, pp. 469–476, 1986. [2]     chXout Team, “Bringing Back Nature’s Engineers: Beaver Reintroduction in the UK,” chXout. Accessed: Jan. 08, 2026. [Online]. Available: https://chxout.com/bringing-back-natures-engineers-beaver-reintroduction-in-the-uk/ [3]    M. Kenyon, “Beavers are the secret weapon in the UK’s flood defences,” New Statesman. Accessed: Jan. 08, 2026. [Online]. Available: https://www.newstatesman.com/spotlight/sustainability/biodiversity-nature/2023/12/beavers-reintroduction-london-environment [4]    E. A. Keller, Introduction to environmental geology. Prentice-Hall, Inc., 2007.  

  درەو: ماڵپەڕی "ئەلمۆنیتۆر"ی ئەمریكی دەڵێت: بڕیارە سبەینێ‌ شەممە، تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا لە سوریا، لەگەڵ مەزڵوم کۆبانێ، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە هەولێر کۆببێتەوە، لە چوارچێوەی  هەوڵە هاوبەشەکانی ئەمریکا بۆ رێگریکردن لە ململانێیەکی  سەرتاسەری لە نێوان هێزەکانی حکومەتی سوریاو هێزەکانی سوریای دیموکرات بە سەرۆکایەتی کورد.  ئەلمۆنیتۆر لە زاری سەرچاوەکانیەوە ئاماژە بەوەدەكات، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان هاوکار بووە لە نێوەندگیری كۆبونەوەی رۆژی شەممە، كە بەهەمان شێوەی  بوونى متمانەی واشنتۆن و هێزەكانی سوریا دیموكرات، پەیوەندییەکی نزیکیشی لەگەڵ تورکیا هەیە کە لایەنێکی سەرەکیی پەیوەندیدارە. ئەم کۆبونەوەیە لە سایەی هەڕەشەکانی حکومەتی کاتی سوریا دێت بۆ هێرشکردنە سەر شارۆچکەکانی باکوورو رۆژهەڵات کە لە ژێر دەستی هێزەکانی سوریای دیموكرات دایە، دوای ئةوەى هەفتەی رابردوو شەڕڤانانی کوردیان لە دوو گەڕەکی زۆرینە دانیشتوانی کورد لە حەلەب دوورخستەوە.  پێدەچێت هەر جۆرە پێكدادانێكی دیکە رێککەوتنی ١٠ی ئازار هەرەس پێبهێنێت، کە ساڵی رابردوو لە نێوان کۆبانێ و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی کاتی سوریا واژۆکرابوو.  رێککەوتنێکی نێوان دیمەشق و هێزەکانی سوریای دیموکرات بە پێویست سەیر دەکرێت بۆ سەقامگیرکردنی سوریا دوای زیاتر لە ١٤ ساڵ لە ململانێکان. وتەبێژی نوسینگەی باراک رەتیکردەوە هیچ لێدوانێک لەسەر خشتەی كارەكانی ئەو نێردەیە بدات.

✍️ سەرتیپ جەوهەر چەند رۆژێكە بەنێوانگری ئەمریكا و وڵاتانی ئەوروپا، هێزەكانی سوریای دیموكرات و دیمەشق لەگفتوگۆدان بۆ گەیشتنە رێككەوتن لەبارەی ئەو گرژی و ئاڵۆزییە سەربازیانەی چەند رۆژە، بەڵام تائێستا نەگەیشتوونەتە رێككەوتن. جگە هێزە میلیشیاكانی ئەحمەد شەرع، هێزێكی زۆری میلیشیاكانی سەربە توركیاش هێنراونەتە دەوروبەری دێر حافر لەبەری رۆژئاوای فورات لەناوەڕاستی سوریا بۆ پەلاماردانی هێزەكانی سوریای دیموكرات، بەڵام ئەمریكا تائێستا رێگربووە لەهەڵگیرسانی شەڕ. لەدوای كۆتایی هاتنی ماوەی جێبەجێكردنی رێككەوتنی 10 ئادار كە تا كۆتایی 2025 بوو، ئەو ئاڵۆزیی و پشێویەی ئێستای سوریا پێشبینیكراوبوو. گرفتی گەورەی كورد لەپرسی جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە لەگەڵ توركیابوو نەك دیمەشق، چونكە توركیا پێداگری دەكرد رێككەوتنەكە بەوشێوەیە جێبەجێبكرێت كە ئەو دەیەوێت بەتایبەت داوای دەكرد هێزەكانی سوریا چەكبكرێن و تێكەڵ بەسوپای سوریا ببن لەكاتێكدا دیمەشق خاوەنی سوپایەكی نیشتیمانیی نییە، بەڵكو ئەو هێزەی هەیەتی ژمارەیەك گروپی چەكدارن و رێكنەخراون. بەپێی زانیارییەكان لەدوای رووداوەكانی حەلەب، توركیا پلانی هەیە چەند بنكەیەكی سەربازیی و چاودێریی لەناوچەكانی دێر حافرو دێرزۆر دابنێت. هاوكات فشار لەدیمەشق دەكات هەرچۆنێك بێت كورد ناچار بكات لەشارە عەرەبنشینەكانی بەری رۆژهەڵاتی فورات بكشێتەوە بەرەو ناوچەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان، توركیاش لەوناوچانە بنكەی سەربازیی دابمەزرێنێت هەروەكچۆن لەناوچەكانی هەرێمی كوردستان دایمەزراندوون. بۆئەم مەبەستە هەزاران چەكداری گروپە توندڕەوە ئیسلامییەكانی ناردۆتە حەلەب بۆ پشتیوانیی ئەحمەد شەرع بۆ كۆنترۆڵكردنی ناوچەكانی ئێستا دەیانەوێ‌ پەلاماری بدەن. لەم شەڕو گرژیانەشدا وڵاتانی كەنداو پشتیوانی ئەحمەد شەرع دەكەن و ماوەیەكە هەڵمەتێكی راگەیاندنی گەورەیان دژ بەكورد دەستپێكردووە، بەتایبەت سعودیەو قەتەرو ئیمارات، بەڵام هاتنی ئەمڕۆی تیمێكی سەربازیی ئەمریكا بۆ دێر حافر ئاماژەیەكی ئیجابییە بۆ رێگریكردن لەشەڕو پێكدادان. گرفتی كورد هەسەدە لەسوریا جگە لەحكومەتی دیمەشق، لەگەڵ توركیاو ئەمریكایە، چونكە لەلایەك توركیا بەهەموو شێوەیەك فشار لەدیمەشق دەكات هێزەكانی هەسەدە چەك دابنێن و هیچ تایبەتمەندێتیان نەبێت، یاخود لایەنیكەم بەم قۆناغە لەشارو ناوچەكانی دەكەونە باشوری رۆژئاوای رێڤەبەری بكشێنەوە، دیمەشقیش بۆتە دیلی سیاسەت و داخوازیەكانی توركیا. لەلایەكی دیكە ئەمریكا هەڵوێستی روون نییە، بەتایبەت تۆم باراك نوێنەری نوێی ئەمریكا بۆ سوریا، رۆڵێكی خراپ دەگێڕێت لەبارەی هەڵوێستی ئەمریكا لەناوچەكە، بەوپێیەی پەیوەندی تایبەت و گوماناوی لەگەڵ بەرپرسانی توركیا هەیە. بەپێی دوایین زانیاریی، پێناچێت كورد ئەوەندە گرفتی لەگەڵ چۆڵكردنی دێرحافر هەبێت كەدەكەوێتە بەری رۆژئاوای فورات، بەڵام داوایكردووە ئەمریكا گرەنتی وەستاندنی شەڕ بۆ یەكجارەكی بكات، هەروەك پێدەچێت پێشنیارێك هەبێت لایەنیكەم سەرەتا ئەمریكا خاڵی چاودێریی لەچەند شوێنێك دابنێت بۆ رێگری لەهەر گرژییەك لەناوچەكە، چونكە هێزەكانی هەسەدە پێیانوایە هۆكاری سەرەكیی گرژیەكانی نێوان هەسەدەو دیمەشق توركیایە كە فشارێكی زۆر دەكات، بۆیە پیویستە سەرەتا رێگری لەتوركیاو لەو گروپە میلیشیایانە بكرێت كەنزیك توركیان و هێنرانەتە ناوچەكە، بەڵام هێشتا دیار نییە دانوستانەكان بەكوێ دەگات. بەپێی مەنتقی گۆڕانكارییەكانی دوای رووخانی رژێمی ئەسەد بێت، پێناچێت ئەمریكا رێبدات لەم قۆناغە گرژییەكان پەرەبستێنێت، هەروەك پێناچێت ئیسرائیل رێبدات توركیا بنكەی چاودێریی یان سەربازیی لەناوچەكە دابمەزرێنێت. .

درەو: شاسوار عەبدولواحید  سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنوسیدا رایگەیاند: - جارێکی تر جەخت لەسەر پڕۆژەکەی ساڵی رابردوویان دەکەنەوە کە با هێزەکانی دەرەوەی پارتی پێکەوە بەرەیەک دروستکەن بۆ کاراکردنەوەی پەرلەمان و گەڕانەوەی بودجە و داهات بۆ پەرلەمان بە شەفافی، لەسەر دەستگیرکردنیشی وتی، بە ناحەق دەستگیرکراوە بەڵام نەوەی نوێ بەردەوام دەبێت لە رەخنەگرتن و ئێستاش خاوەن پێگە و پەیوەندی زۆر و بەهێزن. - کورسییەکانی نەوەی نوێ کەمینەکردووە و ئێستاش نەوەی نوێ پێگەیەکی بەهێزی هەیە و یەکەم هێزی ئۆپۆزسیۆنە، با هێزەکانی دەرەوەی پارتی پێکەوە هاوپەیمانێتییەک دروستبکەن، ئەگەر گۆڕانکاریی لە حوکمڕانیدا روونەدات ئێمە بەشداری لە حکومەتدا ناکەین  - چاڤیلاندم فرۆشتووە، پشكەكانیشیم فرۆشتووە، من نە مودیری چاڤیم نە ساحێبی چاڤیم - ئێستاش ئەڵێم هەر باج نادەم، باجی چیم لەسەرە. - لەبەر ئەوەی من لێرە نەبووم و لە زیندان بووم بۆیە توانراوە موئامەرە لە نەوەی نوێ بكرێت،  بۆیە ئێمە ئیعتیبار بۆ ئەو كورسیانە دانانێنین - بۆیە منیان دەستگیركرد بۆ ئەوەی بەشداری هەڵبژاردن نەكەم، چونكە پەیوەندییەكانم دەخستە گەڕ بۆ ئەوەی تەزویر و تەلاعوب نەكرێت. - بەڵام لە هەڵبژاردندا تەلاعوبێكی زۆریان كردووەو هەڵبژاردنەكە جێگای گومانی زۆرە - ئێمەو یەكێتی 40 كورسیمان هەیەو یەكگرتوو كۆمەڵ بێن 50 كورسیمان هەیە  - ئێستاش وەرن با پێكەوە سەرۆك وەزیرانێك هەڵبژێرین  - ئێستا نەوەی نوێ هێزی یەكەمی ئۆپۆزسیۆنەو هةڵبژاردنی داهاتووش دەیبینن. * لەماوەی زیندانیكردنمدا (10) سكاڵان لەسەر بووە. * یەكێك لە سكاڵاكان هی كەسێكی پارتیە، لە هەولێر. * یەكێك لە سكاڵاكان هی یەكگرتووە لە هەڵەبجە هی ساڵی 2015. * سكاڵایەك لە كەلار كراوە گوایە داوای خۆپیشاندانم كردووە. * كەسێكی تر لە دەزگایەكی ئەمنیەو دەڵێت تەشهیرم پێكراوە  * داوایەك هی داواكاری گشتی هەولێرە. * داویەك هی كۆیەیە لەسەر شەقامەكەی كۆیەیە دەڵێن بۆچی داوای چاككردنی دەكەن. * داوایەك تەندروستی سلێمانی كردوویەتی. -داوایەكی تر هی پشكەكانە، لە 2015ەوە دەیان داوا لەسەر پشكەكان هەبووەو داخراوە.

درەو: سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق لە راگەیەندراوێكدا دەڵێت پاڵپشت بە حوکمەکانی مادەی 4 لە یاسای حوکمەکانی خۆ كاندیدكردن بۆ پۆستی سەرۆککۆمار ژمارە (8)ی ساڵی 2012، ناوی ئەو كاندیدانەی مەرجە یاساییەکانیان تێدایە بریتین لە: 1-    د. لەتیف رەشید 2-    د. فوئاد حسێن  3-    نەوزاد هادی  4-    نزار ئامێدی  5-    موسەنا ئەمین 6-    شوان داودی  7-    سامان شاڵی 8-    حسێن سنجاری سەردار عەبدوڵا  9-    ئەحمەد عەبدوڵا 10-    نەجمەدین عەبدولكەریم  11-    ئاسۆ فەریدوون 12-    سەباح ساڵح 13-    عەبدوڵا محەمەد 14-    ئەحمەد عەبدوڵا 15-    ئیقبال عەبدوڵا    

راپۆرت: درەو ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی كە هەڵسەنگاندن بۆ تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت دەكات لە كێڵگە نەوتییەكانی هەرێمی كوردستان، دەستبەكاربووە. دەبێت لەماوەی (90 رۆژ)دا كارەكانی خۆی تەواو بكات و تێچووی راستەقینە لە هەر كێڵگەیەك لە كێڵگەكان بە جیا دیاری بكات. ئێستا بەگوێرەی رێككەوتنێك بڕی 16 دۆلار بۆ  تێچووی بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك ئەژماركراوەو پێشتر ئەم تێچولەسەروو 20 دۆلارەوە بووە، ئەم هەڵسەنگاندنە دەكرێت ببێتە هۆی چارەسەری ریشەیی ئەم پرسە، لەهەمان كاتیشدا دەكرێت ئەو لێكتێگەیشتنە نەوتیییە تێكبدات كە لەنێوان هەولێرو بەغداد هەی؛ بەتایبەتیش لەسەروبەندی پێكهێنانی حكومەتی نوێ و دەركردنی یاسای بودجەی ساڵی 2026. وردەكاری زیاتر لەم راپۆرتەدا.   دەستبەكاربوونی كۆمپانیاكە پرسی هەناردەی نەوتی هەرێم و، ئەو بەشە نەوتەی كە كوردستان لەماوەی رابردوو رادەستی عێراقی كردووە،  تەوەرێكی سەرەكی كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان بوو.  بەگوێرەی ئەو رێككەوتنە نەوتییەی كە ساڵی رابردوو  لەنێوان هەولێرو بەغداد كرا، لە ئەیلولی رابردووە  هەناردەی نەوتی هەرێم (كە لە 25ی ئازاری 2023وە راوەستابوو) بەرەو بەندەری جەیهانی توركیا دەستیپێكردەوە. وەكو وتەبێژی حكومەتی هەرێم باسی دەكات، هەر لە سەرەتاوە رێككەوتنەكە بەو جۆرە بووە بۆ ماوەی سێ مانگ بێت، ئەگەر لەو ماوەیەدا هیچ لایەك تێبینی نەبێت لەسەری، ئەوا ئۆتۆماتیكی خۆی رێككەوتنەكە تازە دەبێتەوە.  رۆژی 23ی كانونی یەكەمی 2025، ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق لە كۆبوونەوەی خۆیدا، رێككەوتنە نەوتییەكەی درێژكردەوە؛ بەگوێرەی ئەم رێككەوتنە لەبەرامبەر وەرگرتنی موچەو شایستە داراییەكانی خۆی لە بودجەی گشتی فیدراڵ، هەرێمی كوردستان نەوتی بەرهەمهێنراوی خۆی بەشێوەیەكی رۆژانە رادەستی كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) دەكات و داهاتی فرۆشی نەوتەكەش بەشێوەیەكی راستەوخۆ دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حكومەتی فیدراڵ، ئەمە بەو مەرجەی بری 16 دۆلار بۆ بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك نەوتی كوردستان تەرخان بكرێت تا ئەوكاتەی كۆمپانیایەكی راوێژكاری بیانی بە رەزامەندی هەردوو حكومەت هەڵسەنگاندن بۆ نرخی بەرهەمهێنانی نەوت لە كوردستان دەكات (هەڵسەنگاندن بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەر كێڵگەیەك بە جیا). پێشەوا هەورامانی وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرایكرد" نزیكەی دوو هەفتەیە ئەو كۆمپانیایە دەستبەكاربووە كە بڕیارە هەڵسەنگاندن بكات بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان".  "ئەم كۆمپانیایە كۆمپانیایەكی راوێژكارییەو (90 رۆژ)ی لەبەردەمدا دەبێت بۆ ئەوەی ئەنجامی یەكلاكەرەوە بداتە دەست حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی فیدراڵ، بۆیە ئێمە چاوەڕێی ئەوە دەكەین بزانین لەو ماوەی كە لەبەردەمیاندایە كۆمپانیاكە دەگاتە چ ئەنجامێك" وتەبێژی حكومەتی هەرێم وا دەڵێ. بەگوێرەی رێككەوتنی هەولێرو بەغداد، ئەو نرخی كە ئەم كۆمپانیا راوێژكارییە دیاری دەكات دەبێت بە بنەما بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە كوردستان، لە ئەگەری دروستبوونی ناكۆكی نوێدا سەبارەت بە نرخی بەرهەمهێنان بەتایبەتیش دروستبوونی ناڕەزایەتی لەلایەن كۆمپانیا بەرهەمهێنەكانی نەوت، یاخود لەبەرامبەردا ناڕەزایەتی حكومەتی فیدراڵ لەبارەی تێچوونی بەرهەمهێنان لە كوردستان، گرفت بۆ ئەو لێكتێگەیشتنە دروست دەبێت كە لەنێوان هەردوولادا كراوەو، بڕیارە لە یاسای بودجەی 2026ی عێراقدا بكرێتەوە بە بنەما.    كێشەی تێچووی بەرهەمهێنان  لەدوای راوەستانی هەناردەی نەوتی هەرێم لە 25ی ئازاری 2023وە، یەكێك لە ناكۆكییە سەرەكییەكانی نێوان هەولێرو بەغداد لەبارەی دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوت بریتی بوو لە نرخی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت، كە لە یاسای بودجەی عێراقدا بڕی 6 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێك دیاری كرابوو، حكومەتی هەرێم و كۆمپانیا بیانییەكان بەم نرخە قایل نەبوون. حكومەتی هەرێم و كۆمپانیا بیانییەكانی كەرتی نەوت، بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك نەوت لە كوردستان داوای 22 دۆلاریان دەكرد، ئەمە لەسەر ئەو بنەمای كە پێكهاتەی خاك لە كوردستان جیاوازە لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوری عێراق.  لەسەر ئەم بنەمایە بوو لە رێككەوتنی هەردوولا حكومەتدا بڕیاردرا دیاریكردنی تێچووی بەرهەمهێنان بدرێت بە كۆمپانیایەكی راوێژكاریی كە هەردوولا لەسەر رەزامەند بن.  هەمواری یاسای بودجە تایبەت بە تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت، بەمشێوەیە كاری ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی دیاریكردووە كە ئێستا لە كوردستان دەستبەكاربووە: "ئەو لایەنە راوێژکارییە، تێچووی خەمڵێنراوی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی پێشکەش بە وەزارەتەکانی نەوت و وەزارەتی دارایی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراق دەکات و بۆ مەبەستی ئەم یاسایە پشتی پێدەبەسترێت، حیسابکردنی قەرەبوو كە لە خاڵی (ا)ی ئەم بڕگەیەدا هاتووە، لەسەر بنەمای تێچووی پێشوو بۆ هەر بەرمیلێک کەڕەتی ژمارەی بەرمیلە وەرگیراوەكان دەبێت بەپێی بڕگەکانی (ئەلف) و (ب)، لەم بڕگەیە، وەزارەتی دارایی فیدراڵی ئەو بڕە پارانە دەدات بە حکومەتی هەرێم". كۆمپانیاكە چی دەكات؟ لەبارەی كاری ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی كە وتەبێژی حكومەتی هەرێم دەڵێ ماوەی نزیكەی دوو هەفتەیە دەستبەكاربووە، یادگار سدیق گەڵاڵی كە پسپۆڕی بواری نەوتە، پێشتر لە وتارێكدا پێداویستییەكانی كاركردنی ئەم كۆمپانیایەی لەم خاڵانەدا كورتكردوەتەوە:  •    بۆ هەر کێڵگەیەکی نەوتی گرێبەستێک هەیە وە لەو گرێبەستەدا ماف و ئەرکەکانی لایەنەکانی گرێبەستەکە دیاری دەکرێت، هەر لە ماوەی گرێبەستەکە" ماوەی گەڕان و پشکنین تا بەرهەمهێنان و پەرەپێدان و سنوری کێڵگە کە و کۆتایی هێنان بەگرێبەستەکە". •    هەر لە گرێبەستەکاندا پشکی لایەنەکانی گرێبەستەکە و ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی کێڵگە نەوتییەکان و خەرجییەکان ( چ خەرجی بەرهەم هێنان Operation  Expenditure و خەرجی سەرمایەگوزاری Capital Expenditure)  رێژەی  قازانجی کۆمپانیای نەوتی و بڕی موڵکانەی حکومەت و قازانجی وڵاتی خانەخوێ وە گەر باجێک هەبێت لەسەر کۆمپانیای نەوتی بڕەکەی چەندە. بڕی پاداشتەکان چەندە ـچ پاداشتی ئیمزاکردنی گرێبەست یان پاداشتی بەرهەم هێنان -. تەنانەت سوان و بەکارهێنانی ئامێرەکان و چۆنیەتی کۆتایی هێنانی گرێبەستەکە و داخستنی کێڵگە نەوتییەکان لەخۆ دەگرێت.     هەر گرێبەستێکیش پاشکۆ یان چەند پاشکۆ  و هەمواری هەیە. •    گرێبەستەکانی هەرێمیش وەکو هەر گرێبەستێکی تر  هەموو ئەو توخمانەی تێدایە. •    کەواتە بۆ ئەوەی بزانین تێچوی نەوتی هەرکێڵگەیەک چەندە، ئەوا پێویستە بگەڕێینەوە بۆ گرێبەستەکان. بەبێ گرێبەستەکان نازانرێت تا چ رادەیەک کۆمپانیا نەوتییەکان پابەندبوون بە گرێبەستەکان و پاشکۆکانی، و تا چ ئاستێک دەتوانرێت خەرجییەکان وەربگیرێتەوە، چەندی خەرجییە و چەندی قازانجە، ئایا خەرجییەکان بە پێی بەرنامەی پەرەپێدانی کێڵگەکانە یان نا؟ ئایا پاداشتەکان وەکو گریگێبەستەکان وەرگیراوە یان نا؟ بۆ ئەمانەش پێویستە ئەو لایەنەی هەڵدەستێ بە هەڵسەنگاندەنەکان جگە لەوەی گرێبەستەکانی لەبەردەستبێت بەهەموو هەموار و پاشکۆکانی سەردانی کێڵگەکان بکات پلانی پەرەپێدان و خەرجییەکان ببینێت و چاو پیاخشاندنەوەی بۆ بکات. •    کەواتە هیچ بەهانەیەک نییە کە گرێبەستەکان رادەستی ئەو لایەنە نەکرێت کە هەڵسەنگاندن بۆ خەرجییەکان دەکات و تێچووی نەوتی هەرێم دیاری دەکات. •    پێویستە بەردەوام وەزارەتی سامانە سروشتییەکان کێڵگە بە کێڵگە وردبینی و چاوپیاخشاندنەوەی ئاستی پابەند بوونی کۆمپانیا نەوتییەکانی بەگرێبەستەکانەوە کردبێت پێش ئەوەی هیچ بڕە پارەیەکی دابێت بە کۆمپانیا نەوتییەکان. •    هەرچەندە بەڵگە هەیە کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان وەکو پێویست بەو کارە هەڵنەساوە و کەموکوڕی زۆری هەبووە. ئەگەر کۆمپانیا نەوتییەکان بەهەر بیانویەک بەو خاڵانەی سەرەوە رازی نەبن  ئەوا گومانی ئەوە دەخەنە سەرخۆیان کە پابەند نەبوون بە گرێبەستەکانەوە وەکو خۆی. دەقی رێکكەوتنە نەوتییەكە رۆژی 17ی تەموزی 2025 لە كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق دەقی رێككەوتنی نەوت نێوان هەولێرو بەغدا خوێندرایەوە دەنگی لەسەردرا، ئەمە تەنیا رێككەوتنی نەوت نییە، رێككەوتن بوو لەسەر موچەو بودجەش، دەقە پەسەندكراوەكە بەمشێوەیە: یەكەم:  دۆسیەی رادەستكردنی نەوت 1- حكومەتی هەرێم دەستبەجێ دەستدەكات بە رادەستكردنی تەواوەتیی نەوتی بەرهەمهێنراوی كێڵگە نەوتییەكانی هەرێم بە كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوت (سۆمۆ)، بەمەبەستی هەناردەكردن، وەزارەتی دارایی فیدراڵیش پابەند دەبێت بە پێدانی پێشینەیەك بەبڕی 16 دۆلار (كاش بێت یاخود نا) بۆ هەر بەرمیلێكی رادەستكراو بەگوێرەی یاسای هەمواری یاسای بودجە، بەومەرجەی بڕی رادەستكراو كەمتر نەبێت لە 230 هەزار بەرمیلی رۆژانە لە ئێستادا، لەڕێگەی لیژنەی هاوبەشی پێوانەو قەبارەدانی هاوبەشەوە هەر زیادبوونێك لەبڕی بەرهەمهێنان بۆ ئەم بڕە زیاد دەكرێت؛ لە حاڵی راوەستانی هەناردەدا بە هەر هۆكارێك بڕی تەواوەتی نەوتی ناوبراو رادەستی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی دەكرێت.  (رونكردنەوە: بڕی تەواوەتی بەرهەمهێنان لە ئێستادا 280 هەزار بەرمیلی رۆژانەیە بەگوێرەی راپۆرتەكانی هەرێم، بڕی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانەی بۆ مەبەستی بەكارهێنانی ناوخۆ تەرخان دەكرێت و، ئەوەی دەمێنێتەوە 230 هەزار بەرمیلی رۆژانەیە، هەر زیادبوونێكی بەرهەمهێنان لە ئایندەدا رادەستی سۆمۆ دەكرێت بۆ مەبەستی هەناردەكردن).  2- بڕی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە بۆ مەبەستی بەكاربردنی ناوخۆیی لە هەرێم تەرخاندەكرێت، بەو مەرجەی هەرێم پابەند بێت بە پێدانی تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی ئەم بڕەو؛ داهاتی فرۆشتنی بەرهەمە نەوتییەكانیش بگەڕێنێتەوە بۆ خەزێنەی گشتیی دوای لێدەكردنی تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەو پاڵاوتن، لە حاڵی پێویستیی هەرێمدا، وەزارەتی نەوتی فیدراڵ بەپێی یاسا بڕی بەرهەمە نەوتییەكان بۆ هەرێم دابین دەكات، بەجۆرێك  بەرهەمی پاڵاوتن لە رۆژێكدا لە 15 هەزار بەرمیل نەوتی خاو تێپەڕ نەكات، لیژنەی هاوبەشی وەزارەتی نەوتی فیدراڵ و وەزارەتی سامانە سرشتییەكان لە هەرێم هەڵدەستن بە هەڵسەنگاندنی پێویستی راستەقینەی هەرێم بۆ بەرهەمە نەوتییەكان بەمەبەستی تەرخانكردنی، بەو مەرجەی لەماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی بۆ ئەنجومەنی وەزیران بەرزبكاتەوە بەمەبەستی بڕیارلێدانی.  دووەم: دۆسیەی داهاتە نانەوتییەكان 2- حكومەتی هەرێمی كوردستان هەڵدەستێ بە رادەستكردنی بڕی (120) ملیار دینار بە وەزارەتی دارایی فیدراڵ، وەكو بڕە پارەی سەرەتایی خەمڵێندراو بۆ پشكی خەزێنەی گشتیی دەوڵەت لە داهاتە نانەوتییەكانی مانگی ئایار، بۆ ئەوەی دوای وردبینی بەپێی بڕگەی (2)ی خوارەوە، پاكتاو بكرێت.  2- تیمێكی كار لە وەزارەتی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگیی لەگەڵ وەزارەتی دارایی و دیوانی چاودێری دارایی لە هەرێم پێكدەهێنرێت، بۆ مەبەستی پۆلێنكردنی داهاتە نانەوتییەكان و وردبینیكردنیانن و دیاریكردنی پشكی حكومەتی فیدراڵ لەم داهاتانە لە مانگی ئایاری 2025وە، بەلەبەرچاوگرتنی بەهای تێكڕای داهاتە نانەوتییەكان بەپێی تەرازووی پێداچوونەوە بەوشێوەی لە راپۆرتی هاوبەشی هەردوو دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی هەرێمدا هاتووە لەوكاتەوە كە یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵ چوەتە بواری جێبەجێكردنەوە، تیمەكە دەبێت لە ماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی پێشكەشی ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵ بكات بەمەبەستی بڕیاردان لەسەری.  3- لیژنەیەكی هاوبەش لەنێوان حكومەتی فیدراڵ و حكومەتی هەرێم دروستدەكرێت بۆ تەواوكردنی تەوتینی موچە لە هەرێم بەگوێرەی بڕیاری دادگای فیدراڵی، بەمەرجێك لە ماوەیەكدا كە لە سێ مانگ زیاتر نەبێت ئەركەكەی تەواو بكات و لە كۆتایی ئەم ماوەیەدا تەمویلكردن تەنیا بۆ ئەو موچانە دەبێت كە تەوتین كراون.  4- تیمێك لە وەزارەتی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگیی لەگەڵ وەزارەتی دارایی و دیوانی چاودێری دارایی هەرێم پێكدەهێنرێت بەمەبەستی دیاریكردنی بڕی ئەو پارەی كە زیاترە لە پشكی هەریم لە خەرجی راستەقینەو چۆنیەتی چارەسەركردنی بەپێی یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵ بۆ ساڵەكانی (2023-2024-2025)، بەمەرجێك ئەوپەڕی لەماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی بۆ ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵ بەرزبكاتەوە.  5- وەزارەتی دارایی دەستدەکات بە خەرجکردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بۆ مانگی ئایار وەک دەستپێکێک بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە دوای ئەوەی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی/ سۆمۆ رەزامەندی دەربڕی لەسەر وەرگرتنی تەواوی ئەو بڕە نەوتەی کە لە بڕگەی یەک/1دا ئاماژەی پێکراوە (لە ئێستادا 230 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا). لە بەندەری جەیهان بەپێی یاسا. 6- ئەو ماوانەی کە لەم بڕیارەدا ئاماژەیان پێکراوە لە رێكەوتی پەسەندکردنی لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە دەستپێدەکات.  

درەو: لە شێخ مەقسود و ئەشرەفیەی حەلەب نزیكەی (450) لە هێزەكانی ئاسایشی ناوۆی شێخ مەقسود، بەرامبەر هێزێكی گەورەو زەبەلاحی (42) هەزار كەسی لە گروپە چەكدارییە توندڕەوەكان و سوپای سوریا و پاڵپشتی توركیا و سەرجەرجەم دەزگا هەواڵگرییەكانی سوریا و توركیا و فڕۆكەو دەبابەو تۆپ و كاتیوشا، شەڕێكی سەخت و دژوار و نابەرامبەر.  رۆژی یەكشەممە 4ی كانونی دووەمی 2026 بەسەرپەرشتی ئەمریكیەكان كۆبوونەوەی نێوان وەفدی باڵای هەسەدەو دیمەشق بەڕێوەچوو بۆ رێككەوتن لەسەر تێكەڵكردنی هێزەكانی هەسەدەو سوپای سوریا، مەزڵوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریا دیموكرات، مورهەف ئەبو قەسرە، وەزیری بەرگری سوریا، فەرماندەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی جەنەڕاڵ کیڤن لامبێرت، ئامادەی بوون، كۆبوونەوەكە هەنگاوی باشی بڕی و بۆ درووستكردنی چەند فیرقەو لیوایەك بۆ كورد لە چوارچێوەی سوپای سوریادا، لەپڕ كەشوهەوای كۆبوونەوەكە تێكچوو. ماڵپەڕی "ئەلمۆنیتۆر"ی ئەمریکی لە راپۆرتێكی بنكۆڵكاریدا بڵاویكردەوە: كۆبوونەوەكە نزیك بوون لە رێككەوتن لە پڕ ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا خۆی دەكات بە ژووری كۆبوونەوەكەداو داوای لە ژەنەراڵە ئەمریکییەکە و تیمەکەی کردووە كۆبوونەوەكە جێبهێڵن و بچنە دەرەوە، بەرپرسانی هەسەدە هەستیان بە دۆخێكی نائاساییكردووە، شەیبانی لەناکاو کۆتایی كۆبوونەوەكەی راگەیاندوو وتی كۆبوونەوەكە بۆ كاتێكی تر دوادەخەین، وا دیاربوو شەیبانی پێش كۆبوونەوەكە لەلایەن هاكان فیدان وەزیری دەرەوەی توركیا و ئیبراهیم كاڵن سەرۆكی دەزگای میت تەلەفۆنی بۆ كرابوو، بۆیە لەناكاو كۆتایی بە كۆبوونەوەكە هێنا، ئیتر هەموو شت تێكچوو... دوای دوو رۆژو رۆژی سێشەممە 6ی كانونی دووەمی 2026 لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا، ئیسرائیل و سووریا بە چاودێریی ئەمریکا ڕێککەوتن، رێككەوتنەكەیان تایبەت بوو بە گۆڕینەوەی زانیاری هەواڵگیری و پەیوەندی سەربازی و دیپلۆماسی و بازرگانی نێوانیان، ئەم رێككەوتنە بۆ گروپ و لایەنە ئیسلامییە ناوخۆییەكانی سوریا و وڵاتانی عەرەبی و ناوچەكەش شۆكهێنەربوو ئەحمەد شەرع  لە كارەكتەرێكی ئیسلامی توندڕەوە بۆ رێككەوتنی هەواڵگری لەگەڵ ئیسرائیل. بۆ دوورخستنەوەی چاوی ناوخۆیی و گروپە ئیسلامییە رادیكاڵەكان لەسەر رێككەوتنەكەیان لەگەڵ ئیسرائیل و سەرقاڵكردنیان و رازیكردنی دڵی توركیا هەر ئەو رۆژەی رێككەوتنەكەیان لەگةڵ ئیسرائیل واژۆكرد شەوەكەی هێرشی بۆسەر شێخ مەقسود و ئەشرەفییە دەستپێكرد ئەگەرچی پێشترو چەندینجار پلانی گرتنی شێخ مەقسود دانرابوو... هێرشەكەی سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە وەك لە بەیاننامەی ئیدارەی خۆسەریداهاتبوو، لە چوارچێوەی پلانێکی تورکیاو بە پاڵپشتی و بێدەنگی زلهێزە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکان بەڕێوەچوو.. هێرشەكە بە هاوكاری توركیا و گڵۆپی سەوزی ئەمریكاو چاوپۆشی ئیسرائیل و دڵخۆشی وڵاتانی عەرەبی و گروپە ئیسلامییە رادیكاڵەكان جێبەجێكرا. رۆژی 6ی كانونی دووەمی 2026  هێرشكردنە سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە دەستیپێكرد، حكومەتی سوریا سەرڕای هێزی سەربازی، سودی لە گروپە توندڕەوەكان بینی ئەوانەی ماوەی دەیان ساڵە چەندین هەوڵیاندا بە پاڵپشتی توركیا نەیانتوانی بچنە شێخ مەقسودەوە.. حكومەتی سوریا بە راجیمە، دەبابە، فڕۆكە، فڕۆكەی بێفڕۆكەوان، دۆشكەو تۆپ و دەیان جۆری چەكی قورس هێرشی بۆسەر ئەو دوو گەڕەكە دەستپێكرد، كە هیچ رێگەو دەروازەیەك نایان بەستێتەوە بە هێزەكانی سوریای دیموكراتەوە بۆ هاوكاری، نزيكترينيان دێر حافرە كەزیاتر لە 40 كیلۆمەتر دوورە لە حەلەبەوە ، بۆیە گەڕەكی شێخ مەقسود 7 دەروازەی هەیە لە هەر حەوت دەروازەكەوە گەمارۆ درا. -    گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە نزیكەی (500) هەزار كەسی تێدا دەژی بە نێشتەجێ و ئاوارەوە -    نزیكەی 55 هەزار خێزان لەوێ دەژیان -    نزیكەی 450 چەكداری هێزی ئاسایشی شێخ مەقسود لەوێ بوون. هێزە بەشداربووەكان بۆ هێرشی سەر شێخ مەقسودو ئەشرەفیە: -    وەزارەتی بەرگری حكومەتی سوریا -    وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی سوریا  -    هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی حكومەتی سوریا -    فیرقەی 62ی عەمشات بە فەرماندەیی ئەبوعەمشە كە لەلایەن توركیا پشتیوانی دەكرێت. -    فیرقەی 76 حەمزات بە فەرماندەیی سەیف پۆڵاد كە لەلایەن توركیاوە پشتیوانی دەكرێت.  -    فیرقەی 72 بە فەرماندەیی خەتاب ئەلبانی لەلایەن توركیاوە پاڵپشتی دەكرێت. -    فيرقەی 60 بە فەرماندەیی ئەبو قوتەیبەی مونبجی كە گروپێكی توندڕەوە -    فیرقەی 80 بە فەرماندەیی عەقید خالید عومەر كە پێشتر لە سوپای سوریا جیابووەوە لە هێرشەكەدا:  -    42 هەزار هێزی سەربازی و گروپە توندڕەوەكان بەشداریان تێدا كردووە -    110 دەبابە بەشداربوون -    57 مودەڕەعە بەشداربوون -    4 فڕۆكەی بەیرەقداری توركی بەردەوام چاودێرییان كردووە -    67 فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی خۆكوژی شەڕیان كردووە -    دەزگای هەواڵگری توركیا و سوریا بەشداربوون. -    هەردوو توانای سەربازی و تەكنەلۆجی سەربازی توركیا و سوریا بەشداربوون  -    تەواوی ئیعلامی عەرەبی و ئیسلامی و توركی پاڵپشت بوون هەموو ئەم هێزانە لەبەرامبەر تەنیا (450) كەس لە هێزەكانی ئاسایشی شێخ مەقسود كە ئەوانیش تەنیا چەكی سوكیان پێبوو... لە ئەنجامی هێرشەكەدا (39) سەرباز و چەكداری سوریا كوژران،  نێو ئەو کوژراوانەدا 18 سەرباز لە پارێزگای حەلەب (46٪)، 9 سەرباز لە ئیدلب (23٪)، 4 سەرباز لە حومس (10٪)، 4 سەرباز لە حەما (10٪) و دوو سەرباز (5٪) لە گوندەواری دیمەشق بوون.  شەڕڤانان بەرگریییان كرد و تەسلیم نەبوون: -    زیاتر لە 20 شەڕڤان شەهیدبوون -    زیاتر لە 100 كەس برینداربوون -    زیاتر لە 100 هەزار كەس ئاوارەبوون. ئەمە چیرۆكی شەڕی دووگەڕەكی كوردنشینی حەلەبە، لەبەرامبەر هێزو چەك و هەواڵگری دوو دەوڵەتی گەورەدا...  

راپۆرتی: گریگۆری وۆتەرز  لەشەڕی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەدا (39) سەربازو چەكداری گروپەكانی سوریا كوژراون، لەو شەڕەدا (4) فیرقە بەشداربون، فیرقەی (60) هێرشبەربووە، فیرقەی (72) كۆنترۆڵ دەكات، فیرقەی (98)ی زرێپۆش، چەكی قورس و موشەكباران دەكات و فیرقەی (50) هێڵەكانی پشتەوە دەپارێزێت، بەڵام خاڵی لاوازی ئەو چوار فیرقەیە ئەوەیە كە ئەوان لەیەك دامەزراوەدا راهێنانیان نەكردووەو هەریەكەو لە تایبەتمەندی خۆی هەبووە.    ژمارەی کوژراوەکان. بەلایەنی کەمەوە(39) سەرباز لە شەڕە پێنج ڕۆژیەکەی شێخ مەقسوددا کوژراون، زۆرینەیان لە 9 و 10ـی کانوونی دووەم بووە كە رەنگە بەهۆی پێشڕەوی هێزەکانی حکومەتی کاتیی سوریا بێت بۆ ناو گەڕەکی ئەشرەفیە لە درەنگانی 8 ی کانوونی دووەم تا بەرەبەیانی 9 ی کانوونی دووەم و پاشان پێشڕەوییان بۆ گەڕەکی شێخ مەقسود لە درەنگانی شەوی 9 ی کانوونی دووەم تا بەیانی 10 ی کانوونی دووەم. لە نێو ئەو کوژراوانەدا 18 سەرباز لە پارێزگای حەلەب (46٪)، 9 سەرباز لە ئیدلب (23٪)، 4 سەرباز لە حومس (10٪)، 4 سەرباز لە حەما (10٪) و دوو سەرباز (5٪) لە گوندەواری دیمەشق بوون.  زۆریی ژمارەی كوژراوان لە حەلەب بەهۆی ئەو سیاسەتەوە بووە كە حکومەتی کاتیی سوریا پەیڕەوی کردووە لە بنیاتنانی دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکانی. بەشێوەیەکی گشتی سیاسەتێک پەیڕەو دەکات کە چەکدارەکان لە یەکەکانی پارێزگاکانی خۆیاندا خزمەت سەربازی دەکەن. ئەم پرۆسەیە لەلایەن دوو یەکەی سەرەکی جێگیر لە شاری (حەلەبە)وە بەڕێوە دەبرێت واتە زۆرینەی چەکدارەکانیان خەڵکی ئەو شارەن، لە بەرامبەردا، چەند لیوایەکی پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) کە ئەندامەکانیان لە باکگراوندێکی جیاوازترەوە هاتوون، ڕۆڵی سەرەکییان هەبوو وەک هێزی هێرشبەر، ئەمەش هۆکاری قوربانیانی (ئیدلب و حەما وحومس) ڕوون دەکاتەوە. وادیارە زۆربەی ئەو سەربازانەی کوژراون سەربازی  بەئەزموون بوون، چ لە ڕیزەکانی (دەستەی تەحریر ئەلشام) وچ لە (سوپای نیشتمانی سووریا). دوای ئازادکردنەکە تەنها یەکێکیان بە ئاشکرا وەک سەرباز ناسێنراوە، ئەویش (عامر زەبدیە) لە حەلەبەو باس لەوە کراوە کە چەند مانگێک لەمەوبەر لە تورکیا گەڕاوەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆرێک لە کوژراوەکان سەر بە نەوەی دووەمی چەکدارانی ئۆپۆزسیۆنن وەک (بیلال نەقیحی) کە خەلکی گوندەواری باشووری حەلەبه کە لە ساڵی 2022 لە تەمەنی 18 ساڵیدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی ئۆپۆزسیۆنەوە کردوە. " فیرقە" بەشداربووەکان   یەکەم دوو کوژراوی هێزەکانی حکومەتی کاتیی سوریا لە 6 ی کانوونی دووەم ڕوویدا، لە کاتی هێرشە سەرەتاییەکاندا کاتێک هێزەکانی سوریای دیموکرات ( هەسەدە) بە فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان هێرشی پێچەوانەیان ئەنجامدا بۆ سەر پێگەکانی هێزەکانی سەر بە حکومەتی کاتیی سوریا، لە کاتژمێرەکانی پاش نیوەڕۆدا. یەکەمیان سەربازێک بوو لە فیرقەی 72 وئەوەی تریشیان ڕاهێنەری سەربازی بوو لە فیرقەی 60. ئەم دوو بەشە زۆرینەی زیانەکانی جەنگیان لەو پێنج ڕۆژدا پێکهێنا، بەجۆرێک 18 سەربازیان لە کۆی 26 سەرباز سەر بەم یەکە سەربازیانە بوون.  لە 7 ـی کانوونی دووەم کوژرانی 3 سەربازی دیکە لە بەرەی شێخ مەقسود ڕاگەیەنرا پاش شکستی دانوستانەکان ودەستپێکردنی هێزەکانی دیمەشق بۆ شەڕێکی فراوانتر. دووانیان لە فیرقەی 72 بوون و سێیەمیشیان لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژەدا کوژرا و سەر بە لیوای دووەمی فیرقەی 60 بوو. ئەم لیوایە بە "هێزە دەستە بەژێرەکان" (قوات النخبة) ناسراوە و بڕوا وایە لە سەرەتادا لە لیوایەکی پێشووی سەر بە (دەستەی تەحریر ئەلشام) پێکهێنرابێت. هەمان ڕۆژ یەکەم وێنەی سەرکردە باڵاکانی وەزارەتی بەرگری دەرکەوت کە بە وێنەیەکی فەرماندەی فیرقەی 60 دەستی پێکرد کە لە ڕێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە چاودێری پێگەی هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکات.  هاوكات یەکەکانی فیرقەی 72 چەکی قورسیان لە بەرەکانی پێشەوە بڵاوکردەوە و تۆپی SPG-9یان بەکارهێنا لە پاڵ تۆپ وهاوەن. لەو ڕۆژەدا، دەسەڵاتی دیمەشق دەستی کرد بە ڕاگواستنی هاووڵاتیانی مەدەنی لە گەڕەکەکانی ژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی سوریای دیموکرات(هەسەدە).  لەگەڵ چڕبوونەوەی پێکدادانەکان لە 8 ـی کانوونی دووەم، ژمارەی كوژراوان بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە. لەو ڕۆژەدا 10 سەرباز کوژراون، چواریان لە فیرقەی 60 و شەش سەرباز لە یەکەیەکی نەناسراو. زیادبوونی ئۆپەراسیۆنەکان هاوکات بوو لەگەڵ گەیشتنی سەرۆکی ئەرکانی وەزارەتی بەرگری ( لیوا عەلی نەعسان) و دامەزراندنی ژوورێکی ئۆپەراسیۆن کە فەرماندەکانی فیرقەکانی 60 و 72 و 98 ی زرێپۆش لەخۆ گرتبوو (کە هەموویان ئەفسەری شارەزای دەستەی تەحریر ئەلشام )بوون. لەو شەوەدا هێزەکانی حکومەتی کاتی سوریا چوونە ناو گەڕەکی ئەشرەفیە و کۆنترۆڵیان کرد. لە 9 ی کانوونی دووەم، 9 سەربازی دیکە کوژراون پاش دەستبەسەرداگرتنی تەواوی گەڕەکەکانی ئەشرەفیە و بەنی زەید و پێشڕەوی بەرەو شێخ مەقسود. وەک ڕۆژی پێشوو، زۆربەی كوژراوەکان لە فیرقەی 60 بوون، لەوانە فەرماندەیەکی یەکەیەک بەناوی (محەمەد ئەلعومەر). بەگوێرەی سەرچاوەیەک لە ئاسایشی گشتی حەلەب، ئەم فرقەیە تاکە یەکە بووە كەئەرکی هەڵکوتانە سەر پێگەکانی هێزەکانی سوریای دیموکراتی پێی ڕاسپێدراوە، لە کاتێکدا یەکەکانی تر پاڵپشتیان بۆ ئەو یەکەیە دابینکردووە و یارمەتی ئۆپەراسیۆنەکانی کێوماڵکردن و پاککردنەوەیان داوە.  لە نێو کوژراوەکانی 9 ی کانوونی دووەمدا سەربازێک هەبوو کە پێشتر لە غوتەی ڕۆژئاوا ئاوارە کرابوو و وەک ئەندامی دەستەی تانک لە فیرقەی 76 خزمەتی کردووە. ئەمە یەکەم بەڵگە بوو لەسەر تێوەگلانی فیرقەی 76 کە پێدەچێت هەندێک لە یەکەکانی زرێپۆش و پیادەی خۆی بۆ پشتگیری ئۆپەراسیۆنەکان لەو ڕۆژەدا بڵاو کردبێتەوە. لە 10 ی کانوونی دووەم کوژرانی 14 سەربازی دیکە ڕاگەیەندرا، کاتێک هێزەکانی حکومەتی کاتی سوریا چوونە ناو گەڕەکی شێخ مەقسود. پێدەچێت زۆربەیان لە شەڕەکانی ئێوارەی 9 ی کانوونی دووەم و بەرەبەیانی 10 ی کانوونی دووەم لەو گەڕەکە کوژرابن. لەنێویاندا دوو سەرباز لە فیرقەی 60 و دوو سەربازی فیرقەی 72 و سەربازێک لە گوندەواری دیمەشق کە لە فیرقەی 76 خزمەت دەکات و هەروەها سەربازێکی لیوای 87 ی فیرقەی 98 زرێپۆش کە بڕوا دەکرێت لەسەر ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆش بووبێت.  هەرچەندە یەکەکانی فیرقەی 52 ی هێزە تایبەتەکان لە 9 ی کانوونی دووەم لە حومسەوە گەیشتوون، پێدەچێت بۆ ئامادەکاری بۆ هێرشی چاوەڕوانکراو بۆ سەر شێخ مەقسود بووبێت. وا دیارە لیوای (دەستە بژێر) سەر بەم بەشە کە لە بنەڕەتدا لەسەر لیوای پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) بنیات نرابوو ڕۆڵی سەرکردایەتی هێرشەکەی ئەو شەوە گرتە ئەستۆ، بەلایەنی کەمەوە چوار ئەندامەکەی لە شەڕە کۆتاییەکاندا کوژران.   دواجار پاش نیوەڕۆی ئەو ڕۆژە ئەندامێکی هێزەکانی ئاسایشی گشتی کوژرا لە ئەنجامی هێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی هێزەکانی سوریای دیموکرات کە بارەگای ئاسایشی گشتی لە حەلەب کردە ئامانج.  لە ماوەی شەڕە پێنج ڕۆژیەکەدا لانی کەم یەکەیەکی زرێپۆش لە فیرقەی 76 کە نزیکەی هەمووی لە ئەندامانی (حەمزات) پێکهاتووە، لە 9 ی کانوونی دووەم لە بەرەی پێشەوە بڵاو کراوەتەوە. سەبارەت بە یەکە سەرەکییەکانی بەشداربوو، وا دەردەکەوێت کە لیوای پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) بوون کە لە فیرقەکانی 52 و 60 و 98 دا چالاکیان دەکرد، لەگەڵ چەند یەکەیەکی بچووکتر کە لە سوپای نیشتمانی سوریا لە فیرقەی 72 دا هاتوون، وەک لیوای (سوڵتان محەمەد ئەلفاتیح). زانیاری دەربارەی( فیرقە) بەشداربووەکان   فیرقەی 60   ڕۆڵ: پێشەنگی لە هێرش و شەڕی شار.   ژمارەی خەمڵێنراو: 6000 – 9000 چەکدار چەک:   - تفەنگی هێرشبەر (AK / M4)   - چەکی مامناوەند و قورس   - تفەنگی قەناس   - RPG-7 و چەکی سووک دژە قەڵغان   - هاوەنی سووک بۆ مامناوەند   - فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان بۆ سیخوڕی و ئامانج   لاوازی پێکهاتەیی: داخورانی خێرای هێزی مرۆیی و نەبوونی توانای بەردەوامی لە شەڕە درێژخایەنەکان.   پوختە: بە خێرایی شەڕەکە یەکلایی دەکاتەوە، بەڵام ئەگەر شەڕەکە درێژە بکێشێت  دووچاری داخوران دەبێت وماندوو دەبێت. فیرقەی 72 ڕۆڵ: پشتیوانی، پاراستنی بەرەکانی پێشەوە، و کێوماڵکردن دوای هێرش. هێزی خەمڵێنراو: 8000 – 12000 چەکدار چەک: ته واوی چەکی پیاده چەکی قورس SPG-9 هاوەن تۆپخانەی مەیدانی سووک لاوازی پێکهاتەیی: باکگراوندی جۆراوجۆر و دیسپلین، بڕیاردانی لەسەرخۆ پوختە: گرنگە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی پانتاییەکی فراوان، نەرم نواندنی کەمترە لە یە یەکەکانی هەڵکوتان.  فیرقەی 98ـی زریپۆش ڕۆڵ: پاڵپشتی و وەڵامدانەوەی خێرا  هێزی خەمڵێنراو: 4000 – 6000 چەکدار چەک: تانکەکان( T-55 / T-62 )ـی پەرەپێدراو زرێپۆشی هەڵگری چەکدار تۆپخانەی قورس یەکەکانی ئەندازیاری  لاوازی پێکهاتەیی:  شکستی لۆجیستیکی ولاوازی لەگەڵ شەڕی ناو شار پوختە: توانایەکی بەرزی  موشەكباران، توانای سنوردارە لە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەکان لە ناو شار  فیرقەی 50 ڕۆڵ: یەدەگی ئۆپەراسیۆن وپاراستنی ئاسایش لەهێڵەکانی پشتەوە. هێزی خەمڵێنراو: 5000 – 7000  چەکدار چەک: چەکی پیادەی ستاندارد چەکی مامناوەند هاوەنی سووک ئۆتۆمبێلی گواستنەوەی سووک لاوازی پێکهاتەیی: ئەزموونی جەنگی سنووردار و ئامادەیی کەم بۆ ئەرکە ئاڵۆزەکان. پوختە: ئەرکی تەنها پاڵپشتیە وتوانای هێرش بردنی نییە  پوختەی گشتی فیرقەی 60 هێرش دەکات، فیرقەی 72 کۆنتڕۆڵی ناوچەکە دەکات، فیرقەی 98 هێزی چەكەقورسەكان و موشەكباران دەكات، فیرقەی 50 هێڵەکانی پشتەوە دەپارێزێت. لەگەڵ ئەوەشدا،خاڵی لاوازی هاوبەش لە نێوان ئەم 4 فیرقەیەدا ئەوەیە کە ئەوان لە چوارچێوەی یەک دامەزراوە ڕاهێنان ناکەن.  

درەو: بڕیارە ئەمڕۆ ئارام قادر ببرێتە بەردەم دادگای سلێمانی (هەرچەندە ئەگەری دواخستنی هەیە بۆ رۆژێكی تر) ، دوێنێ لاهور شێخ جەنگی برایە بەردەم دادوەر و هەر دوێنیش دادوەر ئازادكردنی شاسوار عەبدولواحیدی رەتكردەوە هەرچەندە وادەی زیندانی تەواوكردووە. * بڕیاربوو ئەمڕۆ ئارام قادر سەرۆكی پێشووی هاوپەیمانی ببرێتە بەردەم دادوەر لە دادگای سلێمانی، ئارام قادر بە پێی وتەی پارێزەرەكانی بە مادەی 1ی لە یاسای ژمارەی 21ی ساڵی 2003 كە تایبەتە بە كاری سیخوڕی دادگایی دەكرێت. بەڵام سەرچاوەیەك لە دادگای سلێمانی بە (درەو)ی راگەیاند دووجاری تر بڕیاربوو بیهێننە بەردەم دادگا نەیانهێنان ئەمڕۆ هێنانە بەردەم دادگای دواخراوە. * دوێنی لاهور شێخ جەنگی و 11 لە هاوڕێكانی برانە بەردەم دادوەر لە دادگای سلێمانی تۆمەتەكانی تایبەت بوو بە مادەی 56 تایبەت بە تێكدانی ئارامی و مادەی 406ی تایبەت بە كوشتنی راستەوخۆ، كەیسەكەی بەمەبەستی ووردبینی رەوانەی دادگای تێهەڵچوونەوەی هەولێركرا. * دوێنێ پارێزەرانی شاسوار عەبدولواحید سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ كەیسەكەیان بردە بەردەم دادوەر بەمەبەستی ئازادكردنی چونكە وادەی خۆی تەواوكردووە لە زیندان بەڵام بە بیانووی ئەوەی كەیسی تری لەسەرە دادوەر ئازادی نەكرد.  

 درەو: بڕیارە سبەینێ ناوی كاندیدەكانی پۆستی سەرۆككۆماری عێراق رابگەیندرێت، بەپێی بەدواداچوونەكانی (درەو) بەشێك لە كاندیدەكان رەتكراونەتەوە بەهۆی كەموكوڕیەكانی مەرجەكانی كاندیدی سەرۆككۆمارو لەكۆی (81) كاندید كە فۆرمیان پڕكردووەتەوە نزیكەی (20) كاندید ماونەتەوە. دوای تۆماركردن، ناوی كاندیدەكانی سەرۆككۆماری عێراق دەنێردرێت بۆ چەند فەرمانگەو دەزگایەك لەوانە: -    خوێندنی باڵا بۆ زانینی درووستی بڕوانامەكەی،  -    لێپرسینەوەو دادپەروەری، بۆ ئەوەی بزاندرێت پێشتر لەگەڵ رژێمی بەعس نەبووە -    فەرمانگەی تۆماری تاونەكان، بۆ ئەوەی بزاندرێت پێشتر تاوانی نەبووە. -    دەستەی نەزاهە بۆ ئەوەی بزاندرێت لە گەندەڵییەوە تێوە نەگلاوە لە ئێستادا ناوەكان لەو فەرمانگانە گەڕاونەتەوەو بە پێی بەدواداچوونەكانی بەشی زۆریان مەرجەكانی كاندیدبوونیان تیا نەبووە بەهۆی كەموكوڕی لە فایلەكانیان بەتایەبتیش بڕوانامەكانیان كە دەبێت تەسدیق كرابێت لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵای عێراقیەوە.  مەرجەكانی پاڵێوراوی سەرۆككۆماری عێراق بەپێی یاسای ژمارە (8)ی ساڵی 2012: یەكەم: لە عێرق لەدایك بووبێت و لە دایك و باوكێكی عێراقی. دووەم: لەڕووی عەقڵییەوە سەلامەت بێت و 40 ساڵی تەمەنی تەواو كردبێت. سێیەم: ناوبانگی باش و ئەزمونی سیاسی هەبێت، دەستپاك و سەرڕاست و دادپەروەرو دڵسۆز بێت بۆ نیشتمان. چوارەم: نابێت ئاستی خوێندنی لە بڕوانامەی بەرایی زانكۆ "بەكالۆریۆس" كەمتربێت و دەبێت بڕوانامەكەی لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی عێراقەوە پەسەندكرابێت. پێنجەم: حكوم نەدرابێت بە تاوانێك كە لەكەداری بكات. شەشەم: یەكێك نەبێت لەوانەی كە رێوشوێنەكانی یاسای لێپرسینەوە و دادپەروەیی دەیانگرێتەوە، یان هەر رێوشوێنێكی تر كە جێگەی بگرێتەوە.   

 شیكاری: درەو  🔹 لەدوای ساڵی (2014)ەوە تا (25/3/2023) حکومەتی هەرێم بەشێوەی لەڕێگەی بۆرییەوە نەوتی بۆ بەندەری جەیهانی تورکی و لەوێشەوە بۆ بازاڕەکانی جیهان (ملیۆنێک و 307 هەزار و 587 هەزار و 62) بەرمیل نەوتی بە تێکڕای نرخی (56.3) دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک و  کۆی داهاتی (68 ملیار و 288 ملیۆن و 824 هەزار و 795) دۆلار هەناردەکردووە. (44%)ی داهاتەکەی کە (30 ملیار و 47 ملیۆن و 82 هەزار و 989) دۆلار بووە گەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی گشتی و (56%)ی چووە بۆ خەرجی. 🔹 لەماوەی 2024 بۆ 15/7/2025 داهاتی مانگانە، (7) کێڵگەی؛ خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا بەرهەمیان هەبووە بە تێکڕای ڕۆژانەی (299 هەزار و 705) بەرمیل نەوت و تێکڕای بەرهەمهێنانی مانگانەی (8 ملیۆن و 991 هەزار و 150) بەرمیل و تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا (33.9) دۆلاربووە. داهاتەکەی مانگانە (297 ملیۆن و 507 هەزار و 810) دۆلار بووە، بەڵام هیچ بڕێک لەو داهاتە نەگەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان. 🔹 لە ساڵی 2014 بۆ 31/12/2025، پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق (158 ترلیۆن و 834 ملیار و 516 ملیۆن و 938 هەزار) دینار بووە. حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (40 ترلیۆن و 687 ملیار و 507 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (26%)ی پشکی خۆی و بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (118 ترلیۆن و 57 ملیار و 12 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (74%). 🔹 ساڵی (2012 - 2025) کۆی گشتی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێم؛ (36 ملیار و 602 ملیۆن و 336 هەزار و 572) دۆلار بووە. بە ڕێژەی (50.5%) و بڕی (18 ملیار و 493 ملیۆن و 937 هەزار و 121) دۆلاری، قەرزی موچە خۆرانی هەرێمی کوردستانە. بە ڕێژەی (49.5%) و بڕی (18 ملیار و 108 ملیۆن و 399 هەزار و 450) دۆلاری، قەرزی دەرەکی، ناوخۆیی، بانکی تی بی ئای و پابەندییە داراییەکانە . سەرەتا زیاتر له‌ سه‌د ساڵه‌ نه‌وت له‌م ناوچه‌ جوگرافییه‌ی که‌ به‌ هه‌رێمی کوردستان ناسراوه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ڕێگه‌ له‌ په‌ره‌پێدانی گیراوه‌ تا دوای ڕاپه‌ڕینی خه‌ڵکی  کوردستان له‌ ساڵی 1991، لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی 1993 لە کابینەی یەکەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری دامەزراندنی (کۆمیتەی باڵای پرۆژە تایبەتییەکان) دەدرێت، ئەم کۆمیتەیە کاری هەوڵدان بووە بۆ دەرهێنانی نەوتی هەرێمی کوردستان، لە ناوچەی تەق تەق و شیواشۆک، بۆ یه‌که‌م جاریش به‌ شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌تایی له‌ (26/12/1994) یەکەمین گاڵۆن نەوت لە بیرە نەوتی شیواشۆک دەهێنرا. پێش ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە عێراق و لە (17/7/2002) یەکەم گرێبەستی نەوتی لەلایەن حکومەتی هەرێم - ئیدارەی سلێمانی بۆ پەرەپێدانی کێڵگەی نەوتی تەق تەق لەگەڵ کۆمپانیای (گەنەڵ ئینێرجی) ئیمزا کرا، کە یەکەمین گرێبەستی نەوتی بوو لە مێژووی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا لەگەڵ کۆمپانیایەکی بیانی واژۆ کرابێت. لەدوای ڕوخانی ڕژێمی بەعسەوە لە عێراق و بۆ یەکەمجار پارتی دیموکراتی کوردستان لەڕێگەی ئیدارەی هەولێرەوە دەستی بە ئیمزاکردنی چەند گرێبەستێکی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیا بیانییەکان کرد. لە (25/6/2004) حکومەتی هەرێم - ئیدارەی هەولێر سێ گرێبەستی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیای (دی ئێن ئۆ)ی نەرویجی بۆ کارکردن لە کێڵگەکانی (تاوکێ، ئەربیل و دهۆک) لە پارێزگاکانی دهۆک و هەولێر ئیمزا کرد. ئەوەش یەکەمین بەشداری ئیدارەی هەولێر بوو لە ئیمزاکردنی گرێبەستی نەوتی لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە لە بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی کوردستاندا. هەر لە قۆناغی دوو ئیدارەیی هەولێر و سلێمانیدا، گرێبەستێکی دیکەی نەوت لە نێوان ئیدارەی سلێمانی و کۆمپانیای (وێسترن زاگرۆس) بۆ کارکردن لە کێڵگەی نەوتی کوردەمیر لە ڕێککەوتی (4/5/2006) ئیمزا کرا. سەرەتای بەرفراوانبوونی کەرتی نەوت و غازی هەرێمیش لەوەوە دەستیپێکرد کە چوارچێوەی جوگرافی له‌ هەرێمی کوردستان بەسەر کۆمەڵە بلۆکێکی بچوک بچوک دابەشکرا که‌ ژماره‌یان (48) بلۆک بوو له‌ (8) ناوچه‌ی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستاندا (دواتریش کرا بە (57) بلۆک)، ئەم دابەشکردنەش ئاراستەی سیاسەتی کۆمەڵە کۆمپانیاییەکی بیانی بۆ خۆی ڕاکێشا، لە یەک کاتدا بۆ پەرەپێدان و بوژانەوە و وەبەرهێنان له‌ کەرتی نەوتی هەرێم هاتنە پێشەوە.  له‌ ساڵی (2006) وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان پێکهێنرا، ساڵێک دواتر یاسای نه‌وت غاز له‌ په‌رله‌مانی کوردستان ده‌رچوێندرا. لێره‌ به‌دواوه‌ کۆمپانیا بیانییه‌کانی بواری نه‌وت ڕوویان له‌ هه‌رێمی کوردستان کردو تا ساڵی (2014) ده‌یان کۆمپانیای گه‌وره‌و دیاری بواری نه‌وت،‌ چه‌ندین گرێبه‌ستیان له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ئیمزا کرد. که‌ دیارترینیان کۆمپانیاکانی (گەنەڵ ئینێرجی، پیت ئۆیڵ، دی ئێن ئۆ، ویسترن زاگرۆس) بوو، له‌ دوای ساڵی (2009)ه‌شه‌وه‌ (16) کۆمپانیای نوێ ڕویان له‌ هه‌رێمی کورستان کرد که‌ به‌ ناوبانگترینیان بریتی بوون له‌ (کۆمپانیای دانە غاز، هانت ئۆیڵ، گۆڵف کیستۆن) دواتریش کۆمپانیاکانی وه‌ک (ئیکسۆن مۆبیل، شیفرۆن، غازپرۆم) هاتنه‌ نێو پرۆسه‌ی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌. کاری کۆمپانیاکان به‌شێوه‌ی جیاواز بۆ گه‌ڕان و پشکنین و هه‌ڵکه‌ندن و ده‌رهێنانی نه‌وت بووه‌، تا ساڵی (2014) زیاتر له‌ (180) هه‌ڵکه‌ندن ئه‌نجام دراوه‌و (55-60%) هه‌ڵکه‌ندنه‌کان ئه‌نجامی باشیان هه‌بووه‌. لەساڵی (2014)ەوەو بڕینی زۆربەی قۆناغەکانی پرۆسەی (گرێبەست، گەڕان و پشکنین، دۆزینەوە و هەڵکەندن، دەرهێنان و هەناردەکردن)ی نەوت و دەستبردن بۆ ئابوری سەربەخۆو دەستکردن بە هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی بۆری نەوتی هەرێمی کوردستانەوە، پیشەسازی نەوت کەوتە سەر ڕێڕەوێکی تازە. لێرەوە بوو حکومەتی عێراق بڕیاری ڕاگرتن و خەرجکردنی بەشە پشکی بوجەی هەرێمیی کوردستانی دا، وا (17) ساڵ تێپەڕییوە، بەڵام دۆخی دارایی و پرسی نەوتی هەرێم لە نێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی عێراق تا ئێستا نەکەوتووەیەوە سەر ڕێڕەوێکی سەرقامگیر. بڕو داهاتی هەناردەی نەوتی هەرێم لە ڕێگەی بۆرییەوە لە ساڵی 2014 - 2025 یەکەم؛ هەناردەکردن بە شێوەی سەربەخۆ 2014 – 25/3/2025 لەدوای ساڵی (2014)ەوە تا (25/3/2023) حکومەتی هەرێم توانیوییەتی بەشێوەی سەربەخۆ و لەڕێگەی بۆرییەوە نەوتی هەرێمی بۆ بەندەری جەیهانی تورکی و لەوێشەوە بۆ بازاڕەکانی جیهان هەناردەبکات. لە ماوەی ناوبردودا؛ -    هەناردە: (ملیۆنێک و 307 هەزار و 587 هەزار و 62) بەرمیل -    تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم: (56.3) دۆلار. -    کۆی داهات: (68 ملیار و 288 ملیۆن و 824 هەزار و 795) دۆلار. -    خەرجی پرۆسەی نەوتی هەرێم بە ڕێژەی (56%): (38 ملیار و 241 ملیۆن و 741 هەزار و 986) دۆلار. -    داهاتی گەڕاوە بۆ خەزێنەی حکومەتی هەرێم بە ڕێژەی (44%): (30 ملیار و 47 ملیۆن و 82 هەزار و 989) دۆلار. خشتەی ژمارە (1) دووەم؛ بەرهەمهێنان و فرۆشتنی نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا لە  2024 – 15/7/2025 لەدوای بڕیارەکەی دادگای پاریسەوە بۆ ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم، کێلگە نەوتییەکان بەرهەمهێنانیان ڕاگرت، تا لە سەرەتاکانی ساڵی (2024)ەوە، هەریەک لە کێڵگەکانی (خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا) بە ئاستێکی تاڕادەیەل بەرزەوە دەستیان بە بەرهەمهێنان کردەوەو بەرهەمەکەشیان بە نرخێکی هەرزان لە ناوخۆدا ساغدەکردەوە تا (15/7/2025) هێرش کرایە چەند کێڵگەیەکی نەوتی هەرێم و دواتریش کە دەستیان بەبەرهەمهێنان کردەوە بەرهەمەکەیان ڕادەستی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)کرد. لەماوەی 2024 بۆ 15/7/2025 داهاتی مانگانەی نەوتی هەرێم بە جۆرێک بووە؛ -    بەرهەمێنانی لە (7) کێڵگەی؛ خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا  -    تێکڕای بەرهەمهێنانی ڕۆژانە؛ 299 هەزار و 705 بەرمیل نەوت -    تێکڕای بەرهەمهێنانی مانگانە؛ 8 ملیۆن و 991 هەزار و 150 بەرمیل نەوت -    تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا: (33.9) دۆلار. -    داهاتی مانگانە؛ 297 ملیۆن و 507 هەزار و 810 دۆلار -    پشکی کۆمپانیاکان بە ڕێژەی (28%): (84 ملیۆن و 82 هەزار و 535) دۆلار بووە. -    پشکی حکومەتی هەرێم بە ڕێژەی (72%): (213 ملیۆن و 425 هەزار و 275) دۆلار بووە، بەڵام هیچ بڕێک لەو داهاتە نەگەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان. خشتەی ژمارە (2) پشکی هەرێم لە بوجەی گشتی و بڕی ڕاگیراو و تەمولکراو 2014 - 2025 تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی هەناردەکردنی نەوتدا لە ساڵی 2014 بۆ 25/3/2023 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (118 ترلیۆن و 202 ملیار و 476 ملیۆن و 790 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (16 ترلیۆن و 927 ملیار و533 ملیۆن) دینار بە ڕێژەی (14%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (101 ترلیۆن و 274 ملیار و 943 ملیۆن و 790 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (86%). تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمدا لە ساڵی 25/3/2023 بۆ 31/12/2025 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (40 ترلیۆن و 632 ملیار و 40 ملیۆن و 148 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (23 ترلیۆن و 759 ملیار و 974 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (58%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی ؛ (16 ترلیۆن و 782 ملیار و 56 ملیۆن و 222 هەزار) دینار بە ڕێژەی (42%)ی پشکی خۆی. تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمدا لە ساڵی 2014 بۆ 31/12/2025 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (158 ترلیۆن و 834 ملیار و 516 ملیۆن و 938 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (40 ترلیۆن و 687 ملیار و 507 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (26%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (118 ترلیۆن و 57 ملیار و 12 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (74%). خشتەی ژمارە (3) بڕی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێ لە ماوەی 2012- 2025 لەدوای ساڵی (2012)ەوە بەردەوام قەرزەکانی سەر حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕوو لە هەڵکشان دەکەن، دواین قەرزێکیش کە لەسەر حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ساڵی (2025)دا کەڵەکە دەبێت موچەی مانگەکانی (11 و 12)ی فەرمانبەران و موچەخوازنە لە بە (ترلیۆنێک و 884 ملیار) دینار دەخەمڵێندرێت. -    کۆی گشتی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێم؛ (36 ملیار و 602 ملیۆن و 336 هەزار و 572) دۆلارە. -    بە ڕێژەی (49.5%) و بڕی (18 ملیار و 108 ملیۆن و 399 هەزار و 450) دۆلاری، قەرزی دەرەکی، ناوخۆیی، بانکی تی بی ئای و پابەندییە داراییەکانە . -    بە ڕێژەی (50.5%) و بڕی (18 ملیار و 493 ملیۆن و 937 هەزار و 121) دۆلاری بەرامبەر بە (24 ترلیۆن و 411 ملیار و 997 ملیۆن) دینار، قەرزی موچە خۆرانی هەرێمی کوردستانە. خشتەی ژمارە (4)