عومەر عەلی  سەرەڕای ئەوەی کە جیهان لە هەموو ئاستەکاندا بەرەو پێش دەڕوات و بەردەوام گۆڕانکاری گەورە بەسەر دیدو بۆچوونی و جیهانبینی و پلانی زۆربەی پارت و ناوەندەکانی توێژینەوەو حکومەت و ...هتد دێت .بەجیهانی بوونیش ئەمەی زیاتر لە یەکدی نزیک کردۆتەوە و ڕۆژانە ئێمە هەست بەو بەرەو پێش چوون و گۆڕانکاریانە دەکەین ،بەڵام ئەوەی جێیگەی سەرنجە کورد لە ئاستی حکومەت و پارتە حکومڕانەکان و زۆربەی کەسایەتیە سیاسیەکان و سەرکردەکان هەست ناکەیت کە لە ناو ئەم فەزا سیاسیە نوێیەجیهانیەدا بژین و هاو شێوەی کەڕەی شەربەتن ،چونکە سیاسەت لای ئەم نوخبە حوکمڕانە و بەشێکی زۆری دەرەوەی ئەوانیش هەر بەهەمان ئالیەتی سەدەی ڕابردوە ،بەتایبەتیش لەلای پارتە چەکدارە شۆڕش گێڕەکان هەروا دەزانن سەردەمی گیڤاراو ماوتسی تۆنگ و بەرەی کوردوستانیە .ئەم دیدە ناواقیعی و چەقبەستویی و نالۆژیکیە لە سیاسەتی کاری پارتە کوردیەکان دا دەبینرێت.هەیانە لە حکومەت دایە هەیانە لە دەرەوەی حکومەتدایە،لای ئەمانە ئاڕاستەکە بەرەو دواوەیە نەک پێشەوە .چونکە ئەمانە بێجگە لە ئەدەبیاتی  شەڕو پێکدادان و خوێن رشتن شتێکی تر نازانن ،لەبەرئەوە لای ئەمانە هێز لە توندو تیژی دایە و شتێک نازانن بەناوی هێزی مەدەنی و دیموکراسی و کۆمەڵگەی مەدەنی و مافی هاوڵاتی ، هەتا ئێستاش ئەمانە بەتایبەتیش یەکێتی و پارتی و پارتی کرێکاران بوونی خۆیان لە بونی چەک و توندوتیژی و میلیشیادا دەبیننەوە و هەر هەنگاوێک بەرەو دیموکراسی و مەدەنیەت بە تیاچوونی خۆیان دەزانن ،بەم هۆیەشەوە بەردەوام گوتاری خۆیان بەرانبەر یەکتر پڕە لە هەڕەشە و توندوتیژی و ترساندن و بۆ ئەم مەبەستەش ئامادەن دەست لەگەڵ دوژمنان تێکەڵ بکەن بۆ دژایەتی و لەناوبردنی یەکتر. ئەم ڕووداوانە لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا گۆڕانیان بەسەردانایەت .بەهۆی بونی هێزی چەکداری تایبەتەوە گوتاری یەکێتی و پارتی لە قەیرانەکاندا هەمان گوتاری قرناخان و پشت ئاشان و دۆڵی جافەتی و شەڕی ناوخۆیە .بە هەمان شێوە پەکەکەش دۆخی هەڵوێست و گوتارەکانی دژ بە پارتی و هێزەکانی تر هەمان گوتاری کۆتایی نەوەدەکانە. لێرەدا دەتوانیت وەڵامی ئەو پرسیارە ت دەست بکەوێت کە بۆچی هەرێمی کوردوستان بوە بە گەندەڵستان و بۆچی هێزە چەکدارەکانی کورد  بەردەوام پەنجەیان لە سەر بەلەپیتکەی تفەنگە کانیانە بۆ کوشتنی یەکتر . لەبەر ئەوەی پارتە چەکدارەکانی کورد نازانن لە چ زامەنێکدا دەژین ،بەو هۆکارەش ناتوانن بەرپرسیارێتی چەک لە ئێستادا بزانن.ئەگەر لە پێش ڕاپەڕیندا پاساوێک بۆ بونی پارتی شۆرشگێڕو چەکدار هەبوبێت بەڵام ئایە لە ئێستادا پاساو چیە؟ چەنکە لە ئێستادا هەرێمی کوردوستان حکوومەتی هەیە .کەواتە لە ناو حکومەتدا دەبێت هێزی چەکدار لە چوارچێوەی دامەزراوەی نیشتیمانیدا بێت و ئەرکی سەرەکیشی پاراستنی نیشتیمان و ئاسایش گشتی بێت نەک حیزب و بەرپرسەکانی.هەروەها پەکەکەش دەبوایە بیزانیایە کە ئێستا زەمەنی شۆڕشی پیشەسازی چوارەمە  نەک شۆڕشی ڕۆشنبیری و کەوتنە ژێر کاریگەری بۆچونەکانی ستالین . بەڵام ئەوەی جێگەی داخ و مەترسیە ئەوەیە ئێمە ئاسۆیەک نابینین بۆ بەخۆداچونەوەو گۆڕانکاری .بەڵکو بەبەرچاوی هەمو گەلانی جیهان و وڵاتە زلھێزەکان و گەلانی ناوچەکە، لە ئێستادا دەبینین ئەو هێزانە  خاوەنی گوتارێکی زۆر نالۆژیکی و نا نیشتمانین، زۆر ئاساییە بەلایانەوە کە خوێنی کورد بەدەستی کورد بڕژ ێت.بەمەش خزمەتی گەورە بە دوژمنان بکەن.

جەعفەر عەلی     هەڵبژاردنی سەرۆک لە ئەمریکا، لەم رووداوانەیە، کە دەتوانێ هەموو دونیا، کۆی ناوەندەکانی توێژینەوە، کۆی حیزب و هێزە سیاسییەکان بە سیکیولار و ئاینییەوە، بە خۆیەوە سەرقاڵ بکات. کوردیش بەشێکە لە ناو ئەم دونیایە، بەڵام جیاوازییەکە بۆ ئێمە ئەوەیە، ئێمە سەر بەو بەشەی دونیاین، کە نەک دەستمان لە دروستکردنی رووداودا نییە، بەڵکو هەمیشە رووداوەکان لە ناو خۆیاندا لولمان دەکەن و سەرەنجام دابەشی نێو پانتایی ململانێکانمان دەکەن.    چەند شەو بەر لە ئێستا، یەکێک لە کەناڵە ئاسمانییەکانی کوردستان، دوو کوردی دانیشتووی واشنتۆنی بۆ قسە و شیکردنەوە سەبارەت بە پرسی ململانێی هەڵبژاردنی سەرۆک لە ئەمریکا بانگ کردبوو. ئەم دوو برادەرە، یەکیان وەک ئەندامی دیموکراتەکان و ئەویدیکەش وەک ئەندامی کۆمارییەکان خۆی ناساندبوو. زێدەگۆیی نییە ئەگەر بڵێم، رووبەڕوو لە ناو ستۆدیۆ بان، دوور نییە دەستیان خستبایە بینی یەکدی. یەکیان ترەمپ، ئەویدیکەیشیان بایدنی وەک فریشتە و بەخششی خودایی بۆ ئەمریکا و دونیا دەبینی.     ئەم دۆخی هەڵچوون و خۆگیڤکردنەوەی کورد و هێزە سیاسییەکانی، ئەم حاڵەتی بە نەفرەتکردنەی ئەویدی، هاوشانی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا، لە رووداوی قسەکانی ماکرۆن و کاریکاتێرەکەی شارلی ئیبیدۆش هەمانشت بوو.     ئێمە ئەو میللەتەین، کە ئاقڵمەندەکانی باش دەزانن، (هەڵوێست و ئامۆژگارییەکانمان)، نەک لە ئاستی ناوەندە بڕیار بە دەستەکانی دونیادا بەهایەکی سیاسی نییە، بەڵکو زۆربەی کات گوێ لێگیراویش نییە، بەڵام گرفتەکە ئەوەیە، ئێمە ناتوانین خۆمان وەکچۆن هەین، ببینین.     ئەو کاتەی لە گۆشەیەکی ژوورەکەماندا و لە رێی مۆبایلێکەوە، (هەڵوێست) بەرامبەر کۆشکی سپی و کۆشکی ئەلیزێ نمایش دەکەین، ئەو کاتەی بانگی گۆڕینی دونیا دەدەین و بەڵام دەبینین دونیا هەر لە شوێنی خۆیەتی و گوێبیستی ئێمە نییە، دێین گلەیی لە دونیا و دار و بەرد دەکەین، نەک لە کێشە گەورەکانی ناو ئەقڵ و بیرکردنەوە و روانینی خۆمان. کاتێکیش لە پشتی ژمارەیەک مایکی رەنگاوڕەنگەوە، دەماری ملمان رەپ دەبێت و لە ترەمپەوە تا ماکرۆن دادگایی دەکەین، ئەوە رێک ئەو کاتەیە، کە ئێمە نە بە ئەقڵ و نە بە جەستەش لێرە، لە کوردستان نین، ئەوە رێک ئەو کاتەیە، کە خۆمان لەسەر کورسییەکەی کۆشکی سپی، یان کرملین و پایتەختە گرنگەکانی دونیا دەبینین. ئەو چرکەساتەی کە توڕە دەبین و لە دەرەوەی هۆشیاری و بەشێوەیەکی ناعەقڵانی لەبری قسەکردن، هاوار دەکەین، باوەڕمان وایە، هەمان چرکەسات دەسەڵاتی سیکیولارمان لە ئەمریکا و فرەنسا هێناوەتە لەرزین.    قسە لە هەڵبژاردنە. بە بڕوای من، ترەمپ براوەی هەڵبژاردن بێت، یان بایدن، لە دوورمەودادا، گۆڕانی گەورە بە قازانجی کورد لە سیاسەتی کۆشکی سپیدا روونادات، تەنها ئەو کاتە نەبێ، کە بەر لە هەر شتێکی دی، ئەم قازانجە کوردییە هاوشانی بەرژەوەندییە سیاسی و ئەمنی و ستراتیژییەکانی ئەمریکا رێبکات. ئێستا کاتی ململانێی هەڵبژاردنە، لە دۆخی هەڵمەتی هەڵبژاردن و ململانێشدا، هەمیشە بەڵێنەکان گەورەتر و رەنگاوڕەنگترن. ئەوەی ئێستا دەگوترێ، دەشێ سبەی پێچەوانەکەی ببینین.     عەقڵی سیاسی و ستراتیژی ئەمریکی، ناوەندەکانی بیرکردنەوە لە ئەمریکا و سەنتەرەکانی توێژینەوە، بەپێی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا جوڵە دەکەن، نەک بەرژەوەندی ئەویدی. ئەوەی لە سەرووی هەموو شتێکەوەیە، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکایە، نەک بەرژەوەندی ئەوانیدی. من لەوە تێدەگەم، کە ترەمپ سیاسییەکی پۆپۆلیست و راڕایە، بەلایەوە ئاساییە، بەیانی لە تویتێکدا پشتیوانت بێ و ئێواران دژ، لەوەش تێدەگەم کە بنەمای سەرەکی سیاسەت لای ئەو، ئابووری و پارەیە، بەڵام مانای ئەوە نییە، کە ئەم بنەمایانە بۆ بایدن گرنگ نەبن. ئەگەر هەندێ وردەکاری مەسەلەی رێژەی باج و کەم و زیادکردنی لەسەر کۆمپانیا و بیزنسمانە پارەدارەکانی لێدەربکەیت، لەوانەیە هەردووکیان وەکیەک سەیری گرنگی ئابووری و پارە بۆ ئەمریکا بکەن.     سەبارەت بە مەسەلەی کوردیش، هەڵوێستی بایدن روونتر و جێگیرتر دەردەکەوێ. ئەم هەڵوێستەی بایدن، پێشتر و بەر لەوەی وەک کاندیدی سەرۆکایەتی ئەمریکا دەرکەوێ، لە پرۆژەی دابەشکردنی عیراق بۆ سێ هەرێم خراوەتەڕوو، بەڵام ئەم پرۆژە و هەڵوێستە لە کاتی گەیشتنی بە کۆشکی سپی، وەک دەسەڵاتی یەکەمی ئەمریکا و جیهان، دەگۆڕێ بۆ هەڵوێستێکی پراکتیکی و لەسەر ئەرزی واقیع هەنگاو بۆ جێبەجێکردنی دەنێت؟ بە بڕوای من بە عەمەلی هەنگاونان بۆ زیندووکردنەوەی ئەم پرۆژەیە، ئەگەرێکی دوورە.     دیارە هیچ راپرسییەکی فەرمی نەکراوە، بەڵام وەک لە رێی میدیاو تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە دەردەکەوێ، کورد بەگشتی، جگە لە کوردانی رۆژهەڵات، زیاتر بە سەرکەوتنی بایدن خۆشحاڵن، نەک ترەمپ. بەشێکی هۆکاری ئەم دڵخۆشبوونەش بە بایدن بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، کە هەڵوێستی بەرامبەر ئەردۆگان توندترە بەراورد بە ترەمپ.    بایدن لە چەندین بۆنەی جیاوازدا، هەڵوێستی خۆی بەرامبەر ئەردۆگان بەیان کردووە و بە پیاوێکی مەترسیداری تورکیا و ناوچەکەی دەزانێت. بەڵام پرسیار ئەوەیە، ئایا وەستانەوە بەرامبەر ئەردۆگان درێژەی دەبێت، ئەم وەستانەوەیە یەکسانە بە پشتیوانی کورد لە باکور و رۆژئاوای کوردستان، کارکردن و هاوکاری لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ناو تورکیا، تا چەند کورد بەرەو دۆخێکی ئارامتر دەگوازێتەوە؟ لە کاتێکدا هەڵوێست و روانینی هیچ ئۆپۆزیسیۆنێکی دەسەڵاتەکەی ئاکەپە دەرهەق بە مافەکانی کورد وەک نەتەوە، هەڵوێستێکی دیموکراسیانە نییە، هیچیان لە دۆخی ئۆپۆزیسیۆنبوونیشدا ئامادەیی ئەوەیان تێدا نییە، بوونی نەتەوەیی، سیاسی و کولتوری کورد لە تورکیا بسەلمێنن، هیچیان ئامادەیی ئەوەیان تێدا نییە کورد وەک جوگرافیا، وەک بوونێکی مێژوویی و خاوەن ماف قبوڵ بکەن. بۆیە ئومێد هەڵچنین لەسەر ئەوەی، بایدن پشتیوانی ئۆپۆزیسیۆن دەکات و ئەم هاوکارییەش بە قازانجی کوردانی باکور، تایبەت هەدەپە تەواو دەبێت، بینینی تەنها گۆشەیەکی بچووکی دیمەنی ناو ململانێ سیاسییەکان و بەریەککەوتنی بەرژەوەندییەکانە. بە دڵنیاییەوە رۆیشتنی دەسەڵاتێکی ستەمکاری وەک ئاکەپە و فاشیستێکی وەک ئەردۆگان، بۆ کورد بایەخی خۆی هەیە، بەڵام ئاڵتەرناتیڤی جەهەپە (پارتی گەلی کۆماری) وەک هێزی یەکەمی ئۆپۆزیسیۆن لە تورکیا، مەرج نییە کورد وەک نەتەوە، بەرەو دۆخێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی باشتر بگوازێتەوە، تایبەت کە بۆ هەموو شارەزایەکی مێژووی سیاسی تورکیا روونە، کە جەهەپە، هێزی مێژوویی نکوڵیکردن لە مافە سیاسی، کۆمەڵایەتی، کولتوری و مەدەنییەکانی کوردە لەم وڵاتە و لە دەرەوەی تورکیاشدا. واتە ئەگەر هەر پشتیوانییەکی نێودەوڵەتی بۆ ئۆپۆزیسیۆنی تورکیا، بە پشتیوانی چاوەڕوانکراوی بایدنیشەوە، پێشمەرجی پشتیوانییەکە رێزگرتن و رێککەوتن سەبارەت بە مافەکانی کورد نەبێت، بە ئەگەرێکی زۆرەوە شانۆگەری نکوڵیکردن لە هەموو بوونێکی سیاسی و کولتوری کوردی، لەسەر ستەیگی سیاسی تورکیا و بە بەرچاوی دونیا و بایدنەوە وەکخۆی، بەڵام لە ژێر تایتڵ و فۆرم و شێوەی دیکەدا بەردەوام دەبێت.     سەبارەت بە کوردانی رۆژئاواش، ترەمپ بەرپرسیارە لە هاوکاری و هەڵکردنی گڵۆپی سەوز بۆ ئەردۆگان لە پەلاماردان و داگیرکردنی بەشێک لە جوگرافیای ژێر دەسەڵاتی کوردانی رۆژئاوا. ترەمپ لە یەککاتدا بەشێک لە ناوچەکانی ژێردەستی خۆبەڕێوەبەری دیموکراسی رادەستی ئەردۆگان و مۆسکۆ کرد، هەمانکات بەشێکی دیکەی پاراستووە. ئایا بایدن، شەڕی گەڕاندنەوەی ئەم ناوچانەی تورکیا داگیری کردوون بۆ کورد دەکات، ئایا بەردەوام دەبێت لە پارێزگاری کوردەکان و هەوڵدان بۆ هێنانەدی مافەکانیان؟ سەبارەت بە چوونە ململانێی ئەمریکا لەگەڵ تورکیا و ناچارکردنی بە پاشەکشە لەو ناوچانەی لە خاکی کوردانی سوریا داگیری کردوون، ئەگەرێکی دوور و چاوەڕواننەکراوە. بەڵام ئەگەر زۆرە بەشێوەیەکی باشتر لە ترەمپ ئەم دەستکەوت و ئەزموونەی کوردانی سوریا بپارێزێت.     هەرچی کوردانی رۆژهەڵاتن، پێچەوانەی کوردانی بەشەکانی دیکەی کوردستان، پێناچێ بە سەرکەوتنی بایدن خۆشحاڵ بن. بایدن چەندینجار رەخنەی سیاسەتەکانی ترەمپی بەرامبەر ئێران و کشانەوەی لە رێککەوتنی ئەتۆمی کرووە. واتە بە ئەگەرێکی زۆرەوە واشنتۆن، لە ئەگەری سەرکەوتنی بایدندا، هەوڵی جۆرێک لە نەرمکردنەوەی سیاسەتەکانی کۆشکی سپی بەرامبەر تاران دەدات. هەوڵدەدات گرژییەکانی سەردەمی دەسەڵاتی ترەمپ تێپەڕێنێت و  هێڵەکانی نزیکبوونەوە و لێکتێگەیشتن لەگەڵ تاران لەوە تۆختر بکاتەوە کە لە ماوەی دەسەڵاتی ترەمپدا هەبوون، وێڕای هەوڵدان بۆ سەرلەنوێ هاتنەوە ناو رێککەوتنی پێج کۆ یەک و دەستپێکردنەوەی سەرەتایەکی نوێی گفتوگۆی سیاسی لەگەڵ ئێران سەبارەت بە پرسی رێککەوتنەکە. لێرەوە کوردانی رۆژهەڵات بە هەر گفتوگۆیەکی سیاسی و نزیکبوونەوەیەکی لەمجۆرەی واشنتۆن-تاران، دڵخۆش و ئاسوودە نابن، چونکە بەشێکی ئەم ئاساییبوونەوەی پەیوەندییانە دەڕژێتەوە خزمەتی بەهێزکردنەوەی ئابووری تاران و رزگارکردنی لەم گۆشەگیرییە سیاسی و دیپلۆماسییە نێودەوڵەتییەی، کە ئێستا تیایدا دەژی.     ئەوەی دواجار بڕیار دەدات، بە پلەی یەکەم بەرژەوەندییە. ئەگەر بەرژەوەندییەکانی واشنتۆن لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە رێی هاوکاری و پشتیوانی کوردەوە، یان بەشێکی کوردستانەوە، تەبابێتەوە، رەنگە بۆ کورد، ئومێدبەخش بێت. بەڵام دەبێ بزانین بە تەنیا کورد نین لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەژین و دۆستی ئەمریکان. ئیسرائیل، تورکیا، عیراق، وڵاتانی کەنداو، ئەمانە هەر هەموویان بە حوکمی قورسایی سیاسی، ستراتیژی، ئابوری و سەربازیان، بۆ ئەمریکا هێندە لە کورد گرنگترن، کە بۆ بەراورد کردن دروست نییە. بۆیە نابێ سەرکەوتنی بایدن، تەنیا بە چاوی کوردی ببینرێت و تەنیا بە عەقڵی کوردیش بخوێنرێتەوە، چونکە هێزی دیکە و بکەری سیاسی و ستراتیژی زۆر گرنگتر لە کورد لە ناوچەکەدا بوونیان هەیە، لە ئەمڕۆوە، ترەمپ، یان بایدن، هەر یەکێکیان براوە بێت، هەمانکات ئەگەر لە ناوەوەدا بەهێز نەبین، دەبێ هەر ئەگەرێکی نەخوازراویشمان لەبەرچاو بێت، تا سبەی ئەم دەستەواژە ناسیاسییە دووبارە نەکەینەوە: "ئەمریکا خیانەتی لێکردین!".

ساڵح ژاژڵەیی   بزوتنەوەی گۆڕان لە هە ل و مەرجێكدا دروستبوو كە نەڕەزاییەكی ئێجگار زۆری جەماوەر هەبوو لە دەسەڵاتی  یەكێتی و پارتی . هەر لەبەر  ئەوەبوو كاتێك بزوتنەوەی گۆڕان بەشداری هەڵبژاردنی پەڕلەمانی كرد لە 25/7/2009  بە هۆی ئەو پشتیوانیە زۆرەی جەماوەرەوە  ، بوو بە خاوەنی  25 كورسی پەڕلەمان و  حیزبی دووەمی هەرێمی كوردستان .  بزوتنەوی گۆڕان بوو بە جێگەی گرینگی پێدانی هاوڵاتیانی  هەرێم و  وڵاتانی ناوچەكەو وڵاتانی دەرەوە . زوربەی سیاسەتمەدارانی ناوچەكەو جیهان، بزوتنەوەی گۆڕانیان بە جێگرەوەی پارتی و یەكێتیان دەزانی .  بەڵام لەبەر ئەوە  لە بنەڕەتدا بزوتنەوەی گۆڕان بە پێی بەرنامەیەكی  نەخشە داڕێژراو دانەمەزراو زیاتر كاردانەوە بوو ، نەیتوانی  ئەو جەماوەرە زۆرەی پشتیوانییان لێكرد ، باش ڕێكیان بخات و ئامادەیان بكات بۆ گۆڕانكاری ، بۆیە كە بۆ یەكەم جار بەشداری حكومەتی كرد تا ئێستا لە پاشەكشەی بەردەوامدایەو ئەوەی ماوەتەوە  بۆ بزواتنەوەی گۆڕان هەر ناوەكەیەتی و  تازە بوو بە ڕابوردو و هیچ ئایندەیەكی  نەماوە لە گۆڕەپانی سیاسیدا .  جییی خۆیەتی پرسیار بكەین  بزوتنەوەی گۆڕان لە كوێوە دەستی پێكر دو بۆكوێ‌ ڕویشت ؟.  یان چی چاندو چی دروەوە ؟.  بزوتنەوەی گۆڕان جێگەی هیواو موتمانەی خەڵك بوو ، بەڵام دواجار پشتی كردە جەماوەر . بزوتنەوەی گۆڕان دژی بە بنەماڵەكردنی  حیزب بوو ، بەڵام دواجار خۆشی بوو بە حیزبی بنەماڵە .  بزوتنەوەی گۆڕان داوای عەدالەتی كۆمەڵایەتی دەكرد ، بەڵام خۆشی نەیتوانی عەدالەت  لە ناو خۆیدا جێ بەجێ بكات و هەموان بەیەك چاو سەیر بكات . بزوتنەوەی گۆڕان داوای موچەی دەكرد بۆ كابانی ماڵ. بەڵام ئیستا نوێنەرەكانی لە حكومەت و پەڕلەمان  ئێمزا لەسەر بڕێنی موچەی خەڵك دەكەن . بزوتنەوەی گۆڕان دژی تەكەتل و كیتلەو كیلە بازی بوو . بەڵام ئێستا ئەمە بۆتە نەریتی خۆی . بزوتنەوی گۆڕان دروشمی چاكسازی بەرز دەكردەوە .  بەڵام ئێستا پشتیوانی لە گەندەڵی دەكات . . بزوتنەوەی گۆڕان دروشمی گۆڕینی سیستەمی حوكمڕانی بەرزدەكردەوە ، بەڵام ئێستا  بۆتە كرێگرتەی پارتی  .  بزوتنەوەی گۆڕان بە حساب  حیزبێكی ئۆپۆزسیۆن بوو . پشتیوانی لە بەرەی ئۆپۆزسیۆن دەكرد . بەڵام  لە ئێستادا  نە ئۆپۆزسیۆنەو نە پشتیوانی بەرەی ئۆپۆزسیۆنیشە و گەورەترین زیانی بە بەرەی ئۆپۆزسیۆن گەیاند. بزوتنەوەی گۆڕان  لەئێستادا دژی بەرەی ئۆپۆزسیۆنە .   ئێستا كاتی ئەوەیە بپرسین  ئایا بزوتنەوەی گۆڕان ، شەریكی دەسەڵاتە ، بەشداری دەسەڵاتە یان كرێگرتەی پارتییە ؟؟.  بەپێی بۆچونی خۆم بزوتنەوەی گۆڕان  نە شەریكی دەسەڵاتە و نە بەەشداری دەسەڵاتە ، بەڵكو كرێگرتەی پارتیەو  پارتیش چۆنی بوێت  ئاوا مامەلەیان لە گەڵ دەكان  بەم دەلیلانەی خوارەوە : یەكەم :  كاتێك بزوتنەوەی گۆڕان بریاری بەشداریكردنیان لە حكومەت دا شانازیان بە ئەوەوە دەكرد گوایە بە 12 كورسی پەڕلەمان  بەقەدەر 24 كورسی پەڕلەمان پۆستیان وەرگرتوە . هەر لێرەوە  دەردەكەوێت  كە بزوتنەوەی گۆڕان تەنها بۆ مەبەستی وەر گرتنی پۆست بەشداری حكومەتی كردوە . ئەوەش لە ئەوەوە سەرچاوە دەگرێت كە ئەوانەی بڕیاری بەشداری كردنیان لە حكومەتدا، تەنها لەبەر بەرژەوەندی خۆیان بوو . ئەو پۆستانەشی كە بڕیارە وەریان گرن  بۆ ئەوەیە ناڕەزایەتی  كادیرەكان كەم بكەنەوە  و هیچیتر . دووەم: كاتێك بڕیاری چونە  ناو حكومەتیان  دا وایان بڵاو كردەوە  كە بە مەبەستی چاكسازی بەشداری حكومەتیان كردوە و بە مەرجێكیش لەگەڵ پارتی ڕێككەوتون   ئەگەر تا 6 مانگ هیچ چاكسازی  نەكرا ، هەڵوێستیان دەبێت  تا ئاستی كشانەوە لە حكومەت . ئەوە نزیكەی ساڵ و نیوێكە ئەم كابینە دروست بوە و نەك هیچ چاكسازیەك نەكراوە ، بەڵكو تەنهاو تەنها موچەی موچەخۆران كەم كراوەتەوەو مانگانەش دوا دەخرێت و لە كاتی خۆیدا نادرێت . ئاستی گەندەڵی و تاڵانیش لە زیاد بوندایە .  سێیەم :  بزوتنەوەی گۆڕان  لە پەڕلەمان  لەگەڵ فراكسیۆنەكانی پارتی و یەكێتی و كەمایەتیەكان ، موتمانەیان بە حكومەت دایەوەو ڕەزامەندیش بون لە سەر ئەوەی موچەی فەرمان بەران كەم بكەنەوە . ئەگەر بزوتنەوەی گۆڕان بە مەبەستی چاكسازی و بەرگری لە مافی هاولاِتیان بەشداری حكوەتیان كردوە ، دەبوو لەگەڵ فراكسۆنەكانی ئۆپۆزسیۆن ئیمزایان لەسەر لێ سەندنەوەی موتمانە لە حكومەت بكردایە .  چوارەم : لە كاتێكدا بە دوو مانگ موچە بە لێبڕینەوە دەدرێت ، بەڵام بە ئاشكرا داهاتی گومرگەكان  تاڵان دەكرێت . ئەوەتا  ئاشكرا بوە لە مەرزی پەروێزخان بایی دەیان ملیۆن دۆلار هەر وەسڵ تەزویر كراوە .  ناوی تۆمەتبارەكانیش  بڵاو كراوەتەوە . بەڵام  لەبەر ئەوەی بەرپرسی گەورەی تێدایە  دڵنیام دیزە بە دەرخۆنە دەكرێت  : لە كاتێكدا وەزیری دارایی گۆڕانە ، بۆچی هەڵویستیان نییە داوای دادگایی كردنی ئەوتۆمەتبارانە ناكەن ؟.  گەورەترین دزی و تاڵانی و گەندەڵی لە كەرتی نەوتدا هەیە ، ئەی كوا هەڵویستی بزوتنەوەی گۆڕان ؟. ئەگەر قسەیان هیچ بڕناكات ، ئەی بۆچی لە حكومەت ناكشێنەوە ؟.   پێنجەم : دوا موچە كە دراوە  640 ملیاری عێراق هاتوە بۆ كوردستان . واتە كەمێك پارەی دەوێت  بۆ تەواوكردنی موچە . ئەی بۆچی ناپرسن  داهاتی ئەو دوو مانگەی هەرێمی كوردستان چی  لێهاتوە، یان هەر نەبوە ؟ئەوە  بۆ مانگی سێەم دەڕوات  كەس نازانێت  داهاتی هەرێم چەند بوەو چی لێكراوە؟؟.  شەشەم :  هەر لە ئێستاوە  باسی ئەوە دەكرێت  كە بەم نزیكانە موچە نادرێت  چونكە بۆری نەوتی هەرێم تەقێنراوەتەوەو بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە داهاتی هەرێم گەیشتوە . هاولاِتیانی ئازیز سەیری ئەم سیناریۆیە بكەن  چۆن ڕێكیان خستوەو دەیانەوێت بەم بەهانە بێ مانایە موچەی خەڵك نەدەن و دوای بخەن: پێشتر كە باسی داهاتی نەوتیان دەكرد بە شێوەیەك حسابیان بۆ دەكردین كە لە كۆی داهاتی یەك مانگی نەوت  ئەگەر 500 ملیۆن دۆلار بوایە ، دەیان گوت پشكی هەرێم تەنها 200 ملیۆن دۆلار بوە . ئەوی تر دراوە بە حەقی بۆری و قەرزی كۆمپانیاكان .  بەڵام ئێستا كە بۆ ماوەی  تەنها 3 ڕۆژە بۆری نەوتی هەرێم تەقێنراوەتەوە  جەنابی جوتیار عادل وتە بێژی حكومەتە دزەكەی هەرێم بی ئەوەی هیچی پی عەیب بێـت و شەرم بكات  دەڵێت :  بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە داهاتی هەرێم گەیشتوە . ئەگەر بە 3 ڕۆژ بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە هەرێم گەیشتبێ ،  دەبێ داهاتی هەرێم مانگانە 2500  ملیۆن دۆلار بوبێت . واتە دوو ملیار و نیو دۆلار . پرسیار ئەوەیە ئەو پارەیە چی لێهاتوە ؟؟. باشە وتمان درۆكردن  هەر هەیەو هەبوە ، بەڵام درۆی ئاوا گەورەو شاخدار وێنەی كەمە و لە كۆێدا جێی دەكەنەوە  . جاری ئەمە بە هانەو پاساوێكە  بۆ  دواخستن و پێنەدانی موچە ، لە لایەكی تریشەوە دەڵێن : موچە دوا دەكەوێت چونكە بەغدا پارەی نەناردوە .  بەڕێزان   هەرێمی كوردستان هیچ حەقێكی لەسەر بەغدا نییە و بەغدا مولزەم نییە بە پێدانی هیچ بڕەپارەیەك بە هەرێمی كوردستان ، چونكە هەرێمی كوردستان  پیشتر ئیعلانی سەربەخۆیی دارایی خۆی كردوە . نە هیچ بڕە نەوتێك و نە هیچ بڕە پارەیەكیشی بە بەغدا نەداوە . بەڵام ئێستا كەمانگانە بەغدا بڕی 320 ملیار دینار دەنێرن كۆمەڵێك فاكتەری ناو خۆیی  و دەرەكی لە پشت پێدانی ئەو بڕە پارەیەوە هەیە . بەڵام بەغدا كەی ویستی هیچ پارە نادات و كەسیش ناتوانێت قسەیەك بكات و بەغدا تۆمەتبار بكات . ئەی ئەگەر بەغدا پارە نەنێرێـت و بۆری نەوتیش تەقێنرابێتەوەو بە درۆی خۆیان بێت مانگانە  بڕی 2500 ملیۆن دۆلار زیان بكەن ، ئەی  موچە خۆران دەبی چی بكەن ؟؟. ئایا یەكێتی و پارتی پارە دزراوەكان دەهێننەوە ؟؟.  كەواتە  ئەگەر بزوتنەوەی گۆڕان بۆ مەبەستی چاكسازی بەشداری حكومەتی كردبێت و وەكو خۆشیان لە سەرەتاوە  فەرمویانە  ئەگەر چاكسازی نەكرێت هەڵوێستمان دەبێت  تا  ئاستی كشانەوە لە حكومەت ، باشە قەیران لەمەی ئێستا گەورەتر هەیە ، باشە تاڵانی نەوت و داهاتی گومرگەكان و ناوخۆ ، هەر بەردەوام نییە ؟. ئەی كەی بزوتنەوەی گۆڕان ڕقیان هەڵدەستێ و لە حكومەت دەكشێنەوە؟؟.  هیچ گومانێك نییە كە ئەمانە لە حكومەت ناكشێنەوە . هەر لەسەرەتاشەوە  لەبەر خاتری ئەو پاروە چەورەی  ئێستا لەبەر دەمیانە بەشداری حكومەتیانكردوە و هەرگیز ئامادەنین دەست بەرداری ئەو پاروە چەورە ببن  كە زۆر دەمێكە  هەوڵی ئەوەیانە پێی بگەن . كەواتە : كورت و كرمانجی بزوتنەوەی گۆڕان لە ئێستادا  لەلایەن پارتییەوە بەكرێ گیراوە . واتە كرێ گرتەیە . سەیركەن چۆن پۆستی  بەناو گەورەو  بە ناوەرۆك بۆشیان پی َدەدەن  ئەویش بە گرێبەست  و تەنها بۆ ڕازیكردنیان و بەڕێكردنی ڕۆژگار . ئەیباشە بۆچی بە یەك جار پارتی ئەو پۆستانە بە گۆڕان نادات  كە لەسەری ڕێك كەوتون و وەكو چۆن دەرزی بە جورعە لێدەدرێـت ، بە هەمان شێوەش پۆستەكان بە گۆڕان دەدەن ؟؟.  پارتی بزوتنەوەی گۆڕانی بەكری گرتوە  بە مەبەستی پشتیوانی كردنیان لەم قەیرانەدا . بۆیە پارتی چی بوێت ، گۆڕان ئەوە دەكات . ئەگەر  گۆڕان لە قسەی پارتی دەرچێت ، بە یەك سەعات شڕو شیتاڵیان  پی َدەپێچنەوەو ئەم دیو دیگەڵەیان دەكەن . خاوەن ماڵ كەی  لە كرێچی ڕازی نەبوو ، بۆی هەیە دەری بكات .  پەیامێك بۆ هەموو گۆڕان خوازانی ئازیز: لە بیرتانە كە پارتی هێزی بردە زینوی وەرتی بۆ بندەستی  پەكەكە . ئەوە بە بەرنامە بوەو لە خۆوە نەبوەو بۆئەم ڕۆژەی ئێستابوە  . لە ماوەی پێشوشدا بەرپرسی  ئاسایشی سەریزێری  شەهید كراو خستیانە ملی پەكەكەوە . ئەوەش بە بەر نامە بوەو هەر خۆشیان ئەو تاوانەیان ئەنجامداوە  بۆئەوەی بیكەنە بەهانە بۆ دەست پێكردنی شەڕ لەگەڵ پەكەكە . چەند  ڕۆژێكیش  لەمەو بەر زۆر بەگەرمی و حەماسەوە  بڵاویان كردەوە كە 3 كردەوەی تیرۆریستییان پوچەڵ كردۆتەوە ، كە ویستویانە پارێزگارێك  و  بەرپرسێكی تر و قونسوڵێك  تیرۆر بكەن .  گوایە ئەوانەیان گرتوەو هەمویان تیرۆریستن و سەر بە پەكەكەن .  هەر دوای دەركردنی ئەو بەیانە لە لایەن پارتیەوە یەكێتیش بەیانێكی دەركرد و دەڵێت: لە كۆی 5  ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایش 3 ئەندامیان یەكێتین . باشە چۆن كردەوەیەكی تیرۆریستی ئاوا گەورە لە ئارادابێت و یەكێتی نەزانێت . ئەمەش بە مانای ئەوە دێت كە ئەوەی پارتی  دەیڵێت ، سەرتاپای درۆیە . لە ڕاستیشدا  هەر لە بنەڕەتەوە ئەمە درۆیەو سیناریۆیە و ڕێكخراوەو  ئەمانە زەمینە خۆشكەرن بۆ دەست پێكردنی شەڕ لەگەڵ پەكەكە . بۆ پارتی زۆر ئاسانە  هەرچی داوای مافی خۆیی و ئازادی و موچە بكات ، بیگرێت وبیخاتە زیندانەوەو بەوە تۆمەتباریان بكەن كەئەندامی پەكەكەن .  شەڕكردن لەگەڵ پەكەكە دوو هۆكاری گرینگی لە پشتەوەیە . یەكەم : بۆ ئەوەی  نەبونی موچە لە بیر خەڵك بەرنەوەو مێشكی خەڵك بەشەڕەكەوە مەشغوڵ بكەن و ئەگەر كەسێك قسەی كرد ، پێی بڵێن : ئێستا كەی وەختی ئەوەیە  باسی موچە بكەن  و ئێو ە دەزانن ئێمە لەشەڕداین . دووەم : داواكاری و ئەجیندای تورك جێ بەجێ دەكەن بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەكانیان . ئەگەر بەقسەی تورك نەكەن ، هەرچی پارەو بەرژوەوندی لە توركیا هەیانە لە لایەن توكیاوە دەستی بەسەردا دەگیرێت .  كاتی خۆشی بنەماڵەی بارزانی پارەیەكی زۆریان لە توركیا دانابوو . كاتێك پارتی و توركیا پەیوەندیەكانیان تێك چوو ،  توركیا دەستی بەسەردا گرت ، پارتی هەر نەوێرا باسیشی بكات  بۆ ئەوەی دزیەكانیان ئاشكرانەبێت . هەر وەها نزیكی  یك ملیار دۆلاریشیان  لەبانكێكی لوبنانی دانابوو ،حیزبوڵڵای لوبنانی دەستی بەسەر دا گرت و ئەویش خورا . ئێستا پارتی پارەو بەرژەوەندی زۆری لە توركیایە ، بۆیە ئەگەر شەڕی پەكەكە نەكات دەستی بەسەردا دەگرن .  لەبەر ئەوە بەنەماڵەی بارزانی بە وەكالەتی توركیا شەڕی پەكەكە دەكەن .  ئەگەر پارتی شەڕی پەكەكەی دەست پێ بكات و  بزوتنەوەی گۆڕان هەڵوێستی نەبوو لەحكومەت نەكشایەوە  ئەوا بزوتنەوەی گۆڕانیش  ڕاستەو خۆ دەبێتە شەرێكی ئەوخیانەتە چونكە بەشدارە لە حكومەتدا . هێوادارم شەڕ ڕونەدات و خوێن لە لوتی كەس نەیەت . بەڵام ئەگەر شەڕەكە كراو بزوتنەوەی گۆڕان لە حكومەت نەكشایەوە ، باشترین بژاردە  بۆ هەڵسوڕاوە دڵسۆزەكانی بزوتنەوەی گۆڕان  ئەوەیە واز لە بزوتنەوەی گۆڕان بهێنن .  بەوكارەیان سەروەرییەكی  مێژویی گەورە بۆخۆیان تۆمار دەكەن . هیوادارم هەموو حیزب و لایەنەكانی تریش هەڵوێستیان هەبێت ، ئەگەر پارتی شەڕی پەكەكەی كرد . دەبێ هەموو لایەك وریابن و ئەم جارەش نەكەونە داوی پارتیەوە ، چۆن  كڵاوی كردە سەری چەند لایەنێك و بەشداری پێكردن بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم و ئەو كارەساتەی بەسەر كوردا هێنا .     

پەیكار عوسمان شەڕ تەنیا نەبوونەکەی باشە، کە هەبوو، ئیتر هیچ شوێنێکی باش نیە، تا هەڵپەی ئەوەتبێ جێگای خۆتی تیا حیجزکەیت! دوو تەرەف، پێش شەڕ، ئەکرێ یەکێکیان لەویتریان باشتربێ. بەڵام لە شەڕدا یەکسان ئەبنەوەو بە هەردوکیان خراپێك بەرهەمئەهێنن، لێرەشەوە ئیتر هیچیان چاك نین. مەیدانی چاکبوون ناشەڕەو کێ ئەیەوێ چاکبێ با لەوێدا شێربێت. مەیدانی خراپبوون شەڕەو هەمووش لەوێدا ڕێوێن. شەڕ دوو تۆپەو لە ئەساسەوە خۆیان بچوکن، بەڵام وەکو تلۆربوونەوەی بەفر وایە، تا بڕوات گەورەئەبێ و لەکۆتاییشدا هەر تۆپێكیان بەقەت لایەکی کۆمەڵگای لێدێ و بەهەردوکیشان بەقەت هەموو کۆمەڵگایان لێدێ. ئێستا هێزەکان تۆپی شەڕیان تلۆرکردۆتەوەو کاری منو تۆش هەرئەوەیە کە نەچینە ناوی و بۆیان گەورە نەکەین، بۆئەوەی بچوکی و ناڕەواییەکەی دیاربێ و لەناو قەرەباڵغیدا شەڕعیەت و گەورەبوون بەدەست نەهێنێت! هەردولا کەمپەینی شەڕی خۆیان ئەکەن و کاری منو تۆش هەرئەوەیە کە نەچینە کەمپی هیچیانەوە. کۆمەڵگا بە کەمپەینی ئەوان نابێ بە معەسکەر، بەوە ئەبێت بە معەسکەر کە منو تۆ بچینە ناوییەوە. شوێنی منو تۆ ئەو دابەشکارییەی ئەوان نیە کە بمانکەن بە دوو بەرەو بماندەن بەگژ یەکدا. شوێنی ئێمە کەمپێکی ترە، کە لەوێوە بچین بەگژ شەڕو هەموو لاکانیدا. سنوری دوو هێزی سیاسی، ئەوەیە کە ململانێ بکەن بەڵام شەڕ نا. سنوری منو تۆش ئەوەیە کە لایەنگیری بکەین بەڵام شەڕ نا. شەڕ سنورەو با هەمووان لەوێدا بوەستین. ئەگەر حیزبەکانیش نەوەستان و هەر خەریکی شەڕی خۆیانبوون، تۆ بوەستەو لەوێدا ئیتر واز لە لایەنگری و پیاهەڵدانەکانت بێنە ئەگەر بەشێوەیەکی کاتیشبێت. چونکە تۆ لەوێوە داخڵی شەڕەکە ئەبیت و لەوێشەوە ئەتوانی داخڵ نەبیت. چونکە تۆ لەوێوە تۆپەکە گەورەئەکەیت و لەوێشەوە ئەتوانی بچوکیکەیتەوە. چەکی پەکەکەو پەیوەندی پارتی و تورکیا، هەردوکی ئەبێ بخرێتە ژێر پرسیارەوەو بزانین چەنێكی قازانجەو چەنێکی زەرەر. بەڵام ئەوەی کە چەکی پەکەکە ئەخاتە ژێر پرسیارەوە نابێ پارتی بێت. ئەوەشی کە پەیوەندیەکانی پارتی ئەخاتە ژێرپرسیارەوە نابێ پەکەکە بێت. چونکە لەم حاڵەتەدا پرسیارو گفتوگۆ دروستنابێ، بەڵکو شەڕو تێگیران دروستئەبێ. ئەوەی کە پارتی و پەکەکەو ئەوانیتر ئەخاتە ژێرپرسیارەوە، ئەبێ هەموومان بین نەك لایەکمان. ئەبێ گشتێك بێت نەك پەرتێك! ئا لێرەوەیە کە کۆنگرەیەکی نەتەوەیی زەرورە، بەڵام کۆنگرە بە عەقڵێکی باڵای نیشتمانیی، نەك ئەویش هەر بە عەقڵی حیزبی. دواجار تۆ کۆنگرەت بۆئەوەیە کە سنورێك بۆ هەژمونکاریی حیزبەکان دانێ، نەك ئەوەی خودی ئەویش مەیدانی هەژمونکاریی حیزبەکانبێ و شەڕی ئەوەیانبێ کامیان دەستی بەسەردا بگرن! دواجار تۆ کۆنگرەت بۆئەوەیە کە هێڵە گشتی و هاوبەشەکان داڕێژێ، نەك ئەویش هەر کێکبێ و تەوزیعکرێ و هێڵە گرگنەکانی حیزبی تیا تۆخبکرێتەوە! بەدیاریکراوی ئێمە پێویستمان بە کۆنگرەیەکە بۆ سنوردانان بۆ پارتی و پەکەکە هەردوکیان. چونکە ئەم دوو هێزە هیچ سنورێکیان نیەو هیچ سازشێك نافامن و هەموو شتێك ئەکەنە قوربانی هەژمونکاری خۆیان. پارتی لەنێوان کاولبوونی دنیاو دەسەڵاتی بنەماڵەی بارزانی، بێ دوودڵی دووەمیان هەڵئەبژێرێ و پەکەکە لەنێوان کاولبوونی دنیاو هەژموونی ئایدۆلۆژیاکەی، بێ دوودڵیی دووەمیان هەڵئەبژێڕی. ئەم دووانە چەنێك جیاوازبن، "لەو خاڵەدا" بە موو فەرقیان نیەو لەوێشدا کێشەکە هەردوکیانن نەك یەکێکیان. (هەڵبەتە یەکێتی حیزبەکانی تریش هەروا، بەڵام لێرەدا باسەکە پارتی و پەکەکەیە.) ئەو خاڵەش بەرزترین سەقفی کەلەڕەقی و کەلەپووتیی سیاسی ئێمەیەو ئەبێ دەزگایەك و پەیمانێك و شتێك لە بانەوە هەبێ، بۆئەوەی ئەو سەقفە نزمبێتەوە. ئێمە پێویستمان بە کۆنگرەیەکە بۆئەوەی کۆتایی بە هەناردەکردنی ئایدۆلۆژیا بهێنێت. بە پەکەکە بڵێ سنوری تۆ باکورەو کاتێ لە باکوریت، بەرامبەر ئەنکەرەیت، بەڵام کاتێ لە ڕۆژهەڵاتیت، لەڕاستیدا زیاتر بەرامبەر کۆمەڵەو دیموکراتیت نەك بەرامبەر ئێران! بە پارتی بڵێ ساحەی تۆ باشورو بەغایە، بەڵام کاتێ میلیشیای ڕۆژ دروستئەکەیت، ئیتر تۆ بەرامبەر ڕۆژئاوایت نەك بەرامبەر دیمەشق! ئێمە گاڵتە بە مۆدێلی کۆمەڵەو دیموکرات ئەکەین، بەڵام لەڕاستیدا ئەبێ کۆنگرەیەك هەبێ، ئەوە بکات بە مۆدێلێکی نیشتمانی و پارتی و پەکەکەش ناچاربکات کە وەکو کۆمەڵەو دیموکرات تەنیا خەریکی پارچەی خۆیانبن و واز لە دەستێوەردان و هەناردەکردنی هەژمون و ئایدۆلۆژیا بۆ پارچەکانی بهێنن، کە هەر بەرهەمهێنانەوەی خۆخۆرییەو هەر ئەچێتەوە گیرفانی دوژمن. ئێمە پێویستمان بە پەیمانێکی نیشتمانییە، کە حیزبی چەکدار لە قاڵبی دەزگای دەوڵەتی و پەروەردەی نیشتمانی بداو تا ئەمە نەکەین، لە پاڵ چوارەکەدا هەمیشە داگیرکەری پێنجەمیشمان حازرە. وەکچۆن دوژمن لەکوێ بێت ئەو شوێنە داگیرکراوە، ئاواش حیزبی چەکدار لەکوێبێت ئەو شوێنە داگیرکراوە. زۆنی زەرد داگیرکراوە، زۆنی سەوز داگیرکراوە، زۆنی پەکەکە داگیرکراوە، گوڵەخانەش داگیرکراوە.. جا بۆئەوەی لە داگیرکراویی دەرچین، کاری ئێمە تەنیا ڕەتکردنەوەی دوژمن نیە، بەڵکو ڕەتکردنەوەی مۆدێلی حیزبی چەکداریشە. کێشەی ئێمە نەبوونی عەقڵی دیموکرات و دەزگای دیموکراتە کە فرەیی بفامێ. لەغیابی ئەمەشدا هەریەکەو خۆی یەکسان ئەکات بە هەموو. ئیتر موعارەزە خۆی پێ هەموو بەرەی خەڵکەو ئیسلامیی خۆی پێ هەموو موسوڵمانانەو پارتی خۆی پێ هەموو نەتەوەیەو پەکەکەش خۆی پێ هەموو گەلانە.. کە ئەمەش وەهمێکی فاشیستییەو هیچی تر! "وەهمە" چونکە لەڕاستیدا وانیەو هەر پەرتێك تەنیا خۆیەتی نەك هەموو. "فاشیزمە" چونکە تۆ تەنیا بەسڕێنەوەی ئەوانیتر، ئەگەیت بەو خەونەی کە خۆت هەمووبیت. لێرشەوە شەیتاندن و "پیشەسازیی ڕق" دەستپێئەکاو تا شەڕو کاولکاری ئەڕواو کوردیش دایمە هەر لێرەدایە کە خاڵی سفرە! هاوڕێیەك نامەی ناردوە، ئەڵێ لەنێوان پەکەکەی شۆڕشگێڕو پارتی خائیندا قسەی خۆت بکە با لە مێژوو دوانەکەویت. منیش بۆم نوسی، "مێژووی شەڕ" هەر بۆ ئەوە باشە کە لێ ی دواکەوین و "شۆڕشگێڕی" هەر ئەوەیە کە لەناو خۆماندا، بەسەر عەقڵی شەڕدا سەرکەوین و "خیانەتیش" هەر ئەو شەڕەیە کە حیزبەکان دایمە لەسەرپێن بیکەن و کە منو تۆش دایمە بەسەرا خۆمانی تێفڕێ ئەدەین! تەبعەن جگە لەکاتی شەڕ، لەهەرکاتێکی تردا، بمخەیتە نێوان پارتی و پەکەکەو ناچاربم یەکێکیان هەڵبژێرم، پەکەکە هەڵئەبژێڕم. ئەوەش لەبەر تۆزە جوانییەکەی پەکەکە نا، لەبەر ناشرینییە زۆرەکەی پارتی. جا ئەگەر شتەکە لای تۆ پێچەوانەیە، قەیچێکا تۆ پارتی هەڵبژێرە، بەڵام لەکاتەکانی تردا، نەك لەکاتی شەڕدا! با فێربین لەکاتی شەڕدا، لایەنگرییەکانمان فڕێدەینە زبڵدان، بۆئەوەی خۆمان نەبینە زبڵی شەڕەکان. هیچ شتێکیش پاساوی شەڕ نیە، تەنانەت بەرگریش. بەرگری تەنیا بیانوی شەڕە نەك پاساوی رەوای شەڕ. ئەوەی کە هەر لایەك پێیوایە حەق بەوەو بەرگری ئەکات، ئەمە شتێکی ڕووکەشجوانی ناو بەتاڵەو تەنیا کەمپەینی شەڕی پێ گەرمئەکرێ. چونکە ئەوانەی کە بەرگری ئەکەن، پێش بەرگرییەکە شتی تر هەبووە کە نەیانکردوە بۆیە دۆخەکە گەیشتۆتە ئەوێ! ئەوانەی کە خۆیان پێ حەقە، حەقبوو شتێکی تربکەن نەك شەڕ، چونکە خودی شەڕ، ئەو ناڕەوایەیە کە هەموو حەق و ڕەواکانی تیا پێشێل ئەکرێ! لێرەشدا تەنیا مەبەستم ئێستاو پارتی و پەکەکە نیە، مەبەستم هەموو کات و هەردولای هەموو شەڕەکانە بەگشتی. چونکە عادەتەن لاکانی شەڕ، هەریەکەیان خۆی بە حەق و بەرگریکارو مەزڵوم ئەزانێ و کەس ناڵێ من وائەکەم هەر بە عەنتەری، هەمووی هەر ئەڵێ من وا ئەکەم بۆ بەرگری. ئا لێرەشەوەیە کە وەزارەتەکانی شەڕ، هەموویان ناویان وەزارەتی بەرگرییەو هیچیان ناوی وەزارەتی هجوم نیە، چونکە هەمووی ئەیەوێ لە پشتی وشەی بەرگرییەوە، ڕەوایەتی بۆ شەرەکانی بهێنێت! جا لێرەدا گرنگە خودی بەرگری بخەینە ژێر پرسیارەوەو بە هەردولای هەموو شەڕەکان بڵێین: لەڕاستیدا ئێوە بەرگری ناکەن، ئێوە شەڕ ئەکەن. ئەگەر بەرگریتان ئەوێ، باشترین بەرگری تێپەڕاندنی عەقڵی شەڕە. عەقڵی شەڕیش هەر بەوە تێئەپەڕێنرێ، کە لە شوێنێکدا ئیتر بەرامبەر خۆت بوەستیتەوە نەك بەرامبەر ئەو. حسابێ لەگەڵ خۆتدا بکەو بزانە پشکی تۆ لە شەڕەکاندا چیە کە هەمیشە لەپشتی وشەی بەرگری و ڕەوایەتییەوە ئەیانکەیت! سەیرکە پارتی بەرگری لە ئەزموونەکە ئەکاو پەکەکە بەرگری لە شۆڕش، هەردوکیشیان بە شەڕ، دەی شەڕ هەر ئەو شتەیە کە خەتەرە لەسەر ئەو دووانە. لەنێوان خێرو شەڕدا ئاشتی هەڵبژێرە، چونکە دوالیزمی "خێرو شەڕ" خۆی خودی شەڕەو شەڕەکان هەر لەوێوە دێن. بۆ مەگەر شەڕ چیە، جگە لە دوو لا، کە هەرهەکەیان خۆی بە خێرو فریشتەو ئەویتر بە شەڕو شەیتان ئەزانێ؟ بۆ مەگەر شەڕ چیە لە جگە لە دابەشکردنی دنیا بۆ ڕەش و سپی؟ لەنیوان خیانەت و شۆڕش، ئاشتی هەڵبژێرە، چونکە خودی خیانەت شەڕەو خودی شۆڕش تێپەڕاندنی عەقڵی شەڕە. لێرەدا باسی دوژمن و میت و تورکیاو ئێرانم نەکردوە، چونکە کێشەکە بەرد هاویشتنی بەردەوامی ئەوان نیە، کێشەکە ماڵی خۆمانە کە لە شوشەیە. ماڵی خۆشمان لە هەموو لاکانەوە لە شوشەیە نەك تەنیا لە لایەکەوە. لە عەقڵێکەوە لە شوشەیە، کە عەقڵی شەڕەو هەمووی هەر ئەوەی لەسەردایە. شەڕەکانی ئێمە لە ڕووکەشدا شەڕی وەکالەتن و ئەمە راستە، بەڵام لە ناوەڕۆكدا شەڕی عەقڵێکن کە تەواو هی خۆمانەو ئەمەش هەر ڕاستە! عەقڵێك کە لەبری ئەوەی سازش بکات بۆ گشت و ئاشتی بخولقێنێ، خۆی یەکسان ئەکا بە گشت و شەڕ هەڵئەگیرسێنێ. جا ئێمە جاش و باشمان هەر ئەمەی لەسەردایەو لێرەدا دوژمنیش نەبێ ئێمە هەر ئەوەین کە هەین. بۆ ئەوەشی ببین بە شتێکی تر، ئەبێ دەسکاری ئەو عەقڵە بکەین. دەسکاری ئەوەش لە جەمال عەبوڵاکانەوە ناکرێ، لە تۆوە ئەکرێ کە ئیتر خۆت جەمالی هیچ لایەك نەبیت و گوێ لە جەماڵی هیچ لایەکیش نەگریت.

شوان محەمەد ئەگەر هۆكارێكی بارگرژی نێوان پەكەكەو پارتی ئەو پەیوەندییە ناجۆرو ناڕۆشنە سەربازی‌و ئەمنی‌و ئابوریەی نێوان توركیاو پارتی بێت، ئەوا لەسەر ئاستی ناوخۆی هەرێم، هۆكارێكی تری یەكێتی‌و گۆڕانە! لە دوای وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی حكومەت لەلایەن مەسرور بارزانی، پۆستی هاوسەرۆكانی یەكێتی لەلایەن بافڵ تاڵەبانی‌و لاهوری شیخ جەنگیەوە، سروشتی دەسەڵاتی سیاسی لە هەرێمی كوردستاندا گۆڕانكاری بنەڕەتی بەسەردا هاتووە، سەردەمی پێش ئەم قۆناغە كە هەرێم لەلایەن مەسعود بارزانی‌و جەلال تاڵەبانی‌و نەوشیروان مستەفاوە بەڕێوە دەبرا، سەرباری هەموو تێبینییەكان، ئەم كەسایەتیانە پێش ئەوەی هەر شتێكی تربن، كەسایەتی سیاسی بوون، بەڵام ئێستا لەم قۆناغە نوێیەدا دەسەڵاتی سیاسی هەرێم لەلایەن كەسانی (ئەمنی)یەوە بەڕێوەدەبرێت، ئەم فیگەرانەی ئێستا جگە لە بێ ئەزموونی سیاسیان، هاوكات تێڕوانینێكی ئەمنیشیان بۆ سەرجەم كایەكانی سیاسەت‌و كۆمەڵگا هەیە. ئەم دەسەڵات ئەمنییە لەناوچەكانی دهۆك‌و هەولێر بەتەواوی خۆی بەسەر كەشی سیاسی‌و حوكمی‌و حزبی ئەو ناوچانەدا سەپاندووە، بەڵام لە ناوچەكانی سلێمانی تا ئێستا بەهۆی ناكۆكی نێو خۆی بنەماڵەی تاڵەبانی‌و، نێوخۆی یەكێتی‌و، ئەو حزبە لەگەڵ لایەنەكانی ترو كۆمەڵگادا، نەیانتوانیووە بەتەواوی خۆی بسەپێنت، بۆیە تا ئێستا هەستدەكرێت كە جیاوازیەك لەنێوان هەردوو ناوچەكەدا (هەولێر- دهۆك، سلێمانی)دا بەدیدەكرێت. ئەگەر لەم روانگەیەوە بڕوانینە ئەم پەرەسەندن‌و بارگرژیەی نێوان پارتی‌و پەكەكە، دەگەینە ئەو راستەیەی چەند ئەم بارگرژییە خەتاكەی بگەڕێتەوە بۆ فشاری توركیاو پەیوەندیە نهێنی‌و هەمەلایەنەكانی نێوان پارتی‌و ئەو وڵاتە كە هەمیشە هەوڵدەدات ماڵی سیاسی كوردی تێكبدات‌و، هەر ئەویش هۆكارە بۆ راوەستانی گفتوگۆكانی نێوان (ئەنەكەسە)و (پەیەدە) لە رۆژئاوای كوردستان، بەڵام دیوەكەی تری خەتاكە بۆ ناوخۆی هەرێم دەگەڕێتەوە، لەم سۆنگەیەشەوە ناكرێت سەرشانی بەرپرسانی یەكێتی‌و گۆڕان لە حوكمەت‌و سەرۆكایەتی هەرێم‌و پەرلەمان لە بەرپەرسیارێتی گەورە لە گەیشتن بەم ئاستەی ئێستای بارگرژی نێوان پارتی‌و پەكەكە، نادیدە بگرین.   ماوەی ساڵ زیاترە هێزە ئەمنییەكانی هەردوو پارێزگای دهۆك‌و هەولێر چالاكوان‌و سیاسی‌و رۆژنامەنووسی نزیك پەكەكەو حزبەكانی ترو سەربەخۆ دەستگیر دەكەن، رۆژێك لە رۆژان ئەم بابەتە نە لە ئەنجومەنی وەزیران‌و نە لە پەرلەمان‌و نە لە سەرۆكایەتی هەرێم، نابێتە بابەتێكی گفتوگۆ لەگەڵ مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەت‌و نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێم، وێنەكە وا دەردەكەوێت كە پرسی دەستگیركردنی چالاكوانان‌و رۆژنامەنووسان پرسێكە هەر سێ لایەنی نێو حوكمەت بەشداربن تیایداو لەسەری رێككەوتبن، ئەگەر بەو شێوەیەش نییە بۆ رۆژێك بەدرێژای ئەو ساڵەی تەمەنی ئەم كابینەیە ئەم پرسە نەبۆتە جێگای مشتومڕ، بۆ كەس بە نهێنی‌و بە ئاشكرا بە سەرۆكی حوكمەت مەسرور بارزانی ناڵێت: تاكەی ئەم دەستگیركردن‌و ئازاردانە بەردەوام دەبێت، ئەم شێوازە لە حوكمڕانی بە كوێمان دەگەیەنێت؟. چاوپۆشین‌و بەشداری نەكردنی یەكێتی‌و گۆڕان لە بڕیارە سیاسی‌و ئەمنیی‌و سەربازییەكانی هەرێم، ئەم رۆژەی هێناوەتە ئاراوە، ئێستا دوای ساڵێك لەتەمەنی ئەم كابینە نوێیە، وێنەكە بەو شێوەیەیە: هەرچی گۆڕانە بەس خەمی پۆستیەتی‌و، هەرچی یەكێتیشە بە پلەی یەكەم لە خەمی ئەوەدایە كە پارتی خۆی لەقەرەی ناوچەكانی سلێمانی نەدەدات‌و خۆی (كل فی كل) بێت لە دەسەڵات‌و لە ئابوری لەو ناوچانەدا. خۆزیا ئەم دەسەڵاتەشیان باش بەڕێوەببردایەو ببوایەتە نموونەیەك بۆ ناوچەكانی هەولێرو دهۆك لە سەروەری یاساو كەمكردنەوەی گەندەڵی، هەفتە نییە خودی پەرلەمانتارەكانی گۆڕان‌و یەكێتی باس لە گەندەڵی دەروازە سنوریەكان‌و داگیركردنی موڵكی گشتی لە ناوچەكانی سلێمانی نەكەن. پێدەچێت ئەم سێ لایەنە رێككەوتبن، سەركوتكردنی ئازادی لەناوچەكانی دهۆك‌و هەولێر بۆ پارتی‌و، پۆست وەرگرتن بۆ گۆڕان‌و، (كل فی كل)یش لە دەسەڵاتی ئەمنی‌و ئابوری‌و دارایی ئەم ناوچەی سلێمانی بۆ یەكێتی وەك حیزب، نە بۆ حكومەتی هەرێم، تەنانەت نە بۆ حكومەتی خۆجێی سلێمانیش. لەم پەرەسەندن‌و رووداوانەشدا، هەڵوێستەكانی پارتی كرێكارانی كوردستانیش بێ خەوش‌و كەموكوڕی نین، پێش ئەوەی هەر قسەیەك لەسەر ئەم هێزە بكرێت، نابێت پەكەكە بە پەرچەكردار مامەڵە بكات‌و، بچێت بۆری نەوتی كوردستان لەناو خاكی باكوری كوردستاندا بتەقێنێتەوە، ئەو بۆریە چەند پارتی‌و توركیا سوودمەندن بن لێی‌و گەندەڵی تێدا بكەن كە كارێكی قێزەون‌و مەحكومكراوە، بەڵام بەشێكی داهاتەكەی بۆ هەرێمی كوردستان دەگەڕێتەوە. ئەمە جگە لەوەی لەسەر ئاستی نێو دەوڵەتیش هەر هێزێك بۆری نەوت بتەقێنێتەوە، زەرەو زیان بە ناو ناوبانگی خۆی دەگەیەنێت. پارتی كرێكارانی كوردستان كە هەمیشە خۆی وەك هێزێك پیشان دەدات كە تێڕوانێكی نەتەوەیی بۆ هەر چوار پارچەكەی كوردستان هەیە، دەبێت هەڵوێست‌و كارو كردەوەشی لەوە گەورەتربێت كە بە پەرچەكردار كار بكات‌و بۆری نەوت بتەقێنێتەوە. تابلۆكە لە ئێستادا بەم شێوەیەیە، كوردستان لەژێر دەسەڵات‌و هەژموونی هێزێكی سەركوتكاری وەك پارتی‌و، نا بەرپرسی وەك یەكێتی‌و گۆڕان‌و، حساب نەكردن بۆ كەسی وەك پەكەكەدایە، بۆیە دەبێت روو بكەینە ئاسمان‌و دوعا بۆ خەڵكی كوردستان بكەین تووشی چی بووەو، لە چ دۆخێكدا دەژی؟!.    

ئومێد حەمەعەلی  کێشەیەکی گەورەیە، دەسەڵاتەکانی هەرێمی باشوری کوردستان تەنیا ئەجێندای پارتی دیموکراتی کوردسان جێبەجێدەکەن. ئەمڕۆ بەڕوونی دەبینین، لە حکومەت و زۆرینەی سەرۆکایەتی پەرلەمان و، سەرۆکی هەرێم بەناوی خۆیان و بە نوێنەرایەتی هەرێمی کوردستان، پەلاماری پەکەکە دەدەن، ئیدانەی دەکەن و ڕەوایەی بۆ شەڕی دژی ئەو هێزە دەهێننەزمان. کێشەی هەیمەنەی خۆسەپێنەرانەی پارتی بەسەر دەسەڵاتەکانی هەرێم و، پابەندی بە سیاسەتی تورکیای ئەردوغانی فاشیستەوە، تازەنییە، ڕەهەندی ئابوریی، وزە و ئەمنی و سەربازیی هەیە. ئەو حیزبە تازەنییە لەوەی مایەی کێشە و شکست و لەدەستدانی دەستکەوتە بەدەستهاتووەکانی کورد و کوردستان بێت. بەرپرسیارێتی هێزە سیاسییەکانی دیکەیە لەوە تێبگەن، یا پێویستە تێگەیشتبن، پارتی لەمێژووی ئێمەدا، زیاتر لەکۆی هێزەکانی تر بێ پرەنسیپ و بێ بەهای سیاسی و نیشتمانی بووە. دەیان نمونەی بێ پرەسیپی لەئارادایە. بێ پرەنسیپی ئەوەیە، هیچ شتێک نەبێ لە هیچ کردەوە و ڕەفتارێکی سیاسی، نائەحلاقی، نایاسایی و نانیشتمانی بتگێڕێتەوە. کەوایە لانی کەمی ئەرک و بەرپرسیارێتی حیزبە سیاسییەکانی تر، بەتایبەت یەکێتی و گۆڕان، تەبعەن ئەگەر نایانەوێ لەوە زیاتر پاشکۆی سیاسەتی شەڕخوازانەی پارتیبن، ئەوەیە بۆچونی ڕاشکاوی خۆیان لەبارەی ئەو شەڕەوە بەدەنگێکی دلێر و ڕادیکاڵیانە ڕابگەیەنن؛ لەگەڵ ئەمانەدا هێزە ئۆپۆزسیۆنەکان لە ڕەوشێکی ئەوها ترسناکدا، کە شەڕی براکوژییان هێناوەتەوە بەردەرگامان، دەبێت حەقیقەتی جیاوازیی خۆیان بسەلمێنن. بەپێچەوانەوە دەبنەبەشێک لەو سیاسەتە شەڕخوازە تاکلایەنە حیزبییەی هەڵگریی ئەجێدای تورکیای فاشیستی دژە کوردە. قسەکردنمان لەبارەی هەڵوێستی حیزبە سیاسییەکانەوە، مانای وانییە نەیانناسین و فشەڵی و دۆڕان و شکستی ناوخۆیی خۆیان و، سیاسەتیشیان لە فەزای گشتیدا بەباشی نەبینین، کە خوڵقێنەریی نائومێدییە گەورەکانی ئینسانی ئێمەن. قسەکانمان لەو واقیعەوە سەرچاوەدەگرێت، ئەو حیزبانە هەن و ئێستا شوێنی خۆیان لە پرۆسەی سیاسی و لەناو جەماوەریشدا هەیە. هەر بۆیە بەرمەبنای ئەو هەبوونەیان بەرپرسیارێتی ڕاگرتنی پارتییان دەکەوێتە ئەستۆ، بەرپرسیارێتی دووبارەنەبوونەوەی شەڕی ماڵوێرانکەر و ئابڕووبەری ناوخۆیان لەئەستۆدایە.

کاروان عەلی شامار حکومەتی ھەرێم تەمەنی نزیک دەبێتەوە لە سێ دەیە و ھەشت کابینەی بەڕێکردووە، وەلێ ھیچ کابینەیەکی حکومەت بارتەقای ئەم کابینەیە ھەژمونی پارتی بەسەرەوە نەبووە!کابینەی نۆ لە سێ حیزبی سەرەکی پێک دێت کە ئەوانیش، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتیمانیی و بزوتنەوەی گۆرانە.  ئەم کابینەیە سیمایەکی تەواو پۆلیسی پێوە دیارەو سەرباری ئەوەش تەواوی سێکتەرە گرنگەکانی لەلایەن پارتی دیموکراتەوە قۆرخ کراون، باشتر بڵێین پێکھاتەی سەرەکی حکومەتەکە لەیەک حیزب پێک دێ نەک سێ حیزب! ھەر ئەو حیزبەش حاکمی موتلەقە لە دەرکردنی بریارە ستراتیجیەکان و بەرێوەبردنی حکومەتەکەدا، دەنا حزبەکانی تر زیاتر لە میوان دەچن و ھیچ قورسایی و بەشدارییەکی حەقیقییان نییە! خەڵکی کوردستان تارادەیەکی زۆر بێ ئومێدبوون لە بزوتنەوەی گۆران، تەنانەت زۆرێک لە چاودێرانی سیاسی، رێککەوتن و پێکھێنانی بەرەیەکی ھاوبەش لەنێوان پارتی و بزوتنەوەی گۆرانداو لە ئایندەیەکی نزیکدا بەدوور نازانن، ئاماژەکانی دروست کردنی ئەو بەرە ھاوبەشە ھەنوکە تارادەیەکی زۆر دەرکەوتووە! ئەوەی ماوەتەوە لە گۆرەپانی سیاسی ھەرێمدا، یەکێتی نێشتیمانی کوردستانە کە خەڵک تارادەیەک ئومێدی لەسەر ھەڵچنیوەو تاکە حیزبە کە بتوانێ سنورێک بۆ دەستدرێژی و تاکرەوییەکانی پارتی دابنێ لێ ئەو حیزبەش دابەشی دوو ئاراستەی جیاواز بۆتەوە! بەرەیەک بەتەواوی دژی ھەژمونی پارتین و ھەموو ھەولێکیان گەرانەوەی پارسەنگی ھێزەو بەرەیەکی تریش بێدەنگنیان ھەڵبژاردوەو کە ئەم بەرەیە کەمینەن و لەپێناو بەرژەوەندییە باڵاکانیانداو ھیچ ھەڵوێستێکی جدییان نییەو نابێ، لەھەمبەر جوڵە و ھەوڵە نێرجسیەکانی پارتی و مالباتی بارزانیدا! ئەگەر فیدباک و خوێندنەوەیەکی بابەتی بۆ حکومەتی ھەرێم بکەین، ئەوا دەبینین تەواو کراوە بە ئامرازێک بۆ خزمەتی پارتی و مالباتی بارزانی بەجۆرێک لەھەمبەر ھەر گرفت و تەنگەژەیەک کە رووبەروی سادەترین بەرژەوەندییەکانی پارتی و ماڵبات بوبێتەوە بە بەیاننامەیەکی توند بەناوی حکومەتی ھەرێمەوە وەڵام دراوەتە، (بەیاننامەکانی دژ بە پەکەکەو دوای ریفراندۆم وەک نمونەیەکی سادە)! ئەگەرچی یەکێتیی لەھەفتەی پێشوو لەبەرامبەر راگەیەنراوەکەی ئەنجومەنی ئاسایشدا وەڵامێکی بابەتی دانەوەو تارادەیەک پاشەکشەی بە چەن ئاکتێکی پارتی کرد، یەقینم گەر ئەو رێگریی و بەیاننامە نەبایە دور نەبوو پارتی کردەیی خراپی لەھەگبەدابایە! خولاسە، ئەگەر پارتی لەسەر ئەم میتۆدەی بەردەوام بێ ئەوا ھیچ ماھیەتێک بۆ بوونی بەشداری حیزبەکانی تر لە حکومەتی ھەرێمدا نامێنێتەوەو لەداھاتووش کابینەکەی مەسرور بارزانی دەرگیر بە دەیان گرفت و ئاڵنگاری ترو جۆراوجۆر دەبێتەوە!  لەدەرەنجامدا ھەر حزبێکی بەشدار لە حکومەتدا رۆژێک زوتر بەشدارییەکانی لەحکومەتدا ھەلپەسێرێ یاخود پاشەکشە بکا ئەوا ئایندەیەکی گەش و پرشنگدار بۆ خۆی و جەماوەرەکەی تۆمار دەکا.

دانا رەشید  دۆناڵد ترامپ وەک بازرگانێکی تا رادەیەکی زۆر وەک باس کراوە بێ مۆراڵ وەلی سەرمایە کۆکەرەوە ، ئەمە خاڵی بەهێزی ئەم کەسایەتیە بوو ، کاتی ئەزمەی مالی ساڵی ٢٠٠٧ ، توانی زاڵ بێت بەسەر زۆر  روداوی سیاسیداو ، وەک سیاسیەکی ( ئەتوار سەیر ) هەڵتۆقی ، هەڵبەتە وەک خۆی باسی خۆی دەکات ، ئەو بابایەکی بازرگانەو سیاسەت بە هاوکێشە بازاڕیەکان گرێ دەدات ،  هەتا ئێرە رەنگە بۆ هەم ئەمەریکاو هەم جیهانیش زۆر باس نەبووبێت ، ئەمما لەو کاتەوەی کە هەڵکشا بەرەو ژور و توانی  بە هیمەت و بە قیمەت ، هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٦  بەرامبەر هیلاری کلنتۆن بباتەوە ، جیهانی توشی شۆک کرد ، شۆکێک کە ناو نرا  ( کۆڵانە داخراوەکانی سیاسەت )  ترامپ سەرەتا پەلاماری مەکسیکی داو هەرەشەی دروست کردنی دیواری سەر سنوری نێوانیان کرد ، بەمە پەیوەندیەکانی نێوان ئەمەریکاو مەکسیک کەوتە کۆڵانێکی داخراوەوە ،  ترامپ لە بەرامبەر دەوڵەتی چین  ، لە زۆر شوێن پشتێنی بۆ روسیا شل کردەوە ، تا وەک باس دەکرێ  ئەم پەتای کۆرۆنایەی لێ کەوتەوە جیهانی خستۆتە کۆڵانێکی داخراوەوە . ترامپ بە هەڵوەشاندنەوەی ئیتفاقە ئەتۆمیەکەی کۆتایی سەردەمی باراک ئۆباما لەگەڵ ئێران ، هەتا ئێستە ململانێێ ئیران و ئەمەریکا لە کۆڵانێکی داخراودایە  تارامپ ، بە ئیتفاقی ئاشیتی لەگەڵ کۆریای باکور و بە جێ نەهێنانی هیچ  مەرجێکی کۆریا ، هەتا ئێستە ئەو مەلەفە لە کۆڵانێکی داخراودایە ،  ترامپ پەیوەندی دیبلۆماسی و تیجاری لەگەڵ دەوڵەتی ئەڵمانیا تێک داو ، هەتا ئێستە زۆر کاری هەم سیاسی هەم بازرگانی نێوان ئەڵمنیاو ئەمەریکا  لە کۆڵانێکی داخراودایە  ترامپ  سەبارەت بە جەنگ دژی تیرۆر  لە سوریاو رۆژهەڵات  ،  لە پڕ پشتی لە هێزە کوردیەکان کردو لەگەڵ ئەردۆگان رێک کەوت  ، کە هەتا ئێستە  چارەنوسی عەفرین و بەشی زۆری رۆژئاوای کوردستان و  ناوچە رزگارکراوەکانی سوریا لە داعش لە کۆڵانێێکی داخراودایە  ترامپ  لەگەڵ دەوڵەتی فەرەنسا بە ئاشکرا  دژەو  لەبەرامبەردا دۆستی ئەردۆگانە چونکە فەرەنسا بە ئاشکرا دژی تیرۆرو سیاسەتی ئەردۆگان وەستاوە ، بۆیە  پەیوەندی نێوانیان لە کۆڵانێکی داخراودایە ، ئەمانەو پاشەکشێ یەکی زۆر لە سیاسەت و پەیوەندی نێوان دەوڵەتانی ئەوروپاو جیهان و ئەمەریکا  بە ڕونی دیارە کە ئەمەریکا لە زۆر شوێن زیانی بەر کەوتوە وەلی ترامپ بەهۆی پارەداریی و سەرمایەی خۆی  ڕوپۆشی کردوە ، لە ناوخۆی ئەمەریکا  گیانی رەگەز پەرستێتی نێوان رەش پێست و سپی پێست زیندوو کردەوە بە جۆرێ  ئەوە ڕوی دا کە بینرا ، پشتیوانی کردنی لە تیرۆر بۆ تورکیاو سعودیەو قەتەرو  روسیا بەرامبەر سەفقەی تیجاری ، دیارترینیان تیرۆر کرنی رحژنامە نوسی عەرەب خاشوقچی بوو لە تورکیا . بە گشتی ئەمە سیاسەتی ٤ ساڵی ڕابوردوی ترامپ بوو کە بە ترامپیزم ناسرا ، ئەوەش بۆ ئەوەی فشار بخاتە سەر  توێژی مێدیاکاران و سیاسەتمەدارانی ئەمەریکا کە بۆ ٤ ساڵی داهاتوو ، کلیلی کردنەوەی ئەم هەموو کۆڵانە داخراوە تەنها لە دەستی خۆیدا ، بروانە قسە و وتارو هەرەشەکانی ترامپ .

د. کاوە مەحمود   لەو کاتەوەی ڕژێمی دیکتاتوری عێراق لە 2003وە ڕووخاوە، پێش هەر پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، یاسای هەڵبژاردن هەموارکراوە. هەڵبەتە هەموارکردنی بەردەوام لە یاساکاندا ڕەنگدانەوەی ناسەقامگیری یاساییە کە ئەمەش ڕەنگدانەوەی ناسەقامگیری سیاسییە لە دەوڵەتدا. هۆکارە سەرەکییەکانی ئەو هەموو هەموارکردنانە پێش هەر هەڵبژاردنێک لە عێراقدا ڕەنگدانەوەی هەوڵی ناوەندە سەرەکییەکانی حوکمڕانە کە هەڵبژاردن دووای هەڵبژاردن کاردەکەن زیاتر ناوەندەکانی حوکمڕانی کۆنترۆڵ بکەن و ماوەی فرەبوونی سیاسی لە نێو دەسەڵاتی یاساداناندا کەم بکەنەوە، و ئاراستەی پێکهاتەی گەورەی تایفی ـ نەتەوەیی عەرەبی، درووست بکەن. یەکەمین یاسای هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە سەرەتاوە بە جۆرێک بوو کە هەموو عێراق یەک بازنەی هەڵبژاردن بێت. بەو جۆرەش دەنگدەری هەر شوێن و پارێزگایەک دەیتوانی دەنگ بۆ ئەو پاڵێوراوە بدا کە لە هەر شوێنێک بێت، بەڵام گرنگ ئەوە بوو بەرنامەکەی پەسەند بکات، و بەم جۆرەش دەنگی لیستێکی دیارکراو ــ لە فاوەوە تاکو زاخۆ هەر وەک لە ئەدەبیاتی سیاسی بەکار دێت ــ  کۆدەکرایەوە و دەنگی هیچ دەنگدەرێک بە فیڕۆ ناچوو، و لە ئاکامیشدا پێکهاتەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق زیاتر لە ڕای گشتی عێراق و فرەبوونەوە نزیک بوو. ئەم ڕەوشە نە لە خزمەتی پێکهاتە تایفەگەرییەکانی ناو عێراق بوو کە بیریان لە درووستکردنی زۆربەی پەرلەمانی لە ڕێگای بوونی نوێنەرانی زۆربەی تایفەی گەورە بە ژمارە لە نێو پەرلەماندا دەکردەوە، و نە لەگەڵ ئەجیندەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەگونجا، کە لە خولیای فیدڕاڵی پارێزگان و نموونەی پێشوەختی دانانی یاسایەکەی هەڵبژاردن بەو جۆرە، لە سیاسەتدا دەرنەدەچوون. لەو ڕەوشەدا داوای ئەمەریکا لە سەرکردایەتی سیاسی کوردستان ئەوەبوو کە ڕازیبن بە گۆڕینی یاسای هەڵبژاردن لە یەک بازنەوە بەپێی خواستی ڕەوتی ئیسلامی شیعە بۆ بازنەی پارێزگاکان، و بەرانبەر ئەمەش ئەمریکا بەڵێنی جێبەجێکردنی مادەی 140ی دەستوری عێراقی بە سەرکردایەتی سیاسی کوردستان دا. لە ئاکامدا یاسا هەموارکرا و مادەی 140 جێبەجێ نەبوو، و ئەوەی بەڵێنەکەشی دا، دیار نەما. هەموارکردنەوەی یاسای هەڵبژاردن لە یەک بازنەوە بۆ 18 بازنە، یەکەمین هەنگاوی کۆتاییهاتن بە چەمکی هاوسەنگی و تەوافق و شەراکەت بوو. کاتێکیش زۆربەی پەرلەمانی بەم جۆرە درووست بوو، بیرۆکەی سانتلیگۆ و سانتلیگۆی هەموارکراو و بەرزکردنەوەی ڕێژە بۆ 1،9 هاتە پێشەوە. دووای تەواوبوونی ئەم هەنگاوانە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە لایەن زۆربەی تایفییەوە، هەنگاوی گۆڕینی سیمای ئەو پێکهاتەیەی نێو ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق هاتەکایەوە، و لەمەشدا بزاڤی جەماوەری لە عێراقدا وەک دەسکەلایەک بەکارهێنرا بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاری تەواو لە یاسای هەڵبژاردن کە بازنەی پارێزگاکانی ورد کرد و بۆ 84 بازنەی هەڵبژاردن پەرش و بڵاو کردەوە کە بە ڕواڵەت بواری بۆ پاڵێوراوی تاکەسی فەراهەم دەکات، بەڵام لە واقیعدا بە زۆربەی سادە پاڵێوراو بۆ ئەنجوومەنی نوێنەران دەگەیەنێت، جگە لەوەی کە زیادکردنی بازنەکان وا دەکات ئەرکی ئەو ئەنجوومەنە زیاتر لە ئەنجوومەنی شارەوانی و پارێزگاکان بچێت، نەک دەسەڵاتی یاسادانان. ئەم هەنگاوە کە ناوەندەکانی بڕیار و دەسەڵات و دەوڵەتی (قوڵ و پاڕاڵێڵ) لە ڕێگای خۆخزاندنیان و ئاراستەکردنی داواکاری خۆپیشاندەران تێیانپەڕاند، هەروەکو چۆن ئەنجوومەنی پارێزگاکانیان هەڵوەشاندەوە لە جیاتی دادگایی کردنی گەندەڵانی نێو ئەو ئەنجوومەنانە، نەخشەیەکی ئامادەکراو بوو بۆ کۆنترۆڵ کردن و دەموچاوگۆڕکێ بەمەبەستی تێپەڕاندنی قەیرانی سیاسی حوکم و گۆڕینی شوناسی ئەنجوومەنی نوێنەران بە کەسایەتی خاوەن دەسەڵاتی تەقلیدی لە نێو کۆمەڵگادا بەو شێوازەی ئەنجوومەنەکانی سەردەمی پاشایەتی لە عێراقدا. هاوکات لەگەڵ خراپی یاسا و هەموارکردنەکان کە بە داخەوە ناوەندەکانی بڕیار و دەسەڵات توانیان لەم خاڵەدا خۆپیشاندەرانی ئۆکتۆبەری 2019، بەفیڕۆ بدەن، کۆمەڵێک ئاستەنگی بابەتی ڕووبەڕووی ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەو کاتەی مستەفا کازمی دەستنیشانی کردووە، دەبێتەوە. هەر بۆ نموونە سەرژمێری پێویست و نوێکردنەوەی ئەلیکترۆنی و بایۆمەتری بۆ دەنگدەران نەکراوە، جگە لە ڕەوشی دادگای ئیتحادی کە دادوەرێکیان خانەنشین بووە، و لە کۆتاییشدا دەبێ ئەو دادگایە بە بوونی تێکڕای ئەندامەکانی ڕەزامەندی کۆتایی لە سەر ئاکامی هەڵبژاردنەکان بدات. هەروەها کۆمسیۆنی باڵای ئێستای هەڵبژاردن لە لایەن بەشێکی زۆری هێزی سیاسی پەسەند نییە، و تا ئێستا سەرەتای دانان و دەستنیشانکردنی کۆمسیۆنی نوێ دیار نییە. بەم جۆرە هەڵبژاردنی نوێی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق نەک چارەسەری گیروگرفتە سیاسییەکان ناکات، بەڵکو لاپەڕەیەکی نوێی قەیرانی دەوڵەتە لە عێراقدا.

چیا عەباس هاوڵاتیانی باشوری کوردستان لە سێ دنیای زۆر جیاواز لە یەکتردەگوزەرێن. دنیای یەکەم: کەرکوک و ناوچە زەوتکراوەکانی تر، یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی ئەم ناوچانە ئەوەیە دو دنیای تاقیکردۆتەوە، دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی لەو ناوچانە ( دڵ و قودسی کوردستان ) نائومێدی و گەندەڵی و پارچەپارچەبونی کوردی بەرهەم هێناوە، دوای روداوەکانی ئۆکتۆبەر دەسەڵاتی تاکرەوی ناوەند بە رێگەی حەشدەوە جۆرێک لە جێگیری حوکمرانی لە گەڵ لە دەستدانی چەندین سیماو و سیمبۆلی کوردی و بەردەوامبونی مەترسیەکان لەسەر بونی کورد لەو ناوچانەی لێکەوتۆتەوە. دنیای دوەم: دنیای بەناو برایەتی و هاوپەیمانی و رێکەوتنی بەرژەوەندخوازی و حوکمی جوتەی دەسەڵات و دواتر رازاوە بە سێیەم برای بچوکی گوێرایەڵ، لەم دنیایەدا چاندنی وەهم و چەواشەکاری و گەندەڵی و پێشێلکردنی یاسا و مافەکانی مرۆڤ دەمامکراو بە ئازادیەکی  قفڵکراو لە سایەی زەبری میلیشیا و دەزگا سەرکوتکەرەکان و بێ بەهاکردنی دەنگی دلێر و ئازاد سێ ژەمی رۆژانەی هاوڵاتیان بوە و بەردەوامە. دنیا سێیەم: دنیای پارتی و یەکێتی، لە دنیای سنورداری ئەم دو هێزە بە هێڵەکانی شەری ناوخۆ و براکوژی یاسا و رێساکانی ئەو دو حزبە بۆ خۆیان و پاشکۆکانیان بەهەشتێکی رەونەقداری وەهمی بۆ دروستکردون، بۆ غەیرەش سەرگەردانی و ماڵوێرانی و ئازار و دەردەسەری بەردەوام. تا ئەم چرکەیەش سنورەکانی ئەم دو دنیایە وەک دیواری بەرڵینی سەردەمی شەری ساردیان لێهاتوە. بۆ رونکردنەوەی مەبەست لەم باسکردنە روداوێکی واقیعی دەگێرمەوە: دۆستێکی دێرینی خۆم کە لە سەرەتای هەفتاکانی سەدەی رابورد لە بەغدا یەکترمان ناسیوە لە ساڵی ١٩٧٦، ساڵێک دوای من، گەیشتە هۆڵەندا. ئەو بەرێزە لە کۆتایی هەفتاکانەوە بۆ نەتەوە یەکگرتوەکان دەستی بەکارکردن کرد، لە کارەکەیدا لە زۆربەی وڵاتانی دنیادا کاری کردوە و ژیانی بەسەر بردوە، دو ساڵ لەمەو بەر وەک کارمەندێکی باڵای نەتەوە یەکگرتوەکان خانەنشین کرا و ئێستا لە گەڵ خێزانەکەی لە هۆڵەند دەژی. لە سەردەمی کارکردنی لە وڵاتێکی ئاسیا هاوسەرگەری لە گەڵ ئافرەتێکی ئەو ولاتە پێک دەهێنێت و چەند مندالێک ژیانیان دەرازێننەوە. یەک دو ساڵ پێش خانەنشین بونی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان لە وڵاتێکی ئاسیا کۆرێک لەسەر پرسی هاوڵاتیبون ساز دەکات. لە برگەیەکی ئەو کۆڕەدا کچە بچکۆلەی هاورێ دێرینەکەم بانگێشی سەر شانۆ دەکەن، لێی دەپرسن تۆ هاوڵاتی چ وڵاتێکی، کچە بچکۆلە بلیمەتەکە بە دەنگێکی زوڵالەوە دەڵێت: باوکم کوردی عێراقە و رەگەزنامەی هۆڵەندی هەیە، دایکم خەڵکی فڵان وڵاتە ناتوانێت بۆ وڵاتەکەی بگەرێتەوە، من لە وڵاتێک لە دایک بوم نە وڵاتی دایکمە و نە هی باوکمە، ئێستا لەم وڵاتە دەژێم، تۆ پێم ناڵێیت من هاوڵاتی چ وڵاتێکم. مەخابن کوردی باشور لە زێدی باو و باپیرانی و لە ناو خێزان و دۆست و کەس و کاری و هاونەتەوەکانیدا موعاناتی هیچ لەو کیژۆڵەیە کەمتر نیە.  نوسینی: چیا عەباس ٣ نۆڤەمبەر ٢٠٢٠       

ئازاد جۆڵا هەندێک  لە ڕاگەیاندنەکان و  چەند بڵاوکراوەیەک  دەیسەلمنێ  هەوڵێکی  جدی و نزیک لە ئارادا هەیە  بۆ شەی کورد کوژی و هێناکایەی  ئاڵۆزی و ناسەقامگیری  لە ناوچەکەدا ، ئەمجارەشیان و هەموو جارەکانیتریش  لەشەڕی کورد بە کورد داگیرکەرانی کوردستان  نەک هەر ڕۆڵیان گیڕاوە  بەڵکو  هەندێکجار  ڕاستەوخۆش هاوکار و بەشداریشیان  کردووە ،  دیارە  مێژوو  ئەوەی  سەلماندووە هیچ کات داگیرکەرانی کوردستان  خۆشی و ئارامی و پێشکەوتن و یەکدەنگی و یەک هەڵویستی کوردیان نەویستووە و  نایانەوێ ، بۆ هەڵگیرسانی  شەڕیش  لەنێوان کورد دا ،  هەر جارەی بیانوی جوار و جۆر و چەندین سیناریۆی لاوازی بێ بنەما   دروست کراوە ، بەڵام  ئەمجارەیان  ئەگەر نەخاسمە کارێکی وا نەگریس و قێزوەن ڕووبدات   ئەوا  تەنها شەڕی دوولایەنی کوردی  نابێ ، تەنها بەکوشتدانی کوڕان و کچانی کورد نابێ ، تەنها سووتانی ڕەز و باخ و کێڵگەکان نابێ ، بەڵکو  ئەمجارەیان  تێکچوون و پچڕانی  پەیوەندی  نەتەوەییمان دەبێ لە نێوان  پارچەکانی کوردستان ، کوشتن و نەمانی  متمانەی  یەکجارەکی دەبێ  لەنێوان تاک بە تاکی کوردان ، داڕووخانی زیاتری  سەرخان و ژێرخای ئابووری کوردستان دەبێ لە هەموو پارچەکان ، ناسەقامگیری سیاسی وئەمنی  زیاتر دەهێنێتە ئاراوە ، کێرڤی پێشێلی مافەکانی  مرۆڤ و ئازادی بیروڕا  هەڵدەکشێ ، کوشتن و ڕفاندن و تیرۆر و ئەشکەنجەو ئازار زیاتر دەبێ ، ئەزموون و دەستکەوتی باشوور  زیاتر لەکەدار و بێ هێز دەبێ ، دیسانەوە دۆستەکانمان نیگەران و دوژمنیشمان دڵخۆش دەبێ ، پرسی ڕەوای کورد  لە پێش چاوی دونیاو جیهان   ڵێڵ ترو بێ بایەخ ترو ناشیرین تر  دەبێ ، دۆست بۆ پرسەکەمان کەمتر و نەیار و  بێ دەنگی جیهان   بۆخۆمان زیاتر دەکەین ، بەدەیان کێشەی کۆمەڵایەتی و  ناکۆکی زیاتر  لە نێوخۆدا زیاتر و  ئاڵۆزتر دەکەین  ، لە بەرامبەر بەغداد  و مافەدەستووریەکانمان لاواز و مەلوول بێ هەڵوێست و  پەرش و  بڵاو  دەبین ، بۆیە  دەبێ و  پێویستە  تکاو  هەوڵی  هەموومان  ، دڵسۆزان و دۆستان ،  ئەوەبێ   ڕێگا نەدەین و نەهێڵین  کار لەکار بترازێ و  ئەوەی  خواستی  دوژمانە و  چاوەڕوان دەکرێ  بقەومێ ،  چونکە  ئەگەر  ئەمە  ڕوویدا  نەک هەر خراپ دەبێ  بەڵکو  وێرانکەر  دەبێ  ، لەبەر ئەوەی خەڵک  تاسەر ئێسقان توڕەیەو  چاوەڕوانی خزمەتیگوزاری زیاتر و پێدانی مووچەکەی و تەندروستی  باشتر وئاشتەوایی  نەتەوەیی و نەمانی دڕدۆنگی و یەکهەڵوێستی لایەنەکانە دەکات ، کەچی لە جێگای  ئەمانەو لە دۆخێکی  وا  خراپ و  تووڕەیی خەڵک  شەڕی کورد کوژیشی  بێتە سەر   دڵنیابن لە دۆخێکی ئاوا نەخوازراودا  نەک  هەر جامە پڕەکە  بەسەری دا دەڕژێ    دوور نیە و ڕەنگە  وەکو  بۆمبێـک  بتەقێ  ......

فەرحان جەوهەر پەکەکە هێزێکی کوردییەو چەقی خەباتەکەشی باکوری کوردستانە، هیچ کەسێکی ئازادیخوازیش نە لە کوردو نە لە غەیرە کوردیش نییە ، پەکەکەی پێ حەق تر نەبێ لە دوڵەتی تورک ،  چونکە ئەم دەوڵەتە سادەترین ماف بە میللەتێکی بیست ملیۆنی رەوا نابینێ و بێ بەشی کردوونە لە هەموو مافێک ،  میللەت و ناوچەیەکی هەژارونەخوێندەواری بەسەریەکەوە داناوە ، بەزەبری هێزی ئەمنی و سەربازی بەڕێوەی دەبات ، هەرچەندە بەهاتنی ئاک پارتی بۆ دەسەڵات ، بارودۆخی ئەو ناوچانە باشتربووەو رێگەی داون بە زمانی خۆیان بپەیڤن .  بەڵام لەم ساڵانەی دوایی ئەردۆگان و حزبەکەی خەریکە لەم مافانە پەشیمان دەبنەوەوهاوپەیمانەتیان لەگەڵ نەتەوەپەرستانی تورک مەهەپە بەستەوە بۆ لێدان لە کوردو پڕۆسەی ئاشتیان وەستاندووە. تا ئێرە هیچ کێشەمان لەگەڵ پەکەکە نییە،  و زۆریش یارمەتی هەردوولامان لە پەکەکەو دەوڵەتی تورک داوە بۆ گەیشتن بەئاشتی و بڕانەوەی شەڕ، بەڵام دیارە هەردوولا تا ئێستا سوورن لەسەر بەڕێوەبردنی شەڕ، زیاتریش ئەم بابەتە پەیوەستە بە دوڵەت وئەوان ناهێنە ژێر باری ئاشتی ، هۆکارەکەش زیاتر هاوپەیمانەتی ئاک پارتییە لەگەڵ مەهەپەی رەگەزپەرست و ئەوانەی پێیاندەڵێن: گورگە بۆرەکان ، بەهیچ شێوەک حەزلە چارەی کوردووهیچ نەتەوەیەکی تری غەیرە تورک ناکەن. ئەوخاڵەی ئێمە لەگەڵ پەکەکە کۆناکەتەوە ئەو سیاستە هەڵەیە کە بەرامبەربە هەرێم بەڕێوەی دەبات، پەکەکە سوورە کە خۆی حوکم لەهەرێم بکات ، چەقی خەباتی خۆی کە باکوری کوردستانە جێ هێشتووە ، دەیەوێت بەم سیاسەتە بەلایەنگرانی بڵێت : خەباتی ئێمە بەرهەم دارە ، لەبیری کردووە وادەزانێ خەڵکیش ئەمەی بیرچۆتەوە پەکەکە نەهیچ چاکە و نەهیچ منەتێکی لەسەر هەرێم نییە ، هەربەهۆی هەرێمی کوردستانیشەوە ماوەتەوە و هۆکاری سەرەکیشە لە هاتنی تورکیا بۆناوخاکی هەرێم ، حەزیش دەکات تورکیا هەرێم داگیربکات ، ما دام ناتوانێ حوکمداری لێ بکات ، چونکە لەبەرامبەر هەرێم و حزبەکانیش بەتایبەتی پارتی هەست بە کەماتی و گرێیەکی دەروونی دەکات ،  چونکە ئێمە توانیومانە ئەم بەشەی کوردستان رزگار بکەین و حکومەت دروست بکەین ،  بەڵام پەکەکە نەیتوانیوە نەک گوندێک لە باکور رزگار بکات ، بەڵکو یەک بستی ئەو خاکەشی بەدەستەوە نییە، هەموو ئەو ناوانەی دایناون وەک هەڕێمی میدیا و زاب و هەفتانین وچەندین ناوی عەنیکە تر، خاکی هەرێمە و خەڵکی ئەو گوندانەیان دەرکردوونەو خویان لەسەری دانیشتوون ، لەهەر سەت سەر مەڕو بزنی شوانکارێک پێنج سەر وەردەگرن کە دەکەونە بەردەستیان  ، ئیدی ئەمەیە خەباتی کوردایەتیان لەهەرێم . ئێستا بەهۆی هێرشی دەوڵەتی تورکیا ناتوانن لەسەر سنوریش بمێننەوەو هاتوونەتە خوار بۆ ناوجەرگەی هەرێم، ئەوان هەڵدێن و دێنە خواربەمەش دەستی تورکیا زیاتر ڕادەکێشن تا بگاتە ناوجەرگەی شارەکانی هەرێم ، لە کاتێکی واشدا ئەوان زیاتر شۆڕدەبنەوە بۆ ناو خاکی عیراق لەوێشدا لەلایەن حەشدی شەعبی بەهۆی هاوپەیمانەتی هەردوولا لەگەڵ ئێران داڵدەیان دەدەن،  ئەمە ئەجێندای پەکەکەیە لە هەرێم ، ئێستا پرسیاری جەوهەری ئەمەیە ، ئایا حکومەتی هەرێمی کوردستان دەستەوەستان دانیشێ و سەیری ئەم یاریەی پەکەکە و تورکیا بکات ، تا ئەو کاتەی هەرێم بەتەواوی نوقمی ئاوەکە بکەن ؟

بابەكر دڕەیی سەرنجێکی تر لە هەڵەو گومڕایی سەرکردەکانمان زۆرکەس لە مێژونوسانی خۆمالی و بێگانە باسیان لە خۆخۆری کورد کردوە، هەنێکیان بە هۆکاری سەرەکیان داناوە لە نەگەیشتنی بە دەولەت یاخود، لە ئاستێکی جیاوازدا، لە گەیشتنی بە جۆرێک لە بەختەوەری و ئارامی. لەم نوسینەدا هەول ئەدەم بە کورتی و چڕی، لە رێگای هەنێ بەڵگەوە، نیشانیبدەم کە هۆکاری مانەوەی کورد بە ژێردەستی و بەدبەختی، پەلاماردانی یەکتری و ملشکاندنی یەکدی و بە قەولی هەموان "خۆخۆری" یە، و لە هەمان کاتدا زەمینەو هاندەری ئەو خۆخۆریەش جۆرێکە لە نەزانی و بێعەقڵی کە بە حوکمی چەندبارەبونەوەی، لە بێعەقڵی و نەفامی ترازاوەو چۆتە ئاستی گەمژەیی. گەمژەییش وەک شارەزایان باسدەکەن بریتیە لە پێداگرتن لەسەر نەفامی و نەزانی و ئینکارکردنی راستیە بەرهەست و واقیعیەکان لە کاتێکدا سور بزانی ئەو ئینکاری و چاوبەستنەوەو واقیعنەبینیە لە زیانی خۆتە چ لە کورتماوەدا بێت یان لە درێژماوەدا. لەم چەن رۆژەدا ناکۆکیە سیاسیەکانی ینک و پدک، بە حوکمی یادکردنەوەی هەلەو چەوتی و "خیانەت" ەکانی یەکتری، هاتنەوە سەر شاشەو پانتاییەکی زۆریان لە میدیاکان داگیرکرد. زمان و تۆنی قسەی هەردولا دەریئەخست کە ئەم دو گروپە سیاسیە، هەرچەندە بەرژەوەندی ئابوری و دارایی ژمارەیەک لە بنەمالەو کەسایەتیە دەسەلاتدارەکانیشیان تا دوائاست نزیک و گرێدراوبێت، دیسانیش بەشی ئەوە ناکۆکی سیاسی و فکری و جیهانبینی لە نێوان باقیاتی کاربەدەستەکانیان هەیە کە بەشی هەلایسانی خولێکی تری شەڕ یان تێکوپێکدانی ئیداری و کارگێری و سیاسی ئەو سیستمە سەقەتە بکات کە بە زەحمەت و ماندوبونێکی زۆر بنیاتنراوە. بۆ بینینی خۆخۆری کورد پێویستە قسەکەر بێلایەن بێت. یان وەک دەلێن کەسێک بێت لەدەرەوەی ناکۆکیەکان و لە شێوەی مرۆڤێک بێت کە لە بەرزاییەکی دورەوە تەماشای روداوەکان و پێکادانەکان دەکات. من هەرگیز کەسێکی بێلایەن نەبوم... بەلام لەم نوسینەدا، وەک زۆر جاری تر، هەوڵەدەم، بە حوکمی تێپەڕینی کات بەسەر هەندێک کارەساتدا، وەک "مێژونوس" یاخود لێکۆڵەرێکی دور لە ململانێکان سەرنج بخەمەڕو ئەویش لە پێناو بەرژەوەندی باڵای گەل کە دڵنیام لەسەروی دیدوبۆچونەکانی ئێمەوەیەو پێویستە هەمومان، بۆ پاراستنی گەل و سەرخستنی ئارامی و پێشکەوتنی بەردەوامی میللەت، ئەو توێژە داماڵین کە لە کاتی لایەنگریمان لە حزب و گروپێکی سیاسی ئەیکەینە بەرمان. هەنێ کەس پێیان وایە ینک و پدک ئیتر ناکرێ پێیان بوترێ دو حزبی سیاسی. پێیان وایە دو گروپی دەسەلاتداری هەرێمی کوردستانن و لەوە دەرچون بە پێوەری گروپ و حزبی سیاسی مۆدێرن هەلبسەنگێندرێن. بەلام ئاراستەی رەخنە لە ینک و پدک هەرچیەک بێت ڕاستیەک هەیە کە ئەیسەلمێنێ ئەم دو گروپە سیاسیە ئابوریە بەدوورن لە شێوازی کارکردنی مۆدێرن و شارستانیانی، بەو پێیەی کە ناتوانن دەزگای بیرکردنەوە و هەلسەنگاندن ی بێلایەن بۆ هەلسوران و پراتیکی سیاسی خۆیان دەستنیشان بکەن. بە مانایەکی تر، دەسەلاتدارانی ئەم دو گروپە ئامادە نین دەسبەرداری کەمترین ئیمتیازاتی دەسەلاتبن تەنانەت گەر بە دانانی دەسگایەکی توێژینەوە بێت بۆ قازانجی دورمەودای خۆیشیان وەک رێکخراوەو گروپی سیاسی و بەشدار لە دروستکردن و دەرکردنی بریاری سیاسی ولاتدا... ئەوەش بێگومان کرۆکی کێشەکەیە. بۆ سەلماندنی ئەو دیدگایەی سەرەوە، واتە بێتوانایی ینک و پدک لە گوێگرتن بۆ دامەزراوەی بێلایەن کە لە ئاستی "نەتەوە" دا بیر بکاتەوە نەک حزب، دەزگایەک کە بتوانێ شیکردنەوە بکات بۆ روداوەکان بەدەر لە قین و رقی گروپی و خێڵەکی و مادی و دەسەلاتخوازی، دو نمونەی زەق لە مێژوی نزیکی ینک و پدک هەلئەبژێرین و هەولئەدەین وەک کەسێکی "مەریخی" دیاردەکە هەلسەنگێنین چونکە پێمانوایە بۆ قازانجی گشتی، بۆ بەردەوامبونی سەقامگیری، بۆ دورکەوتنەوە لە ناکۆکی بێبنەمای تاقمگەری، بۆ بنەبڕکردنی دیدی بەرتەسکی ناوچەگەرێتی و گروپچێتی پێویستە ئەم جۆرە شیکردنەوانە ئەنجام بدرێن. لەم ماوەیەدا ینک و پدک زۆریان باس لە خیانەتی یەکدی کرد. بەسەدان نوسەرو قەلەمبەدەستی خۆیان هاندا دژی یەکدی شت بنوسن یاخود بەیاننامەی دەسەڵاتدارەکانی سەروتری خۆیان سەرلەنوێ بلاوبکەنەوە، بەلام هیچ ئەندام و بەرپرسێکیان بەلای ئەوەدا نەچون کە هەلەی گروپ و حزبی خۆی مەحکوم بکات.. بۆیەش بێگومان، لە غیابی دەزگایەکی توێژینەوەی فکری لە ئاستی نەتەوەییدا کە بتوانێ ئەم ئیشکالیەتە قورسە چارە بکات و لە خاڵێکدا بیوەستێنێ، هەردولا، بە پشبەستن بە یادەوەری نزیک و دوری خۆیان، هەڵەو چەوتی یەکدی دوبارەدەکەنەوە. دو روداو ی یەک لە دوای یەک مایەی جەدەلی ئەم ماوەیەی ینک و پدک بون و ئێمەش هەردو روداوەکە وەک نمونە وەردەگرین, : ریفراندۆم و شانزەی ئۆکتۆبەر.. و هەولئەدەین تێبگەین بۆچی ینک و پدک ناتوانن مێژوی یەکتری فەرامۆش بکەن و بەردەوام لە خەیالدانی خۆیاندا شاخ و باڵ بۆ روداوەکان دروستئەکەن و لەبری تێکۆشان بۆ کوژاندنەوەی ئاگری رق و قینی گروپی و سیاسی، هەولەدەن برینەکان بکولێننەوەو زەمینەی خۆخۆری و ملشکاندنی یەک قولتر بکەنەوە. بۆبەرچاورونی سەرەتا باس لە ریفراندۆم ئەکەین. هەروەها بۆ کێشانی وێنەیەکی کاملتر هەوڵئەدەین وەک بێلایەنێک سەیری روداوەکە بکەین نەک وەک کەسێک کە لە پێش روداوەکەدا هەوڵی جدیمان داوە بۆ ئەنجامنەدانی. گومانی تیانیە کە هەردو روداوە سیاسەکە هەلگری ئیشکالیەت و چەوتی و هەلەی سیاسی و پرەنسیپین، بەلام ئەوەش بەو مانایە نیە کە هیچ کام لەو دو ئەکشنە سیاسیە جگە لە رەهەندی باسکراو لە لایەن رکەبەرەکانیەوە بەو مانایەیە رەهەندی تری نیە و ناشێ وردەکاری تیا بکرێ. بە بروای من ریفراندۆم لە باری پرەنسیپ و ستراتیژەوە هەنگاوێکی دروست بو، لە کاتێکا لە باری تاکتیک و سیاسەتی رۆژەوە هەڵەو ناوەخت بو، لە بەرامبەردا شانزەی ئۆکتۆبەر لە باری پرەنسیپەوە هەڵەو چەوت بو بەلام ( بە پێچەوانەی بریاری ریفراندۆمەوە) لە باری تاکتیک و سیاسەتی خۆپارێزی و ئەوەی پێی دەوترێ پراگماتیزم دروست و لە جێی خۆیدا بو. هەلەو راستی ریفراندۆم لە کوێدایە؟ سەرەتا ئەبێ ئەوە رونبکرێتەوە کە سیاسەتی راست و دروست ئەو سیاسەتەیە کە هەم لە باری پرەنسیپ و لۆجیکەوە دروست بێ، هەم لە باری عەمەلیەوە بە قازانج بێت، جا ئەو قازانجە مادی بێت یان مەعنەوی، راستەوخۆ بێت یان لە درێژماوەدا کاردانەوەی هەبێت.. رێفراندوم وەک پرۆسەیەکی سیاسی بەتەواوی تەبایە لەگەل پرەنسێپ و بنەماکانی مافی مرۆڤ و مافی چارەی خۆنوسینی گەلان.. ئەو پرەنسیپ و بەها یونیڤێرسالیانەی نزیکەی هەمو سیاسەتمەدارانی جیهان بەروالەت ددانی پیادەنێن و وەک خواستێکی ئینسانی و میللی تا ئاستی یاسای نێودەولەتان دانیان پیانراوەو لە بەندەکانی جاری جیهانی مافەکانی مرۆڤ و چەندین برگەو بەندی یاسایی پێوەندە نێودەولەتیەکاندا جێیان بۆ کراوەتەوە. کەواتە گرفت لەسەر رەهەندی یاسایی و پرەنسیپی خودی ریفراندۆم نەبو وەک "بنەما" یەکی سیاسی، بەلکو گرفت لەسەر "تەوقیت" ( شوێنکات)ی پرۆسە سیاسیەکەو لایەنە تاکتیکی و عەمەلیەکەی هەبو، هەر ئەوەش بو کە ێۆپۆزیسیۆن و زۆرینەی کەسایەتیەکانی دەرەوەی پارتی و تەنانەت بەشێکی یەکێتیش نارازی و بەدگومان بون لەسەر پراتیککردن و جێبەجێکردنی. سەرەنجامی ریفراندۆم دەریخست کە مەرج نیە هەر بریارێکی سیاسی لە باری پرەنسیپەوە راست و قانونی بێت بەو مانایەیە لە مەیدانی کردەیی و واقعیشدا دروست و بەقازنجە.. هەبونی هێزو گروپی جیاواز، نەتەوەی جیاواز بە کلتورو مەزهەبی جیاوازەەوە لە دۆخێکی ئیقلیمی و جیهانی پڕ لە گرژی و ئالۆزیدا زەمینەی پراتیککردنی باشترین یاسای نێودەولەتانیش لاواز دەکەن و رێدەگرن لە جێبەجێبونی. خالێکی تریش کە لە قازانجی بەرپاکردنی ریفراندۆم نەبو ئەوە بو کە هەبونی مافێک کە هێشتا لە ئاستی گشتی و "یونیڤێرسال" و جیهانیدا دانپیانراوە و نەبۆتە یاسایەکی تایبەت لە یاساو دەستووری ولاتاندا بەو مانایەیە کە هێزێکی مادی یان تەنانەت مەعنەوی و نیمچەیاساییش لە ئارادا نیە بۆ داکۆکیلێکردن و پاراستنی. ئاڵۆزی ئەم مەسەلەیە لە گرفتی هەستیارتری وەک "مافەکانی مرۆڤ" باشتر دەرکەوتوەو دەردەکەوێ. لە کاتێکا مافی چارەی خۆنوسینی گەلان، و لەو پێودانگەدا مافی ریفراندۆم و سەربەخۆیی تا ئەندازەیەک تەمومژاوی و نارۆشنە و کەمتر باسی لێوەکراوەو تا ئاستێکی زۆریش وەک بەرەنجامی خەباتی بەرەی "چەپ" و بلۆکی خۆرهەلاتی پێشو لەبەرچاودەگیرێ( مانفێستی ولسن بۆ مافی گەلان ئەم راستیە ناگۆرێ) ، مافەکانی مرۆڤ بە وردی و پۆلێنکردنێکی زەقترەوە باسی لێوەکراوە و یاسای بۆ داڕێژراوە کەچی، ( ئەمەش کرۆکی قسەکەیە) دەبینین لە ژێر سایەی دەسەلاتی دوڕو، خۆپەرست و بەرژەوەندیخوازی ولاتە کاپیتالیستەکاندا لەهەر شوێنە بەجۆرێک مامەلەی لەگەل دەکرێ و بە وتەی زاناکانی خودی خۆرئاوا رەفتارێکی تەواو دەبڵستانداردی بەرامبەر دەگیرێتە بەر: لە سعودیە کە دۆستی ئەمریکایە ڕەقترین سیاسەتی نامرۆڤانە هیچ کاردنەوەیەک دروستناکات، بەلام هەمان رەفتار لە وڵاتی چین سەدان وتاری لە نیۆیۆرک تایمزو واشنتن پۆست لەبارەوە دەنوسرێ... وەک بڵێی مرۆڤەکانی چین و سعودیە لە دو ئەستێرەی جیاوازەوە هاتبن. سەرەنجام ئەوەی لەم شوێنەدا مەبەستە بوترێ ئەوەیە کە رایبگەیەنین کە گومڕایی و هەلەو چەوتی سەرکردەکان لە مێژودا نزیکە لەوەی پێی بوترێ ڕێسا نەک سەرپەڕ! واتە ناشێ هەمیشە وا چاوەروان بکرێ کە دەسەلاتدارانی ولات بە پێی عەقل و لۆجیک رەفتاردەکەن. سزای ئەوە چیە؟ کاکڵەو قسەی جەوهەری ئەم نوسینەش ئەوەیە کە سەرکردەکان و دەسەلاتدارەکان دێن و دەرۆن.. هەڵەش دەکەن و خزمەتیش پێشکەش دەکەن، ئەوەی ئەرکی نەوەی نوێ و دەسەلاتداران و جەماوەری دوای ئەو سەرکردانەیە ئەوەیە کە ئەم روداوە سیاسیانە بکەنە دەرس و وانە لێی فێربن نەک بیکەنە ڕق و قینی سیاسی و تا رۆژی قیامەت لەسەری برۆن. ناپلیۆن بۆناپارت لە شەری 1812 ی روسیا نزیکەی نیو ملیۆن فەرەنسی بەفەوتان دا، بەڵام ئێستاش و مەزەندە دەکرێ تا هەتایەش فەرەنسیەکان شانازی بە هەبونی بۆناپارت و سەرکەوتن و شکستەکانیەوە دەکەن... بۆ؟ ئەوەشیان جێگای سەرنجە بۆ ئێمەی کورد.... شانزەی ئۆکتۆبەر چۆن ببینین؟ بە بروای من شانزەی ئۆکۆبەر هەرچەندە بەرەنجامی پرۆسەی سیاسی پێش خۆیەتی کە بریتیە لە ریفراندۆم، بەلام دەکرێ وەک روداوێکی سەربەخۆش مامەڵە بکرێ چونکە ئەویش هەڵگری کۆمەلێک سیفاتە کە دەکرێ بە جیا کنەی تیابکرێ و لەوانەش: زەمینەسازی جیاواز، رێبەری جیاواز، ئەکشنی سەربازی جیاوازو سەرەنجام لێکەوتەی گرنگ و سەربەخۆ و درێژخایەن. شانزەی ئۆکتۆبەر بەو مانایەی کە بەشێک لە هێزەکانی ینک لە شاری کەرکوک و دەوروبەری ئامادەنەبون لەگەل حکومەتی ناوەندی شەر درێژە پێبدەن و، بە بریارێکی سەربەخۆ هێزەکانیان دوای ژمارەیەک تەلەفات و شەهیدو بریندار لە مەیدانی شەر کشاندەوە، بریارێکە رێک بە پێچەوانەی بریاری ئەنجامدانی ریفراندۆم کە لە رووی پرەنسیپەوە راست بو بەلام لە باری تاکتیکەوە کارەسات دەرهات: لە شانزەی ئۆکۆبەردا حالەتەکە پێچەوانەیە، واتە لەرووی پرەنسیپەوە کشانەوە هەلەیە بەلام لە رووی تاکتیک و سیاسەتی مەیدانیەوە دروست و گونجاوە. چۆن،؟ کشانەوە لە شەردا بە گشتی نیشانەیە بۆ شکست.. داکۆکی لە نیشتیمان و خۆبەکوشتدان بونەتە کاری پیرۆز... ئەەمە راستیەکەو ئینکاری لێناکرێت هەرچەنە زۆر جار لەگەل لۆجیکی شەڕ و بەرژەوەندی گشتیدا ناکۆک و ناتەبایەو لێی چاوەروان دەکرئ زیانی گەورە بەدوای خۆیدا بهێنێ. نمونەی پاشەکشەنەکردن لە شەڕ و سیاسەتدا و هێنانی شکست بەدوای خۆیاندا زۆرن و قابیلی ژماردن نین... ریفراندۆم نمونەیەکی بەرچاوەو ئاسەوارەکانی لەبەرچاون و هیچ مرۆڤێکی وردبین ناتوانێ ئینکاری ئەوە بکات کە زیانەکانی پرۆسەکە ئێجگار زۆرتربون لە قازانجەکانی سەرباری ئەوەی کە، وەک باسمان کرد، لە ڕووی پرەنسیپەوە ڕەوا و رێپێدراویش بو بەلام لەگەل کات و شوێن و بالانسی هێزی ئیقلیمی و جیهانیدا یەکی نەگرتەوە. بەلام پاشەکشە و جێهێشتنی مەیدانی شەر، خۆئامادەکردن بۆ قۆناغێکی تری ململانێ یاخود کڕینەوەی کات لە قازانجی خۆت، یاخود بەهەردانی کات لە دژی دوژمن و بۆ راکێشانی بۆ ناو تەڵەی هێزەکانی خۆت، ئەوەیش لایەنگرو پشتیوانی زۆرن. شەرەکانی ناپلیۆن لەسەرەتای سەدەی نۆزدەدا ناسراون و زۆر کەس شارەزایی تیایاندا هەیە، شەری سالی 1812 ی روسیا یەکێکە لەو شەرە چارەنوسیانەی کە ئایندەی ناپلێۆنی دیاریکرد و بە هۆی کشانەوەی کۆتۆزۆف و لەشکری ڕوس بۆ ناو قوڵایی روسیا، نزیکەی نیو ملیۆن سەربازو فەرماندەی فەرەنسی فەوتان و روسەکان دواتر توانیان کاریگەریەکی زۆر دابنێن لەسەر سەرلەنوێ رێکخستنەوەی نەخشەی ئەوروپا. مەبەست لەم وشانە ئەوەیە کە: رێدەکەوێ کە بابەتێکی سیاسی لەرووی پرەنسیپ و مۆرالەوە رێپێدراو بێت بەلام لەرووی بەرژەوەندی و قازانجی گشتیەوە بە زیان بشکێتەوە.. ئەوەش لە رێفراندۆم ی ساڵی 2018 ی کوردستان رویداو نیوەی خاکی کوردستان کەوتەوە بەردەستی حکومەتی ناوەندی. دەشگونجێ مەسەلەیەکی سیاسی لە رووی پرەنسیپ و مۆرالەوە قەدەغەو ناشرین بێت بەلام لە قازانجی گشتی بشکێتەوە یاخود لانیکەم رێگر بێت لە زیانێکی گەورەتر هەروەک چۆن لە شەریعەتیشدا باسکراوە و پاساوی بۆ هێنراوەتەوە کە " دورخستنەوەی مەفاسد لەپێشترە وەک لە هێنانی قازانج"... نمونەی شەری ناپۆلێۆن و روسیاش ئەوە باشتر روندەکاتەوە کە هەنێ جار پاشەکشەو جێچۆلکردن بۆ دوژمن باشترە لە تێکراچون چونکە لەوانەیە تەوقیتی پێکادان بە زیانی زۆر گەورە بشکێتەوە. لە شانزەی ئۆکتۆبەردا، لانیکەم شاری کەرکوک پارێزراو دورکەوتەوە لە تالانی و وێرانی.. هێزی پێشمەرگە بە زیانێکی کەمەوە دەربازی بو، ئەوەش لە کاتێکایە کە هەمو کەس دەیزانی سەرەنجامی شەڕ لە پێشەوە ئاشکرایەو شکستی هێزی پێشمەرگە مسۆگەرە بەو حوکمەی هەمو دنیا لایەنگری بەغدایان ئەکردو پێشمەرگەش بە هۆی هیلاکی لە شەری داعشدا توانای بەرگری و راوەستان لە سەنگەری نەمابو.. روداوەکانی دواتریش ئەم راستیەیان سەلماند کە پێشمەرگە تەنها بەشی شەری داعشی هێزپێدراوە نەک بەشی ململانێ لەگەل لەشکری پرچەکی بەغدا یان ولاتانی تر. کورتەی سەرنج ئەوەیە کە پێویستە دەسەلاتدارانی کوردستان لەم شکست و کەللەرەقیانەی خۆیان ئەزمون وەرگرن و پێیان وانەبێ هەرچی ئەوان کردیان راستە یاخود هەرچی رکەبەرەکەیان کردی هەلەو چەوتی و خیانەتە.. هەموان هەلە دەکەن.. هەموان قابیلی ئەوەن بریاری چەوت بدەن و خەلک بکەنە قوربانی.. ئەوەی گرنگە ئەوەیە چۆنچۆنی نوخبەی سیاسی و دەسەلاتداری ولاتێک بتوانێ هەلەو ناکۆکیەکانی خۆی تئپەرێنێ و بیر لەو خەونانە بکاتەوە کە تاک بە تاکی گەلەکەی بیری لێدەکاتەوە و ئازاری روحی و جەستەیی بۆ دەکێشێ.. و ما علی الرسول الا البلاغ المبین.

کارۆخ خۆشناو ئەمڕۆ (3)ی نۆڤەمبەری (2020) بە ڕۆژێکی گرنگ و وەرچەرخانێکی مێژوویی لەقەڵەم دەدرێت، ئەویش بە هۆی بەڕێوەچوونی پڕۆسەی هەڵبژاردنی سەرۆکی ئەمریکا، کە وەک هەڵبژاردنی سەرۆکی جیهان وێنا دەکرێت، بەڵام بە میکانیزمێکی ئاڵۆز و سیستەمێکی جیاواز لە هەموو وڵاتانی جیهان، چونکە لە زۆربەی وڵاتانی دونیا سەرۆک یان ڕاستەوخۆ لەناو خەڵک هەڵدەبژێردرێت، یاخود ناڕاستەوخۆ لەلایەن پەرلەمانەوە هەڵدەبژێردرێت، بەڵام لە ئەمریکادا هیچکام لەم ڕێگایانە بەکار ناهێنرێن. لە کاتی نوسینەوەی دەستوری ئەمریکا لە ساڵی (1787) نوێنەرانی هەر (13) ولایەتەکە دوو پلانیان هەبوو بۆ چۆنیەتی هەڵبژاردنی سەرۆکی ئەمریکا: یەکەم/ پلانی ڤێرجینیا: ئەم پلانە لەلایەن (ولایەتە گەورەکان) پێشنیاز کرا، لەم پلانەدا داوایان دەکرد کە سەرۆک لە ڕێگای ئەنجومەنی نوێنەران هەڵبژێردرێت، چونکە ئەم (ولایەتە گەورانە) ڕێژەی دانیشتوانیان زۆر بوو، بەم هۆیەوە ژمارەی نوێنەرەکانیان لە ئەنجومەنی نوێنەران بەرز بوو،  بۆیە داواکار بوون ئەوان ڕۆڵ و کاریگەر زیاتریان هەبێت لەسەر هەڵبژاردنی کاندیدی دڵخوازی خۆیان بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا، ئەمەش لەبەر ئەوەی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا پێک هاتووە لە (435) ئەندام، کە بەپێی ڕێژەی دانیشتوان دابەشکراون، بۆیە ولایەتە گەوەرکان ئەندامەکانیان لە ئەنجومەنی نوێنەران زیاترە لە ولایەتە بچوکەکان. دووەم/پلانی نیوجرسی: ئەم پلانە لەلایەن ولایەتە بچوکەکان پێشنیاز کرا، لەم پلانەدا داوایان دەکرد کە سەرۆک لە ڕێگای ئەنجومەنی پیرانەوە هەڵبژێردرێت، چونکە لە ئەنجومەنی پیران (سێنات) ژمارەی ئەندامەکان بە یەکسانی دابەشکراوە لە نێوان ولایەتە گەورە و بچوکەکان، واتە هەر ولایەتێک (2) ئەندامی لە ئەنجومەنی پیران هەیە، بەبێ ڕەچاوکردنی ژمارەی دانیشتوان، بۆیە ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەنی پیران (100) ئەندامە کە نوێنەرایەتی (50) ولایەت دەکەن. لە دوای مشتومڕێکی زۆر، باوکانی دامەزرێنەر گەیشتنە ڕێکەوتنێک کە بە (ڕێکەوتنە گەورەکە) ناسرا، ئەویش بریتی بوو لە بەدیهێنانی دادپەروەری لە نێوان (ولایەتە گەورە و بچوکەکان) لە ڕیگای تێکەڵکردنی هەردوو پلانەکەی سەرەوە، بۆ ئەم مەبەستەش میکانیزمێکیان داهێنا بەناوی (ئیلیکتۆڕەڵ کۆڵیج) کە بریتیە لە میکانیزمی هەڵبژاردنی سەرۆک بە شێوازیکی ناڕاستەوخۆ، چونکە خەڵک دەنگ بە (دەستەیەک یان کۆمەڵەیەک) دەدەن کە پێیان دەگوترێت (ئیلیکتۆڕەڵ کۆڵیج)، ژمارەی ئەندامەکانی ئەم دەستەیە بەقەد ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و پیران (هاوس و سێنات)ە لەگەڵ سێ ئەندام بۆ (واشنتن D.C)ی پایتەخت، واتە ژمارەی ئەم دەستەیە [538] ئەندامن، (435+100+3=538)، هەر کاندیدێکی سەرۆکایەتی بتوانێت (نیوە+١) ئەم ژمارەیە واتە (270) دەنگ لەم دەستەیە بەدەست بێنێت، ئەوا ئەو کاندیدە دەبێتە سەرۆکی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئه‌مه‌ریكا. گەورەیی عەقڵی (باوکانی دامەزرێنەر) هۆکار بوو بۆ چەسپاندنی دادپەروەی لە نێوان دەنگی (ولایەتە گەورە و بچوکەکان) ئەویش لە ڕێگای داهێنانی ئەم میکانیزمە (ئیلیکتۆڕاڵ کۆڵیج) بە شێوەیەک کە پێویست دەکات لەسەر کاندیدی سەرۆکایەتی، بۆ بوون بە سەرۆکی ئەمریکا، گرنگی بە دەنگی هەموو ولایەتە (گەورە و بچوکەکان) بدات، ئەمەش لە مادەی (2)ی دەستوری ئەمریکادا ڕەنگ ڕێژ کرا، بە گوێرەی ئەم مادەیە پێویستە هەموو چوار ساڵ جارێک (سەرۆک و جێگری سەرۆک) هەڵبژێردرێن لەلایەن دەستەیەکی هەڵبژێردراو کە پێیان دەگوترێت (ئیلیکتۆڕاڵ کۆڵیج) بە جۆرێک نابێت (سەرۆک و جێگری سەرۆک) خەڵکی هەمان ولایەت بن، ئەمەش بەگوێرەی هەموواری ژمارە (12)ی دەستوری ئەمریکا، کەواتە سەرۆک و جێگری سەرۆکی ئەمریکا بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ هەڵدەبژێردرێن، بەم شێوەیەی خوارەوە:  لە ڕۆژی دەنگدانی گشتیدا، خەڵکی ئەمریکا دەنگ بە کۆمەڵەیەکی هەڵبژێردراو دەدەن کە پێیان دەگوترێت (ئیلیکتۆڕاڵ کۆڵیج)، ئەم کۆمەڵەیەش لە ڕۆژی دوشەممەی یەکەمی دوای چوارشەمەی دووەمی مانگی دیسەمبەر (ناوڕاستی مانگی 12) هەڵدەستن بە هەڵبژاردنی سەرۆک و جێگری سەرۆک. داهێنانی ئەم میکانیزمە لە لەلایەن باوکانی دامەزرێنەروە (Founding Fathers) لەبەر ئەوە بوو، لەو کاتەدا زۆرینەی هاوڵاتیانی ئەمریکا نەخوێندەوار بوون و رێگەیان پێ نەدەدرا دەنگ بدەن، بەتایبەت دوو پێکهاتەی گەورەی کۆمەڵگای ئەمریکا، لەو سەردەمەدا مافی دەنگدانیان نەبوو ئەوانیش (ئەفریقیە ئەمریکیە ڕەش پێستەکان کە لەو سەردەمەدا کۆیلە بوون هەروەها ئافرەتانیش مافی دەنگدانیان نەبوو) تەنها ئەوەی مافی دەنگدانی هەبوو، کەمینەیەک بوون لە ( پیاوی سپی پێست و خاوەن موڵک) ئەو کەمینەیەش بۆیان ئاسان نەبوو بزانن کێ بەربژێرە و بۆ دەبێت دەنگ بەو کەسە بدەن؟  بێبەشبوونی چینی ئافرەتان و ڕەش پێستەکان زیاتر لە سەدەیەکی خایاند، پاشان کۆیلایەتی لەسەر دەستی سەرۆکی ژمارە (16)هەم (ئەبراهام ڵینکن) هەڵوەشێنرایەوە، ئینجا لە ڕێگای هەمواری دەستوری ژمارە (15) لە ساڵی (1870) مافی دەنگدان بە ڕەشپیستەکان  بەخشرا، هەروەها دواتر بە گوێرەی هەمواری دەستوری ژمارە (19) لە ساڵی (1920) مافی دەنگدان بە ئافرەتانیش بەخشرا. چاوەڕوان دەکرێت ئەم هەڵبژاردنە ژمارەیەکی پێوانەیی مێژووی تۆمار بکات لە ڕێژەی دەنگدان و  بەشداریکردنی خەڵک لە پڕۆسەی هەڵبژاردنەکان، چونکە پێشبینی دەکرێت ڕێژەی بەشداربوونی خەڵک لە هەڵبژاردنی ئەم ساڵدا زیاتر بێت لەو ڕێژە پێوانەییەی کە لە ساڵی (1908) تۆمار کرابوو، کە برێتی بوو لە (65%) خەڵکی ئەمریکا. دوای ئەوەی هەڵبژاردنەکان تەواو دەبن، سەرۆکی هەڵبژێردراو نزیکەی (دوو مانگ و نیو)ی لەبەر دەست دەبێت تاکو کابینەکەی پێکبهێنێت، دواتر بە گوێرەی دەستور پێویستە سەرۆکی نوێی ئەمریکا لە ڕۆژی (2021/1/20) لە ڕێوڕەسمێکی شایستەدا لە بەردەم کۆنگرێسی ئەمریکا سوێندی یاسایی بخوات، ئەم ڕۆژەش بە (Inauguration Day) ناسراوە. *سەرۆکی ئینستیتۆی توێژینەوەی (ئەمریکی-کوردی)

سەهین موفتی لە چەند رۆژی رابرد، چەند رووداوێکی نەخوازراو دەنێو هەولێری پایتەخت، دڵی هاوڵاتیان و هاونیشتیمانییانی هێشاند..! چوونکێ هەولێرمان وەها ناسراوە، شارێکی ئارام و ئامێزکراوەیە لەبۆ خەڵکی دەرەوەی هەولێرو وڵاتانی دیکەیش، هەر لەوەتەی ئەم شارە هەیە، پەناگەو داڵدەدەری میوان و دۆست و یارو نەیاریش بووە...! ئەم رووداوگەلەی ماوەیەکە تێیدا روو دەدات، بە ئاشکرا پێمان دەڵێت، هێزەکانی پۆلیس( سەرەڕای قوربانیدان و شەهید بوون و برینداربوونیشیان)، چ ناتوانن، چی ئەو هێزە پێویستەیان نییە، رووبەڕووی ئەم مافیاگەرێتی و عەنتەریاتە ببنەوەو پێویستە هێزە ئەمنییەکانی دی، بێنە فریایان، بەتایبەتی ( ئاسایش، هەواڵگری گشتی)، ش خۆ ئەگەر پێویست بکات، هەقە دژە تیرۆریش بەشدار بێت. رۆشنبیران و خودان هزرو بیرکردنەوە پێشکەوتنخوازەکان، نێزیک دوو دەیەیە، هاوار دەکەن تکایە (چەک) داماڵدرێت، تکایە سنوور بۆ مافیاگەرێتی و راوو رووتی دابندرێت، ئەگەرچی لە دەستپێکی کابینەی نۆی حکومەت، بەشێکی بەرچاو لەم مافیاو جەردەو چەتانە راپێچی ژوورەکانی هەواڵگری گشتی و ئاسایش کران، لێ وا پێدەچێت، ئەگەر هێزە ئەمنییەکان تۆختر نەبنەوەو قوڵتر بەرەنگارییان نەبنەوە، ئەوا رووداوگەلی وەها لەوەیە دووبارە ببێتەوە. با، راگەیاندن و دەزگای مێدیاییش لەبیر نەچێت، لەبری هۆشیارکردنەوەی رای گشتی و دینینەوەی رێی راست، خەریکە دەبن بە رێپێدراوی مافیاو چەتەگەرایی، ئاخر لە چی و کام وڵات رێگە بە چەتە دەدرێت لەسەر شاشە حکومەت بە فاشیل وەسف کات و پاشانیش بیکەن بە سەردێڕو هەواڵێکی سەرنجڕاکێش؟  ئێستێ، هەولێر بەتەنها هەولێریی و خەڵکی شارەکانی دیکەی کوردستان و عێڕاقی تێدا نییە، بە سەدان هاوڵاتی بیانی وڵاتانی جیاوازی تێدا دەژییەت، لەبۆیێ هێزە ئەمنییەکان پێویستە بە چڕی سنوور بۆ چەتەگەری و جەردەیی، بە تایبەت هەڵگرانی چەک...!  دا بنێن.