سندوقی نیشتمانی بۆ دیموکراسی پاڵپشتی دارایی درەو دەکات

null

 بزوتنەوەی  گۆڕان بەشدارە لە حكومەتدا یان گرێگرتەی پارتیە؟؟. 

بڵاوکراوەتەوە لە : 5 تشرینی دووەم 2020

قەبارەی دەقەکان

قەبارەی دەقەکان


ساڵح ژاژڵەیی  
بزوتنەوەی گۆڕان لە هە ل و مەرجێكدا دروستبوو كە نەڕەزاییەكی ئێجگار زۆری جەماوەر هەبوو لە دەسەڵاتی  یەكێتی و پارتی . هەر لەبەر  ئەوەبوو كاتێك بزوتنەوەی گۆڕان بەشداری هەڵبژاردنی پەڕلەمانی كرد لە 25/7/2009  بە هۆی ئەو پشتیوانیە زۆرەی جەماوەرەوە  ، بوو بە خاوەنی  25 كورسی پەڕلەمان و  حیزبی دووەمی هەرێمی كوردستان .  بزوتنەوی گۆڕان بوو بە جێگەی گرینگی پێدانی هاوڵاتیانی  هەرێم و  وڵاتانی ناوچەكەو وڵاتانی دەرەوە . زوربەی سیاسەتمەدارانی ناوچەكەو جیهان، بزوتنەوەی گۆڕانیان بە جێگرەوەی پارتی و یەكێتیان دەزانی . 
بەڵام لەبەر ئەوە  لە بنەڕەتدا بزوتنەوەی گۆڕان بە پێی بەرنامەیەكی  نەخشە داڕێژراو دانەمەزراو زیاتر كاردانەوە بوو ، نەیتوانی  ئەو جەماوەرە زۆرەی پشتیوانییان لێكرد ، باش ڕێكیان بخات و ئامادەیان بكات بۆ گۆڕانكاری ، بۆیە كە بۆ یەكەم جار بەشداری حكومەتی كرد تا ئێستا لە پاشەكشەی بەردەوامدایەو ئەوەی ماوەتەوە  بۆ بزواتنەوەی گۆڕان هەر ناوەكەیەتی و  تازە بوو بە ڕابوردو و هیچ ئایندەیەكی  نەماوە لە گۆڕەپانی سیاسیدا . 
جییی خۆیەتی پرسیار بكەین  بزوتنەوەی گۆڕان لە كوێوە دەستی پێكر دو بۆكوێ‌ ڕویشت ؟.  یان چی چاندو چی دروەوە ؟.  بزوتنەوەی گۆڕان جێگەی هیواو موتمانەی خەڵك بوو ، بەڵام دواجار پشتی كردە جەماوەر . بزوتنەوەی گۆڕان دژی بە بنەماڵەكردنی  حیزب بوو ، بەڵام دواجار خۆشی بوو بە حیزبی بنەماڵە . 
بزوتنەوەی گۆڕان داوای عەدالەتی كۆمەڵایەتی دەكرد ، بەڵام خۆشی نەیتوانی عەدالەت  لە ناو خۆیدا جێ بەجێ بكات و هەموان بەیەك چاو سەیر بكات . بزوتنەوەی گۆڕان داوای موچەی دەكرد بۆ كابانی ماڵ. بەڵام ئیستا نوێنەرەكانی لە حكومەت و پەڕلەمان  ئێمزا لەسەر بڕێنی موچەی خەڵك دەكەن . بزوتنەوەی گۆڕان دژی تەكەتل و كیتلەو كیلە بازی بوو . بەڵام ئێستا ئەمە بۆتە نەریتی خۆی .
بزوتنەوی گۆڕان دروشمی چاكسازی بەرز دەكردەوە .  بەڵام ئێستا پشتیوانی لە گەندەڵی دەكات . . بزوتنەوەی گۆڕان دروشمی گۆڕینی سیستەمی حوكمڕانی بەرزدەكردەوە ، بەڵام ئێستا  بۆتە كرێگرتەی پارتی  .  بزوتنەوەی گۆڕان بە حساب  حیزبێكی ئۆپۆزسیۆن بوو . پشتیوانی لە بەرەی ئۆپۆزسیۆن دەكرد . بەڵام  لە ئێستادا  نە ئۆپۆزسیۆنەو نە پشتیوانی بەرەی ئۆپۆزسیۆنیشە و گەورەترین زیانی بە بەرەی ئۆپۆزسیۆن گەیاند. بزوتنەوەی گۆڕان  لەئێستادا دژی بەرەی ئۆپۆزسیۆنە .   ئێستا كاتی ئەوەیە بپرسین  ئایا بزوتنەوەی گۆڕان ، شەریكی دەسەڵاتە ، بەشداری دەسەڵاتە یان كرێگرتەی پارتییە ؟؟.  بەپێی بۆچونی خۆم بزوتنەوەی گۆڕان  نە شەریكی دەسەڵاتە و نە بەەشداری دەسەڵاتە ، بەڵكو كرێگرتەی پارتیەو  پارتیش چۆنی بوێت  ئاوا مامەلەیان لە گەڵ دەكان  بەم دەلیلانەی خوارەوە :
یەكەم :  كاتێك بزوتنەوەی گۆڕان بریاری بەشداریكردنیان لە حكومەت دا شانازیان بە ئەوەوە دەكرد گوایە بە 12 كورسی پەڕلەمان  بەقەدەر 24 كورسی پەڕلەمان پۆستیان وەرگرتوە . هەر لێرەوە  دەردەكەوێت  كە بزوتنەوەی گۆڕان تەنها بۆ مەبەستی وەر گرتنی پۆست بەشداری حكومەتی كردوە . ئەوەش لە ئەوەوە سەرچاوە دەگرێت كە ئەوانەی بڕیاری بەشداری كردنیان لە حكومەتدا، تەنها لەبەر بەرژەوەندی خۆیان بوو . ئەو پۆستانەشی كە بڕیارە وەریان گرن  بۆ ئەوەیە ناڕەزایەتی  كادیرەكان كەم بكەنەوە  و هیچیتر .
دووەم: كاتێك بڕیاری چونە  ناو حكومەتیان  دا وایان بڵاو كردەوە  كە بە مەبەستی چاكسازی بەشداری حكومەتیان كردوە و بە مەرجێكیش لەگەڵ پارتی ڕێككەوتون   ئەگەر تا 6 مانگ هیچ چاكسازی  نەكرا ، هەڵوێستیان دەبێت  تا ئاستی كشانەوە لە حكومەت . ئەوە نزیكەی ساڵ و نیوێكە ئەم كابینە دروست بوە و نەك هیچ چاكسازیەك نەكراوە ، بەڵكو تەنهاو تەنها موچەی موچەخۆران كەم كراوەتەوەو مانگانەش دوا دەخرێت و لە كاتی خۆیدا نادرێت . ئاستی گەندەڵی و تاڵانیش لە زیاد بوندایە . 
سێیەم :  بزوتنەوەی گۆڕان  لە پەڕلەمان  لەگەڵ فراكسیۆنەكانی پارتی و یەكێتی و كەمایەتیەكان ، موتمانەیان بە حكومەت دایەوەو ڕەزامەندیش بون لە سەر ئەوەی موچەی فەرمان بەران كەم بكەنەوە . ئەگەر بزوتنەوەی گۆڕان بە مەبەستی چاكسازی و بەرگری لە مافی هاولاِتیان بەشداری حكوەتیان كردوە ، دەبوو لەگەڵ فراكسۆنەكانی ئۆپۆزسیۆن ئیمزایان لەسەر لێ سەندنەوەی موتمانە لە حكومەت بكردایە . 
چوارەم : لە كاتێكدا بە دوو مانگ موچە بە لێبڕینەوە دەدرێت ، بەڵام بە ئاشكرا داهاتی گومرگەكان  تاڵان دەكرێت . ئەوەتا  ئاشكرا بوە لە مەرزی پەروێزخان بایی دەیان ملیۆن دۆلار هەر وەسڵ تەزویر كراوە .  ناوی تۆمەتبارەكانیش  بڵاو كراوەتەوە . بەڵام  لەبەر ئەوەی بەرپرسی گەورەی تێدایە  دڵنیام دیزە بە دەرخۆنە دەكرێت  : لە كاتێكدا وەزیری دارایی گۆڕانە ، بۆچی هەڵویستیان نییە داوای دادگایی كردنی ئەوتۆمەتبارانە ناكەن ؟.  گەورەترین دزی و تاڵانی و گەندەڵی لە كەرتی نەوتدا هەیە ، ئەی كوا هەڵویستی بزوتنەوەی گۆڕان ؟. ئەگەر قسەیان هیچ بڕناكات ، ئەی بۆچی لە حكومەت ناكشێنەوە ؟.  
پێنجەم : دوا موچە كە دراوە  640 ملیاری عێراق هاتوە بۆ كوردستان . واتە كەمێك پارەی دەوێت  بۆ تەواوكردنی موچە . ئەی بۆچی ناپرسن  داهاتی ئەو دوو مانگەی هەرێمی كوردستان چی  لێهاتوە، یان هەر نەبوە ؟ئەوە  بۆ مانگی سێەم دەڕوات  كەس نازانێت  داهاتی هەرێم چەند بوەو چی لێكراوە؟؟. 
شەشەم :  هەر لە ئێستاوە  باسی ئەوە دەكرێت  كە بەم نزیكانە موچە نادرێت  چونكە بۆری نەوتی هەرێم تەقێنراوەتەوەو بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە داهاتی هەرێم گەیشتوە . هاولاِتیانی ئازیز سەیری ئەم سیناریۆیە بكەن  چۆن ڕێكیان خستوەو دەیانەوێت بەم بەهانە بێ مانایە موچەی خەڵك نەدەن و دوای بخەن:
پێشتر كە باسی داهاتی نەوتیان دەكرد بە شێوەیەك حسابیان بۆ دەكردین كە لە كۆی داهاتی یەك مانگی نەوت  ئەگەر 500 ملیۆن دۆلار بوایە ، دەیان گوت پشكی هەرێم تەنها 200 ملیۆن دۆلار بوە . ئەوی تر دراوە بە حەقی بۆری و قەرزی كۆمپانیاكان .  بەڵام ئێستا كە بۆ ماوەی  تەنها 3 ڕۆژە بۆری نەوتی هەرێم تەقێنراوەتەوە  جەنابی جوتیار عادل وتە بێژی حكومەتە دزەكەی هەرێم بی ئەوەی هیچی پی عەیب بێـت و شەرم بكات  دەڵێت :  بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە داهاتی هەرێم گەیشتوە .
ئەگەر بە 3 ڕۆژ بڕی 250 ملیۆن دۆلار زیان بە هەرێم گەیشتبێ ،  دەبێ داهاتی هەرێم مانگانە 2500  ملیۆن دۆلار بوبێت . واتە دوو ملیار و نیو دۆلار . پرسیار ئەوەیە ئەو پارەیە چی لێهاتوە ؟؟. باشە وتمان درۆكردن  هەر هەیەو هەبوە ، بەڵام درۆی ئاوا گەورەو شاخدار وێنەی كەمە و لە كۆێدا جێی دەكەنەوە  . جاری ئەمە بە هانەو پاساوێكە  بۆ  دواخستن و پێنەدانی موچە ، لە لایەكی تریشەوە دەڵێن : موچە دوا دەكەوێت چونكە بەغدا پارەی نەناردوە .
 بەڕێزان   هەرێمی كوردستان هیچ حەقێكی لەسەر بەغدا نییە و بەغدا مولزەم نییە بە پێدانی هیچ بڕەپارەیەك بە هەرێمی كوردستان ، چونكە هەرێمی كوردستان  پیشتر ئیعلانی سەربەخۆیی دارایی خۆی كردوە . نە هیچ بڕە نەوتێك و نە هیچ بڕە پارەیەكیشی بە بەغدا نەداوە . بەڵام ئێستا كەمانگانە بەغدا بڕی 320 ملیار دینار دەنێرن كۆمەڵێك فاكتەری ناو خۆیی  و دەرەكی لە پشت پێدانی ئەو بڕە پارەیەوە هەیە . بەڵام بەغدا كەی ویستی هیچ پارە نادات و كەسیش ناتوانێت قسەیەك بكات و بەغدا تۆمەتبار بكات . ئەی ئەگەر بەغدا پارە نەنێرێـت و بۆری نەوتیش تەقێنرابێتەوەو بە درۆی خۆیان بێت مانگانە  بڕی 2500 ملیۆن دۆلار زیان بكەن ، ئەی  موچە خۆران دەبی چی بكەن ؟؟. ئایا یەكێتی و پارتی پارە دزراوەكان دەهێننەوە ؟؟. 
كەواتە  ئەگەر بزوتنەوەی گۆڕان بۆ مەبەستی چاكسازی بەشداری حكومەتی كردبێت و وەكو خۆشیان لە سەرەتاوە  فەرمویانە  ئەگەر چاكسازی نەكرێت هەڵوێستمان دەبێت  تا  ئاستی كشانەوە لە حكومەت ، باشە قەیران لەمەی ئێستا گەورەتر هەیە ، باشە تاڵانی نەوت و داهاتی گومرگەكان و ناوخۆ ، هەر بەردەوام نییە ؟. ئەی كەی بزوتنەوەی گۆڕان ڕقیان هەڵدەستێ و لە حكومەت دەكشێنەوە؟؟.  هیچ گومانێك نییە كە ئەمانە لە حكومەت ناكشێنەوە . هەر لەسەرەتاشەوە  لەبەر خاتری ئەو پاروە چەورەی  ئێستا لەبەر دەمیانە بەشداری حكومەتیانكردوە و هەرگیز ئامادەنین دەست بەرداری ئەو پاروە چەورە ببن  كە زۆر دەمێكە  هەوڵی ئەوەیانە پێی بگەن .
كەواتە : كورت و كرمانجی بزوتنەوەی گۆڕان لە ئێستادا  لەلایەن پارتییەوە بەكرێ گیراوە . واتە كرێ گرتەیە . سەیركەن چۆن پۆستی  بەناو گەورەو  بە ناوەرۆك بۆشیان پی َدەدەن  ئەویش بە گرێبەست  و تەنها بۆ ڕازیكردنیان و بەڕێكردنی ڕۆژگار . ئەیباشە بۆچی بە یەك جار پارتی ئەو پۆستانە بە گۆڕان نادات  كە لەسەری ڕێك كەوتون و وەكو چۆن دەرزی بە جورعە لێدەدرێـت ، بە هەمان شێوەش پۆستەكان بە گۆڕان دەدەن ؟؟.  پارتی بزوتنەوەی گۆڕانی بەكری گرتوە  بە مەبەستی پشتیوانی كردنیان لەم قەیرانەدا . بۆیە پارتی چی بوێت ، گۆڕان ئەوە دەكات . ئەگەر  گۆڕان لە قسەی پارتی دەرچێت ، بە یەك سەعات شڕو شیتاڵیان  پی َدەپێچنەوەو ئەم دیو دیگەڵەیان دەكەن . خاوەن ماڵ كەی  لە كرێچی ڕازی نەبوو ، بۆی هەیە دەری بكات . 
پەیامێك بۆ هەموو گۆڕان خوازانی ئازیز:
لە بیرتانە كە پارتی هێزی بردە زینوی وەرتی بۆ بندەستی  پەكەكە . ئەوە بە بەرنامە بوەو لە خۆوە نەبوەو بۆئەم ڕۆژەی ئێستابوە  . لە ماوەی پێشوشدا بەرپرسی  ئاسایشی سەریزێری  شەهید كراو خستیانە ملی پەكەكەوە . ئەوەش بە بەر نامە بوەو هەر خۆشیان ئەو تاوانەیان ئەنجامداوە  بۆئەوەی بیكەنە بەهانە بۆ دەست پێكردنی شەڕ لەگەڵ پەكەكە . چەند  ڕۆژێكیش  لەمەو بەر زۆر بەگەرمی و حەماسەوە  بڵاویان كردەوە كە 3 كردەوەی تیرۆریستییان پوچەڵ كردۆتەوە ، كە ویستویانە پارێزگارێك  و  بەرپرسێكی تر و قونسوڵێك  تیرۆر بكەن .  گوایە ئەوانەیان گرتوەو هەمویان تیرۆریستن و سەر بە پەكەكەن . 
هەر دوای دەركردنی ئەو بەیانە لە لایەن پارتیەوە یەكێتیش بەیانێكی دەركرد و دەڵێت: لە كۆی 5  ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایش 3 ئەندامیان یەكێتین . باشە چۆن كردەوەیەكی تیرۆریستی ئاوا گەورە لە ئارادابێت و یەكێتی نەزانێت . ئەمەش بە مانای ئەوە دێت كە ئەوەی پارتی  دەیڵێت ، سەرتاپای درۆیە . لە ڕاستیشدا  هەر لە بنەڕەتەوە ئەمە درۆیەو سیناریۆیە و ڕێكخراوەو  ئەمانە زەمینە خۆشكەرن بۆ دەست پێكردنی شەڕ لەگەڵ پەكەكە . بۆ پارتی زۆر ئاسانە  هەرچی داوای مافی خۆیی و ئازادی و موچە بكات ، بیگرێت وبیخاتە زیندانەوەو بەوە تۆمەتباریان بكەن كەئەندامی پەكەكەن . 
شەڕكردن لەگەڵ پەكەكە دوو هۆكاری گرینگی لە پشتەوەیە . یەكەم : بۆ ئەوەی  نەبونی موچە لە بیر خەڵك بەرنەوەو مێشكی خەڵك بەشەڕەكەوە مەشغوڵ بكەن و ئەگەر كەسێك قسەی كرد ، پێی بڵێن : ئێستا كەی وەختی ئەوەیە  باسی موچە بكەن  و ئێو ە دەزانن ئێمە لەشەڕداین . دووەم : داواكاری و ئەجیندای تورك جێ بەجێ دەكەن بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەكانیان . ئەگەر بەقسەی تورك نەكەن ، هەرچی پارەو بەرژوەوندی لە توركیا هەیانە لە لایەن توكیاوە دەستی بەسەردا دەگیرێت .
 كاتی خۆشی بنەماڵەی بارزانی پارەیەكی زۆریان لە توركیا دانابوو . كاتێك پارتی و توركیا پەیوەندیەكانیان تێك چوو ،  توركیا دەستی بەسەردا گرت ، پارتی هەر نەوێرا باسیشی بكات  بۆ ئەوەی دزیەكانیان ئاشكرانەبێت . هەر وەها نزیكی  یك ملیار دۆلاریشیان  لەبانكێكی لوبنانی دانابوو ،حیزبوڵڵای لوبنانی دەستی بەسەر دا گرت و ئەویش خورا . ئێستا پارتی پارەو بەرژەوەندی زۆری لە توركیایە ، بۆیە ئەگەر شەڕی پەكەكە نەكات دەستی بەسەردا دەگرن .  لەبەر ئەوە بەنەماڵەی بارزانی بە وەكالەتی توركیا شەڕی پەكەكە دەكەن . 
ئەگەر پارتی شەڕی پەكەكەی دەست پێ بكات و  بزوتنەوەی گۆڕان هەڵوێستی نەبوو لەحكومەت نەكشایەوە  ئەوا بزوتنەوەی گۆڕانیش  ڕاستەو خۆ دەبێتە شەرێكی ئەوخیانەتە چونكە بەشدارە لە حكومەتدا . هێوادارم شەڕ ڕونەدات و خوێن لە لوتی كەس نەیەت . بەڵام ئەگەر شەڕەكە كراو بزوتنەوەی گۆڕان لە حكومەت نەكشایەوە ، باشترین بژاردە  بۆ هەڵسوڕاوە دڵسۆزەكانی بزوتنەوەی گۆڕان  ئەوەیە واز لە بزوتنەوەی گۆڕان بهێنن .
 بەوكارەیان سەروەرییەكی  مێژویی گەورە بۆخۆیان تۆمار دەكەن . هیوادارم هەموو حیزب و لایەنەكانی تریش هەڵوێستیان هەبێت ، ئەگەر پارتی شەڕی پەكەكەی كرد . دەبێ هەموو لایەك وریابن و ئەم جارەش نەكەونە داوی پارتیەوە ، چۆن  كڵاوی كردە سەری چەند لایەنێك و بەشداری پێكردن بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم و ئەو كارەساتەی بەسەر كوردا هێنا .   

 

null

داهاتی گشتی (نەوتی و نانەوتی) عێراق لە (8) مانگی یەکەمی 2026

null

خۆداپۆشین بە قەیران

ئەمانەش ببینە

زیاتر ببینە
null

داگیرکردنی شوێن، لەناوبردنی یادەوەریی شار

null

دیدێك سه‌باره‌ت به‌ قه‌یرانی سیاسی ئێستای هه‌رێم

null

کاتێک حیزب لە نیشتمان گەورەتر دەبێت و حیزب دەبێتە سنووری نیشتمان

null

تەمبەڵی عەقڵی و کۆمەڵگای جنێو!