بابان ئهنوهر ئهزموونێكی تاڵ له ههڕهشهوه تا ههوڵی ڕفاندن دواهەمینجار کە چوومە بنکەی پۆلیس، پۆلیسی بەردەرگاکە گوتی ببورە گەورەم گوتویەتی ئەو کوڕە هات جارێکی تر مەیکەنە ژوورە..! لەپەنجەرە بچووکەکەی قولەکەوە پۆلیسێکی تر دەستی درێژکرد و سکاڵاکەی دایەوە دەستم پێی گوتم "ئەم وەرەقانەش بەرەوە با لێرە نەبێت بەژێر پێوە". ئهمه دواههمین ئهنجام بوو كه له بێنه و بهردهیهكی زۆر لهگهڵ دادگا و پۆلیسخانهكان دهستم كهوت، من ویستم دۆسێی ئهمجارهی پێشێلكاریی بهرانبهر ڕۆژنامهنووسان وهك ههموو دۆسێكانی تر تێپهڕ نهكات و له ڕێی دادگاوه ههقی خۆم وهربگرم، بهڵام لهمهشیاندا بێ ئهنجام بووم. هەموو ئەوانەی بەسەرم هات هەر لەهەڕەشە و جنێوپێدان و ڕێگەپێگرتن و گرفت بۆ دروستکردنم بەهۆی ئەوەوە بوو کە چەند ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەوانیم لەسەر ژمارەیەک بەرپرس بڵاوکردەوە کە لهقهزای دهربهندیخان (باشووری ڕۆژههڵاتی سلێمانی) زەوی و موڵک و ماڵی گشتیان بۆ بەرژەوهندی خۆیان بەکار دههێنا و بەدەیان هەزار دۆنم زەوی گەشتیاریان داگیر کردبوو. ڕاپۆرتەکان كه له مانگهكانی ئاب و ئهیلول و سەرەتای تشرینی یهكهمی ساڵی ٢٠١٥ به زنجیره له كهناڵی (NRT) بڵاوم دهكردنهوه، نەبوون بەسەرچاوەی گەڕاندنەوەی ئەو موڵکە گشتیانە بۆ حکومەت و هاووڵاتیان، چونکە تا ئێستاش بەشێکی زۆریان هەر بە داگیرکراوی ماونەتەوە، بەڵام بوونه بهڵگه بۆ ژمارەیە بەرپرسی تر کە بۆ ململانێی سیاسی و تەکەتولاتی ناوخۆیی حیزبی وەک چەکێکی فشار بەرامبەر نەیارەکانیان بەکاریان دەهێنا، تاکو وای لێهات هەندێ بەرپرس سزای سیاسی و حیزبی و ئیداری دران و چەند کەسێکیان لە پۆستی ئیداری دوورخرانەوە. ئهو زنجیره ڕاپۆرته كه ههمووی بهبهڵگه و داتا و ژمارهی ورد و ناوی كهسهكانهوه خرانه روو، چاوهڕێی ئهوهی لێ دهكرا دهزگا پهیوهندیدارهكان سوودی لێببینن بۆ گهڕاندنهوهی موڵك و ماڵه گشتییهكان، كهچی بێ ویستی خۆمان ئێمهی ڕاكێشایه ناو ململانێیهكهوه و به چهندین شێوازی ڕووبهڕووی ههڕهشه بووینهوه. یهكێك لهو نامانەی كه له ڕێی ماسنجهری فهیسبووكهوه بۆ ڕۆژنامهنووسی ئامادهكاری ئهم چیرۆكه نێردراوه و ئیدیتهری چیرۆكهكه چاوی پێكهوتووه، ههڕهشهی ڕوون و ڕهوانی تێدایه بۆ سهر گیانی ڕۆژنامهنووسهكه تا ڕادهی ههڕهشهی كوشتن و نووسراوه "دڵنیابه به سزای خۆت دهگهیت و باجی ئهو دهمدرێژیته ئهدهیتهوه... وهك....ئهتتۆپێنین"، ئهو كهسهشی نامهكهی ناردووه رۆژنامهنووسهكه دهیناسێت. metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=52&Jor=1 ئهم نامهیه منی سارد نهكردهوه، بهڵام زانیم ههڕهشهكان جدین و زیاتر له جاران خۆم دهپاراست، هەرگیز بەتەنیا بۆ هیچ جێگایەک نەڕۆشتووم تەنانەت ئەو ماوەیە ئۆتۆمبیلی تایبەتی خۆم بەکار نەدەهێنا بە ئۆتۆمبێلی كهناڵهكهم هاتوچۆم دەکرد. پێنج ڕۆژ دوای ناردنی دواههمین نامه لەقەرەباڵغترین جێگا و لەناو خۆپیشاندانی ناڕهزایی مامۆستایان کە ١٨ی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٥ لەبەردەم بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی ڕۆژهەڵاتی سلێمانی لەسەر شەقامی سالم بهڕێوهدهچوو، کەسێکی باڵابەرزی جل ڕەش كه جلی فهرمی لهبهردا بوو، لەپشتەوە دای بەشانمدا و داوایکرد لەگەڵی بڕۆم گوایه كاری پێمه، تێگهیشتم ئهمهش درێژكراوهی ئهو ههڕهشانهیه كه لهسهرمه و ژیانم له مهترسیدایه، ئەوکات زانیم ئیتر دوعا و نزاکانی دایکم بۆ ئەو ساتانەیە کە ئەو هەمیشە لێی دەترسا . www.facebook.com/watch/?v=995144920531576 بەخێرایی داوای کەسە نەناسراوەکەم ڕەتکردەوە و لهگهڵی نهڕۆیشتم، بهڵام زانیم به تهنیا نییه و چوارکەسی تری لەگەڵ بوو، ڕۆیشتمە ناوەڕاستی خۆپیشاندانەکە و لەبەردەم هوتاف کێشانی خۆپیشاندانەکەدا وەستام تا هیچ نەبێت بەبۆنەی ئەو خەڵکەوە پارێزراوبم، ئەوە بوو کەسەکە وازی نەهێنا و بەبەرچاوی هەموو ئەو خەڵکەوە پەلاماری دام تا بەزۆر لەگەڵ خۆیم بەرێ، وێنەگرەکەی هاوڕێم بۆ ئەوەی پارێزگاریم لێ بکات هاتە بەردەمیان و من خۆم ڕاوەشان لە دەستیان و کەوتمە سهر زهوی، بەهۆیەوە کامێرای دەستی وێنەگرەکەم شکاو مامۆستایانی ناڕازی خۆپیشاندانەکە بهرگریان لێكردین و نەیان هێشت لەگەڵ خۆیانمان بەرن. هەموو ئەمانە بەدیمەنی کامێرامانی هاوڕێیەکم لەکەناڵی کەی ئێن ئێن تۆمار کراوە دواتر هەمووی بۆناردمەوە و ئێستاش کە سەیری دیمەنەکانی ئەو ڕووداوە دەکەم وەک یادگاریەکی ناخۆش هەمیشە لە مێشکمدا دووبارە دەبێتەوە. بەهۆی ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن ئەو ڕۆژە لەوێ بوون بۆ ڕووماڵی خۆپیشاندانی مامۆستایان ئەو کەسەی کە پەلاماری داین لە کامێرای چەند کەناڵێکەوە دەرکەوت بوو کە بەوردی چاودێری ئێمە دهکات بۆیە هەر زوو بەیارمەتی چەند هاوڕێیەکم دۆزیمانەوە کێیە، بەڵام بەچی دەچێ! https://www.youtube.com/watch?v=VadcczNGKnA&feature=youtu.be من دوای ئهم رووداوه راستهوخۆ چوومه بنكهی پۆلیس و سكاڵای یاساییم لهسهر هێرشبهرهكان تۆماركرد، ههموو ئهو ڕێوشوێنانهی پێویست بوو گرتمنه بهر تا دووباره كردنهوهی وتهكان لهبهردهم لێكۆڵهرهوهی داد و چوونه دادگا، بهڵام ئهمڕۆشی لهگهڵدا بێت نه من و نه هێرشبهرهكان بانگ نهكراوین بۆ دادگا، رهنگه بهشێكی پهیوهندی بهوهوه ههبێت كه من لهبهر سهلامهتی گیانی خۆم نهمتوانی لهناو سكاڵاكه ناوی كهسی هێرشبهر بهێنم و سكاڵام دژی نهناسراو تۆماركرد. سۆران عومەر ئەندامی پەرلەمانی کوردستان كه ئهوكات لهنزیكهوه ئاگاداری ئهم دۆسێیه بوو گوتی "پێشێلکارییەکان بەرانبەر ڕۆژنامەنووسان لە هەڵکشاندایە، تا ئەم ساتە لە کوردستان یەک کەس لەسەر ئەو پێشێلکارییانە دادگایی نەکراوە کە ناو و ناونیشان دیارەو بەڵگەی لەسەر.. لە ڕابردوودا ڕۆژنامەنووسان سکاڵایان تۆمارکردووە، بەڵام ئێستا هێندە بێهیوا بوون سکاڵاش تۆمار ناکەن". ههر به ڕاستیش وابوو، من كه دواجار له بنكهی پۆلیس بێ هیوایان كردم تێگهیشتم ئهگهر ڕۆژنامهنووسان پهناش ببهنه بهر دهدگا هیچیان بۆ سهوز نابێت. جەلال هۆرێنی رۆژنامەنوس کە خۆیشی چەند جارێک بەهۆی کارە میدیاییەکەوە تووشی سەرئێشە بووە، ئاماژە بەوە دەکات کە ئەوان لە نزیکەوە ئاگاداری ئەم دۆسێیەن و لە میدیاکانیش بڵاویان کردووەتەوە و ئاگاداری ڕێکارە یاساییەکانیشن، دەشڵێت "بەداخەوە دۆخی ڕۆژنامەنووسان لە هەرێمی کوردستان بەجۆرێک نییە کەس ئاواتی پێبخوازێ و ڕۆژبەڕۆژ پێشێلکارییەکان لەسەر ڕۆژنامەنووسان ڕوو لە زیاد بوون، کەمترین جاریش دادوەرەکان کاریان بە یاسای ڕۆژنامەنووسی کردووە کە لە پەرلەمانی کوردستانەوە دەرچووە، زۆرکات دادوەرەکان دەگەڕێنەوە بۆ یاسای سزادانی عێراقی کە سزاکانی سەر ڕۆژنامەنووسان قورسترن". جەلال بێهیوایەیە لەوەی دۆخی ڕۆژنامەنووسان لە کوردستان بەمزووانە چاک ببێت و دەڵێت "ئاسۆیەک ڕوون نییە بۆ باشبوونی دۆخەکە و ڕۆژانە پێشێلکاری جۆراو جۆر دەبینین کە بەرانبەر ڕۆژنامەنووسان دەکرێت". ئەمە یەکێکە لەو دەیان چیرۆکە ڕاستەقینانەی ژیانی من کە بەهۆی کاری ڕۆژنامەوانییەوە ڕووبەڕووی بوومەتهوه، ئێستا من له دهرهوهی كوردستان دهژیم، بهڵام ههموو ههوڵم بۆ ئهوهیه ئهو ئهزموونه تاڵهی من بینم ڕۆژنامهنووسانی دیكهی كوردستان نهیبیننهوه و ئهزموونێكی لهبار بۆ كاری ڕۆژنامهنووسی دهستهبهر ببێت. ئێستا ڕۆژنامهنووس بابان ئهنوهر لهوڵاتی ئهڵمانیا دهژی، ئهو كاتهی له كوردستان بوو، جگه لهم چیرۆكه رووبهرووی چهندین پێشێلكاری دیكه بووهتهوه -ئیدیتهر -.
سەرتیپ جەوهەر سیاسەتی شكستخواردووی چەندین ساڵەی حكومڕانیی لەكوردستان دەرهاوێشتەكەی یٔێستا دەبنین كە برتییە لە نەبوونیی و برسێتی و چەقبەستنی سیاسی و پاشەكشەیەكی زۆر مەترسیداری تێگەیشتنی نەوەی نوێ بۆ یٔایندەی وڵاتەكەی. یٔەوەی یٔێستا دەیبینین دەرەنجامی رووداوێكی سروشتیی یان بارودۆخێكی لەناكاو و بێ پێشینە نییە، بەڵكو كەڵەكەبووی خراپی حكومڕانییە لەماوەی رابردوو. چەند رۆژێكە پرسی یٔیعتیرافكردن بەشكستیی یٔەم حكومڕانییە لێرەو لەوێ باس دەكرێت، تەنانەت هەندێك واوەتر دەچن و دەڵێن یٔەم قەوارەیە شكستخواردووەو با هەڵوەشاندنەوەی رابگەینرێت!! بێگومان یٔەم قسانە بێ پێشخان نییە، واتە كەڵەكەبوونی خراپییەكانی رابردوو یٔەو تێگەیشتنەی دروستكردووە. یٔەم تێگەیشتنە كاردانەوەو توڕەیی خەڵكە لەبەرامبەر گەندەڵیی و كەموكوڕییەكانی یٔەم حكومڕانییەی هەیە، نەك لە یٔاو و خاك و یٔاڵای وڵاتەكەی! یٔەگینا ناكرێت یٔەم خەڵكە بەدرێژایی مێژوو خەزێنەی قوربانیی رێی خەباتی رزگاریی نەتەوەیی و نیشتمانیی بێت، كەچی یٔێستا باس لەهەڵوەشاندنەوەی قەوارەكە بكات! توڕەیی خەڵك لەزۆر وێستگەی جیاواز بەرامبەر حكومڕانیی كوردستان دەركەوتووە، بۆنمونە لەریفراندۆمەكەی 2017 بەروونی دەركەوت. بەپێی یٔەو یٔامارانەی بڵاونەكرانەوە رێژەی دەنگدەران بۆسەر سندوقەكانی دەنگدان نەگەیشتە لە 40% بەڵكو لەهەندێ ناوچە لە 30% تێنەپەڕاند، لەوە خراپتر لەو رێژەیەدا دەنگدەرانی نەخێر بۆ سەربەخۆیی كوردستان لەهەندێ ناوچە هاوتای رێژەی دەنگدەرانی (بەڵێ) بوو! یٔەو دەنگی (نەخێر)ە نەخێر بوو بۆ حكومڕانانی هەرێمی كوردستان نەك بۆ سەربەخۆیی خاك و نیشتیمان، نەخێر بوو برسێتی و ناعەدالەتیی، بۆ هەموو یٔەو نەهامەتیانەی بەهۆی درێژەكێشانی سیاسەتی چەوتەوە دروست ببوو. لەهەڵبژاردنی رابردووی كوردستانیش، دیسان خەڵك رووی لەسندوقەكانی دەنگدان نەكرد، چونكە تێگەیشتنێكی گشتیی دروست بوو كە سندوقەكانی دەنگدان ناتوانێت گۆڕان لەحكومڕانیی دروستبكات، یٔەو یٔەنجامەیشی لەلایەن كۆمسیۆنی هەڵبژاردنی كوردستانەوە بڵاوكرایەوە، بەدڵنیاییەوە جێی راست نەبوو، بگرە بەیٔاشكرا هەموو لایەنەكان بە یەكێتیشەوە دانیان بەتەزویرو ساختەیی یٔەنجامەكە دانا. خەڵكی كوردستان بەشێك نین لەململانێی سیاسی و بەرژەوەندی یٔەو كەمینەیەی كۆنترۆڵی حكومڕانیی و جومگەكانی داهاتی كوردستانیان كردووە. یٔەوان قوربانیاندا لەپێناو رزگاریی نیشتیمانیی و دەربازبوون لەژێردەستەیی، كەچی یٔێستا سەرباری برسێتی، یٔەو كەمینەیە لەپێناو بەرژەوەندی حزبی و شەخسی پشتیان كردۆتە هەموو یٔەو دروشمانەی پێشتر پێیان دەفرۆشتینەوە، یٔەمڕۆ نەك یٔەو دروشمانەیان لەبیر كردووە، بەڵكو یٔەوانەی پێیانوابوو زیادكردنی ژمارەی كورسیەكانیان لەپەرلەمان لەڕێی تەزویر دەیانگەینێتە زروەتی دەسەڵات، یٔەمڕۆ لەترسی توڕەیی خەڵك خۆیان لەكونان ناوەو وەك رژێمە دیكتاتۆرەكان لەبری داننان بەشكست و چارەكردنی گرفتەكان، رێگاو سەركۆڵانەكانیان گرتووە وەك یٔەوەی بەدوای دوژمنێكدا بگەڕێن.
.gif)
ئومێد قهرهداخی یهكهم : گومان لهوهدا نیه ، هیچ كاتێك بوونی سیاسی كورد ، خهونی كورد بۆ دروستبوونی قهوارهی سیاسی ، كارێكی ئاسان نهبوه ، ههمیشه رووبهروو بوه لهگهڵ نهزعهی شۆفێنیستی نهتهوهی سهردهست ، بهڵام لهگهڵ ئهم واقعه تاڵهشدا گهلی كوردستان ئهم قهواره سیاسیهی دروستكردوه ، ئهم قهوارهیهی كه ناوی ههرێمی كوردستانی عێراقه ، قهوارهیهكی یاسایی سیاسی دانپێدانراوه له دهستووری عێراقیدا، له ئێستادا هیچ مهترسییهكی لهسهر نیه ، ئیدیعای مهترسی ههڵوهشاندنهوهی ئهم قهوارهیه تهنها درۆیهكی گهورهیه و هیچی تر ، ئهم درۆیهش ههمیشه ههموو بزووتنهوه قهومچییهكانی دنیا دهیكهن، ئهم ئیدیعایه دوو ئامانجی سهرهكی له پشتهوهیه ، یهكهمیان ئهوهیه بهناوی بوونی مهترسی دهرهكییهوه نارهزایهتیهكانی ناوخۆ سهركوت ئهكرێ، خواستی چاكسازی راستهقینه كپ ئهكرێت ، دوهمیشیان ئهوهیه ههموو مونافیسه سیاسیهكان تهخوین ئهكرین به پیلانگێر و دروستكردنی مهترسی لهسهر قهوارهی ههرێم ، له چهند رۆژی رابردوودا به روونی تێبینی ئهوه ئهكهین ماكینهی ئیعلامی پارتی به ههموو توانایانهوه خهریكی تهخوینی ئهم كهسایهتی و ئهو سهركرده و ئهو نوسهرن كه گوایه خهریكی موئامهرهن بۆ ههڵوهشاندنهوهی قهوارهی ههرێم . دووهم : مهترسی راستهقینه لهسهر كورد و قهوارهكهی نهیارهكان نین ، بهڵكو كورد خۆیهتی ، كورد خۆیهتی مۆدیلێك له حوكمرانی بینا كردوه گهندهڵی تا سهر مۆخ رۆچوه ، كورد خۆیهتی رێگای داوه توركیا به رۆژی رووناك و له دهروازه فهرمیهكانهوه كۆماندۆكانی بهێنێت ، كورد خۆی رێگای داوه تورك زیاتر له 22 بارهگای سهربازی لهناوچه ستراتیژیهكاندا دروست بكات ، كورد خۆیهتی ههموو كوردستانی كردوه به بازارێكی زهبهلاح بۆ ساغكردنهوهی كاڵای بێگانه و ئاسایشی خۆراك و كاڵا و جلوبهرگی كوردی خستۆته دهستی بێگانه ، كورد خۆیهتی بهدیاریكراتر بڵین ئیدیعاكهرانی كوردایهتیه ، پارتییه ، رێكهوتنی پهنجا ساڵهی فرۆشتنی نهوتی لهگهڵ توركیا ئیمزا كردوه و سامانی سروشتی ئهم وڵاتهی خستۆته خزمهت ئهوانی دیكهوه ، ئیدیعاكهرانی كوردایهتیه پهرلهمان و دام و دهزگا فهرمیهكانی ههرێمیان سووك كردوه و ههركات بیانهوێ وهك دوكان دایدهخهن ، ئهمانه مهترسیه راستهقینهكانی سهر قهوارهی ههرێمن نهك كۆبوونهوهی رۆتینی وهزیرانی دهرهوهی وڵاتانی دراوسێ، نهك لێدوان و پۆستی ئهم نوسهر و ئهو سیاسی . سێیهم : له دۆخی ئێستای ههرێمدا ، چاكسازی سیاسی گهیشتۆته كۆڵانێكی داخراو ، چونكه دامهزراوه شهرعیهكانی ههرێم بێ بایهخ و بێ كاریگهر كراون ، پهرلهمان وهك گرنگترین دامهزراوه نیشتیمانی پێگهی نهماوه ، پارتی ههر كاتێك بیهوێت به زهبری هێز دایدهخات ، ئێستاش كهداینهخستوه له رێگای دهستبهسهراگرتنی كورسی كۆتاكانهوه پهرلهمانی گرتوه به بارمته ، لهپهرلهمانهوه ههر ئهوه ئهروات كه پارتی ئهیهوێت، دادگا بۆته ئامرازی حساباتی تهسفیهی سیاسی ، رۆژێك بریاری گرتنی نهوشیروان مستهفا ئهدهن ، رۆژێك به رۆژنامهنووس ئهڵێن تیرۆریست و رۆژێكی دی ههر شتێك خۆیان بیانهوێ، له بارودۆخێكی لهم شێوهیهدا كه خهباتی سیاسی و پهرلهمانی و مهدهنی گهیشتۆته دۆخی نا ئومێدی، من دوو رێگا به گونجاو ئهزانم ؛ یهكهمیان : كۆتایهینان به مهركهزییهتی دهسهڵات له ههرێمدا و جێبهجێكردنی پرهنسیپی دابهشكردنی دهسهڵات بهسهر شار و ناوچهكاندا ، دابهشكردنی دهسهڵاتی كارگێری و دارایی و خۆبهرێوبهری له رێگای پیادهكردنی لا مهركهزییهتی كارگێری و دارایی بهرفراوان به جۆرێك ههر شارێك توانای تهواوهتی خۆبهرێوهبردنی پێبدرێت دوهمیان : دروستكردنی ههرێمی سلێمانی ، ئهمهش ئهتوانێت رێگا بگرێت لهو داروخانه ههمهلایهنهی له ههرێمی كوردستاندا ههیه
ئەبوکاروان ناخوازم لەم کورتە نووسینەدا بەچڕی و بەوردی باسی ھونەری مفاوەزە بکەم، یان باسی لایەنی ھونەری و زانستی ئەو چەمکە بکەم کە بەچەند ڕەهەندێکەوە پەیوەندیدارە، وەک زانستی سیاسی، ئیداری، کۆمەڵایەتی و دەروونی.. هاوکات هەڵوەستە ناکەم لەسەر بنەماکانی مفاوەزات و مەرجەکانی پەیوەست بەو لایەنە، بەڵکو دەمەوێ تەنها لە پێگەی شاندەکەی ھەرێمی کوردستانەوە ڕای خۆم بدەم. ھەموو لایەکمان دەزانین کە پێگەی ھەرێمی کوردستان لە دانوستاندا لەگەڵ بەغدا لاوازە، بەوەی داخوازیەکان ڕوون و ئاشکران، کە لە موچەو بوجەدا خۆی دەبینێتەوە. لایەنی بەرانبەریش کە حکومەتی فیدڕاڵە باش دەزانێت داخوازییەکانی ھەرێم چین و چییان دەوێ، ئەمەش لە ھونەری مفاوەزەدا ھەڵەیەکی گەورەیە کە لایەنی ناکۆک بەتەواوی بزانێ بەرانبەر چیدەوێ. لەکاتێکدا ھەرێمی کوردستان مفاوەزە دەکات لەگەڵ بەغدا، پێگەو زەمینە گۆڕاوەو بۆچوونی بەرپرسانی بەغداو خودی کازمی و ھەتا ئەمریکاو دەوروبەرو ناوخۆی ھەرێمیش وەکوو ڕابوردوو نیەو پێچەوانەی بەرژەوەندیەکانی ھەرێمی کوردستانە. پێش ئەنجامدانی ڕیفراندۆم ھێزی پێشمەرگەی کوردستان سەرکەوتنی گەورەی بە دەستھێنابوو بەرانبەر داعش، پەیوەندییە دیبلوماسییەکانی ھەرێم لەئاستێکی بەرزدابوو لەگەڵ دەوڵەتە زلھێزەکان، ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی ھەرێم لەژێر کۆنترۆڵی دەسەڵاتدارانی ھەرێمدا بوون، ئەم خاڵانە هەموو هۆکاربوون بۆ بەهێزکردنی پێگەی هەرێم، بۆیە بەغدا لەکاتی عبادی دا بەناچاری قبوڵی ئەوەی کرد کە ھەرێم نەوتی کەرکوک بفرۆشی و بێ ئەوەی دینارێک بداتە ناوەند. هەر ئەو پێگە بەھێزەبوو وایکرد چەندڕۆژێک پێش ئەنجامدانی ڕیفراندووم، قاسم سولەیمانی داوابکات دەسەڵاتدارانی ھەرێم ڕیفراندۆم ئەنجام نەدەن، لە بەرانبەردا بەڵێنیدا کە ئاڵای کوردستان لە حمرین بەرز بکاتەوە، شاراوەیش نیە حیدر عەبادی بەئاشکرا وتبووی من ئامادەم بە بڕیاری فەرمی فڕۆکەخانەکانی ھەرێم پەیوەست بکەم بە حکومەتی ھەرێمەوە، ئەمە لەکاتیکدا لەدونیای دەوڵەتانی فیدراڵدا فڕۆکەخانەکان لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە بەڕێوەدەبرێن.. بێگومان لێرەدا پرسیارێک دێتە پێش، کە دەڵێت ئایا پێگەی ھەرێم لەئێستادا وەکو چەند ساڵێک لەمەوپێشە؟ بێگومان وەڵامەکە نەخێر دەبێ، کەواتە وەفدەکەی ھەرێم سەرکەوتوو نابێت لە گفتوگۆکانیداو ناچارە بەم بارودۆخە خراپەیەوە بەتایبەتیش لەبواری دارایدا بە کەمترین شایستە داراییەکان ڕازیبێت، چونکە نە کازمی دەیەوێ دەردی عبدولمەھدی بەسەردابێت و فشاری بکەوێتە سەر، کە ھاوکارییەکی باشی ھەرێمی کرد. ھەروەھا بەرپرسانی حکومەتی فیدراڵ و لیژنەی دارای و نەوت لە پەرلەمان وەکو بەرپرسانی پێشووی بەغدا نابن و نین، کە پێشتر لە شاخ و لەدەمی ئۆپۆزسیۆن بووندا یەکتریان دەناسی و تاڕادەیەک ڕێزیان لێدەگرتن ھاوکاریان دەبوون. ئەوەیشمان لە بیرنەچی کە ئەمریکا پشتگیری کازمی دەکات و نایەوێ بەدەردی عەبدولمەهدى بچێ بەتایبەت لەبەرانبەر ھاوکاری ھەرێم، لەوەیش خراپتر ئەوەیە بەشداربووانی شاندەکەی حکومەتی ھەرێم کە لە حزبەکانیانەوە ئاڕاستە دەکرێن یەکگرتوو نین و لەسەر داخوازییەکانی ھەرێم تەبانین. بەگشتی هەموویان ڕازین لە سەر تنازولات، بەڵام کێشەکە لەوەدایە کە لایەنێکیان ڕیککەوتن لەگەڵ بەغدا بەتاکە چارەسەر دادەنێ. دەوڵەتی تورکیاو ڕیککەوتنە پەنجا ساڵیکەی بەرپرسانی ھەرێم لەسەر ناردنی نەوت، کە ڕێککەوتنێکی ناشەفاف و نایاساییە، گرفتێکی مەزنەو ڕێگری دەکات لەبەردەم شاندی دانوستاندن، بەمەبەستی ڕیککەوتن لەگەڵ بەغداو ئەنجامەکەشی لە بەرژەوەندی ھەرێمدا نابێت ئیدی ڕیککەوتن ڕووبدات یا نا.
سالار مەحمود گەلی کوردستان مافی هەیە بەئازادی و ئارامی لەسەر خاکی خۆی بژی. سنور بەزاندنەکانی تورکیا بۆ سەرخاکی هەرێمی کوردستانی عیراق پێشێلکردنی یاساو نەریتەکانی درواسێیەتیە. ئارامی و ئاسایشی هاوڵاتیانی خستۆتە مەترسیەوە. چونکە لەئەنجامدا چەندین هاوڵاتی سیڤیل شەهید بونەو سامانی خەڵکی لەناوچوون. پەیامی نیگەرانی و ئیدانەی وتەبێژی رەسمی سەرۆک کۆمارو، دوای دوو جار بانگکردنی باڵوێزی تورکیا لە بەغدا لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی عیراق. کورد مەترسی نیە لەسەر هیچ نەتەوەیەک کورد مەترسی نیە لەسەر هیچ وڵاتێک بەردەوامبونی تورکیا لە سنوربەزاندنەکانی، دوای ئەوەی چەندین جار پەیامی پێ راگەیەنراوە. گوێنەدانەکانی ئەوە دەگەیەنێ یاسای نێودەوڵەتی و بنەماکانی درواسێیەتی بەهەند وەرناگرێت. تورکیا مەرامی پاوانخوازی هەیەو خوێنی هاوڵاتی سڤیل بەکەم دەبینێت. کێشەکان تەنیا بە گفتوگۆو رێکاری مەدەنی و لێکگەیشتن چارەسەر دەبن. بە لێک نەگەیشتن و رێکاری کوشتن و پێشێلکاری دۆخەکە ئاڵۆزتر دەبێت بۆ هەموولایەک. پێویستە عیراق و هەرێم زوڵاڵتر دەنگی نیگەرانی هەڵبڕن. پێویستە تورکیا کۆتایی بەسنوربەزاندنەکانی بێنێت.
سەركۆ عوسمان بەڵێ راستە ئەم حوکمرانیە بەم شیوازە شکستی هیناوە و سەرکەوتوو نەبووە ، دەکرێت بۆ دەرباز بوون لەم قەیرانە داوا بکریت حکومەت هەلوەشیتەوە، کابینەی وزاری بگۆڕدرێت، هەلبژاردنی پێشوەخت ئەنجام بدریت، بەلام داواکردنی هەلوەشانەوەی قەوارەیەکی دەستوری کە بە خەباتی دەیان سال و خوینی دەیان هەزار شەهید و سەدان هەزار هاولاتی و ویرانکاری شارو شارۆچکەکانی کوردستان بەدی هاتووە داوایەکی لۆجیکی و قبولکراو نیە، وەهەروەها ئەم قەوارەیە مولکی تاقمیک یان حزبیک نیە بەتەنیا بگرە مولکی خەلکی کوردستانە وەهیچ کەس و لایەنیکیش بۆی نیە یاری بە چارەنوسی میللەتیکەوە بکات بە مەزاجی تەسکی بەرژەوەندی حیزبیەوە بریار بدات جا چ دەسەڵات بیت یان ئۆپۆزیسیون . ئەبیت لەو ڕاستیە تێبگەین نیشتیمان و خاک قابلی معاملەکردن نیە وە دەبیت جیابکریتەوە لە حکومەت، دەوڵەت و نیشتیمان مولکی خەلکە و حکومەت میکانیزمی بەریوەبردنە لەلایەن لایەنیک یان چەند لایەنیک بۆ کاتیکی دیاریکراو دەکریت داوای هەلوەشانەوەی بکرێت. بەڵام بەداخەوە ئیستا کۆمەڵیک کالفام و کۆلکە سیاسی پەیدا بوون کە سیاسەتی تۆپینی “خۆم و زەرەری ساحبی” بەریدەکەن ئەمانە لەبری ئەوەی ببنە داکۆکیکەری مافە دەستوریەکانی خەلکی کوردستان کەچی بوونەتە بوقی شۆڤینەتی عەرەبی و تورکی و ئیرانی ئینجا بە نەزانین بێت یان بە مەبەست کەوتونەتە وروژاندنی بۆچونێکی بێ بنەما کە بە سازشکردن و هەلوەشانی قەوارەی هەریم دەتوانریت خەلکی کوردستان لەم قەیرانە دەرباز بکریت ئەوە خەیاڵیکی خاوە بگرە کیشە و گرفتەکان ئاڵۆزتر دەکات نەک چارەسەری بکات. بۆیە ئەگەر بمانەویت لەم قەیرانی شکستی دەسەڵاتدارانی کورد رزگارمان بیت دەبێت پارێزگاری لە قەوارەی هەریم بکریت هەوڵ بدرێت بەهیزتر بکریت بەچاکسازی و پاکسازی نەک بە چۆکدان و هەلوەشانی قەوارەی هەریم.
.gif)
هادی حەمە رەشید 1️⃣ دەمێکە بڕوام بە جوڵەی مەدەنیی نەماوە، توێژینەوەی قوڵم لەسەر کردووە، چەندین کتێب و دەیان وتار و شیکاریی و ڕاپرسیم لەسەر خوێندووەتەوە، دەیان ڤیدیۆ لەشیکاریی و چاوپێکەوتنی بیریاران و پەرچەکرداری وڵاتانم لەسەر دیوە، توێژینەوەیەك کە لەکاتی سەرقاڵییم بەدەوامەوە«نەك سەروەختی کەرەنتینە» زیاتر لە دە ڕۆژی زێڕینی بردم، گەیشتم بەو ڕاستییەی کە نووسەری لوبنانیی #تۆنی_سەغبینیی لە کتێبی(#نەفرەتی_هەزارە، بۆچی چالاکیی گۆڕانخوازانە سەرکەوتوو نابێت)ـدا پێیگەیشتووە، بەڵام نایشارمەوە نەموێرا بڵاوی بکەمەوە، چونکە بێئەندازە مەبەستمە گوتاری بەرەنگاریی لەدژی ستەمکاریی و قۆرخکاریی لەناو کۆمەڵگادا بمێنێتەوە. پاڵەپەستۆی جوڵە و لێدوانی نابەرپرسانەی حکومەت، بەتایبەتیی ئەم کابینەیە وا لەخەڵك ئەکات بێنە سەر شەقام، لەگەڵ بەشێك لە چالاکانی مەدەنیی و ڕێکخراوەکان وەك خۆی لە ناکاریگەریی کاری مەدەنیی گەیشتووین، بەڵام کاتێك کە هەمووان توڕە و قەڵس ئەبن و هێزێکی سیاسیی جدیی نییە و ناتوانێت کەناڵیزەی ناڕەزایەتییەکان بکات، دیسان بارەکە ئەکەوێتە سەر شانی کۆمەڵێك لە فیگەری ڕۆشنبیریی و مەدەنیی شارەکان. کە بانگەوازمان بۆ خۆپیشاندان لەم چەند ڕۆژەدا بڵاوکردەوە، کەم نەبوون ئەو کەسانەی کە پێشتر داینەمۆی ناڕەزاییەکان بوون، ئێستا یان بەبێدەنگ بێئومێد بوون، یان لە ئێمەومانان توڕەتر بوون وەك لە دەسەڵات، سەرکۆنەیان کردین، پۆستیان لەسەر نووسین، هەندێکیان بە تەنز و توانجەوە تانەبارانیان کردین، بۆ خۆم چاوی یەك بەیەکیان ماچ ئەکەم و دەستیان ئەگوشم، نەك نیگەران نیم بگرە پێموایە قۆناغێکە لە پێشکەوتنی ئاستی هۆشیاریی، بەڵام بەداخەوە وەك هەمیشە بێ سەرکردەی قۆناغەکەین! ئەرکی ئەم چەند دێڕە نییە کە تیایدا باسی وێرانەیی دۆخەکەتان بۆبکەم، هەر وەك هەستئەکەم پێویستیش نییە و بووە بە حەکایەتی مێش هەمووان ئەزانن کە حیزب و حکومەتی کوردیی بە بنبەست گەیشتووە و درز و کەلێنەکانیش کامانەن، بەڵام نازانن بەرەو کام ڕووگە ڕوو بکەن! خۆپیشاندانی دوێنێی هەڵەبجە پڕ بوو لە ژن و پیاوی سەربەرز و بە عیززەت، خەڵکی سەنگین کە ڕەنگە دۆخی خۆی لەزۆر کەس باشتربێت، بەڵام خەمێکی گشتیی هێنابووی بۆ ئەو مەیدانە. مامۆستایەك ئەوەندە توڕە و بێزار بوو لەو دەسەڵاتە کە زیاتر لە دوو کیلۆمەتر بە پێ خاوسیی ڕێگای بڕی، پێڵاوەکانی دژی ستەم و گەندەڵیی بەرزکردبووەوە، دەنگی هەمووان بەدلێری ئەگەیشت بە هەموو نابیسایەکیش، بەڵام بەگوێی دەسەڵات نا، ئەمە و چەندین لایەنی جوانی خۆپیشاندانەکە کە کۆمەڵێك دۆست وەك جوڵەیەکی ئەرێنیی و شیاوی چاولێکردن لەسەریان نووسیی، بەڵام هێشتا ئەوانەی کە دایانە بەر توانج هەڵگری ڕاستییەکی زۆرن و نە لە حیقد و نە لە حەسادەتەوە دژی چالاکییەکە نەبوون. 2️⃣ پرسیاری جدیی ئەمەیە؛ کەواتە چی بکەین؟ بۆچی ئەبێت ئەو توڕەیی و ڕادیکاڵییەمان ڕێکنەخەین؟ بەشێك لە گرفتەکانی کۆمەڵگای ئێمە وابەستەی ئەم قۆناغەی مرۆڤە، کە خۆی ئەبینێتەوە لە زۆربوونی ژمارەی دانیشتوان و دەستەوەستان بوونی حکومەت لە دابینکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان و چاوچنۆکیی کۆمپانیا و گروپە بازرگانییە بێ سنوورەکان و باڵادەستی نیولیبراڵە نائەخلاقییەکان، کە سەیر نەبێت کێشە هاوشێوەن لەگەڵمان لەکاتێکدا ئێمە زۆر میسالییانە سەیری ئەو وڵات و سیستمانەمان ئەکرد! بەشێکیتریان مارکەی کوردیین و سەرانی کوردایەتیی و بازرگانانی ئابوری سەربەخۆ و دەوڵەتی سەربەخۆ، خۆیان دەوڵەمەند و گروپی کۆمپانیاکانیان کرد بە ژمارەیەکی لە شکان نەهاتوو و حکومەتیان مایەپوچ کرد، تا ئاستێك کە بۆ خۆیان خاوەنی سەدان ملیار دۆلارن، کەچی دەستەوەستانن لەبەردەم پەیداکردنی نزیکەی هەشت سەد ملیۆن دۆلار بۆ موچەی مانگێکی فەرمانبەران، یان تەنانەت لە کەمتر لە چوار سەد ملیۆن دۆلاری هاتووی بەغداش بێ نیاز نەبوون و ئەویشیان حەپەلوش کرد، ئەمە چ بێئەخلاقییەکە؟! ئەوە بابوەستێت کە لەسەر ئاستی پاراستنی سەروەریی خاك، خراپترین نموونەیان خستەڕوو! لەدۆخێکی وادا بۆچی ئەبێت هیچ دەنگێکی جدیی و بەدیلێك نەبێت، بۆچی تاکە دەرفەت لەبەردەم هاوڵاتیاندا هاتنە سەر شەقام بێت و بەس؟! ئەی ئەرکی حیزب چییە؟! یان ڕاستتر بڵێین ئەم شێوازە لەحیزب کە بەتۆڕێك بەرژەوەندیی ماددی لکێنراون بە سەرچاوەی بڕیارەوە شێرپەنجە و وەرەمن یان حیزب؟! واز لە حیزبە پێکهێنەرەکانی حکومەت بهێنن، حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکانیش یان لە حکومەتی خۆجێیی بەشدارن و دەیان منەتی دوو حیزبیان بەسەرەوەیە و سەرکردەکانیان موچەی چەوریان هەیە، یان بازرگانێکە و دەیان پڕۆژەی هەیە و بەردەوام سازشی دەسەڵاتیان ئەوێت! 3️⃣ چۆن بتوانین لەم قۆناغەدا حیزب تێپەڕێنین و جوڵەیەکی میللی تێروتەسەل ئەنجام بدەین؟ هەر ئەو خەڵکەی کە ئامادەیە بێتە سەرشەقام، یان ئەوەی کە لەوان توڕەترە و داوای بەدیلیتر ئەکات، یان ئەوانەی کە شەوانە هەزاران جنێو بە دەسەڵات ئەدەن، ئەوانەی کە شکۆی خۆیان ئەشکێنن و لەبەردەم بارەگای حیزبەکاندا سواڵ ئەکەن، ئەوانەی کە عیززەتی نەفسی خۆیان و کۆمەڵگاش ئەشکێنن و لەبەردەم شاشەی میدیاکاندا دوو سەد و پەنجا دینارییەك دەرئەهێنێت و ئەڵێ تەنیا ئەوەم پێیە...تاد بۆچی پێکەوە بیر لەچارەسەرێك ناکەینەوە؟! کۆمەڵێك دۆست ئەنووسن؛ ئێمە نایەین بۆ خۆپیشاندانی نەستەلەخۆریی دوو سەعاتیی، بەڵکو بە چەکەوە ئامادەین، ئەمە ئاستی ئامادەییە بۆ قوربانیانی زیاتر، بەڵام خۆ دیسان ئەمەش پێویستی بە ڕێکخستنە، ڕێکخستنێك ئاڵۆزتر لە دروستکردنی حیزب، یان ڕاستتر پێش ئەوەی باسی چەك بکرێت ئەبێت ڕەوتێك هەبێت کە بڕوای بە بەکارهێنانی چەك هەبێت و لە دەوری ئایدۆلۆژیایەك بتوانێت خەڵکیی کۆبکاتەوە! کە لەڕاستییدا ئەمەش وەهمێکیترە کە ئەم نەوەیە چاویان تێبڕیوە، چونکە حیزبی تەشکیلاتیی و خاوەن بڕوا بە یەکلاکردنەوەی فیزیکییانەی کێشەکان، سەرەتا بە تونێلی حیزب و موفرەداتی ئایدۆلۆژیادا براون، تاکێك کە بوونی بەستراوەتەوە بە مانەوەی حیزبەوە، بۆ وێنە(سازمانی موجاهیدینی خەڵقی ئێران) لەناو جەرگەی دەسەڵاتی پۆلیسیی موحەممەد ڕەزا شادا چالاکیی سیاسیی و ئەمنیی و چەکداریی ئەکەن، تاك بە تاکیان مرۆڤی پەروەردەکراو و ڕاهێنراو لەسەر زۆر تەکنیکیی سەربازیی و ئەمنیی، لە شارەکاندا سەدان خانوویان گرتووە بۆ کاری سیاسیی، ژنان و پیاوان سەردانی ئەکەن بەبێ ئەوەی بهێڵن دەسەڵات پێیان بزانن! هەموو ئەندامێکیان چەکێکیان پێ بووە لەگەڵ حەبی سیانوور، لەکوێدا فشاریان بۆ هاتبێت چەکی بەکارهێناوە، کەی ئابڵوقەش درابێت حەبەکەی خواردووە و خۆی کووشتووە تا نهێنی شۆڕش و حیزب ئاشکرا نەبێت. یان هەر ئەم حیزبانەی خۆمان لە شاخ، بۆ پەیوەندی بەناو شارەوە و ئەنجامدانی چالاکیی پارتیزانیی زۆر لێهاتوو بوون، بەختیار مستەفای برای کاك نەوشیروان سەرپەرشتیی پەڕلە(جفرە یان شفرە یان وشەی نهێنیی)ی شانە چەکدارەکانی ناوشاری کردووە، ئەوەندە لێزان بووە نزیکەی ٣٥٠ جفرە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە کەشف ئەبێت، ئەمان ئەوەندە بەخێرایی وشەی جێگرەوەی بۆ دائەنێن، ناهێڵن یەك کەس زیانمەند بێت و ڕێکخستنی شار بکەوێتە مەترسییەوە. ئایا ئەم نەوەیە ئەزانن چەك واتە چی و میتۆدی خۆڕێکخستن بەبێ حیزب و بەشێوازی بەرگریی میللی چییە؟ ئایا لەبنەڕەتدا ئینتیمای ئەم نەوەیە بۆ چاکەی گشتیی و خۆبەخت کردن لەپێناوی ئەوەی کە بڕوای پێیەتی لەچ ئاستێکدایە؟! ئایا حەق نییە ئێمە بیر لە بەدیل بەواتای حەقیقیی ئەم جوڵە و چالاکییانە بکەینەوە؟ قسە زۆرە، بەڵام هیوادارم بیرکردنەوە لە ئایندەی ئەم نەوەیە وامان لێبکات، کە بێئومێد و بێباك نەبین لەگەڕان بەشوێن بەدیلدا.
د. مەیادە نەجار مستەفا كازمی لەسەرەتای دەست بەكاربوونیەوە، ئەوەی خستەروو كەدەیەوێت گۆرانكاری سەرەكی بكات و نابێتە بەشێك لەسیاسەتی حكومەتەكانی پێشخۆی ئەمەش بەتەواوەتی نامەیەك بوو بۆ بەشێكی زۆر لەسەركردە شیعەكان، ئێستا كازمی خۆی لەناو چەند سیناریۆیەك دا دەبینیتەوە. ئۆپەراسیۆنێكی جیاواز شەوی بیست و شەشی حوزەیران كاتێك زۆربەی دانیشتوانی بەغدا لەخەودابوون، ئەوەندەیان زانی هیزەكانی دژە تیرۆر گەمارۆی بارەگایەكی حزبوڵلای عیراقیان داوە تەواوی ئەندامانی نیو بارەگاكەشیان دەستكيردووە كە ژمارەیان ١٤ كەس دەبیت دەست بەسەر چەندین جۆری چەكی جیاواز لە چەكی قورس و سووك دوو سەكۆی هەڵدانی موشەكیشدا گیراوە، بەتایبەتی، ئەمە بیجگە لەو هەنگاوانەی تری كازمی بانگەشەی بۆ دەكات، هەمووی بەزیانی گروپە چەكدارەكانی نزیك لەئێران كۆتایی دیت، بەتایبەتی كۆنتڕۆڵكردنی دەروازە سنورییەكان و چەككردنی گروپە چەكدارەكان، بۆیە روودانی هەر گرژیی و پەرچەكردارێك چاوەڕوانكراوە و پێناچێت گروپەكان دەستەوەستان بن. یەكێك لەسیناریۆ دیارەكانی كازمی بۆ كۆنترۆڵكردنی سەرچاوە داراییەكانی گروپە شیعەكانە، تەواوی دەروازە سنوورییەكانیش لەژێر كۆنترۆلی گروپە شیعەكاندان، بەمەش داهاتێكی خەیاڵی دەست ئەو گروپانە دەكەوێت، ئامانجی سەرەكی لەم هەنگاوەدا ئەوەیە كە تەواوی دەروازەكان لەدەست گروپە چەكدارەكان بهێنێتە دەرەوە، بەم هەنگاوەش ئێرانیەكان تووشی گەورەترین زیانی ئابووری دەبن. گەمارۆكان و ئێران ئاساییە كازمی بۆ رازیكردنی ئەمریكا، سنوور بەرووی كەلوپەلی ئیرانیدا دابخات، بەمەش دەتوانێت بەتەواوەتی گەمارۆكان لەسەر ئێران چربكرێتەوە، چونكە ئێستا عیراق بۆتە بۆرسەیەك بۆ گواستنەوەی دراوە گران بەهاكانی وەك(دۆلار و یۆرۆ ) بۆ ئێران، كازمی دەیەوێت لەرێگەی كۆنترۆڵكردنی دەروازە سنوورییەكانەوە ئەو گورزە لەئێران بدات، لەكاتیكدا بەهۆی سزاكانی ئەمریكاوە ئێران ڕووبەڕووی فشاری گەورەی ئابوری بۆتەوە ، دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا دۆخەكەیان لە ئێران ئاڵۆزتر كردووە. سیاسەتی دەرەكی یەكەم سەردانی فەرمی كابینەكەی مستەفا كازمی بۆ دەرەوەی عێراق، لەرێگەی عەلی عەلاوی وەزیری داراییەوە بۆ ولاتانی كەنداو بوو یەكەمیان بە كوەیت دواتر بۆ سعودیە بوو، لەكاتێكدا ئەم هەنگاوەش لەلایەن ئەمریكاوە پێشوازی لێكراوە، واشنتن دەیەوێت عیراق بگەرێینتیەوە بۆ نێو جیهانی عەرەبی و كۆتای بەهەژموونی ئیرانیەكان بهێنیت، ئەمە بیجگە لەوەی كازمی بەنیازە بۆ كرینی غازی سروشتی و كارەبا روو لە سعودیە بكات، ئەمە بیجگە لەوەی بەنیازە بەشێكی زۆری كەرتی غازی سروشتی بەتایبەتی (كیڵگەی عوكاز)عیراق رادەستی كۆمپانیا سعودیەكان بكات، ئەم هەنگاوەش زیاتر ئیرانیەكان توورە دەكات. هەلوەشاندنەوەی ئەنجوومەنی نوینەران یەكێكی تر لەهەنگاوەكانی ئەمجارە كازمی بۆ بەهێزكردنی پێگەی خۆی ، هەولدانە بۆ هەلوەشاندنەوەی ئەنجوومەنی نوێنەران، ئەمەش كارێكی زۆر قورس و ئەستەمە لەرووی یاسایی و دەستوورییەوە، بەلام كازمی ئەوەی نەشاردۆتەوە كەخۆی بۆ هەلبژاردنی پێش وەخت ئامادە دەكات، لەم حالەتەشدا ئەنجوومەنی نوێنەران هەلدەوەشێنیتەوە، رەنگە كازمی ئەم بژاردەیە بۆیە دەوێت بەكاربهێنت بۆ ئەوەی بتوانێت لەم رێگەیەوە كۆنترۆڵی دەستەلاتی یاسادانان بكات، بەتایبەتی زۆرینە ئەنجوومەنی نوێنەران لەهیزە شیعەكان پێكدێن و رێگری لەكارەكانی دەكەن، لەلایەكی تریشەوە ئەگەر ئەنجوومەنی نوێنەران نەما ئەوكات حكومەتێكی بچووكراوە دروست دەكات بەشێوەیەی كاربەرێكەری فەرمانرەوایی ولات دەكات، ئەمەش بابەتێكی زۆر ئەستەمە چونكە عیراق دەخاتە نیو بۆشاییەكی دەستووری و یاساییەوە. جەنگی ناوخۆیی لەكۆتایدا هەنگاوەكانی كازمی هەرچۆنێك بێت و چ ئامانجێكی هەبێت كازمیی لەنێوان دوو بژاردەدایە یەكەمیان ئەوەیە لە هەنگاوەكانی بۆ سنورداركردنی گروپەكان دەستی ئیران بەردەوام بێت، بەلام ئەمەش ئاسان نیە چونكە عێراق لەژیر نفوزی ئیراندایە و بەشێكی دانیشتوانی عیراق وەلائیان بۆ ئیران لەخودی ولاتی خۆیان زیاترە، ئەمەش وادەكات جارێكی دیكە عیراق ببێتە گۆڕەپانی شەڕی ناوخۆی لەم بارەشدا عیراق بەرەو داڕوخان دەروات، یان دەبێت هەولبدات رەچاوی بەرژەوەندییەكانی تاران و واشنتن بكات،دۆخی عێراق بەهاوسەنگی لەنێوان بەرژەوەندییەكانی ئێران و ئەمریكییەكاندا رابگرێت، بەلام ئەمەشیان زۆر ئەستەمە ئێستا چونكە كازمی لەیەكەم دەستپیكی كارەكانیدا خۆی بەهاوسۆزی ئەمریكیەكان نیشان داوە هەولەكانی بۆ سنورداركردنی دەسەڵاتی گروپەكانی لایەنگری ئێران چركردۆتەوە. قۆناغی دوای قاسم سلەیمانی ئەوەی زیاتر بۆ كازمی مایەی دڵخۆشیەو ئومێدی سەركەوتنی لەلای ئەو دروستكدووە ئەوەیە كە ئێستا غیابی قاسم سلەیمانی لە شانۆی هەرێمی و بەتایبەت لە عێراقدا بە روونی بەدیدەكرێت، بە ئاشكراش هەست بە نەمانی ئەو توانایەی سلەیمانی دەكرێت كە لە كپكردنەوەی كێشەكان و چارەسەردا لە بەرژەوەندی تاران بەكاری دەهێنا بەتایبەت لەناو ریزەكانی شیعەدا كە پەیوەندییەكی دێرینی لەگەڵ زۆرینەی سەركردەكاندا هەبوو و بەشێكیشیانی بە بەرژەوەندی و دەسەڵات رازی كردبوو، بەڵام دوای بێدەنگبوونی ئێران و رێگەدان بە گەیشتنی مستەفا كازمی بۆ سەر كورسی سەرۆك وەزیران. بە ئاشكرا هەست بە لاوازی پێگەی تاران دەكرێت، بەتایبەتی لەچەند مانگی داهاتوودا گۆرانكاری زۆر گرنگ لە عیراقدا روودەدات چونكە زۆر لەو سەركردە شیعییانە ئێستا لە دەسەڵاتدان هەوڵی نزیكبوونەوەی زیاتر لە ئەمریكا دەدەن، ئەمەش رەهەندێكی نوێ لە سیاسەتی ئەمریكا لەعیراقدا دەردەخات . لەكۆتایدا كازمی بەرەو قۆناغێك هەنگاودەنێت ئەستەمە سەركەوتوووبێت بەتایبەتی پیدەچێت پەنا بۆ هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان بەرێت لەپێناوی سەرقاڵكردنی حزبە سیاسیەكان بەهەلبژرادنی پێشوەختەوە ئەمەش ئەوەندەی تر عیراق دەخاتە نێو تونیلێكی تاریكەوە كەدیوی ئەو دیوی دیارنیە.
عەتا قەرەداخی ویست و خواستی ئەردۆگان بۆ گێڕانەوەی دەسەڵاتی ئیمپراتۆرێتی عوسمانی لە ساڵی ٢٠٠٣ بەدواوە رۆژ لە دوای رۆژ بەهێزتر دەبێت و کۆی هەنگاوەکانی ئەردۆگان بە ئاراستەی گەڕانەوەی دەسەڵاتی دەوڵەتی تورکە بۆ جوگرافیاو قەڵەمڕەوی دەوڵەتی عوسمانی. ئایا ئەم خەونە فراونخوازییەی ئەردۆگان وەکو خەونی زۆر لە دیکتاتۆرەکانی تر دێتە دی یان نا، ئەوەیان بابەتیکی ترە. بەڵام هەنگاوە شەڕەنگێزییەکانی ئەردۆگان بە ئاراستەی جۆراوجۆرو لە پێش هەموویشیانەوە دژی کورد لە کوردستانی ژێرسایەی دەسەڵاتی عوسمانی پێشتردا بەڵگەی هەوڵی ئەردۆگان و رژێمە فاشیستەکەیەتی بۆ بەدیهێنانی خەونی بە سوڵتان بوون و زیندوکردنەوەی ئیمپراتۆرێتی عوسمانی. بێجگە لە هەنگاوە کردەییەکانی سوپای داگیرکەری تورکیا لە زۆر جێگا، ئەم قسانەی ئەردۆگان خۆیشی راستی هەوڵی خۆیی و گەوهەری خەونە نەخۆشەکەی دەردەخەن. ئەردۆگان چەندین جار لە گوتارەکانیدا دەڵێت: ئێمە نەوەی عوسمانیەکانین. هەروەک لە ساڵی ٢٠١١دا کە پارتی دادو گەشەپێدان لە هەڵبژاردندا سەرکەوتنی بەدەستهێنا، ئەردۆگان لە گوتاری سەرکەوتندا گووتی: بەو ئەندازەی ئیستانبول سەرکەوتووە، سەرایڤۆش سەرکەوتووە. بەو ئەندازەی ئیزمیر سەرکەوتووە بەیروتیش سەرکەوتووە. بەو ئەندازەی ئەنقەرە سەرکەوتووە دیمەشق سەرکەوتووە. بەو ئەندازەی دیاربەکر سەرکەوتووە رامەڵاو نابلوس وقودس و غەزە سەرکەوتوون. سەرکەوتنی تورکیا مانای سەرکەوتنی رۆژهەڵاتی ناوەراست و قەوقازو بەڵقان و ئەوروپایە... لەپشتی ئەم لێکچواندنانەوە، خواست و ویستی فراوانخوازی ئەردۆگان بۆ گێڕانەوەی دەسەڵاتی تورک بەسەر هەموو ئەو شوێنانەدا دەردەکەوێت کە پێشتر لە سنووری دەسەڵات و قەڵەمڕەوی عوسمانیدا بوون. هەروەک ئەردۆگان خوێندنی ئیسلامیاتی لە خوێندنگاکانی تورکیادا کرد بە ئیجباری و ساڵی ٢٠١٤ بڕیاریدا دەبێت زمانی عوسمانی لە خوێندنگاکاندا بخوێندرێت و لە بەرلەمانی زۆرینەی پارتەکەیدا هێمای عوسمانی کردەوە بە هێمای دەوڵەت و پردی سەر بۆسفۆری ناونا پردی سوڵتان سەلیمی یەکەم و زۆرجار دروشمی سوپای ٥٧ی عوسمانی لە پشتی خۆیەوە دادەنێت و زۆر شتی تریش. هەڵبەت ئاشکرایە کە دەوڵەتی عوسمانی لە سەرەتای سەدەی شانزەیەمەوە دەسەڵاتی بەسەر رووبەرێکی فراونی کوردستاندا هەبووە کە بە ولایەتی موسڵ ناوبراوە. لە دوای شەڕی چاڵدێرانی ساڵی 1514 لە نێوان عوسمانیو سەفەوییەكاندا، بە تایبەتی دوای ئەوەی كە سوپای عوسمانی سەركەوتنی بەدەستهێنا، پێگەی عوسمانییەكان بەهێزتر بوو. دواتریش لە پەیمانی رێكخستنی سنووردا لە ساڵی 1639دا، هەردوو دەوڵەت كوردستانیان لە نێوان خۆیاندا دابەشكرد. بێگومان ئەم دابەشكردنە كاریگەری نێگەتیفی لەسەر كورد وەكو نەتەوەو كوردستان وەكو نیشتیمان بەجێهێشت. هەر لەو كاتەوە فارسو توركەكانو پاشانیش عەرەبەكان سوودیان لەو دابەشكردنەی كوردستان وەرگرتووەو تەنانەت لە هەركاتێكدا پێویست بووبێت هاریكاری یەكتریان كردووە بۆ لێدانو سەركوتكردنی ئەو بزووتنەوەو راپەڕینانەی لە بەشەكانی كوردستاندا درووستبوون. هەركاتێكیش ئەو دەوڵەتانە ناكۆكی لە نێوانیاندا درووستبووبێت، هەریەكەیان هەوڵیداوە كوردی بەشەكەی تر لەبەرژەوەندی خۆی بەدژی دەوڵەتەكەی تر بەكاربهێنێت. کوردی ناهوشیارو نەزانیش پلانەکانی ئەوانی بەدژی براکەی خۆی بەجوانی جێبەجێ کردووە. لە دوای جەنگی یەكەمی جیهان و هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتی عوسمانی، لە مادەی یەكەمی میساقی نیشتیمانی توركیادا باسی ئەوە كراوە ئەگەر پێویستی كرد ئەوا بڕیاری چارەنووسی ئەو بەشانەی ئیمپراتۆرێتی عوسمانی دەدرێت كە زۆرینەی دانیشتوانەكانیان تورك نین. ئەوەش بەپێی دەنگدانی ئازادانەی خەڵكی ئەو ناوچانە خۆیان دەبێت. بەڵام دیارە بەبیانووی پێكهێنانی نیشتیمانێك كە ناوی توركیا بوو ئەوە رووینەدا. لەم رووەوە ئەو بەندەی میساقی نیشتیمانی توركیا دانی نەنا بە جیاوازبوونی كورددا وەكو نەتەوەیەك. هەروەك دوای ئەوەش كۆمەڵەی نەتەوەكان مافی كوردو كەمە نەتەوەییەكانی تری نەسەپاند بەسەر توركیادا. دواتریش لە رێكەوتنامەی سیڤەری ساڵی 1921 بەندەكانی 61، 62، 63 سەبارەت بە مافەكانی كورد، یان چارەنووسی ولایەتی موسڵ جێبەجێنەكران و، لە پەیمانی لۆزاندا زیندەبەچاڵ كران. "دواتریش بەپێی مادەی ( 88 ) لە دەستووری یەكەمی كۆماریدا ئەوە جێگیر كرا كە دانیشتووانی توركیا بێ گوێدانە بڕوای ئایینیو ئینتیمای نەتەوەییان هەموو هاونیشتیمانی توركین "( بڕوانە:د. لگفی المعوش: دۆزی نەتەوەیی کورد لە تورکیا، وەرگێڕانی، عەتا قەرەداخی، سلێمانی، ٢٠١٣ ). دیارە لەدوای درووستبوونی دەوڵەتی ناسیونالیستی تورك لەسەر دەستی كەمال ئەتاتورک و باڵادەستبوونی تێزی توركچێتی لەو وڵاتەدا، دەوڵەتی تورك هەموو هەوڵێكی داوە كەسێتی كورد تێكبشكێنێتو كورد لەنێو توركدا بتوێنێتەوە تا ئەو ئاستەی كە ناسیونالیستی توركی بەگشتیو بەرنامەی دەوڵەت بەتایبەتی كوردیان ناونا توركی چیایی. ئەوەش ئاشكرایە دەوڵەتی تورك بەشێوەیەكی شۆڤێنیانە رەفتاری لەگەڵ كورددا كردووە. لەو رووەوە كوردیش دەستەوسان دانەنیشتووە. پێش رووخاندنی دەوڵەتی عوسمانی بزووتنەوەی بەدرخانیەكانو بزووتنەوەی شیخ عوبەیدوڵای نەهری سەریان هەڵداوە. لەسەردەمی دەوڵەتی نوێی توركدا بزووتنەوەی شێخ سەعیدی پیرانو بزووتنەوەی شیخ رەزای دەرسیمو، لە چواردەیەی رابردووشدا پارتی كرێكارانی كوردستان لە خەباتێكی نەپساوەدا بووە لەپێناوی بەدەستهێنانی مافە نەتەوەییەكانی كورددا. لەماوەی رابردوودا پارتی كرێكارانی كوردستان لەرووی نەتەوەییەوە رۆڵێكی دیاری هەبووە لە زیندووكردنەوەی هەستی نەتەوایەتی كوردی لە باكوری كوردستانو توانیووێتی تا ئەندازەیەک رێگا لە پرۆژەی تورك بۆ تواندنەوەی كورد بگرێت و بەشێوەیەكی گشتی ئەو هەستە لە باكوری كوردستان درووست ببێت كە كورد نەتەوەیەكی جیاوازە لە توركو شتێك نیە بەناوی توركی چیایی، بەڵكو عەقڵێكی شۆڤێنی هەیە ئەو ناوانە دەبەخشێتەوە كە ئەوەش دەرئەنجامی سیاسەتێكی شۆڤێنیانەیە كە دەوڵەتی نوێی ناسیونالیستی تورك لە سەرەتای دامەزراندنیەوە تاكو ئێستا پیادەی دەكات. بارودۆخی كورد ئەو راستییەی سەلماند كە هەرگیز ناتوانرێت نەتەوە یان ئیتنیكێك لەنێو نەتەوە، یان ئیتنیكێكی تردا بتوێنرێتەوە، یان هەڵوەشاندنەوەی سنووری ئیتنیکی کە مەبەست لێی تێکەڵاوکردنی ئیتنیکیە لەو پێکهاتە شاوڵیەی کە لە تورکیادا لە ساڵی ١٩٢٤ بەدواوە کاری لەسەر دەکرێت، سەرناگرێت، چونکە ئەوە پرۆژەیەکە بۆ باڵادەستی ئیتنیکی تورکی و روویەکی تری پرۆژەی تواندنەوەی ئیتنیکی کوردیە لە ناو ئیتنیکی تورکیدا. پارتی ناسیونالیست ئیسلامی شۆڤینی دادو گەشەپێدان بە خەیاڵی گێڕانەوەی چەمکی هاووڵاتیی عوسمانی سەردەمی خەلافەتی عوسمانی لە دروستبوونیەوە لەسەر ئەم پرۆژەیە کاردەکات و خودی خەلیفە ئەردۆگان لە گوتارێکیدا لە دیاربەکر دەڵێت: رایەڵەکانی پیکەوەبەستنی تورک و کورد کە بڕوابوونی هەردووکیان بە ئیسلام و هاومەزهەبیان کە زیاتر سونەن و چەندین خاڵی هاوبەشی تریش هەن بۆ ئەوەی تورک و کورد پێکەوە پێکهێنەری یەک ئیتنیک بن کە ئیتنیکی تورکیە. هەر لەم ڕێگایەوە هەزارن کورد بوونەتە ئەندامی پارتی ئیسلام شۆڤینیستی تورکی و سەدان هەزار کوردیش لە هەڵبژاردنەکاندا دەنگ بەو پارتە دژە کوردە دەدەن. راستە ناسیونالیستی تورکی لە سەرهەڵدانیەوە تاکو ئێستا بە بەردەوامی لە هەوڵی سڕینەوەی سنوری ئیتنیکیدایە لە تورکیا بە ئامانجی دروستکردنی یەک ئیتنیک کە ئەویش ئیتنیکی تورکیە. بەهەرحاڵ سەرباری سەرکەوتنی تا ئەندازەیەکی ناسیونالیزمی تورک لە بە تورککردنی دەیان هەزار کورددا لە رێگەی پرۆژەی سڕینەوەی سنوری ئیتنیکیەوە، ئێستا ناسیونالیستی كوردی لە باكوری كوردستان لە پەرەسەندندایەو لە ماوەی رابردوودا هەرچۆن پارتی كرێكاران رۆڵی دیاری هەبووە لە زیاتر زیندووكردنەوەو پەرەسەندنی ئەو تێزو تێڕوانینەدا، بەهەمان شێوە ئاراستەی ناسیونالیستی مەدەنی کوردیش لە باکور بە باشی دەرکەوتووەو ئەنجامی دەنگی کورد لە سێ دەیەی رابردوودا بۆ پارتە کوردیە مەدەنیەکان ئەوە دەسەلـمێنێت، دیارە لێرەدا مەبەستمان لە ناسیونالیزمی مەدەنی بەو چەمکە نیە کە تورکەکان یان هەندێ لە نووسەرانی رۆژئاوا وەکو چەمکی تیکەڵاکردن سەیری دەکەن، تێکەڵاوکردن بە مانای تواندنەوەو سڕینەوەی سنووری ئیتنیکی دێت. ئاشکرایە کە ئەردۆگان خەون بە زیندوکردنەوەی ئیمپراتۆریتی عوسمانیەوە دەبینێت، بۆ ئەو مەبەستەش هەنگاوی یەکەمی هەڵهێنا کە گۆڕینی دەستووری تورکیا بوو بۆ سەرۆکایەتی، ئەویش بە خەیاڵی خۆی هەنگاوی یەکەمە بۆ دەسەڵاتی سوڵتانی. پەلکێشانی بۆ نیمچە دورگەی عەرەبی و بۆ لیبیا و بۆ سوریاو چەندبارەکردنەوەی خواست و ویستی گێڕانەوەی ولایەتی موسڵ بۆ ژیر سایەی دەوڵەتی تورک بەشێکن لەو خەونە فراونخوازییەی ئەردۆگان کە زیندوکردنەوەی خەلافەتی عوسمانی و بە سوڵتان بوونی خۆی نیشان دەدات. بێگومان رۆڵی خراپی ئیدارەی ترامپ لە سوریاو بواردانی بە تورکیا بۆ ئەوەی بە ئارەزووی خۆی بچێتە ناو ئەو وڵاتەوە، بە تایبەتی بۆ لێدانی کوردو ڕێگاگرتن لە دروستکردنی جۆرێک لە سەربەخۆی لە رۆژئاوای کوردستان لە لایەکەوەو داگیرکردنی رووبەرێکی فراوان لە رۆژئاواو تاوانبارکردنی رووبەرێکی فراون لە کوردی رۆژئاوا بە تیرۆریست و چاونوقاندنی ئیدارەی ترەمپی نامرۆڤ بەرامبەر بەو هەموو دەستدرێژییەی دەوڵەتی فاشی تورک دژی کوردو پێ ڕاکێشانی لە بەشەکانی تری سوریا و لە لیبیاو لە شوینانی تریش هاندەری تورکیایە بۆ خەیاڵکردنی ئەوەی کە خەونە فراونخوازییەکەی دەبێت بە راستی. کاتێ لە ژێر فشاری جۆن بۆڵتن و هەندێ لە بەرپرسانی تری ئیدارەکەیدا، ترامپ بە تەلەفون بە ئەردۆگان دەڵێت: یەکەم، هێرش ناکەیتە سەر هیچ هێزیکی وڵاتە یەکگرتووەکان لە سوریا، دووەم، دڵنیابە کە هێرش دەکەیتە سەر دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام، نەک کوردەکان. ئەردۆگان ئازاری دەچەشت کە بڵێت کوردی خۆش دەوێت و بەپێچەوانەشەوە، ئەو لەسەری رۆیشت و گووتی یەپەگە، پەیەدە، پەکەکە، یارییان بە کورد دەکرد، ئەوان نوێنەرایەتی کوردیان نەکرد. هەر ئەوکاتە ماکرۆن رای وابووە کە: تورکیا جەخت دەکاتە سەر هێرشکردنە سەرکوردەکان و لەگەڵ داعشدا سەوداگەری دەکات، بۆیە ماکرۆن داوای لە ترامپ دەکرد کە لە سوریا نەکشێنەوە"( John Bolton, The Room Where It Happened, New York, 2020, Chapter,7). بەڵام ترامپ گوێێ بە چارەنووسی کوردەکان نەدا وەکو هەموو بەرپرسەکانی تری ئەمەریکاو بەریتانیاو دنیای بڕیاربەدەست. بەهەرحاڵ سەرباری خواست و ویستی فراوانخوازی سوڵتان ئەردۆگان، دەگاتە ئەوەی بڵێت: کوردی باش کوردێکە کە مردووە". ئەمە روانینی ئەردۆگان و ناسیونالیستی ئیسلام-عیلمانی شۆڤێنستی تورکە بۆ کورد، ئەوەش هەڵوێستی ئەمەریکایە کە زۆرجار کورد سادەو کاڵفام ئومێدی لەسەر هەڵچنیووە. توركیا لەماوەی چوار دەیەی رابردوودا هەموو كۆششێكی كردووە بۆ سەركوتكردنی بزووتنەوەی كوردی لە باكورو لەسێ دەیەی رابردووشدا کە ویستبێتی لە ئاسمان و زەوییەوە پەلاماری باشووری کوردستان داوەو لە ساڵی ٢٠١١ یس بەدواوە چی کاری دڕندانەیە بەرامبەر بە رۆژاڤای کوردستان کردوویەتی. لە هاتنی ئیسلامیەکاندا بۆ سەر کورسی دەسەڵات لە تورکیا، گومانێك یان گریمانەیەك هەبوو كە دەوڵەتی تورك لەوە تێگەیشتبێت كە لە رێگەی سەربازییەوە ناتوانێت بزووتنەوەی كوردی لە باكور سەركوت بكات بەڵكو بە پێچەوانەوە بزووتنەوەی كوردی رۆژ لەدوای رۆژ بەهێزتر دەبێتو فشاری زیاتر لەسەر هێزەكانی دەوڵەتی داگیركەری سەر وڵاتەكەی دادەنێت. بۆیە ئەگەرێكی لاوازی ئەوە هەبوو كە دەوڵەت بۆچوونی لەو جۆرەی لەلا درووستبووبێت كە هەوڵبدات جۆرە سەوداگەرییەك لەگەڵ كورددا بكات. هەرچەندە من بۆ خۆم پێموایە نە دەوڵەتی تورك نە هیچ کام لە داگیرکەرانی تری کوردستان بە هیچ شێوەیەک دان بە بوونو شووناسی كوردیدا نانێن. پیشتر دەوڵەتی سیكولاری توركیا بە هیچ شێوەیەك دانی بەوەدا نەدەنا كە پێكهاتەیەك هەبێت لە توركیا بە ناوی كورد، بەڵكو كوردی ناونابوو توركی چیایی. لە سەركەوتنی یەكەمی ئیسلامیەكانیشەوە لە توركیا هەر لەسەردەمی نەجمەدین ئەربەكانەوە روانینی تورك بۆ كورد گۆڕانێكی وەهای بەسەردا نەهاتووە كە شایانی باس بێت. بەتایبەتی ئەو ئاراستە ئیسلامییەی كە ئێستا لە دەوڵەتدایە لە دوو رووەوە زیانی لە كورد داوە. لەلایەك بەكاریگەری ئایینەكە رووبەرێكی فراوان لە خەڵكی باكوری كوردستان دەنگ بەو ئاراستە ئایینیە دەدەن كە هیچ سوودێكی بۆ كورد وەكو نەتەوە تێدا نیە. لە لایەكی تریشەوە ئەو ئاراستە ئایینیە روانینێكی ئومەمی هەیەو بڕوای بە مەسەلەی نەتەوایەتی نییەو وەها سەیری كورد دەكات كە بەشێكە لە گەلی توركی مسوڵمان واتە ئەو بڕوای بە شووناسی توركیای مسوڵمان و شووناسی توركیایی هەیە و هیچ بڕوایەكی بە مەسەلەی نەتەوەیی كورد نیەو دان بە سنووری ئیتنیکی و جیاوازی ئیتنیکیدا نانێت. ئەردۆگان ئیدعای ئەوە دەکات کە ئەو شەڕی تیرۆر دەکات و زیان بە خەڵکی مەدەنی ناگەیەنێت.بەڵام شەهیدەکانی ئەم مانگەی شیلادزێ و شەهیدو بریندارەکانی ئەم هەفتەیەی چوارتا بەڵگەی راستەقینەی درۆو دەلەسەکانی ئەردۆگان و وتەبێژە بێ شەرمەکەی رژێمە فاشیەکەی دەسەلمێنن. جارێ ئەوەی ئێستا تورکیا لە سوریا و لە لیبیاو لە بۆمبارانکردنی گوندەکانی باشوری کوردستان و باخ و رەزو کێڵگەو دەغڵ و دانی هاوولاتیان دەیکات بێجگە لە کاری دەوڵەتێکی تیرۆریستی لە شێوەی دەوڵەتی شەمشەمە کوێرەکانی داعش هیچی تر نیە. هەر لە راستیشدا پارتی دادو گەشەپێدان و داعش بەرهەمی هەمان فیکرو ئایدیۆلۆجیان و هەمان رەگوریشەیان هەیە. ئێستاش بە ئاشکرا دیارە، تورکیاو داعش لە باشوور بە هەمان شێوە دژی کورد کاردەکەن. بۆمباران دەکەن، خەڵکی مەدەنی لە جوتیارو وەرزیرو رەزەوان و شوان و رێبوارو خەڵکی مەدەنی و بێ چەکی کورد لە ژن و منداڵ و پیر شەهید دەکەن و دەغڵ و دان و باخ و رەزیان دەسووتێنن. هێرشەکانی سوپای داگیرکەری تورکیای فاشی بۆسەر باشووری کوردستان بەشێکە لە هەنگاوی دەستپێک بۆ جێبەجێکردنی پرۆژەی دەوڵەتی عوسمانی نوێ کە تورکەکان باسی گێڕانەوەی دەسەڵاتی خۆیان بۆ سەر هەموو ئەو جوگرافیایە دەکەن کە قەڵەمرەوی ئیمپراتۆرێتی عوسمانی بووە، بە خەیاڵی خۆیان لە یادی تێپەڕبوونی سەدەیەک بەسەر هەڵوەشاندنەوەی ئەو ئیمپراتۆرێتەدا کە دوا بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی لە ساڵی ١٩٢٤دا لە لایەن مستەفا کەمال ئەتاتورکەوە دەرکرا دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٢٢دا دەسەڵاتی سوڵتانی هەڵوەشێندرابووەوە. ئەردۆگان لە خەونی حوشتری خۆیدا بەهیوای ئەوەیە لە یادی سەد ساڵەی هەڵوەشاندنەوەی خەلافەتدا، لەسەر کورسی سوڵتان دابنیشێت و ببێتە سوڵتانی جیهانی ئیسلامی لە لیبیاوە بۆ سەر سنووری ئیمپراتۆری ئاخوندەکانی جێنشینی سەفەوی و قاجارییەکان، بێگومان ئەوانیش هەمان خەونی سوڵتان ئەردۆگان دەبینن و سەرباری هەموو بەدبەختیەکان و دەستدرێژییەکانی هەردوولایان بۆ سەر کورد، مەترسی ئەوەشمان لەسەرە خەونە حوشترییەکانی ئەردۆگان و ئاخوندەکان چاڵدێرانێکی تر لە وڵاتە بێ خاوەن و بێکەس و بێ سنوورو بێ سەرەرییەکەی ئێمەدا دروست بکات.
پەیكار عوسمان - تورکیا زیاترە لە دوژمنێکی تەقلیدی. ئاخر دوژمنی تەقلیدی ئێمە، هەر ئەوەیە کە پارچەیەکی ئێمەی لایەو کوردی تیا ئەچەوسێنێتەوە. بەڵام تورکیا ئەم تەقلیدە زاڵمانەیەی شکاندوەو گۆڕیوە بە شتێکی زاڵمانەتر. بەوەی کە پارچەیەکی لایەو ئەیەوێ دوو پارچەی تریش قووتبدا! - تورکیا بەس دوژمنی ئێمە نیە، بەڵکو دوژمنی هەموو دەرەوەی خۆیەتی. چونکە ئەو فراوانخوازێکی ئیقلیمیی چاولەدەرە. جا ئێمە ئەگەر پێشوەخت هیچ کێشەیەکیشمان لەگەڵ تورکیا نەبێ، هەر خودی ئەوە کێشەیە، کە ئێمە نزیكترین شوێنی دەرەوەی تورکیاین و تورکیا هەر بێتە دەرەوە یەکسەر پێ بە ئێمەدا ئەنێ! - تورکیا لەسەر بنەمای هاوڵاتیبوون دانەمەزراوەو بۆ ئەوەنیە کە بتکا بە تورکیایی. بەڵکو لەسەر بنەمای نەژادیی دامەزراوەو بۆ ئەوەیە کە بتکا بە تورك. یەعنی بوونی تورکیا یەکسانکراوە بە بوونی تورك. بوونی تورکیش یەکسانکراوە بە نەبوونی ئەوانیتر! - دەی ئەوە هاوکێشەیەکی ستەمکارانەیەو ئێستابێ و هەزار ساڵی تربێ، هەر ئەبێ هەڵوەشێتەوەو پەیوەندییەکە لەسەر بنەمایەکی عادلانە دامەزرێتەوە. عەدالەتیش ئەوەیە کە بوونی هەمووان یەکسان و پارێزراوبێ و هیچ بوونێك لەسەر نەبوونی ئەویتر دانەمەزرێ. - خۆ نمونە جوانەکانی دەوڵەتی مۆدێرن، لە سەرەتاوە چیرۆکی هەموویان، هەر ناسیۆنالیزم و زاڵکردنی زمان و کولتورێکە بەسەر ئەوانیتردا. بەڵام دواتر لاسەنگییەکە لە هاوڵاتیبوون و ماف و ئازادی و عەدالەتی کۆمەڵایەتیدا ڕێکخراوەتەوە. بەجۆرێك کە ئیتر هەمووان لە خاڵێکدا یەکسان ئەبنەوەو ئەکەونە ناو پەیوەندییەکی ناستەمکارانەوە. ئەمەش ئەو گۆڕانە ئیجابییەیە کە لە ناسیۆنالیزمی نەژادیدا هەرگیز ڕوونادا. ناسیۆنالیزمی نەژادی لەمسەرو لەوسەریش هەر ستەمکارییە. چونکە کار بۆ یەکسانکردنەوەی ئینسانەکان ناکا کە پێکەوەژیانە، کار بۆ چونیەكکردنی ئینسان ئەکا کە ڕق و ستەم و جیاکارییە. - تورکیا لە فۆڕمە نەژادییەکەیدا لەسەر نەبوون و سڕینەوەی پێکهاتەکانی ناوخۆ بنیاتنراوە. لە فۆڕمە عوسمانییەکەشیدا لەسەر پەلهاویشتن و داگیرکاری و بندەستکردنی ئەوانیتری دەرەوە دامەزراوە. یەعنی لە فۆڕمە عوسمانییەکەیدا، ئەویتر هەیەو نایکا بە تورك، بەڵام ئەیکا بە بچوك و نۆکەری تورك! - یەعنی تورکیا چ لە فۆڕمە کەمالییە ناوەکییەکەداو چ لە فۆڕمە ئەردۆگانییە دەرەکییەکەدا، مەکینەیەکی گەورەی ستەمکارییەو هیچی تر. چونکە ستەمکاری لە ئاستە وجودییەکەیدا هەر ئەو دوو مواسەفاتەیە کە لە تورکیادا هەیە! هەر ئەوەیە کە کار لەسەر نەبوون و سڕینەوەی ئەویتر، یان کار لەسەر کەرامەتشکاندن و بە نۆکەرکردنی بکەیت. دەی تورکیا نەك هەردوکی ئەکا، بەڵکو ئەسڵەن بوونی خۆی لەسەر ئەم دوو کۆڵەکەیە دروستکردوە، کە ئەمە بوونێکی تەواو نا سروشتی و ستەمکارانەیە. - ئێستا ئەوەی کە دیارە، تورکیا دنیایەك قەیرانی هەیە. بەڵام لە نادیارداو لەڕاستیدا تورکیا هەر یەك قەیرانی هەیە. قەیرانی دیکتاتۆرێکی نەخۆش، کە خەو بە دەسەڵاتی هەتاهەتای ناوەوە ئەبینێ و ئەم خەونەشی تەنیا بە پەلهاویشتنی دەرەوە بۆ بەدی دێت. لێرەشەوە ئیتر خەونەکەی ئەردۆگان تەنیا بەڵای تورکیا نیەو ئەبێتە بەڵای هەموو ناوچەکە! - بەڵێ تەنیا بە پەلهاویشتنی دەرەوە خەونەکەی بۆ بەدی دێ، چونکە پەلهاویشتنی دەرەوە، پاشخانێکی عوسمانیی دوێنێ و پشتیوانییەکی ئیخوانیی ئێستاو حەزێکی هەمیشەیی تورکە قەومچیەکانە. لەولاوە زیندوبوونەوەی ڕوس و سەرهەڵدانەوەی جۆرێك لە دوو جەمسەری و یاریکردنی تورکیاش لە نێوانیاندا.. هەموو ئەمانە دوو شەشەو بۆ خەونەکەی ئەردۆگان هاتووە. - جا بەرامبەر بەڵایەکی وا، کە تا ئەوپەڕی نەخۆشیی نەخۆشەو شتەکانیش لە بەرژەوەندی نەخۆشییەکەی ئەوە، ئێمە نەك نابێ عەقڵ بدەینە دەس حەماسەت، بەڵکو لەڕاستیدا عەقڵێك بەش ناکاو ئەبێ عەقڵێکمان بکەین بە هەزار، بەس بۆ ئەوەی بزانین چۆن تەعامولی لەگەڵ بکەین. - هەموو عاقڵێك لەوە تێئەگا، کە پارتی و یەکێتی و هەرێم و بەغداش، ناتوانن بەر بە دەستێوەردانی تورکیاو ئێران بگرن. کاکە بەری پێمەگرەو داوای ئەوەت لێناکەین کە ناتوانی، بەڵام خۆ ئەتوانی هاوکارو چاوساغی نەبیت، دەی داواکەش هەر ئەونەیە. - باشترین بەرگری ئەوەیە کە شەڕەکە سنوردار بکرێ لەو شاخ و کێوانە. چونکە تورکیا پێیخۆشە ئاگرەکە فراوان ببێ و شارەکان کاولکاو خەڵکەکەی دەرپەرێنێ و ئاوارەی سوری بیهێنێتە شوێنیان. ئەو بیرە نەوتەکانی ئەوێ و لەڕاستیدا مەسەلەکە شارەکانە نەك شاخەکان! (چۆن ئێران شارە سونییەکانی کاولکردو شەڕی بردە ناویان، تورکیاش ئەیەوێ شارە کوردییەکان کاولکاو شەڕ بهێنێتە ناویان) ئاخر ئەو تەنیا بەم ڕێگایە ئەتوانێ نەخشەی دۆزەخی میللی دروستبکات. - بۆیە تا دوژمن شەڕ گەورەکا ئێمە ئەبێ بچوکیکەینەوەو تا ئەو گەرمیکا ئێمە ئەبێ ساردی کەینەوە. ئێمە نابێ تەسلیمبین، بەڵام ئەبێ هەزار ڕێگای بەریگریمان خۆلادانبێ لە شەڕ. چونکە شەڕ خودی داوەکەیە. ئەگەریش پێتوایە هەر یەکسەر کاتی نەفیرعامەو ئەبێ هەموو باشور دەسبەینە چەك، لەڕاستیدا ئەوە بەرگری نیە، ئەوە کەوتنە ناو پلانەکەی دوژمنە. ئەوە مانەوە نیە، ئەوە خۆکوژییە. - ئینجا بۆ کوردبوونێکی سافی بان حیزبایەتی، پاراستنی قەندیل و پاراستنی هەرێم پاکێجێکەو ئێمە ئەبێ هەردوکیان بپارێزین. نەك ئەوەی داوای پاراستنی ئەمیان و داوای هەڵوەشانەوەی ئەویان بکەین. پەکەکە ئەبێ هەرێم بپارێزێ، بە شەڕ نا، بەوەی کە نەیکاتە ساحەی شەڕ. هەرێمیش ئەبێ قەندیل بپارێزێ، دیسان بە شەڕ نا لەگەڵ تورکیا، هەر بەوەی کە لانیکەم نەبێتە هاوکاری تورکیا لە شەڕەکەدا. - ئینجا عادەتەن لەم دۆخانەدا باڵانسی عاتیفەو کێرڤی حەماسەت و شەپۆلی ڕق ئەفڕێ و هەموو ئەمانەش لەسەر حسابی عەقڵ و هۆشیاریی. لەکاتێکا هۆشیاریی بوونی تۆیەو دوژمنیش کێشەی لەگەڵ بوونتا هەیە. کەواتە باشترین چەك و بەرگری، ئەوەیە کە دەست بە بوونەتەوە بگریت کە هۆشیاریتە، کە دەست بە هۆشیاریتەوە بگریت کە بوونتە! - بەپێچەوانەوە لەناو ڕقسازی و حەماسەتبازیشدا هۆشیاریی ونە. کە هۆشیارییت ونبوو بوونت ونە. کە بوونیشت ونبوو ئیتر تۆ پێشەکی لە شەڕەکەدا دۆڕاویت، چونکە دوژمن هەر بۆ نەبوونت هاتووەو تۆش لەناو نەبوونتایت! - جا شەپۆلی ڕق لە تورك و جنێودان بە ئەردۆگان، یان شەپۆلی ڕق و تەخوین و جنێودان بە یەکتری لەناو خۆمان، هیچمان بۆ ناکات جگە لەوەی لامانئەدا لە "هۆشیاریی و بوونمان". - چارەی ئەوەڵ و ئەخیری ئێمە یەکگرتنەو ئەم یەکێتی یەکگرتنەش هەرگیز لەناو ڕق و خۆپەرستیدا ڕووناداو تەنیا لەناو هۆشیاری و خۆنەویستیدا ڕووئەدا. ئەم یەکێتییە لەسەر حەق دائەمەزرێ و حەقیش ئەوەنیە هیچ هێزێك سەرکەوێ بەسەر ئەویترداو بیسڕێتەوە (کە ئێمە باش و خراپمان هەر خەریکی ئەمەین). حەق ئەوەیە کە هەمووان واز لە شەڕی سڕێنەوەو زاڵێتی تایبەتی بهێنن لەپێناو بوون و مانەوەی گشتی.
بێریڤان محەمەد لە بەرنامەی بەرنامەدا بڕگەیەک هەبوو بەناوی دێوەکەی عەلادین ، هەرکات لە قۆریەکە دەهاتە دەرەوە و خەبەری دەبوەوە دەیگوت ئەمرکە و تەنفیزی بکەم ، هەرشتێکیشیان لێ داوابکردایە دەیگوت لەتوانای مندا نیە. وەزارەتی پێشمەرگەکەی هەرێمیش بووەتە دێوەکەی عەلادین. کاتێ وەزارەتە خۆی نمایش دەکات و لە بەرامبە کۆمەڵگا شانو شەوکەتیان دەردەخەن هەر مەپرسە چی دیمەنێک دەخەنە روو ، بەڵام هاوشێوەی کاهینەکانی سەردەمی فیرعەون جگە لە خەوتن و تێرکردنی سکیان (مەبەستم بەرپرسەکانیانە نەک پێشمەرگە بێ موچەکان) و فێڵ و ساختەکاری و بڵاوکردنەوەی ترس و تۆقاندن لەناو گەلدا یەک شتی تریان لەدەست نایەت. دانپێدانانەکەی جەبار یاوەر ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە، بەڵگەی راست و دروستی هەرێمێکە کە خاوەن دەیان هەزار پێشمەرگەیە و کەچی بێ بەرگری ترین هەرێمی ئەم سەرزەویەیە. ئەوەتا لەبارەی هێرشەکانی تورکیا کە بەشێکی فراوانی ئەم هەرێمەی داگیرکردوە و خەریکە بە تەواوی کۆنترۆڵی دەکات و هەر رۆژێک لە سایەی ئەم هێرشانەوە کۆمەڵکوژیەک ئەنجامدەدرێت، ئەم ئەمیندارە گشتیەی وەزارەت دەڵێت: - ئەرکی ئێمە نییە لێکۆڵینەوە لە بۆردوومانەکەی کونەماسی بکەین ئەرکی دامودەزگا ئەمنییەکانی سلێمانییە. - ئەگەر ئەو هێرشانە لەسەر سنووریش بێت، ئەوا هەر ئەرکی ئێمە نیە و ئەرکی هێزی پاسەوانی سنووری سەر بە حکومەتی عێراقە. - لەسەر ئەو بۆردوومانانە ئەرکی ئێمە نییە هیچ بکەین، ئەرکی وەزارەتی بەرگریی و دەرەوەی عێراقە کاری لەسەر بکەن. - ئەرکی ئێمە نییە بۆچوونمان لەسەر ئەو بابەتانە هەبێت، بەڵکو ئەو بەیاننامەیەی کە حکومەتی هەرێم دەریدەکات بۆچوونی هەموو وەزارەتەکانە. - ئەو هێرشانە لەڕێگەی فڕۆکەی جەنگییەوە ئەنجام دەدرێت، ئێمە سیستمی ڕادارمان نیە کە ئاگاداری ناسنامەی فڕۆکەکان بین و بزانین فڕۆکەی کێن و لەکوێوە دێن، هیچ دژە ئاسمانییەکیشمان نییە لە هەرێمی کوردستان کە بتوانین ڕووبەڕووی ئەو بۆردوومانانە ببینەوە. بە کورتی و کوردی یاوەر دەڵێت هیچ ئەرکێکی بەرگری و پاراستنمان نیە. لە پاڵ ئەو بودجە زۆرەی بۆ ئەم وەزارەتە تەرخان کراوە و ئەو ملیۆنان دۆلارەی لەلایەن ئەمەریکا و هاوپەیمانانەوە مانگانە پێی دەدرێت و ئەو لەشکرە زەبەلاح و پڕچەککراوە بە چەکی هاوپەیمانان و ئەو چەک و جبەخانە زۆرەی عێراق لە موسڵ و کەرکوک لە ٢٠١٤ و سەردەمی داعش کەوتە دەستیان، بەڵام تاکە ئەرکێک کە ئەم وەزارەتی پێشمەرگەیە جێبەجێی دەکات سەرکوتکردنی دەنگە ناڕەزاییەکانی شەقام و هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستانە. بەگوێرەی وتە و کردەوەی ئەم وەزارەتە چی لە ئێستای هێرشە مەترسیدارەکانی تورکیا و چی لەکاتی هێرشەکانی داعش لەسەر شەنگال و مەخمور ، هەوڵی و هاتنی سوپای عێراق لە دوای ریفراندۆم بۆ ناوچەکانی چوارچێوەی مادەی ١٤٠، هەروەها هێرشە بەردەوامەکانی ئێران، مانەوەی ئەم گەلە بێ بەرگری و پاراستن زیاتر دەرکەوتە روو. راستیەکی گردونیش هەیە کە لهیچ بونەوەرێک بێ بەرگری ناتوانێ بژی ، تەنانەت گوڵیکیش لە رێگەی درکەکانی قەدیەوە خۆی دەپارێزێت، بەتایبەت مرۆڤ و بەتایبەت تریش گەلی کورد کە بەردەوام لەبەردەم هەرەشە و مەترسی و لەناوبردنە چۆن دەتوانێ بێ بەرگری درێژە بە هەبونی بدات. لە بارودۆخێکی وادا کۆمەڵگە ناچارە بەرگری خۆیی پێش بخات، بۆ ئەمەش ئەزمونی رۆژئاوای کوردستان زۆر گرنگە. لە ناو سیستەمی خۆبەرێوەبەری رۆژئاوای کوردستان هێزی پاراستنی رەوا هەیە ، ئەم هێزە لە تەواوی پێکهاتەکانی کۆمەڵگا بە ژن و گەنج و پیاوەوە بە هەموان خۆیان و خاک و وڵات دەپارێزن. ئەم پاراستنەش لە گەرەکێک تا گوندێک و تا شارێک و تا دەگاتە هەموو هەرێمەکە رۆڵی تێدا دەگێرن. (پاراسنی رەوا) بە شێوی هەمەڕەنگ لە بەرامبەر سەرجەم هێرشە سەربازی و سیاسی و زهنی و لتوریەکان بە شێوەی هەمە رەنگ ئەنجامدەدرێت و لەو دۆخە مەترسیدارەی رۆژئاوای کوردستان زۆر سەرکەوتوو بوە ، گرنگە لێکۆڵنەوەی زیاتری لێ بکرێ و دڵنیام لە سەدان لاوە پێویستیە و لانی کەم هەم گەل پارێزراو دەبێت و هەمیش کۆمەڵی بازرگان و ساختەکار ناوی پاراستن داهاتی گەل ناتوانن بدزن، هەروەها رزگارمان دەبێ لە هیزێک کە بەئاسانی کەی ویستی بێت نارەزایەتی کۆمەڵگا سەرکوت بکات و ترس و تۆقانن بڵاوکاتەوە.
.gif)
عەبدولقادر ساڵح وەک پێشتر چەند جارێک ئاماژەمان پێداوە، پەرلەمانى کوردستان لە بابەتى مووچەى فەرمانبەران ، ئەگەر نەڵێین بە تەواوى غایب بووە، ئەوا دەتوانین بڵێی ئەم بابەتەى بەرێژەى (95%) پشتگوێ خستووە، بەڵام دواجار لە یاساى چاکسازى ژمارە (2)ى ساڵى 2020 پەرلەمانى کوردستان، دەستى بردووە، بۆ ئەم بابەتە و فەرمانى کردووە بە دەسەلاتى جێبەجێکردن تا هەستێ بە رێکخستنەوەى دەرماڵەى فەرمانبەران، هەروەک لە ماددەى (5)ى یاساکەدا دەقى لەسەرهێناوە ، بێگومان ئەم هەنگاوەى دەسەلاتى یاسادانانى هەرێم، هەنگاوێکى بێ پێشینەیە و بە هیچ شێوەیەکى دەسەلاتى لەو جۆرە نەدراوە بە دەسەلاتى جێبەجێکردن بۆ تەحەکوم کردن بە بابەتى دەرماڵەوە ، لە خوارەوە لە چەند خاڵێیدا ، سەرنجى خۆمان تۆمار دەکەین: یەکەم: دەقەکە بە شێوەى وجوبى هاتووە: (على مجلس الوزراء) (پێویستە لەسەر ئەنجومەنى وەزیران) ، لەسەر ئەم بنەمایەش بۆمان دەردەکەوێت کە ئەنجومەنى وەزیران دەبێت پابەندى ئەم دەقە بێت و هەستێ بە رێکخستنەوەى دەرماڵەکان و هیچ دەسەڵاتێکى نیە تا دەست بۆ ئەم بابەتە نەبات، بێ ئەوەى دەقى یاسادانەر لە نێو مادەکانى یاساکە رێسایەکى یاسایى (القاعدة القانونیة) هێنابێت بۆ ئەم رێکخستنى ئەم بابەتە. دووەم: دەستەواژەى دەرماڵەکان بە شێوەى رەها هاتووە، بەو مانایەى دەسەلات دراوە بە ئەنجومەنى وەزیران بۆ رێکخستنەوەى دەرمالەکان، ئیتر دەرمالە جێگیرەکان بێت یان ناجێگیرەکان، ئەمەش لەسەر بنەماى (المطلق یجرى على اطلاقه، مالم يقم دليل التقييد نصا أو دلالة). سێهەم: دەستەواژەى رێکخستنەوە، دەستەواژەیەکى (مطاطى) یە و بەبرواى ئێمە کەمکردن و زیادکردن لە خۆى دەگرێت ، رەنگە هەندێک لە دەرماڵەکان کەم بکرێتەوە لەبەر رۆشنایى بارودۆخى دارایى هەرێم. چوارەم: یاسادانەر لەم ماددەیەدا دەسەڵاتێکى یاسایى داوە بە ئەنجومەنى وەزیران، لەسەر ئەم بنەمایەش، ئەنجومەنى وەزیران بریار بدات بە هەر جۆرە رێکخستنێک بۆ دەرماڵەکان، ئەوا بریارەکەى لەرووى تایەتمەندییەوە(اختصاص)دروستە و کێشەى قانونى نیە. پێنجەم: ئەوەى سەیرە لە دەقى ماددەکەدا، دەستەواژەى (یاسا بەرکارەکان ـ القوانین النافذة) هاتووە ، کە دیار نیە مەبەستى پەرلەمان لە یاسابەرکارەکان کام یاسایانەن، چونکە ئەگەر مەبەستى یاساى مووچەى فەرمانبەرانى ژمارە (22)ى ساڵى2008، ئەوا ئەم یاسایە بە پێچەوانەى بڕیارى ژمارە (11)ى ساڵى 1992ى خودى پەرلەمانەوە بەرکار کراوە و پەرلەمان ئاگادارى نەبووە، خۆ ئەگەر مەبەستى یاساى راژە و ماددەى (3)ى یاساکە بێت تایبەت بە مووچەى فەرمانبەران ، ئەوا لە هەرێم ماوەى (12) ساڵە کار بەو ماددە و یاسایە ناکرێت، لەبەر ئەوە هێنانى دەستەواژەى یاسا بەرکارەکان، لەکەیەکى(عیب) گەورەیە بۆ دەسەلاتى یاسادانان، کە یاسایەک بەبەرکار بزانێت لەکاتێکد خۆى بەرکارى نەکردبێت و بە پێچەوانەى یاساوە بەرکار کرابێت. لەسەر بنەماى ئەوەى لاى سەرەوە ، سەرەراى بێدەنگى و پشتگوێخستنى پەرلەمان لە ماوەى (28) ساڵى رابردووى کارکردنیدا، کەچى بەم دەقە دێتە ناو بابەتى مووچە و وەزیفەى گشتى ، کە بە داخەوە دەقێکى بێ پێشینەیە و پێدانى دەسەڵاتێکى رەهایە بە ئەنجومەنى وەزیران بۆ دەستبردن بۆ بابەتى دەرماڵەى فەرمانبەران.
د. ئیسماعیل نامیق دەبێت جیاوازی بکەین، لەنێوان قەوارەی هەرێم وەکو خاک وسنور، قەوارەی هەرێم وەکو دەسەڵات ودەزگاکانی بەڕێوەبردن. قەوارەی هەرێم وەکو سنور، هیچ کەس دژی نیە وکەسیش ناتوانێت نکۆڵی لێ بکات، تەنانەت حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق، لەبەهێزترین دۆخیشیاندا ئامادە بوون لەژێر ناونیشانی خۆبەڕێوەبەریی دان بەم قەوارەیەدا بنێن، بۆیە کەس جورئەتی ئەوە ناکات دژی قەوارەی خاکی هەرێم بێت. بەڵام قەوارەی هەرێم وەکو ئەو دەزگا فشەڵانەی کەیەکێتی وپارتی لەپەنایدا خەریکی دزیی وراوو روتن، خەریکی ستەمکردن وشکاندنی کەرامەتی تاکی کورد وبەکۆیلەکردنن، نەک هەر جورئەت ئەکەین داوای هەڵوەشاندنەوەی بکەین، بەڵکو دەبینین لەواقعدا ئەم قەوارەیە بەرەو هەڵوەشاندنەوە هەنگاو دەنێت، سەرەتای هەڵوەشاندنەوەکەشی بەئەنجامدانی ریفراندۆم وئەو هەموو شکست وسازشە گەورەیەی دوای ریفراندۆم دەستی پێکرد، پاڕانەوەی قەوارەوانانی ئەم قەوارەیە لەبەغداد بۆ ئەوەی مووچەی فەرمانبەرانی قەوارەکە بدات، هەروەها کەمپینی فەرمانبەرانی قەوارەکە بۆ گواستنەوەی مووچەکانیان بۆ سەر بەغداد، ئەگەر شکست وهەڵوەشاندنەوەی ئەم قەوارەیە نەبێت چی دەگەیەنێت؟ قەوارەوانان دەبێت باش لەوە تێ بگەن، سروشتی مرۆڤــ وایە کاتێک شتێک ئازاری ئەدات وزیانی پێ ئەگەیەنێت، بەجۆرێک ئیتر ناتوانێت لەگەڵ ئەو ئازارەدا هەڵ بکات ئەگەر چاوی خۆشی بێ ناچار ئەبێ دەری بهێنێ! ناکرێ هەرکەس ووتی برسیمە ئێوە بڵێن ئەم قەوارەیە بەقوربانیدان وخەباتی چەندین ساڵ دروست کراوە، بۆیە نابێ هاوار بکەی، ئاخر کەی خەبات وقوربانیدان دەکاتە ئەوەی تا هەتایە بەشتی خراپ رازی بین ولەئاستیدا بێدەنگ بین؟ مرۆڤـ چەند ماندوو بێت بەدروستکردنی شتێکەوە، کەزانی ئەم شتە بێفەڕە حیکمەت وای لێدەخوازێت تێکی بداتەوە، زۆرجار دایک وباوک دوای چاوەڕوانی وهیواو نزا رەنجی زۆر گەورە ئەدەن بۆ ئەوەی منداڵێکیان بۆ دروست ببێ وشەونخونی وماندووبونی زۆر دەکێشن تا گەورە دەبێ، بەڵام کەدەبینن منداڵەکە بێ کەڵکەو جگە لەزیان هیچی دیکەیان وبۆ ناهێنی، زۆرجار دەستبەرداری دەبن، ئایا پەیوەندی منداڵ لەگەڵ دایک وباوکی بەراورد بەپەیوەندی گەل لەگەڵ حکومەتەکەی کامیان پیرۆزتر وبەهێزترە؟ ئێوە ئەزانن یەکێتی سۆڤیەت رکابەری ئەمریکا بوو، بەڵام کەدەسەڵاتدارەکانی وەکو ئێوە دەستیان دایە گەندەڵی و خەڵکەکەی برسی کەوت، گوێیان نەدا بەگەورەیی وڵاتەکەیان ورکابەرێتی ئەمریکا، داوای روخاندنیان کرد؟ خەڵک باش لەوە تێ گەیشتووە ئێوە لەپاڵ قەوارە وئابووری سەربەخۆ خەریکی چەتەگەرێتی وراو وروتن، رەوا نیە هەرکەس بڵێ ئەمە هەڵەیە، ئێوە تەخوینی کەن. ئاخر ناکرێ چل ساڵ بەگوتاری کوردایەتی وقەومی فێڵ لەخەڵک بکەن وتا قیامەتیش بەبیانووی پاراستنی قەوارەی هەرێم بمانچەوسێننەوە!! ناکرێ ئێوە وەکو جاش وموستەشارەکانی سەردەمی بەعس مانگانە بچن لەبەغداد مووچەی قەبەی خۆتان وەربگرن، خەڵکیش کەلەژێر فشاری ئازار وبێدەرەتانیی خێزان ومنداڵدا دەڵێن گیرفانمان بەتاڵە، ئێوە پێیان بڵێن خیانەتکار ودژە کوردن ودەبێـت شاربەدەر بکرێن، تو ئەو قەوارە وکوردایەتیەی کەباوەڕتان پێی نیە ئەمە رەوایە؟ دڵنیابن قەوارەی هەرێم بەداواو هاواری خەڵکی برسی هەڵناوەشێتەوە، بەڵکو بەهەراو کارەخراپەکانی خەڵکی دزو گەندەڵ نوغرۆ دەبێت. ئێستا میللەت داوا ئەکات، لەجیاتی ئەوەی ئەم قەوارەیە بەشێکی دیلی دەستی تورکیا وبەشەکەی دیکەی دیلی دەستی ئێران بێت، لەچوارچێوەی دەوڵەتی فیداڵی عێراقدا، وەکو هەرێمێکی فیدراڵی هەڵسوکەوت بکات، بەپێی دەستور پابەند بێت بەماف وئەرکەکانیەوە، ئەمەش باشترین بژاردەیە، چونکە نەتورکیا وئێران لەعێراق شەریفترن، نەدیلی دەستی ئەوان باشترە لەژیان لەگەڵ بەغدادا. بۆیە هیچ پێویست ناکات تەپوتۆز لەسەر داواکارییەکان دروست بکرێت، وبەقەوانی کوردایەتی وپاراستنی قەوارەی هەرێم فیڵ لەخەڵک بکرێت. چونکە بەکورتی وبەکوردی، چارەنووسی ئەم قەوارەیە بەندە بە هەڵسوکەوتی ئێوەوە، ئەگەر خۆتان چاک بکەن وهەڵسوکەوتتان باش بێت وخەریکی دزی وراو وروت نەبن، دڵنیا بن قەوارەکە بەهێز دەبێت، ئەگەر ئێوەش نەتانەوێت، بەڵام ئەگەر هەر لەسەر ئەم ئەتوارانەی ئێستاتان بەردەوام بن، بێگومان بن لەوەی دەزگا فشەڵەکانی ئەم قەوارەیە دەکەون، جا بتانەوێ یان نەتانەوێ. کەواتە رازینەبوون بەسیستمی حوکمڕانی هەرێم، یەکسان نیە بەدەستبەرداربوون لەخاک ومێژوو ونەتەوە، بۆیە هەڵوەشاندنەوەی سیستمی حوکمڕانی، هەڵوەشاندنەوەی خاک ونەتەوە ناگەیەنێت، قەوارەی حوکمڕانی لەئێستادا موڵکی یەکێتی وپارتیە، بەڵام قەوارەی خاک ونەتەوە موڵکی کەس نیە وکەسیش مافی ئەوەی نیە خۆی بکات بەخاوەنی، ئەگەر قەوارەی حوکمڕانی خراپ وبێ کەڵک بوو، هەڵوەشاندنەوەو دروستکردنەوەی ئەرکە، بەڵام قەوارەی خاک ونەتەوە، نەخراپ دەبێت ونەقابیلی هەڵوەشاندنەوەشە.
د.سەردار عەزیز ئێستا دەتوانین بڵێین کە بە سەرکردایەتی تورکیا، هەر سێ وڵاتی عێراق و ئێران و تورکیا لە فشار و هێرش و شەڕدان دژ بە کورد. توپبارانی ئێران بۆ سنورەکان، داوای عێراق بۆ کردنەوەی دەروازەیەکی تر لە گەل تورکیادا دوور لە دەستی حکومەتی هەرێم، لە گوندی ئۆڤاکۆی، هێرش و توپبارانەکانی تورکیا، هەموو لە یەککاتدا بەڵگە و نیشانەی ئەم دۆخەن. ئەندازیاری ئەم گەلەکۆمەیە لە ئێستادا تورکیایە. هەتا ماوەیەک لەمەوپێش چەند تێگەیشتنێکی هەڵە لە ئارادابوو کە ئەم ڕوداوانە هەمویانی پوچکردەوە. نمونەی ئەم تێگەیشتنە هەڵانە کە زۆر لە لایەن میدیای کوردییەوە بە گوێی خەڵكی کورددا دەدران: یەکەم، نەمانی ترسی دەرەکی لە سەر هەرێم، دووەم، نەبونی هەماهەنگی لە نێوان تورکیا و ئێران، بە تایبەتی دژ بە پەکەکە، سێیەم، نەمانی ترسی سەربازی لە لایەن حکومەتی عێراقەوە، یان هاوکاری نەکردنی عێراق بە مۆدێلی جاران دژ بە کورد. چۆن تورکیا توانی ئەم هێزانە کۆکاتەوە؟ هەردوو عێراق و ئێران لە ژێر فشاری دارایی و ئابوری زۆردان. یەکێک لە ئامانجەکانی حوکومەتی کازمی ئەوەیە کە داهاتی غەیرە نەوتی دەست بکەوێت، یەکێک لەو سەرچاوانە کە داهاتی زۆر دابین دەکات دەروازەکانە. بونی ئامانجی تورکیاش بۆ کردنەوەی دەروازەیەکی تر لە نێوان عێراق و تورکیادا، هەردوو ئەم لایەنانەی لە یەکتر نزیک کردوەتەوە. ئەم دەروازەیە لە گوندی ئۆڤاکۆی تورکی دەبێت. وڵاتی عێراق لە پاش ڕیفراندۆم هەوڵیدا ئەم کارە ئەنجام بدات، بەڵام ڕێگریی هاتە ڕێی، ئیستا جوڵەی کۆماندۆکانی تورکیا لە نزیک زاخۆ دەکرێت بە ئەو ئامانجە بێت. ئامانجی هەرە سەرەکی ئەم دەروازەیە جگە لە ئابوری، سیاسی و جیوپۆەلتیکیە. یەکەم، ئەو ترس و نیگەرانیەی تورکیا کۆتایی پێدەهێنێت کە دەبێت بە کورددا بگاتە عەرەب. چونکە تورکەکان دەیانەوێت ڕاستەوخۆ بگەنە عەرەب، وەک بازاڕ. دووەم، هەرێم گۆشەگیر دەکات و لە ڕوی ئابورییەوە هەژاری دەکات و سێیەم، هەرێم هێندەی تر ناچار بە تورکیا دەکات. نزیکبونەوەی تورکیا و ئێران، جێگای سەرسوڕمان نیە، چونکە دوو وڵاتی خاوەن کەلتوری ئیمپراتۆری هەمیشە لە گەڵ پەراوێزەکانیاندا بەو جۆرە مامەڵە دەکەن. ئێستای ئێران پێویستی بە تورکیایە، چونکە هەژارە و لە ژێر ئابلۆقەدایە، تورکیا دەروازەیەکە بۆ فرۆشتنی غازی سروشتی و بە دەستهێنانی کاڵا و دەستکەوتنی داهات. بۆیە ئێران ئامادەیە چاوپۆشی بکات لە هێرشی تورک بۆ سەر کوردستان و پەکەکە. ئەوەی دەرخەری هاوپەیمانی نێوان ئێران و تورکیایە بۆردمانی تورکیایە بۆ کونەماسی کە بنکەی پژاکی تیادایە. دەکرێت ئەم هێرشە وەک دیارییەک لە لایەن تورکیاوە بۆ ئێران لێکبدرێتەوە، لە بەرامبەر ڕازیبون و پشتیوانی. چونکە ئێران لە ئێستادا خۆی ناتوانێت لە ئاسمانەوە کاری وەها بکات، تورکیا لەبڕی بۆی ئەنجام دەدات. بەڵام ئەوەی ئاسانکاری کردوە کە ئەم وڵاتانە پێکەوە کۆببنەوە و گەلەکۆمە بکەن هەبونی زەمینەیەکە بەوەی کە دەبێت ڕێگری لە بەهێزبونی کورد بگیرێت لە ناوچەکەدا. هەرسێ وڵات هاوڕان لە سەر لاوازکردنی کورد. لێرەدا چەند فاکتەرێكی تر دەکرێت ئاماژە پێبدرێت. ئایا تورکیا وەک یاریکەری سەرەکی ئامانجی چیە؟ هەتا ئێستا تورکیا وەک ئەکتەرێکی سەرەکی لە عێراقدا نەبینراوە، بەڵکو ئەکتەرە سەرەکیەکان ئێران و ئەمریکابوون. دوو خوێندنەوەی گشتی هەیە بۆ دۆخەکە: یەکەم، ڕێککەوتنی کورد و کورد لە ڕۆژئاوا، تورکیای خستە ئەو خانەیەوە کە ئەگەری دروستبونی یەکەیەکی کوردی هەیە لە ڕۆژئاڤا، بە پشتیوانی نێودەوڵەتی. پاشان قسە لە سەر ئەوە هەیە کە ئەو یەکەیە لە گەڵ تورکیادا ئاشتی بکەن. بەڵام تورکیا ئەو یەکەیە بە مەترسی دەبینێت چونکە وەهای دەبینێت کە لە لایەن پارتی کرێکارانەوە بەڕێوە دەبرێت. بەم ترس و بەهانەوە تورکیا دەیەوێت پانتاییەکی ئاسایشی وەک بەفەر بە سەر سنورەکەیدا دروست بکات، هەتا ڕێگری لە هاتوچۆی گەریلاکان بکات لە باشورەوە بۆ ڕۆژئاڤا. ئەم ئامانجە لە گەڵیدا ئامانجی کشان بۆ باشور و بون بە ئەکتەرێکی لە سیاسەتی عێراقی و بەدستهێنانی دەستکەوتی ئابوری و سیاسی و جیوپۆلەتیکی. هەروەها ئەگەر بێتو یەکەیەکی تری هاوشێوەی باشور لە ڕۆژئاڤا دروست بێت ئەوا دەبێت دابراوبێت و بەو جۆرە تورکیا باکور و باشور و ڕۆژئاڤا لەیەکتر دادەبڕێت. دووەم، ئەگەر ئەوەیە کە تورکیا سزای باشور دەدات بەوەی کە هاوکاری ئەو ڕێککەوتنە بوە و هەوڵ دەدات کە لە ئێستاوە لە باری ببات بەوەی هەردوو باشور و ڕۆژئاڤاش لاوازبکات. لەم دیدە جیوپۆلەتیکیەدا ئێران هاودیدی تورکیایە. دیدی ناوخۆیی: بەشی زۆری ئەوەی بە سەر کورد دێت یان کورد ناتوانێت هیچ بکات، پەرتەوازەیی کوردە لە ناوخۆی خۆیدا. بۆیە دەبێت کورد بە خێرایی هەڵوێستیان بەرامبەر یەکتر بگۆڕن. ئێستا لە باشور سەردەمی ڕسوابون و نەمانی بەها و هاوبەشی و خەمە. لە دۆخی وەهادا ئەستەمە بتوانرێت فشار و کار بکرێت. بۆیە پێش ئەوەی هەر هەنگاوێک بنێن لایەنە کوردیەکان دەبێت پیاداچونەوەیەکی گەورە بە خۆیاندا بکەن. بە پەرتەوازەیی و گەندەڵی و شەڕی میدیای و پەمپدانی هەوادارن ناتوانرێت ڕوبەڕوی هیچ فشارێک ببینەوە و ناتوانین هیچ فشارێک بکەین. هەرێم لەم پرۆسەیەدا نە لەلای بەغدا و نە لەلای ئەوانیتر هیچ سەنگێکی نەماوە. بەڵام پێش هەموو شتێک حکومەتی هەرێم لای خەڵكی کوردستان خۆی سەنگی نەماوە. لە دۆخێکی وەهادا ناتوانرێت هیچ جۆرە داکۆکی و بەرگرییەک بکرێت. بەشی زۆری ئەم دۆخەی هەرێم قەیرانی ئابوری و ململانێی نێوان یەکێتی و پارتییە. هێشتا لە هەرێم داهاتێکی زۆر لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکومەتە، بەکاردەبرێت دژ بە خەڵکی کوردستان و ئامانجی گشتی. بۆیە هەنگاونان بەو ئاقارەی کە ئەم داهاتە بەفیڕۆچوانە ووردە ووردە بن بڕ بکرێت، بنەمای ئەوەیە کە خەڵک و حوکومەت ئاشت بنەوە. دووەم هەنگاو کۆبونەوەی یەکێتی و پارتیە و وەلانانی کێشە ناکۆتاکانیانە لە ئیستادا. یەکێتی و پارتی دەبێت فێری ئەوەبن کە چۆن پرۆسەی کۆمپارتمێنتەلایزەیشن بکەن. چۆن کێشەکانیان بەش بەش بکەن و هەر بەشێک جودا لە ئەویتر مامەڵەی لە گەڵدا بکەن. نەک پرسێکی بچوک ببێتە هۆکاری شەڕی سەرانسەری لە هەموو ئاستێکدا. هەنگاوی هەرە گرنگی تر ئەوەیە کە هێزی پێشمەرگە بە ڕێنماییەکانی هاوپەیمان یەک بخرێن. هەرچەندە هێزی پێشمەرگە توانای ئەم جەنگەی نیە، چونکە یەکێک لەو فاکتانەی دەبێت لە بەرچاو بگیرێت وەرچەرخانی توانای تەکنەلۆجی و سەربازی تورکیایە: کە کورد ناچار دەکات جۆری خەباتی خۆی بگۆڕێت. بەڵام چاککردنی پێشمەرگە ئەو جۆرە پشتیوانیە دابین دەکات کە لە ڕۆژئاڤا بۆ کورد هەیە، ئەمە بنەمای کاری تری دیپلۆماسییە. ئەمەی بەرامبەر کورد دەکرێت هەوڵدانە بۆ لاوازکردنی کورد لە ساتەوەختێکدا کە دەرفەتی هەیە کە پێگەی هەبێت. بەڵام کوردی باشور بە تایبەتی لە هەموو ساتێکی تر زیاتر پەرتەوازە و توڕە و بێزارن. ئەمە بەرهەمی ڕاستەوخۆی سیاسەتی نەوتە، چارەسەری بە ئاسانی نابێت بۆیە دەبێت بیر لە چارەسەری خێرا بکرێتەوە ئەویش، دابینکردنی سەرچاوەی دارایی لە هەردوو ڕێگای چاکسازی ناوخۆیی و پەیوەندی دەرەوە بە تایبەتی لە گەڵ بەغدادا بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە. بەڵام ئەوەی فاکتە و نەگۆڕە، کورد گەر بیەوێت هەبێت،بێ نەیار و ڕکەبەر نابێت، ئەمە سروشتی پەیوەندی نێودەوڵەتییە. بۆ ڕوبەڕوبونەوەی هەر ڕکەبەرێکی دەرەکی سەرەتا لە ناو ماڵی خۆمانەوە دەست پێدەکات. شەڕ لە گەڵ کورددا لە سەر ئەوەنیە کە کوردە، بەڵکو لە سەر خاک و سامان و پێگەکەیەتی.
.gif)
ئاسۆ حاجی یەکێتی کەتۆتە داوی خۆی نە دەتوانێ بە ئاسانی ئەو پەیوەندیە ئالۆزیەی چەندین ساڵە بەبێ دیراسەکردن و دووربینی لەگەڵ پەکەکە دروستی کردوە کۆتایی پێبؽنێ،نە دەتوانێ لەگەڵ تورکیا بگاتە ئەو قۆناغەی کە مەترسی لە سەر دروست نەکا و دژایەتی نەکات، ئەگەرچی ئێستا و بە دەست پێشخەری یەکێتی ژمارەیەکی زۆری کێڵگە نەوتیەکانی سنووری سلێمانی لەلایەن کۆمپانیای گەنەل ئەنەرجی تورکی کڕاونەتەوە و ئەوان وەبەرهێنانیان تێدا دەکەن،هەروەها هاوکاریەکی هەواڵگری توند لە نێوان میت و دەزگای زانیاری یەکێتی هەیە کە ئەنجامەکەی تا ئێستا کوژرانی چەندین سەرکردە و کادیری پەکەکە بووە،یەکێتی ئەوەی وەک شیرینی و نیاز پاکی پێشکەشی تورکیا کردوە بەڵام تا ئێستا نەیتوانیوە هاوکێشەکە بگۆڕێ چونکە پەکەکە بە چەک و هێزەوە لە زۆنی سەوز بوونی هەیە و دەتوانێ ببێتە مەترسیەکی گەورە بۆ سەر یەکێتی،بەتایبەتیش کە پەکەکە بەشێکە لە ئەجێندا و ستراتیژیەتی ئێران و لەو خاڵەدا لەگەڵ یەکێتی یەکدەگرنەوە،دیاریشە دوور کەوتنەوەی یەکێتی لە ئێران بە مانای لاوازبوونی دێ تا رادەی لەناو چوون. پەکەکە هۆکارە سەرەکیەکەیە لە راکێشانی تورکیا بۆ ناو باشور،ئێستا هەبوونی گەورەی پەکەکە نە لە ناو خاکی باکوری کوردستانە و نە لە چیا سنووریەکانی نێوان باشور و باکور بەڵکو هەبوونی گەورەیان لە رووی سەربازیەوە لە دەڤەری شنگال و باشوری کەرکوک کە لە ژێر سێبەری حەشدی شەعبی سەربازگەیان دامەزراندووە و موچەیان لێوەردەگرن،هەروەها لە سنوورەکانی نێوان باشور و رۆژهەڵاتی کوردستانن واتا لە ژێر سێبەری یەکێتی و ئێران کە درؽژکراوەی هەمان ستراتیژیەتی هەبوونیانە لە شنگال و کەرکوک و گەرمیان. کاتی خۆی لە باکور دەمیرتاش و هەڤالانی سەرکەوتن و هەشتا و یەک کورسیان بردەوە و ئەردۆغان مەمنونیان بوو حکومەتیان لەگەل پێکبهێنێ و ئامادە بوو هەتا شەش وەزیریان بداتێ،بەلام قەندیل گوتی دەمیرتاش ئەو کەسە نیە بتوانێ بریاری بەشداریکردن و نەکردن بدا و ئەوە قەندیلە ئەو بریارانە دەدا،چوون شەریان لە بن دیمەشق بردەوە ناو مالە کوردی هەژار لە جزیرە و دیاربەکر و شەرنەخ و هەزەخ و نسێبین و جۆلەمؽرگ و هەکاری و زیاتر لە شەش هەزار کەسیان بە کوشت دا کە چوار هەزار زیاتریان گەریلا و هێزەکانی هەپەسە بوون و باکوریان رادەستی تورکی تۆرانی کردەوە و لە سوریاش ئێرانیان بەهێز کرد و ئەسەدیان لە روخان دەرباز کرد،هەروەها نەیانهێشت دەمیرتاش ببێتە رابەری بێ رکابەری کوردانی باکور و خستیانە زیندان،ئێستا کە پارتی چاودێری ئاشتی نێوان کوردانی رۆژئاوا دەکا و جەنەرال مەزلوم کۆبانی رۆژ بە رۆژ لە قەندیل دوور دەکەوێ و بڕیارەکانیان جێبەجێ ناکات دەیانەوێ ئەو تۆڵەیە لە باشور بکەنەوە و ئەوجارەیان ئەگەر بۆیان بچێتە سەر وێرانی دەکەن. وەستانی لەشکرکێشی تورکیا لە خاڵێکدا بە بۆچوونی من پەیوەندی بە هەڵوێستی وڵاتانی زلهێزەوە هەیە هەروەها بە هاوکێشە ئیقلیمیەکان،ئەگەر نا بۆی بچێتە سەر تورکیا سیاسەتی (کێ هێزی هەیە ئەو بڕیار دەدا)جؽبەجێ دەکا و رەنگە گەراندنەوەی ویلایەتی موسل بۆ سەر ئیمپراتۆریەتەکەیان بکەنەوە واقیع و عەهدی میللی بەجێبگەیێنن. حکومەتی عێڕاقی و شەخسی مستەفا کازمی داوەتکەری سوپای تورکیایە بۆ ناو سنووری نێودەوڵەتی دەوڵەتی بەناو عێڕاق لە چوارچێوەی ئەو رێکەوتنەی کە بەر لە رووداوەکانی شازدەی ئۆکتۆبەری ساڵی 2017 عەبادی لەگەڵ تورکیا ئیمزای کردوە و مستەفا کازمی یەکێک بووە لە کەسە ئاگادارەکانی ناوەڕۆکی ئەو رێکەوتنە کە بەهۆیەوە تورکیای زیاتر دەست کراوەتر کردوە لەو رێکەوتنە ئەمنیەی لە ناوەراستی ساڵانی هەشتاکانی سەتەی رابردوو لە نێوان عیڕاق و تورکیا ئیمزا کراوە کە رێگە بە تورکیا دەدا بە قوڵایی پازدە کیلۆمەتر سنووری عێڕاق ببەزێنێ بۆ راوەدوونانی ئەو گروپە چەکداریانەی مەترسی لە سەر ئەمنیەتی تورکیا دروست دەکەن،هەر ئەو رێکەوتنەی عەبادیشە لەگەڵ تورکیا زاری حکومەتی عێڕاقی بەستەوە لە بەرامبەر هەبوونی نزیکەی دوو هەزار سەربازی تورکی لە بەعشیقەی نزیک موسل. سەرەدانی نهێنی هاکان فیدانی سەرۆکی دەزگای میت و کۆبوونەوەی لەگەڵ کازمی و هەبوونی یەکێک لە هاوسەرۆکەکانی یەکێتی لەهەمان کاتدا لە بەغدا و بەنهێنی سەرنجمان بۆ ئەو پرسیارە دەبا،دەکرێ بەغدا لەشکری تورکیای داوەت کردبێ؟
(1).jpg)
.png)
