سندوقی نیشتمانی ئەمریکا بۆ دیموکراسی پاڵپشتی دارایی درەو دەکات
هەواڵ
ڕاپۆرت
یەكێك لە بنەماكانی شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی 1979 دژایەتیكردنی حوكمڕانی بنەماڵەیی (رەزا شای پەهلەوی) بوو، بەڵام ئێستا ئیتر بۆ یەكەمجار لە مێژووی كۆماری ئیسلامیدا كوڕێك لەسەر كورسی باوكی دانیشتووە، موجتەبا خامنەیی سێیەم رابەری باڵای ئێران كێیە؟ چۆن بیر دەكاتەوە؟ لەگەڵ باوكیدا جیاوازییان چییە ؟ وردەكاری زیاتر لەم راپۆرتەدا.
بڵاوکراوەتەوە لە : 9 ئازار 2026
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
راپۆرت: درەو
یەكێك لە بنەماكانی شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی 1979 دژایەتیكردنی حوكمڕانی بنەماڵەیی (رەزا شای پەهلەوی) بوو، بەڵام ئێستا ئیتر بۆ یەكەمجار لە مێژووی كۆماری ئیسلامیدا كوڕێك لەسەر كورسی باوكی دانیشتووە، موجتەبا خامنەیی سێیەم رابەری باڵای ئێران كێیە؟ چۆن بیر دەكاتەوە؟ لەگەڵ باوكیدا جیاوازییان چییە ؟ وردەكاری زیاتر لەم راپۆرتەدا.
رابەری نوێ هەڵبژێردرا
دواجار وەكو ئەوەی چاوەڕوان دەكرا، دوێنێ شەو ئەنجومەنی شارەزایانی رابەری لە ئێران، موجتەبا خامنەیی وەكو رابەری نوێی وڵات راگەیاند.
لەدوای كوژرانی خامنەییەوە، لەناو ئەنجومەنی شارەزایاندا كە ئەنجومەنێكی تایبەتمەندە بە هەڵبژاردنی رابەری نوێ لە ئێران، ژمارەیەك ناو بۆ پۆستی رابەر لە ناوەندی سیاسی و ئاینی كۆماری ئیسلامیدا قسەوباسیان لەبارەوە كرا، لەوانە (حەسەن خومەینی)و (عەلی خومەینی)، هەندێكیش ناوی (حەسەن رۆحانی)یان دەهێنا، بەڵام دواجار پۆستەكە بۆ موجتەبا یەكلابووەوە.
هەمووان ئەزانن موجتەبا كوڕی ئایەتوڵا خامنەیی رابەری پێشووە، كە لە هێرشی ئیسرائیلدا كوژرا، بەڵام وردەكاری ژیانی ئەم كوڕە هێشتا بەشێكی لە تاریكیدا ماوەتەوە.
موجتەبا خامنەیی كێیە؟
عەلی خامنەیی خاوەنی شەش منداڵە (چوار كوڕو دوو كچ). موجتەبا منداڵی دووەمی خێزانەكەیە، 8ی ئەیلولی 1969 لە مەشهەد لەدایكبووە.
موجتەبا ئامادەیی لە قوتابخانەی ئاینی (عەلەوی) خوێندووە. بەگوێرەی راپۆرتی میدیاكان كاتێك تەمەنی 17 ساڵ بووە چەندجارێك و بۆ ماوەی كورت بەشداری لە جەنگی ئێران و عێراقدا كردووەو لە چەند ئۆپراسیۆنێكدا ئامادەیی هەبووە.
موجتەبا خامنەیی لە تەمەنی 30 ساڵیدا لە ساڵی 1999دا، بۆ درێژەدان لە خوێندنی ئاینی رووی لە شاری ئاینی قوم كردووە، تائێستا روون نییە لەدوای تەواوكردنی خوێندنی ئامادەیی و رۆیشتنی بۆ حەوزەی عیلمی بە چ كارێكەوە سەرقاڵ بووە، پێدەچێت لە ئۆفێسەكانی رابەری باڵای كۆماری ئیسلامی كاری كردبێت.
خاڵێك كە جێگەی سەرەنجە ئەوەیە، ئەو تا بەر لە تەمەنی 30 ساڵی جلوبەرگی ئاینی (رۆحانییەكان)ی لەبەر نەكردووەو، دیار نییە بۆچی لەو تەمەنێكی وادا بڕیاریدا بچێتە حەوزەی عیلمییەوە. ئەمە لەكاتێكدایە بەشێوەیەكی گشتی خوێندنی ئاینی لە تەمەنی هەرزەكاری و گەنجیدا دەستپێدەكات.
غولامعەلی حەدادعادل خەزووری موجتەبا خامنەیی لەبارەی مەراسیمی خوازبێنی و هاوسەرگیری كچەكەیەوە لە ساڵی 1999، قسەیەكی لەزاری عەلی خامنەییەوە گێڕاوەتەوە، كە بە ئاغای حەدادعادلی وتووە:" من پارەم نییە خانوو بكڕم. خانوویەكم بە كرێ گرتووە، مستەفا (كوڕی یەكەم) لە نهۆمێكدا دەژی و لە نهۆمەكەی تر موجتەبا دەژی.. موجتەبا عەمامە بەسەر نییەو دەیەوێت بچێتە قوم و دەرس بخوێنێت بۆ ئەوەی ببێت بە رۆحانی".
شایانی باسە دامەزراوەی رابەری لە کۆماری ئیسلامی ئێران خاوەنی هێزێکی گەورەی ئابوورییەو، زۆرێک لە دەزگاکانی راگەیاندن؛ دامودەزگا ئابورییەکانی ژێر چاودێریی رابەری باڵا بە “ئیمپراتۆریەت” ناودەبەن.
سەرمایەی ئەم گروپانە بە (95 ملیار) دۆلار دەخەمڵێندرێت. ئەمە بەهۆی ئەوەی ئەم گروپە ئابورییانە هیچ شەفافیەتی دارایی یاخود چاودێرییەكیان بەسەرەوە نییە، بەشێوەیەكی سەربەخۆش ناتوانرێت دەرباری رۆڵی موجتەبا خامنەیی وەكو روخسارێكی بە هەژموونی نوسینگەی خامنەیی، لە بەڕێوەبردنی ئەم دامەزراوەو چالاكییە ئابورییانەدا پشتڕاستبكرێتەوە.
لە ساڵانی رابردوودا، لەبارەی موجتەبا خامنەیی و چالاكییە ئابوری و داراییەكانی لە وڵاتانی ئەوروپاو گەشتەكانی بۆ ئەوروپا چەندین راپۆرت بڵاوكراونەتەوە، بەڵام هێشتا نەتوانراوە ئەو راپۆرتانە بە تەواوەتی پشتڕاست بكرێنەوە.
هەموو كوڕەكانی خامنەیی جلوبەرگی ئاینی لەبەردەكەن و پەروەردەی ئاینییان هەیە، بەڵام لەبارەی ژیانی تایبەتییانەوە زانیاری كەم لەبەردەستدایە. میدیاكانی ئێران دەڵێن منداڵەكانی عەلی خامنەیی كاری حكومەتییان نییەو زیاتر بە "كاری توێژینەوە لە بواری ئاینیدا" سەرقاڵن.
ناوی موجتەبا خامنەیی لە سیاسەتدا بۆ یەکەمجار لە کاتی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ساڵی 2005دا بە ئاشکرا و لە میدیاکان بیسترا. لەو ساڵەدا، مەهدی کەڕوبی، یەکێک لە کاندیدەکانی سەرۆکایەتی کۆمار، لە نامەیەکدا بۆ عەلی خامنەیی لە دوا سەعاتەکانی دەنگدان و ژماردنەوەی دەنگەکاندا سەبارەت بە "ساختەکاری" قسەی کردو ئاماژەی بەوەدا کە "دەنگی خەڵک، لە ڕێگەی یاسای وەزارەتی ناوخۆوە، لە بەرژەوەندیی هەندێک ناوەندی دەسەڵات و کەسانی کاریگەردا نییە".
ئەو لە درێژەی نامەکەدا بە ئاماژەدان بە کاریگەری و ڕۆڵی موجتەبا خامنەیی لە هەڵبژاردنەکاندا نوسیویەتی "هەواڵێک بڵاوکرایەوە کە کوڕی بەڕێزتان - ئاغای سەید موجتەبا - پشتیوانی یەکێک لە کاندیدەکانی کردووەو دوای ئەوەی ئەم هەواڵە بڵاوبووەوە، نیگەران بووم". ئاغای کەڕوبی لە درێژەی قسەکانیدا نوسیویەتی "دوای ئەوە بیستم یەکێک لە پیاوماقوڵەکان بە جەنابی ئێوەی وتووە کە جەنابی ئاغازادە پشتگیری فڵان کەس دەکات، ئێوە وتوتانە (ئەو ئاغایە نەك ئاغازادە)، بە هەرحاڵ دەركەوت ئەم پاڵپشتییە بۆچوونی شەخسی ئاغای موجتەبا خۆی بووە".
مەهدی کەڕوبی لەدرێژەدا هۆشداری دەدات کە" حچرتعالی لە پەیامی زارەکی خۆیدا لەمڕووەوە رایگەیاندووە ڕێگە نادەن قەیرانێک لە وڵاتدا دروست ببێت، منیش پێموایە ئەو قەیرانەی کە لە ئەنجامی دەستوەردانی نادروست لە هەڵبژاردنەکاندا سەرهەڵدەدات، مەترسیدارترین قەیرانە کە لە ئەمڕۆ و داهاتووشدا هەڕەشە لە وڵات دەکات".
لەو خولەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا، مەحمود ئەحمەدی نژاد لە کێبڕکێیەکدا لەگەڵ کاندیدە ناسراوەکانی وەک ئەکبەر هاشمی رەفسەنجانی و مەهدی کەڕوبی سەرکەوتنی بەدەستهێنا.
چوار ساڵ دواترو لە 2017دا، جارێکی دیکە ناوی موجتەبا خامنەیی لە خولی دەهەمی مشتومڕاوی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا بیسترایەوە.
ئەوانەی دژ بە ئەنجامەكانی هەڵبژاردن بوون، رژانە شەقامەكان و چەندین جار دروشمی " مجتبی بمیری، رهبری را نبینی" وتەوە، واتا موجتەبا بمرێت، رابەری نابینێ، موجتەبایان بە هۆكاری سەرەكی دەستوەردان لە هەڵبژاردنەكان و سەركوتكردنی ناڕەزایەتییەكان ناوبرد. هەر ئەوكاتەوە قسەوباس لەبارەی جێنشینی و دەستوەردانی موجتەبا لە كاروباری وڵات هاتەئاراوە.
مستەفا تاجزادە، جێگری وەزیری ناوخۆ بۆ كاروباری سیاسی لە سەردەمی خاتەمی، ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی بە "کودەتای هەڵبژاردن" ناوبردو بۆ ماوەی حەوت ساڵ زیندانی کرا. ئاغای تاجزادە وتبووی:" دەسەڵاتی دادوەریی و ئەوانی دیکە لەم دۆسیەیەدا هیچ ڕۆڵێکیان نییە و، هەموو ئەو فشارانەی كە خراوەتە سەر خۆی و بنەماڵەكەی لەسەر داوای راستەوخۆی موجتەبا خامنەییە".
26ی شوباتی 2012 لەکاتێکدا ئەو دوو کاندیدەی دژی ئەنجامی هەڵبژاردنەكەی 2009 بوون، ماڵبەند كرابوون، (بی بی سی فارسی) بە پشتبەستن بە چەند سەرچاوەیەک بڵاویکردەوە، موجتەبا خامنەیی لەگەڵ میر حوسێن موسەوی، یەکێک لەو دوو کاندیدەی ناڕازییەكەی ئەنجامی هەڵبژاردن کۆبووەتەوەو قسەی کردووە و داوای لە ئاغای موسەوی کردووە "بەهۆی دۆخی نالەباری ئێستای وڵاتەوە واز لە هەڵوێستەكانی بهێنێت".
لەم ساڵانەدا، جگە لەو پرسە سیاسییانەی سەبارەت بە موجتەبا خامنەیی وروژێنراون، دەزگاکانی راگەیاندنی نزیک لە حکومەت و ژمارەیەک لە بەرپرسانی سیاسی بە "ئایەتوڵڵا" ناویان دەبردو دەیانوت موجتەبا توانیویەتی پلە زانستییەكانی حەوزەی عیلمی ببڕێت.
لە میدیاكاندا قسەوباسێك لەبارەی كڵاسەكانی خوێندنی موجتەباوە نەبووە، تا ئەوكاتەی ئاژانسی هەواڵی حەوزەی عیلمی قوم (رسا) لە ئەیلولی 2022دا رایگەیاند" ناونوسین بۆ خولی دەرەكی فیقهــــ و ئوسوڵی دینی حاجی ئاغا ئایەتوڵڵا سەید موجتەبا دەستیپێكردووە"و، ئەوی وەكو "ئایەتوڵڵایەك" ناساند. ئەوكات دەوترا كە وانە دەرەكییەكانی موجتەبا خامنەیی ماوەی 13 ساڵ پێشینەی هەیە.
وانە دەرەكییەكانی فیقهــــ و ئسوڵی دین بەرزترین ئاستی خوێندنە لە مەدرەسە زانستییەكانی مەزهەبی شیعەدا، كە خوێندكارەكان دوای تەواوكردنی بە پلەی ئیجتهاد دەگەن. لە سیستەمی خوێندنی حەوزە زانستییەكاندا، وانە وتنەوە لە پۆلەكانی دەرەوەدا وەكو ئاستی ئەكادیمی و زانیاری تاك ئەژمار دەكرێت.
تائێستا هیچ گفتوگۆ یان چاوپێكەوتنێكی موجتەبا خامنەیی بڵاونەكراوەتەوە تاوەكو بزانرێت ئەو چ فیكر یاخود سیاسەتێك لەبارەی پرسە ناوخۆیی و دەرەكییەكان دەگرێتەبەر، بەتایبەتیش لەبارەی ئەمریكاو ئیسرائیلەوە. تاكە قسەیەكی ئەو كە تائێستا بڵاوكراوەتەوە مێژووەكەی دەگەڕێتەوە بۆ 22ی ئەیلولی 2024، كە ئەو لە ڤیدیۆیەكدا رایدەگەینێت" بۆ ماوەیەكی كاتی وانەوتنەوەی خۆی رادەگرێت بەبێ ئەوەی باوكی ئاگاداربكاتەوە"، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، بەشێک لە شرۆڤەکاران و چالاکانی سیاسی داخستنی پۆلەکەیان بە پرسی جێنشینی موجتەبا خامنەییەوە بەستەوە.
لەڕوانگەی هەندێك لە چالاكانی سیاسییەوە لە نمونەی (فائزە هاشمی)؛ موجتەبا خامنەیی دەتوانێت "بن سەلمان"ێكی نوێ بێت بۆ ئێران. خانمی هاشمی لە ئایاری 2025دا وتبووی "دەكرێت" موجتەبا خامنەیی زەمینەسازێكی گۆڕانكاری بێت لە كۆماری ئیسلامی ئێراندا.
جگە لە خاتوونی هاشمی، خەڵكانی وەكو عەباس پالیزدار ئەندامی خولی حەوتەمی پەرلەمان و عەبدولڕەزا داوەری چالاكی سیاسی لەو كەسانەی كە لەم ساڵانەی دوایدا پشتیوانیان لەوە كردووە موجتەبا خامنەیی ببێت بە رابەر.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا لە تشرینی دووەمی 2019دا لەگەڵ هەشت كەسی تری پەیوەندیدار لەگەڵ باوكی، سزای بەسەر موجتەبادا سەپاند.
تەوریسی سیاسی لە ئێران
ساڵی 1979 كاتێك شۆڕشی ئیسلامی لە دژی دەسەڵاتی شا لە ئێران هەڵگیرسا، بەشێكی بەهانەكانی شۆڕشەكە دژ بە "پشتاوپشتكردنی دەسەڵات" بوو، بەڵام ئەمڕۆ لەژێر پەردەی "رابەری باڵا"دا كوڕ شوێنی باوكی گرتوەتەوە.
عەلی خامنەیی لە تەمەنی 86 ساڵیدا كوژرا. هەرچەندە ساڵ دەچووە سەر تەمەنی، قسەوباس لەبارەی جێنشینەكانی زیاتر دەبوون، هەندێک جار لە زاری ئەندامانی ئەنجومەنی پسپۆڕانەوە دەوترا تەماشای کاندیدەکانی جێنشین و رابەری داهاتوودا دەكرێت، بەڵام "بەشێوەیەكی نهێنی".
ساڵی 2024 لانی كەم چوار كەس لە ئەندامانی ئەنجومەنی شارەزایانی رابەری لەبارەی جێنشین و رابەری ئایندەوە قسەیان كرد. لەوانە محەمەد عەلی جەزایری ئەندامی ئەنجومەنی شارەزایان، كە بەجۆرێك قسەی كرد گوایا رابەری ئایندە دیاریكراوە، بەڵام "نهێنی"یەو "ئەگەر بیڵێم تیرۆر دەكرێت".
هەرچەندە ئەندامانی ئەنجومەنی شارەزایان هیچ كاتێك بژاردەكانی رابەریان باس نەكردووە، بەڵام لەناو قسەوباسەكاندا هەمیشە موجتەبا خامنەیی بەهۆی پەیوەندییەكانی لەگەڵ دامەزراوەكانی جێبەجێكردن و ئەمنیەتی و سیاسی، باشترین چانسی جێنشینی هەبووە.
ئەو بەشێوەی فەرمی لە كۆماری ئیسلامی ئێراندا هیچ بەرپرسیارێتییەكی جێبەجێكردنی نەبووە، بەڵام دیارە بە درێژایی ساڵانی رابردوو باشترین ئاشنایەتی لەگەڵ دەسەڵات و دەزگاكانی رابەریدا هەبووەو ئۆفێسی عەلی خامنەیی لەلایەن ئەوەوە بەڕێوەبراوە.
هەندێك لە بەرگریكارو پارێزەرانی عەلی خامنەیی باوەڕیان وابوو بۆ "بەردەوامی سەردەمی خامنەیی"و سیاسەتەكانی ئەو، دەبێت موجتەبا خامنەیی وەكو جێنشینی هەڵبژێردرێت، لەبەرامبەردا هەندێك لە نەیارانی هۆشدارییان دەدات لە بە تەوریسكردنی حوكمڕانی.
عەلی خامنەیی تا كاتێك كە زیندوو بوو، لەبارەی رابەری داهاتووی كۆماری ئیسلامی بەگشتی قسەیەكی كردبوو، وەكو قسەكەی لە 7ی ئازاری 2024 لە دیداریدا لەگەڵ ئەندامانی ئەنجومەنی شارەزایانی رابەری، كە داوای لە ئەندامانی نوێی ئەم ئەنجومەنە كرد لە هەڵبژاردنی رابەری ئایندەدا ئاگاداری "بنەما چەسپاوەكانی كۆماری ئیسلامی" بن و لەمڕووەوە "غافڵ" نەبن، ئەو جەختی كرد "هەڵبژاردنی رابەر دەبێت بە رەچاوكردنی بنەما چەسپاوەكان بێت".
ئەو 9 ساڵ پێشتریش لە دیدار لەگەڵ ئەندامانی ئەنجومەنی شارەزایان داوای لێكردبوون كە "لە هەڵبژاردنی رابەری ئایندەدا، خودا لەبەرچاوبگرن.. شەرم و روپامایی بخەنە لاوە، خوا لەبەرچاو بگرن، ئەركەكان لەبەرچاوبگرن، وڵات لەبەرچاوبگرن...".
خامنەیی بەجۆرێك قسەی كرد كە بابەتی رابەری ئایندەدا هەڵوێستێكی "بێلایەنانە"ی هەیەو دەستوەردان ناكات. بەڵام لە ساڵانی رابردوودا عەلی خامنەیی و نوسینگەكەی هیچ قسەیەكیان نەبوو لەبارەی ئەو دەنگۆیانەی كە لەبارەی دانانی موجتەبا وەكو جێنشین دەكران، هیچ كاردانەوەیەكی روون یان راگەیەندراوێكیان نەبوو پرسی جێنشینبوونەكە رەتبكەنەوە.
دوو ساڵ لەمەوبەر مەحمود محەمەدی عێراقی ئەندامی ئەنجومەنی شارەزایان لە گفتوگۆیەكدا لەگەڵ ئاژانسی (ایلنا) جەختی كرد ئاغای خامنەیی دژی ئەوەیە منداڵەكانی وەكو جێنشین ناویان بهێنرێت. رەنگە ئەمە تاكە نمونە بێت كە بەشێوەیەكی ناڕاستەوخۆ و وەكو كاردانەوەیەك لەبارەی پرسی جێنشینبوونەوە لەزمانی خامنەییەوە بڵاوكرابێتەوە.
سەرباری ئەوەی سیستەمی حوكمڕانی ئێران تەوریسی سیاسی رەتدەكاتەوە، بەڵام سەرباری ئەمەش هیچ دەقێكی روونی دەستوری نییە لەوەی رێگری لە تەوریس بكات.
گرێی بە بنەماڵەیكردنی دەسەڵات لە ئێران هەر لەپێش سەرهەڵدانی جەنگیش بەدوای موجتەبا خامنەییەوە بوو، بەوپێیەی بیرۆكەی تەوریس پێچەوانەیە لەگەڵ ئەو فەلسەفە سیاسییەی كە كۆماری ئیسلامی لەسەر دروستكراوە، بەڵام كوژرانی عەلی خامنەیی هاوكێشەی شەرعیەتی لە ئێراندا لە بەرژەوەندی موجتەبای كوڕی گۆڕی، لەبری رەوایەتی دەستوری و بنەماكانی شۆڕش، ئەمجارە "رەوایەتی خوێنی باوكی" وەرگرت، كە ئەمەش بیرۆكەیەكە ئامادەگی بەهێزی لە مێژووی سیاسی شیعەدا هەیە لە ئێران، ئەم جۆرە لە رەوایەتی رەهەندێكی سیمبولی بە رابەر دەبەخشێت كاتێك ناوی ئەو رووداوێكی "شەهیدبوون یاخود روبەڕووبونەوەی دوژمنانی دەرەكی"یەوە دەبەسترێتەوە.
موجتەباو باوكی جیاوازییان چییە ؟
هەرچۆنێك بێت، موجتەبا خامنەیی كە ماوەی نزیكەی 9 مانگە، لەدوای جەنگی 12 رۆژەی ئێران و ئیسرائیلەوە لە هیچ مەراسیمێكدا نەبینراوەو تا ئەمڕۆ میدیاكان هیچ وێنەو هەواڵێكیان لەبارەوە ئەوەوە بڵاونەكردوەتەوە. ئێستا ئیتر دوای ئەو بێدەنگییە دورو درێژە بەفەرمی بووە سێیەم رابەر لە مێژووی كۆماری ئیسلامیداو لەسەر كورسییەكی باوكی دانیشتووە.
دیارترین خاڵی جیاوازی نێوان رابەری كوڕو رابەری باوك دەتوانرێت لەم خاڵانەدا كورت بكرێتەوە:
- عەلی خامنەیی رابەرێكی قسەزان و وتاربێژ، سەركردەیەكی سیاسی راستەوخۆو ئاشكرا بوو، كە لە یەك كاتدا وەكو زانایەكی ئاینی و شارەزایەكی سیاسی دەردەكەوت، بەڵام موجتەبای كوڕی كەسایەتییەكی نادیارە، كە دوور لە چاوی میدیاكان لە پشتی پەردەوە بە بێدەنگی كاردەكات.
- بەپێچەوانەی باوكییەوە، موجتەبا لەڕووی ئاینییەوە پلەی باڵای نییەو وەكو مەرجەعێك تەماشا ناكرێت و بۆ وەرگرتنی پۆستی رابەری زیاتر لەوەی چاوی لە پیاوانی ئاینی بێت، رووی لە دامەزراوەی سەربازی و ئەمنیی بووە، ئەمەش وای لێ دەكات بۆ كاری ئایندەی زیاتر پشت بە سوپای پاسداران ببەستێت.
- لەبارەی بۆچونی ئاینییەوە، بەپێی ئەفسەرێكی فەیلەقی قودس بەناوی (جابر رەجەبی) كە ئەم ساڵانەی دوایی جیابووەتەوە، موجتەبا بەر لەوەی ببێت بە رابەر، "دەوڵەتی قوڵ" بووە لە ئێراندا، ئەو ئەفسەرە كە لەنزیكەوە موجتەبای ناسیوە باسلەوە دەكات، موجتەبا وەكو هاوڕێ مرۆڤێكی باشە، بەڵام لەڕووی ئاینییەوە زۆر لە باوكی جیاوازترە، باوەڕی بەوەیە ئێستا لە ئاخر زەماندا دەژین و دەبێت فارسەكان دەست بەسەر ناوچەی "نێوان دوو رووبارەكە"دا واتا رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بگرن بۆ ئەوەی ئیمامی مەهدی دەركەوێ، بەڵام عەلی خامنەیی بەتەواوی باوەڕی بۆ زۆر شت نەبووە كە وتویەتی، زیاتر باوەڕی بە ئیسلامی سیاسی هەبووە.
