یاسای هەڵبژاردنەکان چۆن کێشەی وڵات چارەسەر دەکا ؟
بڵاوکراوەتەوە لە : 8 ئەیلوول 2020
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
بڵاوکراوەتەوە لە : 8 ئەیلوول 2020
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
هێمن ئەسكەندەر
لای هەمووان روونە کە 6ی حوزەیرانی ساڵی 2021 وەک وادەی هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەستنیشان کراوە، بۆ هەڵبژاردنەکانی داهاتووی عێراق چەندین لەمپەر و ئاڵنگاری یاسایی ، سیاسی ، ئابووری ، تەندروستی ، لەهەمووشی قورستر گێڕانەوەی متمانەی دەنگدەری عێراقییە بە پرۆسەکە و سندوقی دەنگدان بەرۆکی پرۆسەکەی گرتووە، لێرەدا باسی ئاڵنگارییەکان ناکەین چونکە لای زۆرێکمان روونە ، بەڵام قسە لەسەر شێوازی دابەشکاری بازنەکانی هەڵبژاردنەکان دەکەین ..
زۆرێک لەو کەسانەی کە قسە لەسەر دابەشکاری بازنەکان دەکەن وا وێنای دەکەن کە فرەبازنەی دیموکراسیە و یەک بازنەیی نادیموکراسییە ، کە ئەمە ستەمێک لە تێگەیشتنی خەڵک دەکرێ بەرامبەر یەک بازنەی ، چونکە چ یەک بازنەی چ فرە بازنەی لەسەر ئاستی هەر پارێزگایەک یان هەر کورسی و بازنەیەک هەموو شێواز و سیستمی دابەشکاریی دەنگدەر و کورسییەکان هەر یەکیان لایەنی سەلبی و ئیجابی خۆی هەیە ، هەمووی دیموکراسییە ئەگەر هەڵبژاردنەکان پاک و بێ خەوش بێ ، بەپێجەوانەشەوە ئەکەر تەزویر و ساختەکاری و گۆڕینی ئیرادەی دەنگدەر بووە سیمای هەڵبژاردنەکان ئەو هەموو شێوازەکانی دابەشکاری بازنەکان عەیبدار و بێ جەدوایە ،
لە هەڵبژاردنەکان گرنگ ئەوەیە کام شێواز بەگونجاوترین دابنرێ بۆ وڵاتێک پڕ کێشەی جۆراوجۆری سیاسی و ئابووری و مەزهەبی و نەتەوەیی وەک عێراق ،
بەڕای ئێمە گەڕاندنەوەی عێراق بۆ یەک بازنەی هەڵبژاردن وەک جاری جاران باشترین بژاردەیە بۆ کاڵکردنەوەی ئەو دەمارگیرییە مەزهەبییەی بەرۆکی عێراقییەکانی گرتووە . لەسای دابەشکاری بازنەکانی هەڵبژاردنەکان لەسەر ئاستی پارێزگاکان و ئێستاش کەهەوڵێک هەیە لەوش بچوکتر بکرێتەوە ، دەنگدەری عێراقی ناجارکراوە کە دەنگ بەو کاندیدە بدات کە لەسنووری پارێزگاکەیەتی ، هەمووشمان دەزانین عێراق لەگەڵ ئەوەی کە فرە نەتەوە و فرە مەزهەبیشە و نەتەوە ومەزهەبەکان لەهەموو پارێزگاکان بوونیان نییە ، بەڵکو ئەوانیش لەرووی جوگرافی دابەشکراوان بەسەر هەندێک پارێزگا و نین لە هەندێکی تردا ، بۆ نموونە دەنگدەرێکی کورد لە هەولێر گەر حەزی کرد دەنگ بە کاندیدێکی خەڵکی بەغدا بدات ناتوانێ چونکە ئەو تەنها لە بازنەی هەولێر دەنگ دەدات و کاندیدەکەش تەنها کاندیدی بازنەی بەغدایە نەک هی شارەکانی تر . یان عەرەبێکی بەسرە سرسام بووە بە کاندیدێکی دهۆک و پێوایە ئەو دەتوانی نوێنەرایەتی بکا دیسان ناتوانێت ، واتا شیعەکەی بەسرە ناچارکراوە دەنگ بەشیعە بدات و کوردە سونەکەی هەولێر ناچاکراوە دەنگ بە کورد بدات و بۆ سوونەی تکریتیش هەر هەمان شتە ،
بۆیە ئەگەر یاسادانەری عێراقی بیەوێت هەندێک لە دەمارگیری تایفی کەمبکرێتەوە ئەوە بەگێڕانەوەی عێراق بۆ یەک بازنەی هەڵبژاردن بەشێک لە تایفگەری لاوازدەبێت ، بەشێکی تری بە گێرانەوەی سیستمی لیست بۆ هەڵبژارنەکان چارەسەر دەبێت چونکە ئەوکات رێگە بە دروستکرنی لیست دەدرێ لە زاخۆ هەتا فاو ، بەڵام ئێستا کە شێوازی فەردی تەشریع کراوە ئەوە دیسان پەرلەمانی فرە کوتلەیی لێ دروست دەبێ و پرۆسەی سیاسی دوای هەڵبژاردنەکان ئالۆزتر دەکات ، بۆیە بەبڕوای ئێمە گەڕانەوە بۆ شێوازى یەک بازنەیی و لیستی نوێنەرایەتی رێژەیی بەشێک لە کێشەکانی عێراق چارەسەر دەکات .
*بەرپرسی دەزگای هەڵبژارنی یەککرتوو
