سندوقی نیشتمانی بۆ دیموکراسی پاڵپشتی دارایی درەو دەکات

هەواڵ

ڕاپۆرت

دۆسیەیی نەوت

عەلی زەیدی: بەرهەمهێنانی نەوت بۆ 7 ملیۆن بەرزدەكەینەوە

عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عێراق رایدەگەیەنێت: سەردانەکەمان بۆ واشنتۆن تەنها سەردانێکی پرۆتۆکۆڵی نییە، بەڵکو راگەیاندنی قۆناغێکی نوێیە لە هاوبەشی نێوان عێراق و ئەمریکا، ئەمریکا هاوبەشێکی ستراتیژییە لە پلانەکانی پەرەپێدان و ئابوری عێراقداو دەمانەوێت لە سێ ساڵی داهاتوودا ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق بۆ 7 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا بەرز بکەینەوە

بڵاوکراوەتەوە لە : 27 حوزەیران 2026

عەلی زەیدی: بەرهەمهێنانی نەوت بۆ 7 ملیۆن بەرزدەكەینەوە

قەبارەی دەقەکان

قەبارەی دەقەکان


درەو:
عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق لە چاوپێکەوتنەکدا لەگەڵ كەناڵی سکای نیوز:
🔹 سەردانەکەمان بۆ واشنتۆن تەنها سەردانێکی پرۆتۆکۆڵی نییە، بەڵکو راگەیاندنی قۆناغێکی نوێیە لە هاوبەشی نێوان عێراق و ئەمریکا، لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و رێزگرتنی یەکتر.
🔹 مانگی ئەیلولی داهاتوو، هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئەرکی جەنگییان خۆیان دژی داعش کۆتایی پێدەهێنن و عێراق بەشێوەیەکی هەمیشەیی بەجێدەهێڵن.
🔹 لە قۆناغی داهاتوودا چاوەڕوانی بوونی ئەمریکاین لە ڕێگەی هاوبەشی ئابوری و وەبەرهێنان و گەشەپێدانەوە.
🔹 ئێمە دەمانەوێت لە هاوبەشیی سەربازییەوە بگوازینەوە بۆ هاوبەشییەکی ئابوری بەردەوام، دروستکردنی پردێکی ئابوری کاریگەر لە نێوان عێراق و ئەمەریکا کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەل بکات.
🔹 وەزارەتەکانی نەوت و کارەبا و پەیوەندییەکانمان ئاڕاستە کردووە کە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی ئەمریکا لە بوارەکانی وزە، پەیوەندییەکان، تەکنەلۆژیا و گەشەپێدان لە پێشینەدا دابنێن.
🔹 ئەنجوومەنی وەزاری بۆ ئابوری بڕیاری گرنگی سەبارەت بە پڕۆژە گەورەکانی نەوت لەگەڵ کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان داوە، لەوانەش کۆمپانیای شیڤرۆن، هالیبێرتۆن، و ئێچ کەی ئێن، ئەمە جگە لەوەی دەرفەتی کارکردنیان لە کێڵگە نوێیەکان و بلۆکی گەڕان داوە.
🔹 کەرتی پەیوەندییەکان بەرەو هاوبەشییەکی ستراتیژی لەگەڵ ستارلینک هەنگاو دەنێت، کە دەبێتە هۆی بەهێزکردنی ژێرخانی دیجیتاڵی عێراق. 
🔹 لەگەڵ لایەنی ئەمریکی گفتوگۆ لەسەر پڕۆژەی سندوقی وزە و گەشەپێدان دەکەین، کە لە 500 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا دەستپێدەکات و دەگاتە 2 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، ئەمەش بەپێی بارودۆخی ئابوری و بەرهەمهێنان و ڕەنگە لە دەرەوەی سنوردارکردنی پشکەکانی ئۆپێک بێت.
🔹 هەژماری ئەم سندوقە لە دامەزراوە بانکییە بەناوبانگەکانی ئەمریکا دەکرێتەوە، هەروەها سەرچاوەکانی لە ڕێککەوتن لەگەڵ کۆمپانیا ئەمریکییەکان وەبەرهێنان دەکرێن، لەوانەش پڕۆژەکانی کارەبا و ژێرخانی ئابوری.
🔹 لە ماوەی سێ دەیەدا، پارەدارکردنی سندوقەکە دەكرێت بگاتە نزیکەی 400 ملیار دۆلار، لەگەڵ گەشەکردنی وردە وردەی پەیوەست بە ئەدای پڕۆژەکان و کۆمپانیا جێبەجێکارەکانەوە.
🔹 ئامانجمان ئاوەدانکردنەوەی ژێرخانی زیانلێکەوتووانە لەڕێی وەبەرهێنانی ئەم سەرچاوانە لە پڕۆژەکانی گەشەپێدان.
🔹 کاردەکەین بۆ دەستەبەرکردنی پشکێکی دادپەروەرانە بۆ عێراق لە بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک، كە هاوتابێت لەگەڵ تواناکانی.
🔹 ئەمریکا هاوبەشێکی ستراتیژییە لە پلانەکانی پەرەپێدان و ئابوری عێراقدا.
🔹 وڵاتانی کەنداوی عەرەبی نمایندەی قووڵایییەکی مێژوویی و  کولتووری و کۆمەڵایەتی دەکەن بۆ عێراق و سەرچاوەی هێزن. 
🔹 ئێمە باوەڕمان بە سیاسەتی هاوسەنگی و کراوەیی لەگەڵ هەمووان هەیە.
🔹 دەوڵەتێکی بەهێز پێویستی بە بڕیاری یەکلاکەرەوە هەیە، یەکلاکردنەوەش بەشێکی سەرەکییە لە بەرپرسیارێتی دەوڵەتمەدار.
🔹 دەستنەگرتن بە پۆست پێگەیەكی بەهێز دەدات بە بەرپرس بۆ روبەڕوبوونەوەی ئاستەنگەکان، ئێمەش بەردەوامین لە کارکردن بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانمان.
🔹 گفتوگۆی قووڵمان لەگەڵ گروپە چەکدارەکان ئەنجامدا و جەختمان لەوە کردەوە کە دەوڵەت چوارچێوەی کۆکەرەوەی هەمووانە، و بوونی چەک لە دەرەوەی دامەزراوەکانی قبوڵکراو نییە.
🔹 ناکرێت نکۆڵی بکرێت لە ڕۆڵی گروپە چەکدارەکان لە روبەڕوبوونەوەی تیرۆر، بەڵام قۆناغی ئێستا وا دەخوازێت هەمووان لە ڕێگەی دەوڵەت و دامەزراوەکانییەوە کار بکەن.
 🔹 داوام لە هەموو لایەک کرد مێژووی خۆیان بپارێزن و ڕێگە نەدەن قوربانیدانەکانیان لەناو بچێت، چونکە ئامانجمان دروستکردنی دەوڵەتە نەک تەنها بەڕێوەبردنی حکومەت.
🔹 کار لەسەر ئامادەکارییەکان دەکەین بۆ کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتی بەناونیشانی كۆنفرانسی سەروەری جەخت لەوە دەکاتەوە کە بڕیاری عێراق لە دەستی عێراقییەکاندایە، لەگەڵ عێراقێکی بێ هێزی بیانی و هەر پێکهاتەیەکی چەکداری لە دەرەوەی چوارچێوەی دەوڵەت.
 🔹 لەئەنجامی قەیرانە ناوچەییەکان، هەناردەکردنی نەوتی عێراق تا ئاستێک دابەزیوە و کاردەکەین بۆ گەڕاندنەوەی توانای تەواوی هەناردەکردن.
 🔹 هيوادارين لە ماوەی سێ ساڵی داهاتوودا ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق بۆ 7 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرز بکەینەوە، هەروەها کۆمپانیا ئەمریکییەکانمان لەو دیدگایە ئاگادار کردووەتەوە.
 🔹 پەیوەندیمان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر بنەمای دراوسێیەتی باش و ڕێزگرتن و بەرژەوەندی هاوبەش دامەزراوە، هەروەک چۆن پەیوەندیمان لەگەڵ هەموو وڵاتانی ناوچەکە هەیە.
🔹 عێراق دەستێوەردان لە هیچ لایەنێک قبوڵ ناکات و بڕیارەکانیش هەمیشە لە بەرژەوەندی گەلی عێراقدا دەبن.
🔹 بەرەو بنیاتنانی هاوبەشییەکی ئابوری بەهێز لەگەڵ ویلایەتەیەکگرتووەکان هەنگاومان ناوە، لەسەر بنەمای بەرژەوەندی عێراق، نەک لەسەر حیسابی هیچ لایەنێکی تر.
🔹 سیاسەتی هاوپەیمانی و دوژمنایەتی پەیڕەو ناکەین، عێراق دەیەوێت ببێتە گۆڕەپانێک بۆ پەیوەندی و سەقامگیری نەک گۆڕەپانێک بۆ ململانێ.
 🔹 بەغدا پێشوازی لە میوانداریکردنی هەر دیالۆگێک دەکات کە بەشدار بێت لە هێورکردنەوەی ناوچەکە، لەوانەش گفتوگۆکانی نێوان ویلایەتەیەکگرتووەکان و ئێران.
🔹 لێکۆڵینەوەکان ئاماژەیان بە بوونی هیچ هێرشێک نەکردووە کە لە خاکی عێراقەوە بۆ سەر شانشینی سعودیە ئەنجام درابێت، هەروەها ڕاسپاردەی ڕوونمان دەرکردووە بۆ ڕێگریکردن لە هەر زیادەڕەوییەک لە داهاتوودا.
🔹 ئامانجمان پاراستنی عێراق و گەلەکەیەتی، لەدوای 30ی ئەیلولیەوە ئەنجامی کارەکانی حکومت و دەستکەوتەکانی پێشکەش بە هاووڵاتیان دەکەین نەک تەنها بەڵێن.
🔹 پێشبینی دەکەین لە ماوەی دوو هەفتەدا ئەو پۆستە بەتاڵانەی پڕ بکەینەوە، کە لە پێکهێنانی حکومەتدا ماونەتەوە.
🔹 کار لەسەر بنیاتنانی ئابوورییەکی مۆدێرن دەکەین، ئێمە هەنگاو دەنێین بۆ گواستنەوە بەرەو ئابوورییەکی بەرهەمدار و گەشەسەندوو.
🔹 کاردەکەین بۆ دامەزراندنی سندوقێکی گەشەپێدان بە هاوبەشی لەگەڵ بانکی ناوەندی عێراق و سندوقە نیشتمانییەکان، لەگەڵ کردنەوەی دەرگای پشکی گشتی بۆ جەماوەر و هاوبەشی ناوچەیی و نێودەوڵەتی.
🔹 پڕۆژەکانی سندوقی گەشەپێدان بەپێی پێویستی بازاڕ دارایی دەکرێن، بەشێوەیەک بەشدار بێت لە جووڵەی ئابوری و ڕەخساندنی هەلی کار.
🔹 لە ڕێگەی ڕێکاری یاساییەوە دەستمان کردووە بە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی، هەروەها بەشێکی بەرچاومان لە بەفیڕۆدان ڕاگرتووە و لە ڕێگەی چوارچێوە فەرمییەکانەوە پارەمان گەڕاندۆتەوە.
🔹 گەندەڵی لە عێراق دیاردەیەکە لە ئاستە بچووکەکانەوە دەست پێدەکات و لە ڕێگەی سیستمی بەرتیلەوە درێژدەبێتەوە، چارەسەرکردنی پێویستی بە چاکسازیی گشتگیر و بەردەوام هەیە.
🔹 لیژنەیەکی ناوەندیمان پێکهێناوە بۆ پێداچوونەوە بەو گرێبەستانەی کە بڕەکەی (25) ملیار دیناری تێپەڕاندووە، بۆ وردبینیکردن و دڵنیابوون لە دروستی خەمڵاندنە داراییەکانیان، و ڕێگریکردن لە هەڵئاوسانی تێچووی خەمڵێنراو.
🔹 ئەنجوومەنی وەزیران ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ڕەوانەکردنی ڕەشنووسی یاسایەک بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بۆ پێکهێنانی لیژنەیەکی چاودێری وردبینی پێشوەختە لە هەموو وەزارەت و دامەزراوەکانی دەوڵەت، ئەمەش ڕێکارەکانی شەفافییەت و سیستەمی بەڕێوەبردن بەهێز دەکات و کارایی بەڕێوەبردنی دارایی گشتی بەرز دەکاتەوە.

دواین هەواڵەکان

زیاتر ببینە
null
پێش 10 کاتژمێر

وەرچەرخان لە سەربەخۆیی ئابوورییەوە بۆ پشتبەستن بە بەغدا

null
پێش 11 کاتژمێر

بۆچی پێش سەردانەکەی بۆ تورکیا، بافڵ تاڵەبانی بانگهێشتی تاران کرا

null
١١ ئاب ٢٠٢٦

گەشەپێدان و ناکۆکی لە پیشەسازیی گازی سروشتی لە هەرێم (2007–2026)