درەو: سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق لە راگەیەندراوێكدا دەڵێت پاڵپشت بە حوکمەکانی مادەی 4 لە یاسای حوکمەکانی خۆ كاندیدكردن بۆ پۆستی سەرۆککۆمار ژمارە (8)ی ساڵی 2012، ناوی ئەو كاندیدانەی مەرجە یاساییەکانیان تێدایە بریتین لە: 1-    د. لەتیف رەشید 2-    د. فوئاد حسێن  3-    نەوزاد هادی  4-    نزار ئامێدی  5-    موسەنا ئەمین 6-    شوان داودی  7-    سامان شاڵی 8-    حسێن سنجاری سەردار عەبدوڵا  9-    ئەحمەد عەبدوڵا 10-    نەجمەدین عەبدولكەریم  11-    ئاسۆ فەریدوون 12-    سەباح ساڵح 13-    عەبدوڵا محەمەد 14-    ئەحمەد عەبدوڵا 15-    ئیقبال عەبدوڵا    

راپۆرت: درەو ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی كە هەڵسەنگاندن بۆ تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت دەكات لە كێڵگە نەوتییەكانی هەرێمی كوردستان، دەستبەكاربووە. دەبێت لەماوەی (90 رۆژ)دا كارەكانی خۆی تەواو بكات و تێچووی راستەقینە لە هەر كێڵگەیەك لە كێڵگەكان بە جیا دیاری بكات. ئێستا بەگوێرەی رێككەوتنێك بڕی 16 دۆلار بۆ  تێچووی بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك ئەژماركراوەو پێشتر ئەم تێچولەسەروو 20 دۆلارەوە بووە، ئەم هەڵسەنگاندنە دەكرێت ببێتە هۆی چارەسەری ریشەیی ئەم پرسە، لەهەمان كاتیشدا دەكرێت ئەو لێكتێگەیشتنە نەوتیییە تێكبدات كە لەنێوان هەولێرو بەغداد هەی؛ بەتایبەتیش لەسەروبەندی پێكهێنانی حكومەتی نوێ و دەركردنی یاسای بودجەی ساڵی 2026. وردەكاری زیاتر لەم راپۆرتەدا.   دەستبەكاربوونی كۆمپانیاكە پرسی هەناردەی نەوتی هەرێم و، ئەو بەشە نەوتەی كە كوردستان لەماوەی رابردوو رادەستی عێراقی كردووە،  تەوەرێكی سەرەكی كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان بوو.  بەگوێرەی ئەو رێككەوتنە نەوتییەی كە ساڵی رابردوو  لەنێوان هەولێرو بەغداد كرا، لە ئەیلولی رابردووە  هەناردەی نەوتی هەرێم (كە لە 25ی ئازاری 2023وە راوەستابوو) بەرەو بەندەری جەیهانی توركیا دەستیپێكردەوە. وەكو وتەبێژی حكومەتی هەرێم باسی دەكات، هەر لە سەرەتاوە رێككەوتنەكە بەو جۆرە بووە بۆ ماوەی سێ مانگ بێت، ئەگەر لەو ماوەیەدا هیچ لایەك تێبینی نەبێت لەسەری، ئەوا ئۆتۆماتیكی خۆی رێككەوتنەكە تازە دەبێتەوە.  رۆژی 23ی كانونی یەكەمی 2025، ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق لە كۆبوونەوەی خۆیدا، رێككەوتنە نەوتییەكەی درێژكردەوە؛ بەگوێرەی ئەم رێككەوتنە لەبەرامبەر وەرگرتنی موچەو شایستە داراییەكانی خۆی لە بودجەی گشتی فیدراڵ، هەرێمی كوردستان نەوتی بەرهەمهێنراوی خۆی بەشێوەیەكی رۆژانە رادەستی كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) دەكات و داهاتی فرۆشی نەوتەكەش بەشێوەیەكی راستەوخۆ دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حكومەتی فیدراڵ، ئەمە بەو مەرجەی بری 16 دۆلار بۆ بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك نەوتی كوردستان تەرخان بكرێت تا ئەوكاتەی كۆمپانیایەكی راوێژكاری بیانی بە رەزامەندی هەردوو حكومەت هەڵسەنگاندن بۆ نرخی بەرهەمهێنانی نەوت لە كوردستان دەكات (هەڵسەنگاندن بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەر كێڵگەیەك بە جیا). پێشەوا هەورامانی وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرایكرد" نزیكەی دوو هەفتەیە ئەو كۆمپانیایە دەستبەكاربووە كە بڕیارە هەڵسەنگاندن بكات بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان".  "ئەم كۆمپانیایە كۆمپانیایەكی راوێژكارییەو (90 رۆژ)ی لەبەردەمدا دەبێت بۆ ئەوەی ئەنجامی یەكلاكەرەوە بداتە دەست حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی فیدراڵ، بۆیە ئێمە چاوەڕێی ئەوە دەكەین بزانین لەو ماوەی كە لەبەردەمیاندایە كۆمپانیاكە دەگاتە چ ئەنجامێك" وتەبێژی حكومەتی هەرێم وا دەڵێ. بەگوێرەی رێككەوتنی هەولێرو بەغداد، ئەو نرخی كە ئەم كۆمپانیا راوێژكارییە دیاری دەكات دەبێت بە بنەما بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت لە كوردستان، لە ئەگەری دروستبوونی ناكۆكی نوێدا سەبارەت بە نرخی بەرهەمهێنان بەتایبەتیش دروستبوونی ناڕەزایەتی لەلایەن كۆمپانیا بەرهەمهێنەكانی نەوت، یاخود لەبەرامبەردا ناڕەزایەتی حكومەتی فیدراڵ لەبارەی تێچوونی بەرهەمهێنان لە كوردستان، گرفت بۆ ئەو لێكتێگەیشتنە دروست دەبێت كە لەنێوان هەردوولادا كراوەو، بڕیارە لە یاسای بودجەی 2026ی عێراقدا بكرێتەوە بە بنەما.    كێشەی تێچووی بەرهەمهێنان  لەدوای راوەستانی هەناردەی نەوتی هەرێم لە 25ی ئازاری 2023وە، یەكێك لە ناكۆكییە سەرەكییەكانی نێوان هەولێرو بەغداد لەبارەی دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوت بریتی بوو لە نرخی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت، كە لە یاسای بودجەی عێراقدا بڕی 6 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێك دیاری كرابوو، حكومەتی هەرێم و كۆمپانیا بیانییەكان بەم نرخە قایل نەبوون. حكومەتی هەرێم و كۆمپانیا بیانییەكانی كەرتی نەوت، بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێك نەوت لە كوردستان داوای 22 دۆلاریان دەكرد، ئەمە لەسەر ئەو بنەمای كە پێكهاتەی خاك لە كوردستان جیاوازە لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوری عێراق.  لەسەر ئەم بنەمایە بوو لە رێككەوتنی هەردوولا حكومەتدا بڕیاردرا دیاریكردنی تێچووی بەرهەمهێنان بدرێت بە كۆمپانیایەكی راوێژكاریی كە هەردوولا لەسەر رەزامەند بن.  هەمواری یاسای بودجە تایبەت بە تێچووی بەرهەمهێنانی نەوت، بەمشێوەیە كاری ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی دیاریكردووە كە ئێستا لە كوردستان دەستبەكاربووە: "ئەو لایەنە راوێژکارییە، تێچووی خەمڵێنراوی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی پێشکەش بە وەزارەتەکانی نەوت و وەزارەتی دارایی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراق دەکات و بۆ مەبەستی ئەم یاسایە پشتی پێدەبەسترێت، حیسابکردنی قەرەبوو كە لە خاڵی (ا)ی ئەم بڕگەیەدا هاتووە، لەسەر بنەمای تێچووی پێشوو بۆ هەر بەرمیلێک کەڕەتی ژمارەی بەرمیلە وەرگیراوەكان دەبێت بەپێی بڕگەکانی (ئەلف) و (ب)، لەم بڕگەیە، وەزارەتی دارایی فیدراڵی ئەو بڕە پارانە دەدات بە حکومەتی هەرێم". كۆمپانیاكە چی دەكات؟ لەبارەی كاری ئەو كۆمپانیا راوێژكارییەی كە وتەبێژی حكومەتی هەرێم دەڵێ ماوەی نزیكەی دوو هەفتەیە دەستبەكاربووە، یادگار سدیق گەڵاڵی كە پسپۆڕی بواری نەوتە، پێشتر لە وتارێكدا پێداویستییەكانی كاركردنی ئەم كۆمپانیایەی لەم خاڵانەدا كورتكردوەتەوە:  •    بۆ هەر کێڵگەیەکی نەوتی گرێبەستێک هەیە وە لەو گرێبەستەدا ماف و ئەرکەکانی لایەنەکانی گرێبەستەکە دیاری دەکرێت، هەر لە ماوەی گرێبەستەکە" ماوەی گەڕان و پشکنین تا بەرهەمهێنان و پەرەپێدان و سنوری کێڵگە کە و کۆتایی هێنان بەگرێبەستەکە". •    هەر لە گرێبەستەکاندا پشکی لایەنەکانی گرێبەستەکە و ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی کێڵگە نەوتییەکان و خەرجییەکان ( چ خەرجی بەرهەم هێنان Operation  Expenditure و خەرجی سەرمایەگوزاری Capital Expenditure)  رێژەی  قازانجی کۆمپانیای نەوتی و بڕی موڵکانەی حکومەت و قازانجی وڵاتی خانەخوێ وە گەر باجێک هەبێت لەسەر کۆمپانیای نەوتی بڕەکەی چەندە. بڕی پاداشتەکان چەندە ـچ پاداشتی ئیمزاکردنی گرێبەست یان پاداشتی بەرهەم هێنان -. تەنانەت سوان و بەکارهێنانی ئامێرەکان و چۆنیەتی کۆتایی هێنانی گرێبەستەکە و داخستنی کێڵگە نەوتییەکان لەخۆ دەگرێت.     هەر گرێبەستێکیش پاشکۆ یان چەند پاشکۆ  و هەمواری هەیە. •    گرێبەستەکانی هەرێمیش وەکو هەر گرێبەستێکی تر  هەموو ئەو توخمانەی تێدایە. •    کەواتە بۆ ئەوەی بزانین تێچوی نەوتی هەرکێڵگەیەک چەندە، ئەوا پێویستە بگەڕێینەوە بۆ گرێبەستەکان. بەبێ گرێبەستەکان نازانرێت تا چ رادەیەک کۆمپانیا نەوتییەکان پابەندبوون بە گرێبەستەکان و پاشکۆکانی، و تا چ ئاستێک دەتوانرێت خەرجییەکان وەربگیرێتەوە، چەندی خەرجییە و چەندی قازانجە، ئایا خەرجییەکان بە پێی بەرنامەی پەرەپێدانی کێڵگەکانە یان نا؟ ئایا پاداشتەکان وەکو گریگێبەستەکان وەرگیراوە یان نا؟ بۆ ئەمانەش پێویستە ئەو لایەنەی هەڵدەستێ بە هەڵسەنگاندەنەکان جگە لەوەی گرێبەستەکانی لەبەردەستبێت بەهەموو هەموار و پاشکۆکانی سەردانی کێڵگەکان بکات پلانی پەرەپێدان و خەرجییەکان ببینێت و چاو پیاخشاندنەوەی بۆ بکات. •    کەواتە هیچ بەهانەیەک نییە کە گرێبەستەکان رادەستی ئەو لایەنە نەکرێت کە هەڵسەنگاندن بۆ خەرجییەکان دەکات و تێچووی نەوتی هەرێم دیاری دەکات. •    پێویستە بەردەوام وەزارەتی سامانە سروشتییەکان کێڵگە بە کێڵگە وردبینی و چاوپیاخشاندنەوەی ئاستی پابەند بوونی کۆمپانیا نەوتییەکانی بەگرێبەستەکانەوە کردبێت پێش ئەوەی هیچ بڕە پارەیەکی دابێت بە کۆمپانیا نەوتییەکان. •    هەرچەندە بەڵگە هەیە کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان وەکو پێویست بەو کارە هەڵنەساوە و کەموکوڕی زۆری هەبووە. ئەگەر کۆمپانیا نەوتییەکان بەهەر بیانویەک بەو خاڵانەی سەرەوە رازی نەبن  ئەوا گومانی ئەوە دەخەنە سەرخۆیان کە پابەند نەبوون بە گرێبەستەکانەوە وەکو خۆی. دەقی رێکكەوتنە نەوتییەكە رۆژی 17ی تەموزی 2025 لە كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق دەقی رێككەوتنی نەوت نێوان هەولێرو بەغدا خوێندرایەوە دەنگی لەسەردرا، ئەمە تەنیا رێككەوتنی نەوت نییە، رێككەوتن بوو لەسەر موچەو بودجەش، دەقە پەسەندكراوەكە بەمشێوەیە: یەكەم:  دۆسیەی رادەستكردنی نەوت 1- حكومەتی هەرێم دەستبەجێ دەستدەكات بە رادەستكردنی تەواوەتیی نەوتی بەرهەمهێنراوی كێڵگە نەوتییەكانی هەرێم بە كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوت (سۆمۆ)، بەمەبەستی هەناردەكردن، وەزارەتی دارایی فیدراڵیش پابەند دەبێت بە پێدانی پێشینەیەك بەبڕی 16 دۆلار (كاش بێت یاخود نا) بۆ هەر بەرمیلێكی رادەستكراو بەگوێرەی یاسای هەمواری یاسای بودجە، بەومەرجەی بڕی رادەستكراو كەمتر نەبێت لە 230 هەزار بەرمیلی رۆژانە لە ئێستادا، لەڕێگەی لیژنەی هاوبەشی پێوانەو قەبارەدانی هاوبەشەوە هەر زیادبوونێك لەبڕی بەرهەمهێنان بۆ ئەم بڕە زیاد دەكرێت؛ لە حاڵی راوەستانی هەناردەدا بە هەر هۆكارێك بڕی تەواوەتی نەوتی ناوبراو رادەستی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی دەكرێت.  (رونكردنەوە: بڕی تەواوەتی بەرهەمهێنان لە ئێستادا 280 هەزار بەرمیلی رۆژانەیە بەگوێرەی راپۆرتەكانی هەرێم، بڕی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانەی بۆ مەبەستی بەكارهێنانی ناوخۆ تەرخان دەكرێت و، ئەوەی دەمێنێتەوە 230 هەزار بەرمیلی رۆژانەیە، هەر زیادبوونێكی بەرهەمهێنان لە ئایندەدا رادەستی سۆمۆ دەكرێت بۆ مەبەستی هەناردەكردن).  2- بڕی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە بۆ مەبەستی بەكاربردنی ناوخۆیی لە هەرێم تەرخاندەكرێت، بەو مەرجەی هەرێم پابەند بێت بە پێدانی تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی ئەم بڕەو؛ داهاتی فرۆشتنی بەرهەمە نەوتییەكانیش بگەڕێنێتەوە بۆ خەزێنەی گشتیی دوای لێدەكردنی تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەو پاڵاوتن، لە حاڵی پێویستیی هەرێمدا، وەزارەتی نەوتی فیدراڵ بەپێی یاسا بڕی بەرهەمە نەوتییەكان بۆ هەرێم دابین دەكات، بەجۆرێك  بەرهەمی پاڵاوتن لە رۆژێكدا لە 15 هەزار بەرمیل نەوتی خاو تێپەڕ نەكات، لیژنەی هاوبەشی وەزارەتی نەوتی فیدراڵ و وەزارەتی سامانە سرشتییەكان لە هەرێم هەڵدەستن بە هەڵسەنگاندنی پێویستی راستەقینەی هەرێم بۆ بەرهەمە نەوتییەكان بەمەبەستی تەرخانكردنی، بەو مەرجەی لەماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی بۆ ئەنجومەنی وەزیران بەرزبكاتەوە بەمەبەستی بڕیارلێدانی.  دووەم: دۆسیەی داهاتە نانەوتییەكان 2- حكومەتی هەرێمی كوردستان هەڵدەستێ بە رادەستكردنی بڕی (120) ملیار دینار بە وەزارەتی دارایی فیدراڵ، وەكو بڕە پارەی سەرەتایی خەمڵێندراو بۆ پشكی خەزێنەی گشتیی دەوڵەت لە داهاتە نانەوتییەكانی مانگی ئایار، بۆ ئەوەی دوای وردبینی بەپێی بڕگەی (2)ی خوارەوە، پاكتاو بكرێت.  2- تیمێكی كار لە وەزارەتی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگیی لەگەڵ وەزارەتی دارایی و دیوانی چاودێری دارایی لە هەرێم پێكدەهێنرێت، بۆ مەبەستی پۆلێنكردنی داهاتە نانەوتییەكان و وردبینیكردنیانن و دیاریكردنی پشكی حكومەتی فیدراڵ لەم داهاتانە لە مانگی ئایاری 2025وە، بەلەبەرچاوگرتنی بەهای تێكڕای داهاتە نانەوتییەكان بەپێی تەرازووی پێداچوونەوە بەوشێوەی لە راپۆرتی هاوبەشی هەردوو دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی هەرێمدا هاتووە لەوكاتەوە كە یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵ چوەتە بواری جێبەجێكردنەوە، تیمەكە دەبێت لە ماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی پێشكەشی ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵ بكات بەمەبەستی بڕیاردان لەسەری.  3- لیژنەیەكی هاوبەش لەنێوان حكومەتی فیدراڵ و حكومەتی هەرێم دروستدەكرێت بۆ تەواوكردنی تەوتینی موچە لە هەرێم بەگوێرەی بڕیاری دادگای فیدراڵی، بەمەرجێك لە ماوەیەكدا كە لە سێ مانگ زیاتر نەبێت ئەركەكەی تەواو بكات و لە كۆتایی ئەم ماوەیەدا تەمویلكردن تەنیا بۆ ئەو موچانە دەبێت كە تەوتین كراون.  4- تیمێك لە وەزارەتی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگیی لەگەڵ وەزارەتی دارایی و دیوانی چاودێری دارایی هەرێم پێكدەهێنرێت بەمەبەستی دیاریكردنی بڕی ئەو پارەی كە زیاترە لە پشكی هەریم لە خەرجی راستەقینەو چۆنیەتی چارەسەركردنی بەپێی یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵ بۆ ساڵەكانی (2023-2024-2025)، بەمەرجێك ئەوپەڕی لەماوەی دوو هەفتەدا راپۆرتی خۆی بۆ ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵ بەرزبكاتەوە.  5- وەزارەتی دارایی دەستدەکات بە خەرجکردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بۆ مانگی ئایار وەک دەستپێکێک بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە دوای ئەوەی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی/ سۆمۆ رەزامەندی دەربڕی لەسەر وەرگرتنی تەواوی ئەو بڕە نەوتەی کە لە بڕگەی یەک/1دا ئاماژەی پێکراوە (لە ئێستادا 230 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا). لە بەندەری جەیهان بەپێی یاسا. 6- ئەو ماوانەی کە لەم بڕیارەدا ئاماژەیان پێکراوە لە رێكەوتی پەسەندکردنی لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە دەستپێدەکات.  

درەو: لە شێخ مەقسود و ئەشرەفیەی حەلەب نزیكەی (450) لە هێزەكانی ئاسایشی ناوۆی شێخ مەقسود، بەرامبەر هێزێكی گەورەو زەبەلاحی (42) هەزار كەسی لە گروپە چەكدارییە توندڕەوەكان و سوپای سوریا و پاڵپشتی توركیا و سەرجەرجەم دەزگا هەواڵگرییەكانی سوریا و توركیا و فڕۆكەو دەبابەو تۆپ و كاتیوشا، شەڕێكی سەخت و دژوار و نابەرامبەر.  رۆژی یەكشەممە 4ی كانونی دووەمی 2026 بەسەرپەرشتی ئەمریكیەكان كۆبوونەوەی نێوان وەفدی باڵای هەسەدەو دیمەشق بەڕێوەچوو بۆ رێككەوتن لەسەر تێكەڵكردنی هێزەكانی هەسەدەو سوپای سوریا، مەزڵوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریا دیموكرات، مورهەف ئەبو قەسرە، وەزیری بەرگری سوریا، فەرماندەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی جەنەڕاڵ کیڤن لامبێرت، ئامادەی بوون، كۆبوونەوەكە هەنگاوی باشی بڕی و بۆ درووستكردنی چەند فیرقەو لیوایەك بۆ كورد لە چوارچێوەی سوپای سوریادا، لەپڕ كەشوهەوای كۆبوونەوەكە تێكچوو. ماڵپەڕی "ئەلمۆنیتۆر"ی ئەمریکی لە راپۆرتێكی بنكۆڵكاریدا بڵاویكردەوە: كۆبوونەوەكە نزیك بوون لە رێككەوتن لە پڕ ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا خۆی دەكات بە ژووری كۆبوونەوەكەداو داوای لە ژەنەراڵە ئەمریکییەکە و تیمەکەی کردووە كۆبوونەوەكە جێبهێڵن و بچنە دەرەوە، بەرپرسانی هەسەدە هەستیان بە دۆخێكی نائاساییكردووە، شەیبانی لەناکاو کۆتایی كۆبوونەوەكەی راگەیاندوو وتی كۆبوونەوەكە بۆ كاتێكی تر دوادەخەین، وا دیاربوو شەیبانی پێش كۆبوونەوەكە لەلایەن هاكان فیدان وەزیری دەرەوەی توركیا و ئیبراهیم كاڵن سەرۆكی دەزگای میت تەلەفۆنی بۆ كرابوو، بۆیە لەناكاو كۆتایی بە كۆبوونەوەكە هێنا، ئیتر هەموو شت تێكچوو... دوای دوو رۆژو رۆژی سێشەممە 6ی كانونی دووەمی 2026 لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا، ئیسرائیل و سووریا بە چاودێریی ئەمریکا ڕێککەوتن، رێككەوتنەكەیان تایبەت بوو بە گۆڕینەوەی زانیاری هەواڵگیری و پەیوەندی سەربازی و دیپلۆماسی و بازرگانی نێوانیان، ئەم رێككەوتنە بۆ گروپ و لایەنە ئیسلامییە ناوخۆییەكانی سوریا و وڵاتانی عەرەبی و ناوچەكەش شۆكهێنەربوو ئەحمەد شەرع  لە كارەكتەرێكی ئیسلامی توندڕەوە بۆ رێككەوتنی هەواڵگری لەگەڵ ئیسرائیل. بۆ دوورخستنەوەی چاوی ناوخۆیی و گروپە ئیسلامییە رادیكاڵەكان لەسەر رێككەوتنەكەیان لەگەڵ ئیسرائیل و سەرقاڵكردنیان و رازیكردنی دڵی توركیا هەر ئەو رۆژەی رێككەوتنەكەیان لەگةڵ ئیسرائیل واژۆكرد شەوەكەی هێرشی بۆسەر شێخ مەقسود و ئەشرەفییە دەستپێكرد ئەگەرچی پێشترو چەندینجار پلانی گرتنی شێخ مەقسود دانرابوو... هێرشەكەی سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە وەك لە بەیاننامەی ئیدارەی خۆسەریداهاتبوو، لە چوارچێوەی پلانێکی تورکیاو بە پاڵپشتی و بێدەنگی زلهێزە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکان بەڕێوەچوو.. هێرشەكە بە هاوكاری توركیا و گڵۆپی سەوزی ئەمریكاو چاوپۆشی ئیسرائیل و دڵخۆشی وڵاتانی عەرەبی و گروپە ئیسلامییە رادیكاڵەكان جێبەجێكرا. رۆژی 6ی كانونی دووەمی 2026  هێرشكردنە سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە دەستیپێكرد، حكومەتی سوریا سەرڕای هێزی سەربازی، سودی لە گروپە توندڕەوەكان بینی ئەوانەی ماوەی دەیان ساڵە چەندین هەوڵیاندا بە پاڵپشتی توركیا نەیانتوانی بچنە شێخ مەقسودەوە.. حكومەتی سوریا بە راجیمە، دەبابە، فڕۆكە، فڕۆكەی بێفڕۆكەوان، دۆشكەو تۆپ و دەیان جۆری چەكی قورس هێرشی بۆسەر ئەو دوو گەڕەكە دەستپێكرد، كە هیچ رێگەو دەروازەیەك نایان بەستێتەوە بە هێزەكانی سوریای دیموكراتەوە بۆ هاوكاری، نزيكترينيان دێر حافرە كەزیاتر لە 40 كیلۆمەتر دوورە لە حەلەبەوە ، بۆیە گەڕەكی شێخ مەقسود 7 دەروازەی هەیە لە هەر حەوت دەروازەكەوە گەمارۆ درا. -    گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە نزیكەی (500) هەزار كەسی تێدا دەژی بە نێشتەجێ و ئاوارەوە -    نزیكەی 55 هەزار خێزان لەوێ دەژیان -    نزیكەی 450 چەكداری هێزی ئاسایشی شێخ مەقسود لەوێ بوون. هێزە بەشداربووەكان بۆ هێرشی سەر شێخ مەقسودو ئەشرەفیە: -    وەزارەتی بەرگری حكومەتی سوریا -    وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی سوریا  -    هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی حكومەتی سوریا -    فیرقەی 62ی عەمشات بە فەرماندەیی ئەبوعەمشە كە لەلایەن توركیا پشتیوانی دەكرێت. -    فیرقەی 76 حەمزات بە فەرماندەیی سەیف پۆڵاد كە لەلایەن توركیاوە پشتیوانی دەكرێت.  -    فیرقەی 72 بە فەرماندەیی خەتاب ئەلبانی لەلایەن توركیاوە پاڵپشتی دەكرێت. -    فيرقەی 60 بە فەرماندەیی ئەبو قوتەیبەی مونبجی كە گروپێكی توندڕەوە -    فیرقەی 80 بە فەرماندەیی عەقید خالید عومەر كە پێشتر لە سوپای سوریا جیابووەوە لە هێرشەكەدا:  -    42 هەزار هێزی سەربازی و گروپە توندڕەوەكان بەشداریان تێدا كردووە -    110 دەبابە بەشداربوون -    57 مودەڕەعە بەشداربوون -    4 فڕۆكەی بەیرەقداری توركی بەردەوام چاودێرییان كردووە -    67 فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی خۆكوژی شەڕیان كردووە -    دەزگای هەواڵگری توركیا و سوریا بەشداربوون. -    هەردوو توانای سەربازی و تەكنەلۆجی سەربازی توركیا و سوریا بەشداربوون  -    تەواوی ئیعلامی عەرەبی و ئیسلامی و توركی پاڵپشت بوون هەموو ئەم هێزانە لەبەرامبەر تەنیا (450) كەس لە هێزەكانی ئاسایشی شێخ مەقسود كە ئەوانیش تەنیا چەكی سوكیان پێبوو... لە ئەنجامی هێرشەكەدا (39) سەرباز و چەكداری سوریا كوژران،  نێو ئەو کوژراوانەدا 18 سەرباز لە پارێزگای حەلەب (46٪)، 9 سەرباز لە ئیدلب (23٪)، 4 سەرباز لە حومس (10٪)، 4 سەرباز لە حەما (10٪) و دوو سەرباز (5٪) لە گوندەواری دیمەشق بوون.  شەڕڤانان بەرگریییان كرد و تەسلیم نەبوون: -    زیاتر لە 20 شەڕڤان شەهیدبوون -    زیاتر لە 100 كەس برینداربوون -    زیاتر لە 100 هەزار كەس ئاوارەبوون. ئەمە چیرۆكی شەڕی دووگەڕەكی كوردنشینی حەلەبە، لەبەرامبەر هێزو چەك و هەواڵگری دوو دەوڵەتی گەورەدا...  

راپۆرتی: گریگۆری وۆتەرز  لەشەڕی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەدا (39) سەربازو چەكداری گروپەكانی سوریا كوژراون، لەو شەڕەدا (4) فیرقە بەشداربون، فیرقەی (60) هێرشبەربووە، فیرقەی (72) كۆنترۆڵ دەكات، فیرقەی (98)ی زرێپۆش، چەكی قورس و موشەكباران دەكات و فیرقەی (50) هێڵەكانی پشتەوە دەپارێزێت، بەڵام خاڵی لاوازی ئەو چوار فیرقەیە ئەوەیە كە ئەوان لەیەك دامەزراوەدا راهێنانیان نەكردووەو هەریەكەو لە تایبەتمەندی خۆی هەبووە.    ژمارەی کوژراوەکان. بەلایەنی کەمەوە(39) سەرباز لە شەڕە پێنج ڕۆژیەکەی شێخ مەقسوددا کوژراون، زۆرینەیان لە 9 و 10ـی کانوونی دووەم بووە كە رەنگە بەهۆی پێشڕەوی هێزەکانی حکومەتی کاتیی سوریا بێت بۆ ناو گەڕەکی ئەشرەفیە لە درەنگانی 8 ی کانوونی دووەم تا بەرەبەیانی 9 ی کانوونی دووەم و پاشان پێشڕەوییان بۆ گەڕەکی شێخ مەقسود لە درەنگانی شەوی 9 ی کانوونی دووەم تا بەیانی 10 ی کانوونی دووەم. لە نێو ئەو کوژراوانەدا 18 سەرباز لە پارێزگای حەلەب (46٪)، 9 سەرباز لە ئیدلب (23٪)، 4 سەرباز لە حومس (10٪)، 4 سەرباز لە حەما (10٪) و دوو سەرباز (5٪) لە گوندەواری دیمەشق بوون.  زۆریی ژمارەی كوژراوان لە حەلەب بەهۆی ئەو سیاسەتەوە بووە كە حکومەتی کاتیی سوریا پەیڕەوی کردووە لە بنیاتنانی دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکانی. بەشێوەیەکی گشتی سیاسەتێک پەیڕەو دەکات کە چەکدارەکان لە یەکەکانی پارێزگاکانی خۆیاندا خزمەت سەربازی دەکەن. ئەم پرۆسەیە لەلایەن دوو یەکەی سەرەکی جێگیر لە شاری (حەلەبە)وە بەڕێوە دەبرێت واتە زۆرینەی چەکدارەکانیان خەڵکی ئەو شارەن، لە بەرامبەردا، چەند لیوایەکی پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) کە ئەندامەکانیان لە باکگراوندێکی جیاوازترەوە هاتوون، ڕۆڵی سەرەکییان هەبوو وەک هێزی هێرشبەر، ئەمەش هۆکاری قوربانیانی (ئیدلب و حەما وحومس) ڕوون دەکاتەوە. وادیارە زۆربەی ئەو سەربازانەی کوژراون سەربازی  بەئەزموون بوون، چ لە ڕیزەکانی (دەستەی تەحریر ئەلشام) وچ لە (سوپای نیشتمانی سووریا). دوای ئازادکردنەکە تەنها یەکێکیان بە ئاشکرا وەک سەرباز ناسێنراوە، ئەویش (عامر زەبدیە) لە حەلەبەو باس لەوە کراوە کە چەند مانگێک لەمەوبەر لە تورکیا گەڕاوەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆرێک لە کوژراوەکان سەر بە نەوەی دووەمی چەکدارانی ئۆپۆزسیۆنن وەک (بیلال نەقیحی) کە خەلکی گوندەواری باشووری حەلەبه کە لە ساڵی 2022 لە تەمەنی 18 ساڵیدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی ئۆپۆزسیۆنەوە کردوە. " فیرقە" بەشداربووەکان   یەکەم دوو کوژراوی هێزەکانی حکومەتی کاتیی سوریا لە 6 ی کانوونی دووەم ڕوویدا، لە کاتی هێرشە سەرەتاییەکاندا کاتێک هێزەکانی سوریای دیموکرات ( هەسەدە) بە فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان هێرشی پێچەوانەیان ئەنجامدا بۆ سەر پێگەکانی هێزەکانی سەر بە حکومەتی کاتیی سوریا، لە کاتژمێرەکانی پاش نیوەڕۆدا. یەکەمیان سەربازێک بوو لە فیرقەی 72 وئەوەی تریشیان ڕاهێنەری سەربازی بوو لە فیرقەی 60. ئەم دوو بەشە زۆرینەی زیانەکانی جەنگیان لەو پێنج ڕۆژدا پێکهێنا، بەجۆرێک 18 سەربازیان لە کۆی 26 سەرباز سەر بەم یەکە سەربازیانە بوون.  لە 7 ـی کانوونی دووەم کوژرانی 3 سەربازی دیکە لە بەرەی شێخ مەقسود ڕاگەیەنرا پاش شکستی دانوستانەکان ودەستپێکردنی هێزەکانی دیمەشق بۆ شەڕێکی فراوانتر. دووانیان لە فیرقەی 72 بوون و سێیەمیشیان لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژەدا کوژرا و سەر بە لیوای دووەمی فیرقەی 60 بوو. ئەم لیوایە بە "هێزە دەستە بەژێرەکان" (قوات النخبة) ناسراوە و بڕوا وایە لە سەرەتادا لە لیوایەکی پێشووی سەر بە (دەستەی تەحریر ئەلشام) پێکهێنرابێت. هەمان ڕۆژ یەکەم وێنەی سەرکردە باڵاکانی وەزارەتی بەرگری دەرکەوت کە بە وێنەیەکی فەرماندەی فیرقەی 60 دەستی پێکرد کە لە ڕێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە چاودێری پێگەی هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکات.  هاوكات یەکەکانی فیرقەی 72 چەکی قورسیان لە بەرەکانی پێشەوە بڵاوکردەوە و تۆپی SPG-9یان بەکارهێنا لە پاڵ تۆپ وهاوەن. لەو ڕۆژەدا، دەسەڵاتی دیمەشق دەستی کرد بە ڕاگواستنی هاووڵاتیانی مەدەنی لە گەڕەکەکانی ژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی سوریای دیموکرات(هەسەدە).  لەگەڵ چڕبوونەوەی پێکدادانەکان لە 8 ـی کانوونی دووەم، ژمارەی كوژراوان بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە. لەو ڕۆژەدا 10 سەرباز کوژراون، چواریان لە فیرقەی 60 و شەش سەرباز لە یەکەیەکی نەناسراو. زیادبوونی ئۆپەراسیۆنەکان هاوکات بوو لەگەڵ گەیشتنی سەرۆکی ئەرکانی وەزارەتی بەرگری ( لیوا عەلی نەعسان) و دامەزراندنی ژوورێکی ئۆپەراسیۆن کە فەرماندەکانی فیرقەکانی 60 و 72 و 98 ی زرێپۆش لەخۆ گرتبوو (کە هەموویان ئەفسەری شارەزای دەستەی تەحریر ئەلشام )بوون. لەو شەوەدا هێزەکانی حکومەتی کاتی سوریا چوونە ناو گەڕەکی ئەشرەفیە و کۆنترۆڵیان کرد. لە 9 ی کانوونی دووەم، 9 سەربازی دیکە کوژراون پاش دەستبەسەرداگرتنی تەواوی گەڕەکەکانی ئەشرەفیە و بەنی زەید و پێشڕەوی بەرەو شێخ مەقسود. وەک ڕۆژی پێشوو، زۆربەی كوژراوەکان لە فیرقەی 60 بوون، لەوانە فەرماندەیەکی یەکەیەک بەناوی (محەمەد ئەلعومەر). بەگوێرەی سەرچاوەیەک لە ئاسایشی گشتی حەلەب، ئەم فرقەیە تاکە یەکە بووە كەئەرکی هەڵکوتانە سەر پێگەکانی هێزەکانی سوریای دیموکراتی پێی ڕاسپێدراوە، لە کاتێکدا یەکەکانی تر پاڵپشتیان بۆ ئەو یەکەیە دابینکردووە و یارمەتی ئۆپەراسیۆنەکانی کێوماڵکردن و پاککردنەوەیان داوە.  لە نێو کوژراوەکانی 9 ی کانوونی دووەمدا سەربازێک هەبوو کە پێشتر لە غوتەی ڕۆژئاوا ئاوارە کرابوو و وەک ئەندامی دەستەی تانک لە فیرقەی 76 خزمەتی کردووە. ئەمە یەکەم بەڵگە بوو لەسەر تێوەگلانی فیرقەی 76 کە پێدەچێت هەندێک لە یەکەکانی زرێپۆش و پیادەی خۆی بۆ پشتگیری ئۆپەراسیۆنەکان لەو ڕۆژەدا بڵاو کردبێتەوە. لە 10 ی کانوونی دووەم کوژرانی 14 سەربازی دیکە ڕاگەیەندرا، کاتێک هێزەکانی حکومەتی کاتی سوریا چوونە ناو گەڕەکی شێخ مەقسود. پێدەچێت زۆربەیان لە شەڕەکانی ئێوارەی 9 ی کانوونی دووەم و بەرەبەیانی 10 ی کانوونی دووەم لەو گەڕەکە کوژرابن. لەنێویاندا دوو سەرباز لە فیرقەی 60 و دوو سەربازی فیرقەی 72 و سەربازێک لە گوندەواری دیمەشق کە لە فیرقەی 76 خزمەت دەکات و هەروەها سەربازێکی لیوای 87 ی فیرقەی 98 زرێپۆش کە بڕوا دەکرێت لەسەر ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆش بووبێت.  هەرچەندە یەکەکانی فیرقەی 52 ی هێزە تایبەتەکان لە 9 ی کانوونی دووەم لە حومسەوە گەیشتوون، پێدەچێت بۆ ئامادەکاری بۆ هێرشی چاوەڕوانکراو بۆ سەر شێخ مەقسود بووبێت. وا دیارە لیوای (دەستە بژێر) سەر بەم بەشە کە لە بنەڕەتدا لەسەر لیوای پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) بنیات نرابوو ڕۆڵی سەرکردایەتی هێرشەکەی ئەو شەوە گرتە ئەستۆ، بەلایەنی کەمەوە چوار ئەندامەکەی لە شەڕە کۆتاییەکاندا کوژران.   دواجار پاش نیوەڕۆی ئەو ڕۆژە ئەندامێکی هێزەکانی ئاسایشی گشتی کوژرا لە ئەنجامی هێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی هێزەکانی سوریای دیموکرات کە بارەگای ئاسایشی گشتی لە حەلەب کردە ئامانج.  لە ماوەی شەڕە پێنج ڕۆژیەکەدا لانی کەم یەکەیەکی زرێپۆش لە فیرقەی 76 کە نزیکەی هەمووی لە ئەندامانی (حەمزات) پێکهاتووە، لە 9 ی کانوونی دووەم لە بەرەی پێشەوە بڵاو کراوەتەوە. سەبارەت بە یەکە سەرەکییەکانی بەشداربوو، وا دەردەکەوێت کە لیوای پێشووی ( دەستەی تەحریر ئەلشام) بوون کە لە فیرقەکانی 52 و 60 و 98 دا چالاکیان دەکرد، لەگەڵ چەند یەکەیەکی بچووکتر کە لە سوپای نیشتمانی سوریا لە فیرقەی 72 دا هاتوون، وەک لیوای (سوڵتان محەمەد ئەلفاتیح). زانیاری دەربارەی( فیرقە) بەشداربووەکان   فیرقەی 60   ڕۆڵ: پێشەنگی لە هێرش و شەڕی شار.   ژمارەی خەمڵێنراو: 6000 – 9000 چەکدار چەک:   - تفەنگی هێرشبەر (AK / M4)   - چەکی مامناوەند و قورس   - تفەنگی قەناس   - RPG-7 و چەکی سووک دژە قەڵغان   - هاوەنی سووک بۆ مامناوەند   - فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان بۆ سیخوڕی و ئامانج   لاوازی پێکهاتەیی: داخورانی خێرای هێزی مرۆیی و نەبوونی توانای بەردەوامی لە شەڕە درێژخایەنەکان.   پوختە: بە خێرایی شەڕەکە یەکلایی دەکاتەوە، بەڵام ئەگەر شەڕەکە درێژە بکێشێت  دووچاری داخوران دەبێت وماندوو دەبێت. فیرقەی 72 ڕۆڵ: پشتیوانی، پاراستنی بەرەکانی پێشەوە، و کێوماڵکردن دوای هێرش. هێزی خەمڵێنراو: 8000 – 12000 چەکدار چەک: ته واوی چەکی پیاده چەکی قورس SPG-9 هاوەن تۆپخانەی مەیدانی سووک لاوازی پێکهاتەیی: باکگراوندی جۆراوجۆر و دیسپلین، بڕیاردانی لەسەرخۆ پوختە: گرنگە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی پانتاییەکی فراوان، نەرم نواندنی کەمترە لە یە یەکەکانی هەڵکوتان.  فیرقەی 98ـی زریپۆش ڕۆڵ: پاڵپشتی و وەڵامدانەوەی خێرا  هێزی خەمڵێنراو: 4000 – 6000 چەکدار چەک: تانکەکان( T-55 / T-62 )ـی پەرەپێدراو زرێپۆشی هەڵگری چەکدار تۆپخانەی قورس یەکەکانی ئەندازیاری  لاوازی پێکهاتەیی:  شکستی لۆجیستیکی ولاوازی لەگەڵ شەڕی ناو شار پوختە: توانایەکی بەرزی  موشەكباران، توانای سنوردارە لە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەکان لە ناو شار  فیرقەی 50 ڕۆڵ: یەدەگی ئۆپەراسیۆن وپاراستنی ئاسایش لەهێڵەکانی پشتەوە. هێزی خەمڵێنراو: 5000 – 7000  چەکدار چەک: چەکی پیادەی ستاندارد چەکی مامناوەند هاوەنی سووک ئۆتۆمبێلی گواستنەوەی سووک لاوازی پێکهاتەیی: ئەزموونی جەنگی سنووردار و ئامادەیی کەم بۆ ئەرکە ئاڵۆزەکان. پوختە: ئەرکی تەنها پاڵپشتیە وتوانای هێرش بردنی نییە  پوختەی گشتی فیرقەی 60 هێرش دەکات، فیرقەی 72 کۆنتڕۆڵی ناوچەکە دەکات، فیرقەی 98 هێزی چەكەقورسەكان و موشەكباران دەكات، فیرقەی 50 هێڵەکانی پشتەوە دەپارێزێت. لەگەڵ ئەوەشدا،خاڵی لاوازی هاوبەش لە نێوان ئەم 4 فیرقەیەدا ئەوەیە کە ئەوان لە چوارچێوەی یەک دامەزراوە ڕاهێنان ناکەن.  

درەو: بڕیارە ئەمڕۆ ئارام قادر ببرێتە بەردەم دادگای سلێمانی (هەرچەندە ئەگەری دواخستنی هەیە بۆ رۆژێكی تر) ، دوێنێ لاهور شێخ جەنگی برایە بەردەم دادوەر و هەر دوێنیش دادوەر ئازادكردنی شاسوار عەبدولواحیدی رەتكردەوە هەرچەندە وادەی زیندانی تەواوكردووە. * بڕیاربوو ئەمڕۆ ئارام قادر سەرۆكی پێشووی هاوپەیمانی ببرێتە بەردەم دادوەر لە دادگای سلێمانی، ئارام قادر بە پێی وتەی پارێزەرەكانی بە مادەی 1ی لە یاسای ژمارەی 21ی ساڵی 2003 كە تایبەتە بە كاری سیخوڕی دادگایی دەكرێت. بەڵام سەرچاوەیەك لە دادگای سلێمانی بە (درەو)ی راگەیاند دووجاری تر بڕیاربوو بیهێننە بەردەم دادگا نەیانهێنان ئەمڕۆ هێنانە بەردەم دادگای دواخراوە. * دوێنی لاهور شێخ جەنگی و 11 لە هاوڕێكانی برانە بەردەم دادوەر لە دادگای سلێمانی تۆمەتەكانی تایبەت بوو بە مادەی 56 تایبەت بە تێكدانی ئارامی و مادەی 406ی تایبەت بە كوشتنی راستەوخۆ، كەیسەكەی بەمەبەستی ووردبینی رەوانەی دادگای تێهەڵچوونەوەی هەولێركرا. * دوێنێ پارێزەرانی شاسوار عەبدولواحید سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ كەیسەكەیان بردە بەردەم دادوەر بەمەبەستی ئازادكردنی چونكە وادەی خۆی تەواوكردووە لە زیندان بەڵام بە بیانووی ئەوەی كەیسی تری لەسەرە دادوەر ئازادی نەكرد.  

 درەو: بڕیارە سبەینێ ناوی كاندیدەكانی پۆستی سەرۆككۆماری عێراق رابگەیندرێت، بەپێی بەدواداچوونەكانی (درەو) بەشێك لە كاندیدەكان رەتكراونەتەوە بەهۆی كەموكوڕیەكانی مەرجەكانی كاندیدی سەرۆككۆمارو لەكۆی (81) كاندید كە فۆرمیان پڕكردووەتەوە نزیكەی (20) كاندید ماونەتەوە. دوای تۆماركردن، ناوی كاندیدەكانی سەرۆككۆماری عێراق دەنێردرێت بۆ چەند فەرمانگەو دەزگایەك لەوانە: -    خوێندنی باڵا بۆ زانینی درووستی بڕوانامەكەی،  -    لێپرسینەوەو دادپەروەری، بۆ ئەوەی بزاندرێت پێشتر لەگەڵ رژێمی بەعس نەبووە -    فەرمانگەی تۆماری تاونەكان، بۆ ئەوەی بزاندرێت پێشتر تاوانی نەبووە. -    دەستەی نەزاهە بۆ ئەوەی بزاندرێت لە گەندەڵییەوە تێوە نەگلاوە لە ئێستادا ناوەكان لەو فەرمانگانە گەڕاونەتەوەو بە پێی بەدواداچوونەكانی بەشی زۆریان مەرجەكانی كاندیدبوونیان تیا نەبووە بەهۆی كەموكوڕی لە فایلەكانیان بەتایەبتیش بڕوانامەكانیان كە دەبێت تەسدیق كرابێت لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵای عێراقیەوە.  مەرجەكانی پاڵێوراوی سەرۆككۆماری عێراق بەپێی یاسای ژمارە (8)ی ساڵی 2012: یەكەم: لە عێرق لەدایك بووبێت و لە دایك و باوكێكی عێراقی. دووەم: لەڕووی عەقڵییەوە سەلامەت بێت و 40 ساڵی تەمەنی تەواو كردبێت. سێیەم: ناوبانگی باش و ئەزمونی سیاسی هەبێت، دەستپاك و سەرڕاست و دادپەروەرو دڵسۆز بێت بۆ نیشتمان. چوارەم: نابێت ئاستی خوێندنی لە بڕوانامەی بەرایی زانكۆ "بەكالۆریۆس" كەمتربێت و دەبێت بڕوانامەكەی لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی عێراقەوە پەسەندكرابێت. پێنجەم: حكوم نەدرابێت بە تاوانێك كە لەكەداری بكات. شەشەم: یەكێك نەبێت لەوانەی كە رێوشوێنەكانی یاسای لێپرسینەوە و دادپەروەیی دەیانگرێتەوە، یان هەر رێوشوێنێكی تر كە جێگەی بگرێتەوە.   

 شیكاری: درەو  🔹 لەدوای ساڵی (2014)ەوە تا (25/3/2023) حکومەتی هەرێم بەشێوەی لەڕێگەی بۆرییەوە نەوتی بۆ بەندەری جەیهانی تورکی و لەوێشەوە بۆ بازاڕەکانی جیهان (ملیۆنێک و 307 هەزار و 587 هەزار و 62) بەرمیل نەوتی بە تێکڕای نرخی (56.3) دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک و  کۆی داهاتی (68 ملیار و 288 ملیۆن و 824 هەزار و 795) دۆلار هەناردەکردووە. (44%)ی داهاتەکەی کە (30 ملیار و 47 ملیۆن و 82 هەزار و 989) دۆلار بووە گەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی گشتی و (56%)ی چووە بۆ خەرجی. 🔹 لەماوەی 2024 بۆ 15/7/2025 داهاتی مانگانە، (7) کێڵگەی؛ خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا بەرهەمیان هەبووە بە تێکڕای ڕۆژانەی (299 هەزار و 705) بەرمیل نەوت و تێکڕای بەرهەمهێنانی مانگانەی (8 ملیۆن و 991 هەزار و 150) بەرمیل و تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا (33.9) دۆلاربووە. داهاتەکەی مانگانە (297 ملیۆن و 507 هەزار و 810) دۆلار بووە، بەڵام هیچ بڕێک لەو داهاتە نەگەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان. 🔹 لە ساڵی 2014 بۆ 31/12/2025، پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق (158 ترلیۆن و 834 ملیار و 516 ملیۆن و 938 هەزار) دینار بووە. حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (40 ترلیۆن و 687 ملیار و 507 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (26%)ی پشکی خۆی و بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (118 ترلیۆن و 57 ملیار و 12 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (74%). 🔹 ساڵی (2012 - 2025) کۆی گشتی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێم؛ (36 ملیار و 602 ملیۆن و 336 هەزار و 572) دۆلار بووە. بە ڕێژەی (50.5%) و بڕی (18 ملیار و 493 ملیۆن و 937 هەزار و 121) دۆلاری، قەرزی موچە خۆرانی هەرێمی کوردستانە. بە ڕێژەی (49.5%) و بڕی (18 ملیار و 108 ملیۆن و 399 هەزار و 450) دۆلاری، قەرزی دەرەکی، ناوخۆیی، بانکی تی بی ئای و پابەندییە داراییەکانە . سەرەتا زیاتر له‌ سه‌د ساڵه‌ نه‌وت له‌م ناوچه‌ جوگرافییه‌ی که‌ به‌ هه‌رێمی کوردستان ناسراوه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ڕێگه‌ له‌ په‌ره‌پێدانی گیراوه‌ تا دوای ڕاپه‌ڕینی خه‌ڵکی  کوردستان له‌ ساڵی 1991، لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی 1993 لە کابینەی یەکەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری دامەزراندنی (کۆمیتەی باڵای پرۆژە تایبەتییەکان) دەدرێت، ئەم کۆمیتەیە کاری هەوڵدان بووە بۆ دەرهێنانی نەوتی هەرێمی کوردستان، لە ناوچەی تەق تەق و شیواشۆک، بۆ یه‌که‌م جاریش به‌ شێوه‌یه‌کی سه‌ره‌تایی له‌ (26/12/1994) یەکەمین گاڵۆن نەوت لە بیرە نەوتی شیواشۆک دەهێنرا. پێش ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە عێراق و لە (17/7/2002) یەکەم گرێبەستی نەوتی لەلایەن حکومەتی هەرێم - ئیدارەی سلێمانی بۆ پەرەپێدانی کێڵگەی نەوتی تەق تەق لەگەڵ کۆمپانیای (گەنەڵ ئینێرجی) ئیمزا کرا، کە یەکەمین گرێبەستی نەوتی بوو لە مێژووی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا لەگەڵ کۆمپانیایەکی بیانی واژۆ کرابێت. لەدوای ڕوخانی ڕژێمی بەعسەوە لە عێراق و بۆ یەکەمجار پارتی دیموکراتی کوردستان لەڕێگەی ئیدارەی هەولێرەوە دەستی بە ئیمزاکردنی چەند گرێبەستێکی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیا بیانییەکان کرد. لە (25/6/2004) حکومەتی هەرێم - ئیدارەی هەولێر سێ گرێبەستی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیای (دی ئێن ئۆ)ی نەرویجی بۆ کارکردن لە کێڵگەکانی (تاوکێ، ئەربیل و دهۆک) لە پارێزگاکانی دهۆک و هەولێر ئیمزا کرد. ئەوەش یەکەمین بەشداری ئیدارەی هەولێر بوو لە ئیمزاکردنی گرێبەستی نەوتی لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە لە بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی کوردستاندا. هەر لە قۆناغی دوو ئیدارەیی هەولێر و سلێمانیدا، گرێبەستێکی دیکەی نەوت لە نێوان ئیدارەی سلێمانی و کۆمپانیای (وێسترن زاگرۆس) بۆ کارکردن لە کێڵگەی نەوتی کوردەمیر لە ڕێککەوتی (4/5/2006) ئیمزا کرا. سەرەتای بەرفراوانبوونی کەرتی نەوت و غازی هەرێمیش لەوەوە دەستیپێکرد کە چوارچێوەی جوگرافی له‌ هەرێمی کوردستان بەسەر کۆمەڵە بلۆکێکی بچوک بچوک دابەشکرا که‌ ژماره‌یان (48) بلۆک بوو له‌ (8) ناوچه‌ی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستاندا (دواتریش کرا بە (57) بلۆک)، ئەم دابەشکردنەش ئاراستەی سیاسەتی کۆمەڵە کۆمپانیاییەکی بیانی بۆ خۆی ڕاکێشا، لە یەک کاتدا بۆ پەرەپێدان و بوژانەوە و وەبەرهێنان له‌ کەرتی نەوتی هەرێم هاتنە پێشەوە.  له‌ ساڵی (2006) وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان پێکهێنرا، ساڵێک دواتر یاسای نه‌وت غاز له‌ په‌رله‌مانی کوردستان ده‌رچوێندرا. لێره‌ به‌دواوه‌ کۆمپانیا بیانییه‌کانی بواری نه‌وت ڕوویان له‌ هه‌رێمی کوردستان کردو تا ساڵی (2014) ده‌یان کۆمپانیای گه‌وره‌و دیاری بواری نه‌وت،‌ چه‌ندین گرێبه‌ستیان له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ئیمزا کرد. که‌ دیارترینیان کۆمپانیاکانی (گەنەڵ ئینێرجی، پیت ئۆیڵ، دی ئێن ئۆ، ویسترن زاگرۆس) بوو، له‌ دوای ساڵی (2009)ه‌شه‌وه‌ (16) کۆمپانیای نوێ ڕویان له‌ هه‌رێمی کورستان کرد که‌ به‌ ناوبانگترینیان بریتی بوون له‌ (کۆمپانیای دانە غاز، هانت ئۆیڵ، گۆڵف کیستۆن) دواتریش کۆمپانیاکانی وه‌ک (ئیکسۆن مۆبیل، شیفرۆن، غازپرۆم) هاتنه‌ نێو پرۆسه‌ی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌. کاری کۆمپانیاکان به‌شێوه‌ی جیاواز بۆ گه‌ڕان و پشکنین و هه‌ڵکه‌ندن و ده‌رهێنانی نه‌وت بووه‌، تا ساڵی (2014) زیاتر له‌ (180) هه‌ڵکه‌ندن ئه‌نجام دراوه‌و (55-60%) هه‌ڵکه‌ندنه‌کان ئه‌نجامی باشیان هه‌بووه‌. لەساڵی (2014)ەوەو بڕینی زۆربەی قۆناغەکانی پرۆسەی (گرێبەست، گەڕان و پشکنین، دۆزینەوە و هەڵکەندن، دەرهێنان و هەناردەکردن)ی نەوت و دەستبردن بۆ ئابوری سەربەخۆو دەستکردن بە هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی بۆری نەوتی هەرێمی کوردستانەوە، پیشەسازی نەوت کەوتە سەر ڕێڕەوێکی تازە. لێرەوە بوو حکومەتی عێراق بڕیاری ڕاگرتن و خەرجکردنی بەشە پشکی بوجەی هەرێمیی کوردستانی دا، وا (17) ساڵ تێپەڕییوە، بەڵام دۆخی دارایی و پرسی نەوتی هەرێم لە نێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی عێراق تا ئێستا نەکەوتووەیەوە سەر ڕێڕەوێکی سەرقامگیر. بڕو داهاتی هەناردەی نەوتی هەرێم لە ڕێگەی بۆرییەوە لە ساڵی 2014 - 2025 یەکەم؛ هەناردەکردن بە شێوەی سەربەخۆ 2014 – 25/3/2025 لەدوای ساڵی (2014)ەوە تا (25/3/2023) حکومەتی هەرێم توانیوییەتی بەشێوەی سەربەخۆ و لەڕێگەی بۆرییەوە نەوتی هەرێمی بۆ بەندەری جەیهانی تورکی و لەوێشەوە بۆ بازاڕەکانی جیهان هەناردەبکات. لە ماوەی ناوبردودا؛ -    هەناردە: (ملیۆنێک و 307 هەزار و 587 هەزار و 62) بەرمیل -    تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم: (56.3) دۆلار. -    کۆی داهات: (68 ملیار و 288 ملیۆن و 824 هەزار و 795) دۆلار. -    خەرجی پرۆسەی نەوتی هەرێم بە ڕێژەی (56%): (38 ملیار و 241 ملیۆن و 741 هەزار و 986) دۆلار. -    داهاتی گەڕاوە بۆ خەزێنەی حکومەتی هەرێم بە ڕێژەی (44%): (30 ملیار و 47 ملیۆن و 82 هەزار و 989) دۆلار. خشتەی ژمارە (1) دووەم؛ بەرهەمهێنان و فرۆشتنی نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا لە  2024 – 15/7/2025 لەدوای بڕیارەکەی دادگای پاریسەوە بۆ ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم، کێلگە نەوتییەکان بەرهەمهێنانیان ڕاگرت، تا لە سەرەتاکانی ساڵی (2024)ەوە، هەریەک لە کێڵگەکانی (خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا) بە ئاستێکی تاڕادەیەل بەرزەوە دەستیان بە بەرهەمهێنان کردەوەو بەرهەمەکەشیان بە نرخێکی هەرزان لە ناوخۆدا ساغدەکردەوە تا (15/7/2025) هێرش کرایە چەند کێڵگەیەکی نەوتی هەرێم و دواتریش کە دەستیان بەبەرهەمهێنان کردەوە بەرهەمەکەیان ڕادەستی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)کرد. لەماوەی 2024 بۆ 15/7/2025 داهاتی مانگانەی نەوتی هەرێم بە جۆرێک بووە؛ -    بەرهەمێنانی لە (7) کێڵگەی؛ خورمەڵە، تاوکێ، شێخان، ئەتروش، سەر سەنگ، هەولێر و سەرقەڵا  -    تێکڕای بەرهەمهێنانی ڕۆژانە؛ 299 هەزار و 705 بەرمیل نەوت -    تێکڕای بەرهەمهێنانی مانگانە؛ 8 ملیۆن و 991 هەزار و 150 بەرمیل نەوت -    تێکڕای نرخی فرۆشتنی بەرمیلێک نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا: (33.9) دۆلار. -    داهاتی مانگانە؛ 297 ملیۆن و 507 هەزار و 810 دۆلار -    پشکی کۆمپانیاکان بە ڕێژەی (28%): (84 ملیۆن و 82 هەزار و 535) دۆلار بووە. -    پشکی حکومەتی هەرێم بە ڕێژەی (72%): (213 ملیۆن و 425 هەزار و 275) دۆلار بووە، بەڵام هیچ بڕێک لەو داهاتە نەگەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان. خشتەی ژمارە (2) پشکی هەرێم لە بوجەی گشتی و بڕی ڕاگیراو و تەمولکراو 2014 - 2025 تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی هەناردەکردنی نەوتدا لە ساڵی 2014 بۆ 25/3/2023 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (118 ترلیۆن و 202 ملیار و 476 ملیۆن و 790 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (16 ترلیۆن و 927 ملیار و533 ملیۆن) دینار بە ڕێژەی (14%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (101 ترلیۆن و 274 ملیار و 943 ملیۆن و 790 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (86%). تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمدا لە ساڵی 25/3/2023 بۆ 31/12/2025 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (40 ترلیۆن و 632 ملیار و 40 ملیۆن و 148 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (23 ترلیۆن و 759 ملیار و 974 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (58%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی ؛ (16 ترلیۆن و 782 ملیار و 56 ملیۆن و 222 هەزار) دینار بە ڕێژەی (42%)ی پشکی خۆی. تەمویل کردنی حکومەتی هەرێم لەسەردەمی ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمدا لە ساڵی 2014 بۆ 31/12/2025 -    پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی عێراق؛ (158 ترلیۆن و 834 ملیار و 516 ملیۆن و 938 هەزار) دینار بووە. -    حکومەتی هەرێم تەمویل کراوە بە بڕی؛ (40 ترلیۆن و 687 ملیار و 507 ملیۆن 926 هەزار) دینار بە ڕێژەی (26%)ی پشکی خۆی -    بڕی ڕاگیراوی پشکی هەرێم لە بودجەی گشتی؛ (118 ترلیۆن و 57 ملیار و 12 هەزار) دینار بووە بە ڕێژەی (74%). خشتەی ژمارە (3) بڕی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێ لە ماوەی 2012- 2025 لەدوای ساڵی (2012)ەوە بەردەوام قەرزەکانی سەر حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕوو لە هەڵکشان دەکەن، دواین قەرزێکیش کە لەسەر حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ساڵی (2025)دا کەڵەکە دەبێت موچەی مانگەکانی (11 و 12)ی فەرمانبەران و موچەخوازنە لە بە (ترلیۆنێک و 884 ملیار) دینار دەخەمڵێندرێت. -    کۆی گشتی قەرزە کەڵەکەبووەکانی سەر حکومەتی هەرێم؛ (36 ملیار و 602 ملیۆن و 336 هەزار و 572) دۆلارە. -    بە ڕێژەی (49.5%) و بڕی (18 ملیار و 108 ملیۆن و 399 هەزار و 450) دۆلاری، قەرزی دەرەکی، ناوخۆیی، بانکی تی بی ئای و پابەندییە داراییەکانە . -    بە ڕێژەی (50.5%) و بڕی (18 ملیار و 493 ملیۆن و 937 هەزار و 121) دۆلاری بەرامبەر بە (24 ترلیۆن و 411 ملیار و 997 ملیۆن) دینار، قەرزی موچە خۆرانی هەرێمی کوردستانە. خشتەی ژمارە (4)

مەریوان وریا قانع تایبەت بە (درەو) لە رۆژانی رابردوودا و لە پەیوەندیدا بە روروداوەکانی دوو گەڕەکە کوردنشینەکانی شاری حەڵەبەوە، جارێکی دیکە هەموومان کەوتنیە ناو تاقیکردنەوەی «ویژدانی نیشتیمانیی و نەتەوەیی» خۆمانەوە، ویژدانێک کە فۆرمی کۆنکریت و مێژوویی «ویژدانی ئینسانیی» ئێمەیە.  ئێمە لەبەردەم گەمارۆدان و بۆمبارکردنی دوو گەڕەکدابووین کە دانیشتوانەکەیان لە سەروی یەک ملیۆن مرۆڤەوەیە.  ئەوانەی کە گەمارۆدرابوون هەم خەڵکی مەدەنیی و هەم هێزە چەکدارەکانی رۆژئاوابوون، کە لەمڕۆکەی سوریادا، نوێنەرایەتی مەسەلەی میلەتێک دەکەن کە بە درێژایی مێژووی دەوڵەتی سوریی، بێماف و بێڕێز کراون. لە مافە کولتوریی و زمانەوانیی و کەلەپورییەکانەوە بیگرە، بۆ مافە سیاسییەکانیان.   گەمارۆدەرەکانیش، گەرچی ناوی سوپای دەوڵەتی سوریایان لێنراوە، بەڵام لە واقیعدا، بەشی هەرەزۆریان ئەو جیهادیست و جەنگاوەرە دینییە ئیسلامییە پەڕگیرانە بوون، کە لە سی ساڵی رابردوودا، هەزاران تاوانی گەورە و بچوکیان ئەنجامداوە. لە تاوانی جینۆسایدەوە بۆ تاوانی کوشتن و ڕاونان و بێماڵکردنی سەدان هەزار مرۆڤ.  ئەو لەشکرە گەورەیە، تەنها کۆمەڵێک جەنگاوەری دینیی پەڕگیر نین و نەبوون، بەڵکو لە پشتیانەوە، هەم حکومەتەکەی ئەحمەد شەرع و هەم دەوڵەتی تورکیای ئەردۆغانیی لەپشتیانەوە بوو. لە ڕاستیدا گەمەکەری ژمارە یەکی ناو ئەو ڕووداوانە دەوڵەتی تورکیا و چەکدارە پرۆکسییەکانیەتی کە بەشی هەرە گەورەی باکوری سوریایان لەژێردەستدایە و تورکیا چۆنی بوێت و چی بخوازێت، ئەو کارانە جێبەجێدەکەن.  تورکیاش دەوڵەتێکە لە هەر شوێنێکی دونیادا بۆی بکرێت دژایەتی کورد و دژایەتی مەسەلەی کورد دەکات. تا ئەو شوێنەی دەتوانین بڵێین یەکێک لە خاڵە هەرەسەرەکیی و بنەڕەتییەکانی سیاسەتی ئەم دەوڵەتە، لە رۆژی دروستبوونییەوە، رێگریکردنە لە هەر بەرەوپێشەوەچونێکی مەسەلەی کورد لە هەر پارچەیەک لە پارچەکانی کوردستان و لەهەر شوێنێکی ئەم جیهانەدا. هەم کەمالیزم وەک ئایدیۆلۆژیایەکی عەلمانی لە دۆخی ئەم دژایەتیکردندا بووە، هەم ئەردۆگانیزم وەک تێکەڵێکی هاوچەرخ لە ناسیۆنالیزم و ئیسلامیزم. یەکەمیان لەپاڵ خەونی دروستکردنی تورکیایەکی «عەلمانیی پێشکەوتو»دا ئەم دژایەتییەی ئەنجامداوە، دووهەمیان، لەپاڵ خەونێکی ئیمپراتۆریدا، کە ئیسلامی سوونی ژێرخانە ئایدیۆلۆژیی و رەمزیەکەیەتی. یەکەمیان کورد دەکات بە تورک، دووهەمیان دەیکات بە «برایەکی دینیی» گریمانکراو، کە شوناسەکەی لە دینیبوونەکەیدا کورتکرابێتەوە، بە بازادان بەسەر ڕەهەندە ئەتنیی و نەتەوەیی و نیشتیمانییەکەی ئەم شوناسە و پێشەلکردنی سەرجەمی ئەو مافانەوە کە بەم رەهەندە تایبەتانەی ئەو شوناسەوە گرێدراون. لە یەکەمیاندا تورکبوون دەبێتە ئامرازی سڕینەوەی هەموو دەرکەوتەکانی کوردبوون، لە دووهەمیاندا ئیسلامبوون، ئیسلامبوونێکی سونی، کە نەک تەنها فۆرمە جیاوازەکانی کوردبوون دەسڕێتەوە، بەڵکو فۆرمە جیاوازەکانی تری دینداریی و نادینییش.   دەرکردنی کورد لە حەڵەب، وەک دەرکردنی پێشتری لە عەفرین، بەشێکە لە پرۆژەی بەتورکیکردنی ئەو ناوچانە. ئەوانەشی بەو کارە هەڵدەستن سەرجەمی ئەو هێزە چەکدارەن کە لەژێر رکێفی تورکیادان و بە ئەمری ئەردۆغان و حکومەتەکەی، دەجوڵێنەوە. ترسی تورکیا لە کوردانی رۆژئاوا تا ئاستی فۆبیایەکی سیاسیی بەرزبۆتەوە، ئەم فۆبیایە ئامادەگی ئەوەیشی تێدایە تا ئاستی ئەنجامدانی جینۆسایدکردن، بڕوات. جینۆسایدێک ئەمجارە بەناوی «برایەتی دینیی»ەوە ئەنجامئەدرێت. ئەوانەیشی ئامرازە تازەکەی ئەم کۆمەڵکوژییە پلان بۆدانراوەیە، ئەو جیهادیستە ئیسلامییانەن، کە بەناوی ئیسلام خۆیەوە، بەر لە هەمووکەسێک، ئەو «برایەتییە دینییە» دەخنە ژێر پۆستاڵ و پێلاوەکانیانەوە.  پەلاماردانی هەردوو گەڕەکە کوردنشینەکەی شاری حەڵەب، لەلایەن بەشێکی گەورەی خەڵکی کوردستانەوە رووبەرووی ئیدانەکردنێکی سەرتاسەری و هەمەلایەن بووەوە. خەڵکانێکی زۆر رژانە سەر شەقامەکان بۆ دەربڕینی هاوسۆزیی و هاودەردیی خۆیان و بۆ بەرگریکردنیش لە کوردبوونی خۆیان و لە کوردبوونی ئەوانەی لە حەڵەب دا پەلاماردران. هەم لە باکور و هەم لای خۆیشمان ئەم ئیدانەکردنە بەشێوەیەکی بەرفروان بەڕێوەجوو، هاوکات لەناو ئەو جالیە کوردییەشدا کە لە دەرەوەی کوردستان، لە ئەوروپا، دەژین. لەسەرێکی دیکەوە جەنگی شەش رۆژەی حەڵەب، وێنەیەکی ئەو بەرگریکارانە بە ئێمە و بە جیهان نیشاندا، کە شوێنی لێوردبوونەوە و بایەخپێدان و بەرزنرخاندنە. وێنەی کەسانێک، دەیانەوێت باوەش بە کوردبوونی خۆیاندا بکەن و ئەم کوردبوونەش بەرجەستەکەریسەرەکیی مرۆڤبوونی ئەوان لە جیهاندا، نیشانبدات. کوردبوونێک لە مافە هەرە سەرەکییەکانی مرۆڤ و لە فۆرمێکی تایبەتی مرۆڤی خاوەن کەرامەت و خاوەن رێزەوە، ئاڵابێت. کوربوون وەک فۆرمێک لە مرۆڤبوون لەپاڵ فۆرمە زۆر و جیاوازەکانی مرۆڤبوون لە جیهاندا. لەمەشدا جارێکی دیکە پێیان لەسەر ئەو پرنسیپە ئینسانییە داگرتەوە کە دەڵێت: کاتێک وەک ئیماندار پەلاماردرایت پێویستە وەک ئیماندار بەرگری لە خۆت بکەیت. کەی وەک ژنیش پەلاماردرایت پێویستە وەک ژن بەرگریی لەخۆت بکەیت، ئەگەر وەک کوردیش پەلاماردرایت پێویستە وەک کورد بەرگریی لەخۆت بکەیت. ئەمەش درێژەدانە بەو دیدە ئینسانیی و گەردوونییەی ژنە فەیلەسوفی ئەڵمانی ئەمریکی هانا ئارێنت بەرگری لێدەکات. ئارێنت کە خۆی جولەکە بوو، دەلێت: «کاتێک وەک جو پەلاماردرایت پێویستە وەک جو بەرگریی لەخۆت بکەیت».  ئەوەی شوێنی لەسەر ڕاوەستانە ئەو راستییە تاڵەیە لە رۆژانی رابردوودا لای بەشێک لە ئەندامانی ئەم کۆمەڵگایە بینیمان.  کەسانێک پێدەچێت  ئەو «ویژدانە ئینسانیی» و «نیشتیمانیی» و «نەتەوەیی»ەیان لەناودا نەمابێت و بەتەواوی سڕابێتەوە. ئەمانەش، بە تایبەتی، لای زیاد لە بکەر و هێزێکی ئیسلامی بینیمان. ئەم کەس و هێزانە، بە ڕادەیەک دیلی جۆرێکی تایبەت لە «تائیفیەت»ی دینین، پێدەچێت هەموو هەستێکی ئینسانیی و نیشتیمانیی و نەتەوەییان لەناودا ئیفلیج بووبێت. ئەوان بەناوی بەرگریکردنەوە لە دینەوە بەرگری لەو هێزە ترسناکانە دەکەن کە ئامادەن بەناوی دینەوە تا سنووری جینۆسایدکردن بڕۆن. هەندێکجار ویژدانی نیشتیمانیی و نەتەوەیی مرۆڤ لەناوەوە لە دانەپاڵ و بەرگریکردن لە جینۆساید و تاوانی گەورە دەپارێزێت.  لە ساتەوەختی گەمارۆدان و پەلاماردانەکانی حەڵەب دا بەرگریکردن لە کوردبوون نموونەی ئەو جۆرە ساتەوەختانەیە. کوردبوون وەک فۆرمێکی تایبەت لە فۆرمە زۆرەکانی مرۆڤبوون لە جیهاندا.                   

درەو: ماڵپەڕی "ئەلمۆنیتۆر"ی ئەمریکی دەڵێت: کۆبونەوەی ئەم دواییەی حکومەتی سوریاو هێزەکانی سوریای دیموکرات لە دیمەشق بە شکست کۆتایی هات، ئەوەش بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ڕێگەی بۆ ئەو پێكدادانە سەربازییە خۆشکرد کە لە گەڕەکەکانی حەلەب روویدا. راپۆرتەکە ئاماژەی بە رۆڵی يەكلاكەرەوەى ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا كردووە لە پەكخستنی دانوستانەکان و شكستهێنانی. بەگوێرەی راپۆرتەکە "ئەلمۆنیتۆر"، کۆبونەوەکە کە رۆژی 4ی 1 بە سەرپەرشتی ئەمەریکا بەڕێوەچوو، شاندێکی کوردی بە سەرۆکایەتی مەزڵوم کۆبانی لەگەڵ مورهەف ئەبو قەسرە، وەزیری بەرگری سوریا کۆکردەوە و فەرماندەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی جەنەڕاڵ کیڤن لامبێرت ئامادەی بووە. هەرچەندە دانوستانەکان بە شێوەیەکی ئەرێنی دەستیپێکرد، تیایدا لێکتێگەیشتنی سەرەتایی كرا سەبارەت بە یەکخستنی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە سوپای سوریا، لە ڕێگەی پێکهێنانی فیرقەو لیوا بە سەرۆکایەتی کورد، کەشوهەوای کۆبونەوەکە لە ناکاو گۆڕا. سەرچاوە ئاگادارەکان رایانگەیاندووە: ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوە لەقۆناغێكی پێشكەوتووی دانیشتنەکاندا چووەتە ژووری کۆبونەوەکەو داوای لە ژەنەراڵە ئەمریکییەکە و تیمەکەی کردووە بچنە دەرەوە، پاشان لەناکاو کۆتایی دانیشتنەکەی راگەیاندووەو وادەی دانیشتنەکەی بۆ كاتێكی تر دواخستووە. هەروەك حکومەتی سوریا رەتیکردەوە بەیاننامەیەکی هاوبەش دەربکات و ئەوەی پێیگەیشتوون بەڵگەدار بکرێت، کە هێزەکانی سوریای دیموکرات بە ئاماژەیەک داناوە بۆ پاشەکشەی دیمەشق لە لێکتێگەیشتنە سەرەتاییەکان. کاربەدەستانی کورد هەڵسوکەوتی شاندەکەی سوریایان بە تایبەتی دەستێوەردانەکەی شەیبانی بە نامۆ وەسف کردوەو بڕیارەکەی بە كرداری کۆتایی بە پرۆسەی دانوستانەکان هێنا، ئەوەش وایکرد سەرهەڵدانی پێکدادانەکان دوای چەند رۆژێک لە حەلەب پێشبینی كراوبێت. هەسەدە شەیبانی تۆمەتبار کرد به جوڵانەوە بەگوێرەی رێنماییەکانی تورکیا، بەتایبەت كە ئەنكەرە هەر دەقێك رەتدەكاتەوە كە هەسەدە وەك قەوارەیەكی رێكخراو بهێڵێتەوە. راپۆرتی ماڵپەڕە ئەمریكییەكە دەشڵێت: تیۆری زاڵ لای بەرپرسانی کوردی سوریا ئەوەیە کە هێرش بۆ سەر حەلەب چەند مانگێک بوو بە پشتیوانی ئەنكەرە پلانی بۆ دانرابوو، تورکیا لە مێژە داوای کشانەوەی هەموو هێزەکانی سەر بە هەسەدەی كردبوو لەناوچەكانی رۆژئاوای فورات، لەنێویاندا شاری حەلەب. ئەلمۆنیتۆر بەو ئەنجامە گەیشتووە کە دەستێوەردانی شەیبانی خاڵی یەكلاكەرەوە بوو بۆ لەباربردنی دەرفەتێک كە نزیكبوو بگەنە چارەسەرێكی سیاسی و، سەرلەنوێ‌ دەرگای لەبەردەم بژاردەیەکی سەربازی کردەوە، لەسەر حیسابی هاوڵاتیانی مەدەنی و سەقامگیری.

درەو: ئیدارەی خۆسەری باکورو رۆژهەڵاتی سوریا سەبارەت بە رووداوەکانی گەڕەکی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە لە  بەیاننامەیەکدا بۆ ڕای گشتی: 🔹 گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییەی حەلەب کەوتە بەر هێرشێکی سەربازی لە چوارچێوەی پلانێکی تورکیاو بە پاڵپشتی بێدەنگی زلهێزە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکان.  🔹ئەم هێرشە ئەڵقەیەکی نوێيە لە زنجیرە کۆمەڵکوژییەكان كە دژی دانیشتوانی کەنارەکانی سوریاو خەڵکی پارێزگای سوەیدا ئەنجامدراون. 🔹ئەم هێرشە بۆ ماوەی شەش رۆژی لەسەریەک بەردەوام بوو،  لە بنەڕەتدا هێرشێکی نێودەوڵەتی بوو بۆ سەر دوو گەڕەکی نیشتەجێبوون. 🔹 هەزاران ئەندامی گروپە چەکدارەکان لەناویاندا ئەندامانی داعش بەشدارییان لە هێرشەکەدا کرد، لەبەرامبەر چەند سەد کارمەندێكی  هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ. 🔹شەڕێکی نایەکسان بوو لە هەموو ڕوویەکەوە، دوور بوو لە بەها مرۆیی و ئەخلاقییەکان و یاسا دانپێدانراوەکانی جەنگ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا. 🔹هەڤاڵانمان لە هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ بە بەرخۆدانێکی مێژوویی و قارەمانانە روبەڕوی ئەم دەستدرێژییە بوونەتەوە و بەرگرییان لە خەڵکی سڤیل و گەلەکەمان لە هەردوو گەڕەکەکەدا کرد. 🔹قارەمانەكانمان بەرزترین واتاكانی فیداكاری و قوربانیدانیان نەخشاند. 🔹فەرماندە زیاد و ئازاد دڕەندەترین هێرشەکانیان شکاندو بە ئیرادەیەکی پۆڵاینەوە سەرکردایەتی بەرخۆدانیان کرد، تا دەگاتە هەڤاڵانمان هاوار، دلبیرین، ڤیان، فرشین، رۆژبین، و دەنیز، کە بە کردەوەی فیداکارییەکانیان بەرزترین پلەی پابەندبوونیان بە بەهاو دۆزی گەلەکەیان بەرجەستە دەکرد. 🔹قوربانیدانەکانیان بۆ هەمیشە لە ویژدان و هزری گەلەکەماندا بە نەمری بمێنێتەوە. 🔹دەستبەسەرداگرتنی ئەو دوو گەڕەکە لەلایەن گروپە چەکدارەکان سەركەوتن نییە بەڵکو خیانەت و تاوانێکی گەورەیە لەلایەن  دەسەڵاتێکەوە کە بانگەشەی نوێنەرایەتی دەوڵەت دەکات. 🔹ئەمە دەسەڵاتێکە بانگەشەی پابەندبوون بە ئیسلامەوە دەکات، لە هەمان کاتدا جەستەی مردوو دەشوێنێتو سو كایەتی بە پێكهاتەكانی کۆمەڵگا دەكات. 🔹هەر دەسەڵاتێک پشت بە دەوڵەتێکی تر ببەستێت بۆ چەوساندنەوەی گەلەکەی خۆی، شەرعیەتی خۆی لەدەست دەدات. 🔹ئەو کۆمەڵکوژی و پێشێلکاری و سوکایەتیانەی بەرامبەر گەلەکەمان و شەهیدەکانمان دەکرێت بێ سزا ناڕوات و برینەکانیان لە ویژدانماندا زیندوو دەمێننەوە تا لێپرسینەوە لەگەڵ بەرپرسان دەکرێت. 🔹داوا لە ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و مافی مرۆڤ و مرۆییەکان دەکەین کە بەرپرسیارێتی خۆیان لە ئەستۆ بگرن و چاودێری بارودۆخی مرۆیی و ئەمنی لە گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە بکەن. 🔹داوای جێگیرکردنی هێزێکی نێودەوڵەتی لەو دوو گەڕەکە دەکەین بۆ ڕێگریکردن لە تاوانی زیاتر.  🔹بە لەبەرچاوگرتنی نەبوونی متمانە بە هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەت، کە لەلایەن کەسانی خاوەن ئایدۆلۆژیای توندڕەو و سەر بە داعشەوە سەرکردایەتی دەکرێن. 🔹بەو پێیەی ئامانجی سەرەکی ئەم هێرشە کاریگەری گۆڕینی دیمۆگرافییە، ئێمە بانگەوازی خەڵکی خۆراگری خۆمان دەكەین لە دوو گەڕەکەکە کە لە ماڵەکانیاندا بمێننەوە، داواش لەو کەسانە دەکەین کە ئاوارە بوون بگەڕێنەوە.

درەو: ئەمڕۆ لە ئۆفیسی دامەزراوەی میدیایی درەو ، گفتوگۆكرا لەسەرهێرشەكانی سەر "شێخ مەقسود و ئەشرەفیە... داهاتووی كورد لە رۆژئاوای كوردستان" بۆ د. سەربەست نەبی مامۆستای زانكۆو شارەزای كاروباری سوریا و رۆژئاوای كوردستان.   لە گفتوگۆكەی درەو، كە بەشێك لە نوسەران و مامۆستایانی زانكۆ و رۆشنبیران ئامادەی بوون، پرسی داهاتوو و چارەنووسی كورد لە رۆژئاوای كوردستان شیكرایەوە، كە ئایە رووداوەكانی ئەشرەفیەو شێخ مەقسود بەرەو كوێ دەڕۆن و لە كوێدا كۆتاییان دێت، ئایا سوریا تەنیا بە شێه مەقسود و ئەشرەفیەوە دەوەستێت یاخود چاوی لە كۆنترۆڵكردنی رۆژئاوای كوردستانە، توركیا چی رۆڵێكی هەیەو دەبێت لە گرژییەكانی رۆژئاوای كوردستان و بەتایبەتی شەڕی حەلەب و هێرش بۆسەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە.  

د. یوسف محەمەد سادق هێرشەکانی ئەم جارەی دەسەڵاتدارانی نوێی سوریا بۆسەر گەڕەکە کوردنشینەکانی حەلەب، مەترسیدارن. ئەم مەترسییە هەر بۆ کوردانی حەلەب نییە، بەڵکو بۆ کۆی ئەزمونی حوکمڕانیی رۆژاڤایە. چونکە ئەم هێرشانە هاوکاتە هەڵگرتنی سزا نێودەوڵەتی و ئەمریکییەکانی سەر سوریا پاش ئاسایی بونەوەی تەواوەتی حوکمڕانیی «جۆلانی»ی ئەمیری گروپێکی تیرۆرستیی پێشو و «ئەحمەد شەرع»ی سەرۆکی ئێستای سوریا و، لە هەمان کاتیش کردنەوەی دەرگای ئاسایی کردنەوەی پەیوەندیی نێوان ئەم دەسەڵاتە و ئیسـ.رائیل.  ئەوەی لە رۆژاڤا رودەدات، جگە لە رەهەندی هاوسۆزییە نەتەوەییەکەی، بەشێوەی راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ کاریگەریی دەبێ لەسەر ئاسایشی نیشتیمانی و نەتەوەیی هەرێمی کوردستان و، دۆخی کورد لە ناوچە جێناکۆکەکان و، تەنانەت پێگەی هەرێمی کوردستان لەچوارچێوەی دەوڵەتی عێراق.   هەنگاوی کردەیی و کاریگەر و بونیاتنەر بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکان و یارمەتیدانی رۆژاڤا بۆ روبەڕوبونەوەی هێرشەکان و، بەردەوامیدان بە رێچکەی ئاشتییانە بۆ جێگیرکردنی ئەزمونەکەی لەچوارچێوەی دەوڵەتی سوریا، پێویستی بە نەخشەڕێیەکی فرە ئاست و رەهەند هەیە.  یەکەم: لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان 1. گرنگە دەسەڵاتدارانی هەرێم لەڕێی ئەو پەیوەندییە دیبلۆماسییانەی لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەکە و وڵاتانی ئەوروپا و ئەمریکا هەیانە، فشار بکەن بۆ هێنانەکایەی کۆدەنگییەکی نێودەوڵەتی بۆ راگرتنی هێرشەکان و، چارەسەری ئاشتییانەی کێشەکان لەڕێی دانوستانەوە.  2. جەخت کردنەوەی بەردەوام لەسەر دۆزینەوەی چارەسەری ناناوەندی بۆ سەرجەم پێکهاتەکانی سوریا و، بەستنەوەی دۆزی کورد بە دۆزی دروز و عەلەوی و کریستیانەکانی سوریا.  3. ئەنجامدانی پەیوەندیی بەردەوامی رەسمی و ئاشکرا و فرەئاست لەگەڵ دەسەڵاتی رۆژاڤا بۆ نیشاندانی پشتیوانیی سیاسی و مرۆیی. هەمو ئەمانەش پاساودراو و شەرعی پشتئەستور ئەبن بە بڕیاری ژمارە (24)ی ساڵی 2014ی پەرلەمانی کوردستان.  4. کردنەوەی دەرگای وتووێژ لەگەڵ دەسەڵاتدارانی دیمەشق و، تەنانەت ناردنی شاند بۆ دیمەشق بەمەبەستی گەیاندنی نیگەرانی لەو پەلامارانە و، فشار بۆ راگرتنی هێرشەکان و، نیشاندانی ئامادەیی بۆ هاوکاریی کردن لە دۆزینەوەی چارەسەری سیاسی. ئەم هەڵوێستانەی هەرێم پاساودراون نەک تەنها بە دۆزی نەتەوەیی، بەڵکو بە هۆی کاریگەریی راستەوخۆی ئەو ئاڵۆزی و شەڕانە بۆسەر هەرێمی کوردستان چ لە روی ئەمنییەوە چ لە روی مرۆییەوە بەتایبەت ئاوارەبونی خەڵک ناوچەکە بۆ هەرێمی کوردستان.  5. کردنەوەی پردێکی هاوکاریی مرۆیی بەردەوام بۆ روبەڕوبونەوەی هەر پێشهاتێکی نەخوازراو.  6. لەسەر ئاستی گوتاری راگەیاندنیش، زۆر گرنگە کەناڵەکانی راگەیاندنی هەرێم، بە زمانە زیندوەکانی دنیا ستۆریی روداوەکان لەگۆشەنیگای هەرێمی کوردستانەوە بۆ رای گشتیی جیهانی بگوازنەوە. 7. لەسەر ئاستی جەماوەریش، جیا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، گرنگە بە خۆپیشاندانی مەدەنیی ئیدانەی ئەو پەلامار و هێرشانە بکرێت، بەڵام لەوە گرنگتر ئەوەیە خۆپیشاندانی گەورە لە هەولێر ئەنجام بدرێ بۆ گەیاندنی پەیام بۆ نێردە دیبلۆماسییەکان لە پایتەختی هەرێم.  دووەم: لەسەر ئاستی عێراق 1. هەرێمی کوردستان خاوەنی نوێنەرایەتییە لەسەر ئاستی هەر دو دەسەڵاتی جێبەجێ کردن و یاسادانانی فیدڕاڵ. لە ئێستادا دو پۆستی جێبەجێکاری گرنگ بەدەست نوێنەرانی هەرێمەوەیە کە ئەوانیش سەرۆککۆمار و وەزیری دەرەوەیە. گرنگە پەیامێکی رەسمیی عێراق لەڕێی یەکێک لەو دو پێگەیە سەبارەت نیگەرانی لە هێرشەکان دەرببڕدرێت. 2. فراکسیۆنە کوردستانییەکان لە ئەنجومەنی نوێنەران ئەتوانن فشار بکەن بۆ نواندنی هەڵوێست لە لایەن سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی نوێنەران. بە لانی کەم خۆیان هەڵوێستیان هەبێت و، بەهەمان شێوە جێگری دوەمی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران.  3. لە ئاستی کرداریش دەکرێ لەڕێی کەناڵی دیبلۆماسیی راستەوخۆی نێوان عێراق و سوریا، فشار بکرێت بۆ کۆتایی هێنان بە پەلامار و هێرشەکان و، سەرخستنی رێگای ئاشتی و دانوستان.  4. نوێنەرانی کوردستان لە ئاستی هەر دو دەسەڵاتی جێبەجێ کردن و یاسادانان و تەنانەت لە ئاستی دەزگا ئەمنی و سەربازییەکانی عێراق پێویستە کار بکەن کە عێراق پرسی کەمایەتییەکانی سوریا بکاتە فایلێکی سەرەکی لە پەیوەندییەکانی دەرەوەی دا. ئامادەیی بۆ ئەمە لە ناوەندی دیکەی عێراقیش هەیە. عێراق زیاتر لە دەوڵەتانی دیکەی هاوسنوری سوریا بەڵگەی هەیە بۆ مەترسییەکانی لە سەرهەڵدانی هەر ئاڵۆزییەک لە سوریا. سەرهەڵدانی داعش و پەلاماردان و گرتنی نزیکەی سێیەکی خاکی عێراق هێشتا کۆن نەبوە. هەروەها ئۆردوگای هۆل و زیندانییانی داعش لای هێزەکانی سوریای دیموکرات، مەلەفێکی ئەمنیی مەترسیدارە بۆ عێراق. لەهەمان کاتدا بونی کورد لە عێراق و لەناو دەسەڵاتەکانی و، چارەسەری ئاشتیانەی دۆزی کورد لەچوارچێوەی دەوڵەتی عێراق، پێگەی ئەم دەوڵەتە لە لەخۆگرتن (تبني) کردنی فایلی پێکهاتەکانی سوریا بەهێزتر ئەکات و، پشتیوانیی نێودەوڵەتیش بۆ عێراق دەستەبەر ئەکات و، ئەیکاتە یەکێک لەو دەوڵەتانەی کورسییان هەیە لەسەر مێزی چارەسەری کێشەکانی سوریا.  5. عێراق ئەتوانێت هەندێک پاڵنەر (حوافز)ـی ئابوریش بۆ سەرکەوتنی هەڵەکانی لەو بارەیەوە بەکاربهێنێت، بەتایبەت بەگەڕخستنی هێڵی بۆریی نەوتی بانیاس و پەیوەندیی ئابوری لەگەڵ سوریا و بەستنەوەی سوریا بە (رێگای گەشە).  سێیەم: لەسەر ئاستی رەوەندی کوردستانی و دیاسپۆرا 1. ئەنجامدانی خۆپیشاندانی گەورە لە پایتەختەکانی وڵاتانی رۆژاوا بۆ هێنانەکایەی فشاری نێودەوڵەتی لەسەر دەسەڵاتدارانی سوریا بە هەماهەنگی لەگەڵ نوێنەرایەتییەکانی رۆژاڤا و، حیزب و رێکخراوە کوردییەکانی پارچەکانی تری کوردستان.  2. ئەنجامدانی دیدار و کۆبونەوە و ناردنی پەیام لەگەڵ وەزارەتی دەرەوە و پەرلەمانی ئەو وڵاتانە لە لایەن حیزب و رێکخراو و کەسایەتییە کوردستانییەکان بۆ هەمان مەبەست.  3. هەر دو حیزبی حوکمڕانی هەرێم لە واشنتۆنی پایتەختی ئەمریکا پارەیەکی زۆر بۆ لوبی کردن سەرف ئەکەن، ئەتوانن بەشێک لە هەوڵەکانیان بۆ لۆبی کردن لە پێناو چارەسەری سیاسی و ئاشتیانە دادپەروەی دۆزی کورد لە رۆژاڤا بخەنەکار.  4. پەیوەندی گرتن لەگەڵ پێکهاتەکانی تری سوریا بەتایبەت کریستیان و دروز و عەلەوییەکان بۆ هەمانگی و کاری هابەش.  ئەم نەخشەرێگایە دەقێکی سەرەتاییە کە دەکرێ دەوڵەمەندتر بکرێت بۆ هەنگاوی کرداریی فرە ئاست و رەهەندی کاریگەر بۆ پشتیوانیی رۆژاڤا. دەربڕینی ناڕەزایی و دژوەستانەوە چاکە. بەڵام لەوە گرنگتر بونی دیدگای رونە بۆ چۆنییەتی کاریگەریی روداوەکان لەسەرمان و، ئەو مەترسی و دەرفەتانەی لەگەڵ خۆیان دەیهێنن و، چۆنییەتیی روبەرونەوەی مەترسییەکان و سودوەرگرتن لە دەرفەتەکان. ئەمە وا دەکات پارێزگاری لە هەرێمی کوردستان بکرێت و، پشتیوانی لە رۆژاڤاش بکرێت و، مەترسییەکان بگۆڕدرێن بۆ دەرفەت.

درەو: ئەمڕۆ وەفدی پارتی و یەكێتی كۆبوونەوە، بڕیارە بۆ هەڵسەنگاندنی پێشنیازی هەردوولا هەفتەی داهاتوو جارێكی تر كۆببنەوە، پارتی داوای كردووە هەردوولا كاندیدێكی هاوبەشیان هەبێت بۆ پۆستی سەرۆكۆكمار، یەكێتی رەتی كردووەتەوەو وتویەتی بۆچی بۆ پۆستەكانی خۆتان خۆتان دیاری دەكەن و بۆ پۆستەكانی یەكێتی دەبێت كۆدەنگی لەسەر بێت. بەپێی یەدواداچوونەكانی (درەو) لە كۆبوونەوەكەی ئەمڕۆی پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان، لەسەر پرسی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم و پۆستی سەرۆككۆماری عێراق، گفتوگۆیان كردووە، ئەگەرچی رێككەوتن نەكراوەو بەرەو پێشچوونی جەوهەری نەبووە، بەڵام هەردوولا پێشنیازی خۆیان هەبووە: -    وەفدی پارتی وتوویانە لە ئێستادا ئەولەویەتی بۆ ئێمە پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمەو دواتر لەسەر پۆستی سەرۆككۆمار دەگەینە ئەنجام و رێككەوتن. -    وەفدی یەكێتی جەختیان لەوە كردووەتەوە كە هەردوو پرسەكە (پێكهێنانی حكومەتی هەرێم و پۆستی سەرۆككۆمار) یەك فایلن و پێویستە پێكەوە هاوتەریب رێككەوتنی لەسەر بكەین. -    وەفدی پارتی جەختیان كردووەتەوە كە بۆ پۆستی سەرۆككۆمار با هەردوولامان كاندیدی خۆمان بكشێنینەوەو كاندیدێكی هاوبەشمان هەبێت و لەسەر كاندیدێك رێكبكەوین لەدەرەوەی كاندیدی فەرمی پارتی و یەكێتی، دەبێت پۆستی سەرۆككۆمار كۆدەنگی لایەنە كوردییەكانی لەسەر بێت.  -    وەفدی یەكێتی بە وەفدی پارتیییان وتووە ئێمە سورین لەسەر كاندیدی فەرمی یەكێتی و ئەو پۆستە بە پشكی یەكێتی دەزانین. -    لە كۆبوونەوەكەدا قوباد تاڵەبانی بە وەفدی پارتیان راگەیاندووە بۆچی كە دێتە سەر سەرۆككۆمار دەڵێن پێویستە كۆدەنگی لەسەر بێت و بەهەمولایەك كاندیدێكمان هەبێت، بەڵام كە دبێتە سەر پۆستەكانی سەرۆكی هەرێم و سەرۆكی حكومەت و جێگری سەرۆكی پەرلەمانی عێراق ئەڵێن پشكی خۆمانەو كۆدەنگی ناوێ؟   بڕیارە هەفتەی داهاتوو جارێكی تر وەفدی هەردوولا كۆببنەوەو پێشنیازەكانی خۆیان تاوتوێ بكەن و جارێكی تر گفتوگۆی لەسەر بكەنەوە لەسەر پێكهێنانی حكومەتی هەرێم و پۆستی سەرۆككۆماری عێراق.  وەفدەكەی پارتی -    هۆشیار زێباری -    پشتیوان سادق -    ئومێد سەباح  -    دڵشاد شەهاب وەفدی یەكێتی -    قوباد تاڵەبانی -    دەرباز كۆسرەت رەسوڵ -    رێواز فایەق -    ئامانج رەحیم  -    شاڵاو شێخ سەڵاح  

درەو: جارێكی تر وەفدی دانوستانی پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان لەبارەی پرسی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم كۆبوونەوە. بەپێی بەدواداچوونەكانی (درەو) كە قسەی لەگەڵ كەسانی ئاگاداركردووە، كۆبوونەوەكە هیچ رێككەوتن، نزیكبوونەوە لە رێككەوتن و بەرەوپێشچوونی جەوهەری لە گفتوگۆكان بەدی نەكراوەو تەنیا گفتوگۆی بابەتەكانی پێشوو بووە. ئەو سەرچاوانەی (درەو)ی قسەی لەگەڵ كردوون ئاماژەیان بەوەكردووە كە ئەم كۆبوونەوەیە لەكۆبوونەوەكەی پێشتر باشتر بوو، لەرووی لێكتێگەیشتن و گفتوگۆ لەسەر بابەتەكان، چونكە كۆبوونەوەی پێشوو بە بنبەست گەیشت كاتێك وەفدی پارتی بە وەفدی یەكێتیان وت، پێش هەڵبژاردن شتێكەو دوای هەڵبژاردن شتێكی ترە، بۆیە وەفدی یەكێتی كۆتاییان بە گفتوگۆهێنا، ئێستا لەم كۆبوونەوەیەدا پرسی هەڵبژاردنی پۆستی سەرۆككۆماریش هاتە پێشەوە و هەردوو پرسەكە (سەرۆككۆمار و پێكهێنانی كابینەی نوێی هەرێم) پێگەوە گتوگۆی لەسەر دەكرێت، چونكە هەردووكیان لەیەك كات و ساتدایەو هەردوولا لەم كۆبوونەوەیە پێشنیازو دیدی خۆیان لەسەر هەردوو پرسی كابینەی نوێ و سەرۆككۆمار.   وەفدەكەی پارتی -    هۆشیار زێباری -    پشتیوان سادق -    ئومێد سەباح  -    دڵشاد شەهاب وەفدی یەكێتی -    قوباد تاڵەبانی -    دەرباز كۆسرەت رەسوڵ -    رێواز فایەق -    ئامانج رەحیم  -    شاڵاو شێخ سەڵاح  

✍️ سەرتیپ جەوهەر پەلاماردانی گەڕەكە كوردنشینەكانی حەلەب لەلایەن رژێمی سوریا دەكرێت بەمشێوەیە خوێندنەوەی بۆ بكەین: 1- رژێمی نوێی سوریا كە چەند گروپێكی ئیسلامیی توندڕەون لەگەڵ هیچ كام لەپێكهاتەكانی سوریا هەڵناكەن. بڕوایان بەمافی هیچ پێكهاتەیەكی نەتەوەیی و مەزهەبیی و سیاسی نییە.  2- پەلاماردانی گەڕەكە كوردنیشینەكان، دەبێتە سێیەم تاوانی كۆمەڵكوژیی و لەناوبردنی پێكهاتە جیاوازەكان لەلایەن رژێمی نوێ‌ لەماوەی یەك ساڵدا.  3- ئەم پەلاماردانە باشتر روون دەبێتەوە بوون و مانەوەی هێزەكانی سوریای دیموكرات و چەك بۆ كوردو پێكهاتەكانی دیكەش چەندە گرنگە. ئەو كۆمەڵكوژیی و وێرانكارییەی ئێستا كورد لەحەلەب رووبەر\ِووی دەبێتەوە، ئەگەر هێزەكانی سوریای دیموكرات و چەكبەدەستبوونی كورد نەبوایە، هەر لەسەرەتای كەوتنی رژێمی ئەسەد كورد رووبەرووی دەبویەوە. ئێستاش هەسەدە بەنزیكەی 45 كیلۆمەترێك لەرووداوەكە دوورە، بەپێی بەیاننامەی ئەمڕۆ ئێوارەبێت ئاماژە بەوەدراوە كە دەرگای شەڕ لەبەرەكانی دیكە رووبەرووی رژێمی سوریا بكرێتەوە، بەو مانایەی رەنگە لەبەرامبەر پەلاماردانی كورد لەحەلەب، هێزەكانی هەسەدە بەرەی شەڕكردن لەشوێنی دیكە بكەنەوە. 4- رژێمی بەشار ئەسەد لەلایەن ئەمریكاو ئەوروپاوە پشتیوانی نەدەكراو بەڵكو جۆرێك لەدژایەتی دەكرا، بەڵام ئەم رژێمە نوێیە كە هەڵگری هەمان بیروباوەڕی شۆڤینی و دەمارگیریی عەرەبییە، ئێستا لەلایەن ئەمریكاو ئەوروپاو وڵاتانی عەرەبی بەتایبەت سعودیە پشتیوانیی دەكرێت. بۆیە دەبینین بەبەرچاوی ئەوانەوەو كوردو پێكهاتەكانی دیكەی سوریا كۆمەڵكوژ دەكرێن، كەچی لێی بێدەنگن. 5- بەپەلاماردانی گەڕەكە كوردنشینەكانی حەلەب، دەبێتە سێیەم رووداوی تاوانكاریی و داگیركاریی دژ بەكورد لەبەر رێككەوتنی پێشوەختەو بەرژەوەندی ئەمریكا خۆی لێ‌ بێدەنگ دەكات. یەكەمیان پەلاماردان و داگیركردنی عەفرین لەلایەن توركیا لەسەرەتای 2018 دووەمیان؛ كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكاو رادەستكردنی سەرێكانی تا گرێ سپی بەجەندرمەی تورك بەدرێژایی 120 كیلۆمەتر لەئۆكتۆبەری 2019 لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەوكات و ئێستای ئەمریكا. پەلاماری ئەمجارەش، دوو رۆژ دوای كۆبونەوەو رێككەوتنی ئەمریكاو ئیسرائیل دێت لەگەڵ رژێمی سوریا لە پاریس! بۆیە دەبینین ئەمریكاو ئیسرائیل بەتەواوی لەرووداوەكە بێدەنگن، وەك ئاماژەیەك بۆ رەزامەندبوونیان لەپەلاماردانی كورد لەحەلەب. 6- كورد قەت نابێت گرەو لەسەر پەیمانی درۆو دروشمە بریقەدارەكانی ئەمریكاو ئەوروپاو ئیسرائیل بكات. هەڵوێستی ئەمریكاو ئەوروپا هەتا ئێستا لەبارەی كورد لەسوریا روون نییە. سەبارەت بەكورد هەمیشە دەستەواژەی گشتیی بەكاردێنن و خۆیان دەدزنەوە. ئەمریكاو ئەوروپاو ئیسرائیل بەچاوی بازرگانیی لەچارەسەری پرسی گەلانی ژێردەستەو ستەملێكراو دەڕوانن بۆیە دوای رێككەوتن و دابینكردنی بەرژەوەندیان، دەستبەجێ خۆیان دەدزنەوەو گەلان بەسینگی خالی و روون، دەخەنە بەر خەنجەری رژێمە ستەمكارو داگیركەرەكان و بێ‌ پشت و پەناو توانا، لەدەشتایی چۆڵ جێیان دەهێلن. لەماوەی 100 ساڵی رابردوو كورد لەهەموو پارچەكان رووبەرووی ئەم واقعە بۆتەوە، چ لەلایەن ئەمریكاو ئەوروپاوە بوبێت، یان لەلایەن فەرەنساو سۆڤیەتەوە بوبێت. ئەنجام؛ ئەوەی ئێستا لەگەڕەكە كوردنشینەكانی حەلەب روودەدات، لەژێر فشاری راستەوخۆی توركیاو بەڕەزامەندی ئەمریكاو ئیسرائیل و بێدەنگی ئەوروپایە. لەدوای رووخانی رژێمی ئەسەد پەلاماری ئەو گەڕەكانە دەدرا، بەڵام زیاتر گروپە تیرۆریستیەكانی نزیك توركیا بوون، بەڵام ئەمجارە هەموو گروپە تیرۆریستیەكانی سەربەتوركیاو چەكدارانی تیرۆریتیی دیمەشق كۆبونەتەوە بۆ پەلاماردانی كورد لەحەلەب. ئێستا ئەمریكا هەم نێوانگرەو هەم رێگر، لەلایەك تێگەیشتنی سەبارەت بەچارەنوسی كوردو خەڵكی سوریا روون نییە، لەلایەكی دیكە نێوانگری كوردو دیمەشق دەكات، بەڵام مەیلی رێككەوتنی كوردو دیمەشقی نییە، بەڵكو دەیەوێت ئەم دۆخە بەمشێوەیەی هەیە بەردەوام بێت تاوەكو بەرژەوەندی خۆی و ئیسرائیل مسۆگەر دەبێت.