ئەندام پەڕلەمان لە دیدی هاولاوڵاتییەوە
بڵاوکراوەتەوە لە : 24 کانوونی دووەم 2021
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
بڵاوکراوەتەوە لە : 24 کانوونی دووەم 2021
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
ساڵح ژاژڵەیی
پێشەكی
ئەگەر چی سیستەمی حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان بە ڕواڵەت پەڕلەمانیە و دەشتوانین بڵێین تێكەڵەیەكە لە پەڕلەمانی و سەرۆكایەتی . بەڵام لە ڕاستیدا هیچ كامیان نییە و ڕاستییەكەی سیستەمی حوكمڕانی دیوەخانە و لەسەر بنەمای حوكمی دارستان داڕێژراوە بەوپێیەی شێر بەهێزترین ئاژەڵە بۆیە گەورەی دارستانە .
پەڕلەمان كە بە حساب گەورەترین دەسەڵاتی یاسادانان و لێپرسینەوەو چاوەدێری حكومەتە ، داماوە خۆی زەلیلی دەستی خاوەن دیوەخانە . سەرۆكی پەڕلەمان وەكو بوكەڵە وایە . ئەندامەكانی پەڕلەمان كە بەناو نوێنەری حكومەتن ، ئەوانەی سەر بە دیوەخانن و حیزبەگەورەكانن ڕێك وەكو كۆیلەی بەكرێگیراو وان و خەرێكی بەرگری و مكیاج كردنی كارە دزێوەكانی ئاغاكانیانن هەر لە دزی و تاڵانی و گرتن و زیندانیكردنی هاولاِتیان و سوكایەتی پێكردنیان تا دەگاتە خیانەتی نیشتمانیش .
ئەندامانی لایەنی ئۆپۆزسیۆنیش پەڕاوێز خراون و كەس گوێیان بۆ ناگرێت چونكە پەڕلەمان لەسەر بنەمای زۆرینەو كەمینە كار دەكات و پارتیش هەم لە ڕوی ژمارەی پەڕلەمانتارو هەم لە دەستەی سەرۆكایەتی پەڕلەماندا زۆرینەن و منەتیان بە كەس نییە . لەبەر ئەوە پەڕلەمان هیچ بایەخێكی نییەو لە ئێستادا بون و نەبونی وەكو یەك وایە .
لەبەر ئەوەی پەرلەمان لەسەر بنەمای زۆرینەو كەمینە كار دەكات ، هەر شتێك بەزیانی خاوەن دیوەخان تەواوببێت ، ناخرێتە بەرنامەی كاری پەڕلەمانەوە . هەرچەندە پەڕلەمانتارانی لایەنی ئۆپۆزسیۆن داوا دەكەن بابەتی موچەو گەندەڵی لە بواری نەوت و تاڵانی گومرگەكان بخەنە بەرنامەی كاری پەڕلەمانەوە ، بەڵام دەستەی سەرۆكایەتی پەڕلەمان بە قسەیان ناكەن و پەڕلەمان بە كاری لاوەكییەوە خەرێك دەكەن. كەواتە پەڕلەمان نوێنەری دیوەخانی گەورەیە ، نەك هاوڵاتیان .
سەرنجی ئەمانەی خوارەوە بدە بۆ ئەوەی لە ڕاستییەكان بگەی :
هەتا مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێم بوو هەموو بڕیارێكی دەدا بەناوی سەرۆكی هەرێمەوە . بڕیاری ڕیفراندۆمی داو ماڵی كوردی وێرانكرد . دوای ئەوەی لەژێر فشاردا لە سەرۆكایەتی هەرێم لابراو برازاكەی بوو بە سەرۆكی هەرێم ،ئێستاش هەر خۆی خاوەن بڕیارەو لەدیوەخانەكەیەوە بڕیار دەدات .
رۆِژێك سەرۆكی پەڕلەمان دەردەكرێت .رۆِژێك وەزیرەكان دەردەكرین . رۆِژێك پاریزبەندی لەسەر ئەندام پەڕلەما لادەبرێت . رۆِژێك ڕێگا نادەن جێگری سەرۆكی هەرێم بچێتەوە ناو هەولێر. كورتیەكەی كەی بیانەوێت پەرلەمانیش دادەخەن چونكە پەڕلەمان بە موڵكی خۆیان دەزانن . هەموو ئەمانە نیشانەی ئەوەن كە دەسەڵاتێك هەیە لەسەروی پەِرلەمان و حكومەت و دادگاوەو لە هەموان گەورەتر و دەسەڵاتدارتر و خاوەن بڕیاری كۆتاشە .
هەموو سامانی نیشتمان تاڵان كرا . خەڵك فەقیر كرا . ڕیفراندرم كراو نیوەی خاكی كوردستان لەدەست درا . شەنگال ڕادەستی داعش كرا ، نیوەی بادینان كەوتە ژێر پۆستاڵی جەندرمەی توركەوە . نەك یەك ئەندامی پەڕلەمای دیوەخان رەخنەیەكیان نەگرت ، بەڵكو بەرگرییان لە كارە قێزەونەكانیان دەكر دو پاساویان بۆ دێنانەوە . ئەگەر ئەندام پەڕلەمانێكی ئۆپۆزسیۆنیش ڕەخنە بگرێت ، ئەوانە وەكو بەڵتەجی بەكرێگیراو بە چەقۆ و بۆكس پەلاماریان دەدەن وەكو ئەوەی لەم دوایەدا لە هۆڵی پەڕلەمان ڕویدا .
پەڕلەمان خۆی بۆتە دەزگایەكی تۆقێنەر و بونی پەڕلەمان لە ئێستادا تەنها بۆ پاڵپشتی كردن و شەرعیەت دانە بە حوكمی دیوەخانی بنەماڵە . زۆرینەی ئەندام پەڕلەمانەكان وەكو ئەوە وان بە كرێ گیرابن بۆ پاڵپشتی كردن و دەنگدان بە حوكمی دیوەخان لەبەرامبەر پارەدا . بەو هۆیەوە ئەو ئەندام پەڕلەمامەشی كە بەرگری لە مافی هاوڵاتیان دەكەن ، بێ بایەخ بون لە بەرچاوی هاوڵاتیان .
پارتی زۆر لێزان بوە بۆ حاڵی خۆی بۆ ئەوەی بەرەی ئۆپۆزسیۆن پەرت و لاواز بكات ، هەمیشە هەوڵی داوە حیزبێكی ناو ئۆپۆزسیۆن بكاتە هاوبەشی حكومەت . لە ئەنجامدا بەرەی ئۆپۆزسیۆنی لاواز كردوەو ناو و ناوبانگی حیزبەكەشی لەناو جەماوەر زڕاندوە چونكە نەیان توانیوە هیچ بۆ هاوڵاتیان بەدەست بهێنن . دواجار هاولاِتیان پێیان وتون ئەمانە بۆ پۆست و پلەو پایە چونە ناو حكومەتەوەو بەو هۆیەوە هەندێك لە ئەندامانی حیزبەكە وازیان هێناوەو بەرەی ئۆپۆزسیۆن هەمیشە لەپاشەكشەدابوە . یەگرتوی ئیسلامی لە ڕابوردوداو بزوتنەوەی گۆڕان لە ئێستادا باشترین نمونەن . لە پێكهێنانی كابینەی نۆیەمدا داوایان لە گۆڕان كرد بەشداری لەحكومەتدا بكات ، ئەوان قبوڵیان كردو دواجار ڕیسوابون . بەڵام داوایان لە كۆمەڵی ئیسلامی نەكرد بەشداری لە حكومەتدا بكات ، بۆ ئەوەی بەرەی ئۆپۆزسیۆن لە حكومەتدا بەهێز نەبێت . پارتی سیاسەتی ( فرق تسود ) ی بەكار هێناو سەركەوتوش بوو .
كاتێكیش پارتی ئەو حیزبانە بەشدار پی َدەكات لە حكومەتدا ئەو پۆستانەیان پێ دەدات كە تێیدا عەیب دار دەبن و هیچ زیانێكیش بە خۆیان ناگات و ناشبن بە مەترسی بۆسەر خۆیان .
پۆستی وەزیری دارایی دەبەخشێت چونكە پارەكە لای خۆیەتی . كەواتە وەزیر دارایی دەبێت بە ئەمین سندۆق . بەڵام كە خەڵك داوای موچە دەكەن ، دەڵێن بچن لە وەزیری دارایی بپرسن كە گۆڕانە . پۆستی وەزیری پێشمەرگە دەبەخشێت چونكە هێزی تایبەتی خۆی هەیە . بەڵام هەرگیز ئامادە نییە پۆستی وەزارەتی ناوخۆ و سامانە سروشتییەكان بداتە هیچ حیزبێكی تر . كاتی خۆی پارتی لە شەنگال قوچانی و ڕای كرد و بە هەزاران كوردی ئێزدییان بە گرتن دا . هەموو كەسێك ئەو ِاستییە دەزانێت . سەیركەن ئێستا ئومێد خۆشناو زۆر بێشەرمانە لێدوان دەدات و دەڵێت :
پارتی لە شەنگال ڕای نەكردوە چونكە هێزی حكومەتی لێبوە نەك پارتی وئەو هێزەش بەفەرمانی وەزیری پێشمەرگە كشاوەتەوە كە گۆڕان بوە . سەیركەن چۆن دەیەوێت گۆڕان تۆمەتبار بكات ؟. لە ڕاستیدا دەبوو بزوتنەوەی گۆڕان لەسەر ئەمە بێتە دەنگ .ئەی خێرە ئیستا دەیانەوێت پەلكێشی توركیا بكەن بۆسەر شەنگال . دیارە بۆ ئەمەش قسەیان دەبێت و بە ملی یەكێتیدا دەدن.
پارتی لە خیانەتكردندا زۆر شارەزاو دوور بین و لێزان و خاوەن ستراتیجە . بیر بكەنەوە كەی پارتی هێزی بردە زینوی وەرتی ؟. زینوی وەرتی سنوری دەسەڵاتی یەكێتیە . بەڵام كتوپڕ هێزێكی خۆی بردە ئەوێ . دوایی لە ژێر ناوی هێزی موشتەرەكدا هێزەكەیان گیگیر كرد .
كەواتە پارتی قاچێكی خۆی لە زینوی وەرتێدا چەقاند . دوایش كە خەڵك لێرەو لەوێ قسەیان دەكرد ، پارتی وەڵامی خەڵكی دەدایەوە ئەوە بۆ بەرژەوەندی هەرێمی كوردستانەو بە فەرمانی وەزیری پێشمەرگە ئەو هێزە لەوێ گیگیر كراوە . خۆشتان دەزانن وەزیری پێشمەرگە یەكێتیە . من ناڵێم دەبوایە یەكێتی لەسەر ئەوە شەڕ دروست بكات ، بەڵام دەبوو هەڵوێستی توندی هەبوایە و بۆ خەڵكی ڕون بكردایەوە كە بە بڕیاری خۆیان چونە زینوی وەرتی ، نەك بە بڕیاری وەزیری پێشمەرگە .
ئێستا كە وەزیری بەرگری توركیا هاتۆتە هەرێمی كوردستان دەبێ وەزیری پێشمەرگە ئاگاداری هەموو وردەكاری كۆبونەوەكانی و مەبەستی هاتنی بێت . بەڵام تەنها ماوەی 5 دەقیقە بۆ وێنەگرتن وەزیری بەرگری توركیای دیوە .دوایی سەرۆكی دیوەخانە گەورەكەو نێچیر و مەسرور كۆبونەوەیان لەگەڵ كردوە. هەموشمان دەزانین بۆ ئەوە هاتوە بەرنامە دانین بۆ شەڕی پەكەكەو دەرگردنیان لەقەندیل وشەنگال . گێگیركردنی هێزی پارتی لە زینوی وەرتی لە كاتی خۆیدا پەیوەندی بەم سەردانەی ئیستای وەزیری بەرگری توركیاوە هەیە .
ئەگەر بەیانیش شەڕی پەكەكە كرا پارتی زۆر بێ منەتانە دەڵێت : ئەو شەڕە بۆ بەرژوەندی هەرێمی كوردستان كراوە . بە فەرمانی وەزیری پێشمەرگە كراوە و خۆشتان دەزانن كە وەزیری پێشمەرگە سەر بە یەكێتییە. واتە یەكێتیش بەشدارە لە بڕیاری شەڕەكەدا . ئەگەر یەكێتی خۆی بە براچوكەو ژێر دەستەی پارتی نازانێت ، چۆن دەبێ ئەم سوكایەتیانە قبوڵ بكات. ئاخر ئەم ڕەفتارانەی یەكێتی و حیزبە بەشدار بوەكانی حكومەتن پارتیان كردۆتە كەڵەگا . ئایا پەڕلەمان ئاگاداری ئەم كەین و بەینەی بنەماڵەی بارزانی هەیە؟ كی ناڵێت ئەمانە كارەساتێكیتریش بەسەر كوردا ناهێنن هەر وەكوچۆن هەموو نەوتی كوردستانیان ڕادەستی توركیا كرد؟ .
دەبوو یەكێتی وەزیری پێشمەرگە لە حكومەت بكشێنێتەوەو هەڵوێستی هەبوایە . ئایا یەكێتی ئاگای لە ناوەرۆكی ئەو كۆبونەوەیە هەیە لەگەڵ وەزیری بەرگری توركیا و قوباد تاڵەبانی بەشداری كۆبونەوەكان بوە ؟ بەراستی زۆر سەیرە بەردەوام پارتی كڵاو دەكاتە سەری ئەم حیزبانەو كەسیان وانەیەك لە ڕابوردوو فێرنابن .
كەواتە هەبونی پەڕلەمان بەو بیدەسەڵاتیە هیچ كاریگەریەكی لە پرۆسەی حوكمڕانیدا نیەو نەبونی باشترە لە بونی چونكە لە ڕوی داراییەوە بۆتە بارێكی قورس بەسەر بودجەو قوتی هاوڵاتیانەوە و ئەوپارەیەی لەم پەڕلەمانەدا خەرج دەكرێت وەكو ئەوە وایە ئاوی سیروان بیبات .
لەبەشی دووەمی ئەم باسەدا دەمەوێت بە تایبەت دیدی هاوڵاتیان شەن و كەو بكەم بەرامبەر بە ئەندامانی پەڕلەمان و كاریگەریە نەرێنیەكانیان لەسەر پڕۆسەی دەنگدان .
ساڵح ژاژڵەیی .
