سندوقی نیشتمانی ئەمریکا بۆ دیموکراسی پاڵپشتی دارایی درەو دەکات

null

ململانێكانی پارتی و یه‌كێتی ئه‌گه‌ره‌كانی دوباره‌ بونه‌وه‌ی جه‌نگی ناوخۆ

بڵاوکراوەتەوە لە : 5 کانوونی دووەم 2019

نوسینی:

قەبارەی دەقەکان

قەبارەی دەقەکان

■  دانا مه‌نمی    


هه‌رێمی كوردستان به‌‌ كات و ساتێكی ناسك و ترسناك دا تێپه‌ڕ ده‌بێت و پێویسته‌ سه‌ركرده‌ سیاسیه‌كانی كورد به‌ ژیری و درێژخایه‌نی برواننه‌ په‌یوه‌ندیه‌ ستراتیژیه‌كانی هه‌رێم و میلله‌تی كورد، له‌هه‌مان كاتدا، به‌رژه‌وه‌ندی میلله‌ت پێش به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌ت و حیزبی بخه‌ن. هه‌ماهه‌نگی و هاوڕایی نێوان سه‌ركرده‌كانی كورد له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌ ستراتیژیه‌كانی هه‌رێم گرنگیه‌كی تایبه‌تی هه‌یه‌ و ده‌بێ ببێته‌ ئه‌وله‌ویه‌ت و هیچ لایه‌نێك نابێت سازش بكات له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی میلله‌ت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌ت.

كاتێك دوو ئۆتۆمبێلی پڕ لە چەكدار هه‌ڵده‌كوتنه‌ سه‌رماڵه‌كه‌ت و به‌ڕاكیشان و سوكایه‌تی پێكردن ، بەبێ هیچ بڕیارێكی دادوەر، به‌هۆی ململانێی حیزبیه‌وه‌ ده‌تفرێنن پێویستی به‌ ڕه‌خنه‌ی جدی و هه‌ڵوه‌سته‌ كردن هه‌یه‌ .

ململانێكانی پارتی و یەكێتی، بەلای خەڵكەوە نوێ نیەو مێژویەكی درێژی هەیە و سه‌ره‌تایی ململانێ سیاسییه‌كان ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تای شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردوو ، ململانێی نێوان باڵی مه‌كته‌بی سیاسی و مه‌لا مسته‌فای ڕه‌حمه‌تی ،كه‌ دواتر مه‌كته‌بی سیاسی پارتی دووكه‌رت بوو، پاشانیش یه‌كێتی له‌سه‌ر ده‌ستی جه‌لال تاڵه‌بانی سكرتێری كۆچكردوو دامه‌زرا و دواتریش بووه‌ هۆی پێكدادانی چه‌كداری له‌ نێوان پارتی و یه‌كێتی ،هه‌ندێك جار جه‌نگ و هه‌ندێك جاریش جه‌نگی سارد تابه‌ره‌ی كوردستانی به‌رده‌وام بوو .

دوای ئه‌وه‌ی له‌ 19 ئایاری 1992، بۆ یه‌كه‌مجار هه‌ڵبژاردنی له‌ هه‌رێمی كوردستان ئه‌نجامدرا و به‌هۆی نزیكی له‌ ده‌نگه‌كانی پارتی و یه‌كێتی له‌ نێوان خۆیاندا به‌ شێوه‌ی په‌نجا به‌ په‌نجا (50- 50) حكومه‌ته‌كه‌یان دابه‌شكرد، بارزانی و تاڵه‌بانی وه‌كو دوو كه‌سی یه‌كه‌می حزبه‌كانیان نه‌ بوون به‌ ئه‌ندام په‌رله‌مان و نه‌ هێچ پۆستێكی حكومیشیان وه‌رنه‌گرت ، ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆكاری لاوازكردنی حكومه‌ت و په‌رله‌مان ،چونكه‌ بڕیاره‌ چاره‌نووسازه‌كان له‌ ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت و په‌رله‌مان ده‌دران و بۆشایی و كه‌لێن له‌نێوان پارتی و یه‌كێتی و حكومه‌ت و حیزب و په‌رله‌مان دروست بوو ،چونكه‌ دوو ناوه‌ندی بڕیاردان به‌ ئه‌جیندای جیاواز و دیدی جیاواز ئاماده‌گی هه‌بوو .

له‌ 1 ئایاری 1994، جه‌نگ له‌ نێوان پارتی و یه‌كێتی دا ڕوویدا ،ئه‌م جه‌نگه‌ هه‌رێمی كوردستانی به‌سه‌ر دوو زۆندا دابه‌شكرد ،دواتر پارتی و یه‌كێتی رێكه‌وتننامه‌ی "ساڵی 2000"یان ئیمزاكرد و جه‌نگی ناوخۆیان به‌ تاوان له‌ قه‌ڵه‌م دا ،زۆری نه‌خایاند و له‌ كاتی كۆنترۆڵكردنی كه‌سنه‌زان و دواتریش هه‌ولێر له‌لایه‌ن یه‌كێتی-یه‌وه‌ له‌ دیسه‌مبه‌ری 1994، ڕێكه‌وتنه‌كه‌ كۆتای پێهات و بایكۆتی دانیشتنه‌كانی یه‌كتریان كرد و ناكۆكییه‌كانی نێوان یه‌كێتی و پارتی برده‌ قۆناغێكی تره‌وه‌ ،جه‌نگی ناوخۆی پارتی و یه‌كێتی قه‌واره‌ی سیاسیهه‌رێمی كوردستانی خسته‌ مه‌ترسیه‌وه‌و ده‌رگای بۆ ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌كی خسته‌سه‌رپشت.

ڕایه‌ڵه‌ی په‌یوه‌ندی و هه‌ماهه‌نگی نێوان پارتی و یه‌كێتی په‌رله‌مانی كوردستان بوو ، په‌له‌مانتارانی نێو په‌رله‌مانی كوردستان له‌ پارتی و یه‌كێتی مانیان گرت و داوای ڕاگرتنی جه‌نگی ناوخۆیان كرد ، به‌ڵام جه‌نگ نه‌به‌ فشاری په‌رله‌مانتاره‌كان و نه‌به‌ نێوه‌ندگیری دۆسته‌كانمان و نامه‌كه‌ی سه‌رۆكی فه‌ڕه‌نسا فرانسۆ میتران و هه‌وڵی كوردانی تاراوگه‌ ڕانه‌گیراو یه‌كترییان تۆمه‌تبار ده‌كرد به‌ هاوكاری لۆجستی سه‌ربازی له‌ ئێران و توركیا و عێراق .

له‌ مانگی ئابی 1996 جه‌نگ له‌ نێوان پارتی و یه‌كێتی ده‌ستی پێكرده‌وه‌ ، خواستی چوونه‌ ناو ورده‌كارییه‌كانی جه‌نگی ناوخۆم نییه‌ ، چونكه‌ تراژیدیایه‌كه‌ زۆر ناشیرن و زۆر تیكۆشه‌ری دلسۆز بۆ گه‌له‌مان به‌هۆی ململانێكانی حیزبه‌وه‌ له‌ ده‌ست دا ، پارتی و یه‌كێتی هەرێمی كوردستانیان كردووەتەوە دوو زۆن ، زۆنی سه‌وز یه‌كێتی و زۆنی زه‌ردیش پارتی قه‌ڵه‌مڕه‌وی ده‌كات، ململانێی دوو ئیداره‌یی و دوو زۆنی هه‌بووه‌ و جگه‌ له‌وه‌ش چەندینجار ململانێی یه‌كێتی و پارتی لە بازگەكانیش ڕێگرییان لە یەكتری كردووە.

به‌هه‌موو پێوه‌رێك ئه‌مه‌ نیشانه‌ی بێ حكومه‌تی و بێ ده‌وڵه‌تی یه‌ له‌ كوردستان ،كورد له‌ ناو بێ حكومەتیی و بێ دەوڵەتیدا ژیان ده‌گوزه‌رێنێت ، حیزب كۆنترۆڵی هه‌موو جومگه‌كانی كردووه‌ و ویستی خۆی به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگادا ده‌سه‌پێنێت، له‌م دۆخه‌دا نه‌یاسا سه‌روه‌ره‌ نه‌ هاوڵاتیانیش پارێزراون .

كاتێك ناكۆكی ده‌كه‌وێته‌ نێوان پارتی و یه‌كێتی هێزه‌ ئه‌منییه‌كان جوڵه‌یان پێده‌كرێت ،ئه‌وه‌ش بۆخۆی به‌ڵگه‌یه‌كی تره‌ كه‌ له‌ كوردستان حیزب باڵاده‌ست و سه‌روه‌ره‌ نه‌ك یاسا نه‌ك حكومه‌ت ، خواستی حیزب زاڵه‌ نه‌ك خواستی حكومه‌ت ، ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری به‌هۆی عه‌به‌سیه‌تی حیزبه‌وه‌ بێ به‌ها كراوه‌ ،ڕفاندن و به‌بارمته‌ گرتن و ده‌ستگیركردن و تۆمه‌ت به‌خشینه‌وه‌ بۆ كادیرانی یه‌كتر ره‌فتاره‌كانی شه‌ڕی ناوخۆمان بیر دێته‌وه‌ .!

 

ئەمانەش ببینە

زیاتر ببینە
null

ستراتیژیی گواستنەوە لە حوکمڕانیی حزبییەوە بۆ دەوڵەتداریی نیشتمانی 

null

با کوبانێ بکەینە سیمبوڵی یەکێتیی نەتەوەییمان