سندوقی نیشتمانی بۆ دیموکراسی پاڵپشتی دارایی درەو دەکات

null

خه‌ڵك بۆ نیگه‌ران و تووره‌یه‌ له‌ (حكومه‌ته‌كه‌ی) ؟!

بڵاوکراوەتەوە لە : 27 کانوونی دووەم 2022

قەبارەی دەقەکان

قەبارەی دەقەکان


د.یه‌حیا عومه‌ر رێشاوی 


هه‌میشه‌ حكومه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌ سیاسیه‌كان به‌ پێوه‌ری جۆراوجۆر هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌دائی باش و ئه‌دائی خراپیان بۆ ده‌كرێت، دیاره‌ پرۆسه‌ی هه‌ڵسه‌نگادن و فیدباك له‌سه‌ر ئه‌دائی حوكمرانیی ده‌سه‌ڵاتێكی سیاسی (یان هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێكی تر) له‌م سه‌رده‌مه‌دا ته‌نها په‌رله‌مان و ده‌زگا فه‌رمییه‌كان و رێكخراوه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستییه‌كان ئه‌نجامی ناده‌ن (ئه‌گه‌رچی ئه‌وه‌ كاری له‌پێشینه‌ی ئه‌وانه‌)، به‌ڵكو‌ هاوڵاتییه‌كی ئاسایی زۆر به ‌ساده‌یی ده‌توانێت نمره‌ بداته‌ حكومه‌ته‌كه‌ی و ئه‌گه‌ر ده‌مارگیریی حزبیی به‌ری چاوی نه‌گرێت، ئه‌و هاوڵاتییه‌ (ئه‌گه‌ر بیه‌وێت) به‌ ئاشكرا ده‌توانێت راستییه‌كان وه‌ك خۆی ببینێت و دواجاریش پرۆسه‌ی (هه‌ڵسه‌نگاندن) ئه‌نجام بدات و ویژدانی خۆی ئاسووده‌ بكات، به‌ تایبه‌ت له‌گه‌ڵ گه‌شه‌كردنی ته‌كنه‌لۆجیای سه‌رده‌م و زیادبوونی سه‌رچاوه‌كانی مه‌عریفه‌ و زانیارییه‌كان، كه‌ رۆژانه‌ داتا و راستییه‌كان ده‌خاته‌ به‌ر دیدو هزری هاوڵاتیان و وه‌ك پیازی پاككراو (باش - خراپ)یان ده‌خاته‌ به‌رده‌ست.  
پێوه‌ره‌كان روون و ئاشكران و ره‌نگه‌ بۆ به‌كارهێنان و د‌رك پێكردنیان‌ توێژینه‌وه‌ی زانستیی و بیركردنه‌وه‌ی زۆر قووڵیان نه‌وێت، بۆ نموونه:‌ پێوه‌ری سه‌روه‌ریی یاسا، ئاستی خزمه‌تگوزارییه‌كان، چۆنیه‌تی رووبه‌رووبونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌كان، ئاڵوگۆری ئاشتیانه‌ی ده‌سه‌ڵات و ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی بێگه‌رد، شه‌فافیه‌ت له‌ داهات و خه‌رجییه‌كان، میدیای ئازاد و بوونی فه‌زای ره‌خنه‌گرتن و ناره‌زایه‌تی و خۆپیشاندان، پشت به‌ستن به‌ داهاتی ناوخۆو گه‌شه‌دان به‌ كه‌رتی ئابووری و كشوكاڵ و سه‌رچاوه‌ خۆماڵییه‌كان، جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان، به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی داهاتی تاك و هه‌ستكردن به‌ خۆشگوزه‌رانیی، ئه‌مانه‌ و چه‌ندین سێكته‌ر و بواری تر پێوه‌رن بۆ ئه‌وه‌ی به‌ حكومه‌ت و ده‌سه‌ڵاتێك بڵێی باش یا خراپ، سه‌ركه‌ووتوو یا شكستخواردوو، جێگه‌ی دڵخۆشیی و شانازیی یا مایه‌ی خه‌شم و توره‌یی ؟!
له‌و پێوه‌رانه‌ی ئاماژه‌یان پێدرا، ته‌نها چه‌ند پێوه‌رێك به‌سن بۆ ئه‌وه‌ی نمره‌ی كه‌وتن و شكست بده‌ینه‌ ئه‌م حكومه‌ته‌ و ده‌سه‌ڵاته‌ سیاسییه‌ی هه‌رێمی كوردستان‌، ته‌نها هه‌ردوو پێوه‌ری (ئاستی خزمه‌تگوزاریی و چۆنیه‌تی رووبه‌روونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌كان) ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ هه‌ڵسه‌نگاندێكی دروست و تا راده‌یه‌ك زانستیانه‌ بۆ ئه‌و ئه‌دائه‌، به‌ راستی مایه‌ی پێكه‌نینێكی پر له‌ توره‌ییه‌ پاش سی ساڵ له‌ حوكمرانی هاوڵاتی له‌ چله‌ی زستاندا و له‌ نێو زوقم و سه‌رمادا (حكومه‌ته‌كه‌ی) نه‌توانێت ده‌به‌یه‌ك نه‌وتی بۆ دابین بكات! له‌ وڵاتێك هه‌ر بستێكی به‌رمیلیلێك نه‌وتی له‌ژێڕ خۆیدا حه‌شار داوه‌! زۆر جێگه‌ی پرسیار و سه‌رسورمانی پر له‌ نیگه‌رانیه‌ هه‌موان‌ شه‌وو رۆژ به‌ باسی بوتڵه‌ غاز و كاره‌بای نیشتیمانیی و جۆزه‌ی موه‌لیده‌ بكه‌ینه‌وه‌! له‌ كاتێكدا ئه‌و غاز و كاره‌بایه‌ وه‌ك میرات به‌ملاولادا ده‌فرۆشرێت و ده‌به‌خشرێته‌وه ‌؟! خه‌مێكی گه‌وره‌یه‌ بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ و زیاتر هه‌واڵی به‌په‌له‌ی سه‌ر شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆن و سایته‌ ئه‌لیكترۆنیه‌كانمان باس و خواسی واده‌ی دابه‌شكردنی مووچه‌ بێت و له‌ هه‌زاره‌ی سێهه‌مدا هاوڵاتیان به‌ ده‌ستیی موچه‌كانیان وه‌رگرن و بانكه‌كان به‌ فه‌رده‌و عه‌لاگه‌ پاره‌ ته‌سلیم به‌ فه‌رمانگه‌كان بكه‌ن !
هه‌ربۆیه‌ سته‌مێكی گه‌وره‌یه‌ و مردنی هه‌ست و ویژدانه‌ كاتێك كه‌سێك، رۆشنبیرێك، ئه‌كادیمییه‌ك له‌ نێو جه‌رگه‌ی ئه‌م كێشه‌ و ناسۆری وقه‌یرانه‌ قووڵانه‌دا، كه‌ رۆژانه‌ به‌رۆكی هاوڵاتیانی گرتووه‌ و به‌ هه‌زاره‌ها گه‌نجی ناچار به‌ به‌جێهێشتنی وڵات كردووه‌، ده‌یه‌وێت له‌ روانگه‌ی چه‌ند باڵه‌خانه‌ و شه‌قامێكه‌وه‌ وێنای حوكمرانیی بگرین و گه‌ره‌كی بێت تێمان بگه‌یه‌نێت، كه‌ ئه‌و نیگه‌رانیی و تووره‌ییه‌ی خه‌ڵك به‌ هاندانی كه‌سان و لایه‌نێكه و تابووری پێنجه‌م و شه‌شه‌مه‌ و مه‌به‌ست لێی تێكدانی (ئه‌زموونه‌كه‌یه‌)!!، ده‌نا حكومه‌ت پرۆسه‌ی چاكسازیی ده‌ست پێكردووه‌ و هه‌میشه‌ له‌ خه‌می هاوڵاتیاندایه‌!!، به‌راستی به‌هه‌موو پێوه‌رێك ئه‌م كابینه‌یه‌ نه‌یتوانی له‌ ئاست داخوازیه‌كانی خه‌ڵكدا بێت و هیچكام له‌ به‌ڵێنه‌كانی هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنی جێبه‌جێ نه‌كرد. هه‌ربۆیه‌ كه‌ نیگه‌رانیی و توره‌یی خه‌ڵك له‌ نێو فه‌زای تۆره‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و به‌رنامه‌ راسته‌وخۆكانی كه‌ناڵه‌ میدیاییه‌كان و كۆر و كۆبوونه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا ده‌بینیت، ده‌بێت پرسیار له‌ حكومه‌ت و ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی بكه‌یت له‌و نیگه‌رانیی و مانگرتن و خۆپیشاندانانه‌،‌ نه‌ك تۆمه‌تباركردن و دادگاییكردنی خوێندكار و هاوڵاتیه‌كی ئاسایی، كه‌ نازانێت داخۆ سبه‌ی ده‌ژی یان مردنێكی هێواش چاوه‌روان و به‌شیه‌تی؟!  

 
 

null

داهاتی گشتی (نەوتی و نانەوتی) عێراق لە (8) مانگی یەکەمی 2026

null

خۆداپۆشین بە قەیران

ئەمانەش ببینە

زیاتر ببینە
null

داگیرکردنی شوێن، لەناوبردنی یادەوەریی شار

null

دیدێك سه‌باره‌ت به‌ قه‌یرانی سیاسی ئێستای هه‌رێم

null

کاتێک حیزب لە نیشتمان گەورەتر دەبێت و حیزب دەبێتە سنووری نیشتمان

null

تەمبەڵی عەقڵی و کۆمەڵگای جنێو!