هەواڵ
ژینگە
تێچووی جەنگی ئەمریکا دژ بە ئێران، کە بە ٧٥ ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت، دەکرێت نەخشەی گۆی زەوی لە "بیابان و دوکەڵەوە" بگۆڕێت بۆ "بەهەشتێکی سەوز"
بڵاوکراوەتەوە لە : 30 ئازار 2026
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
درەو:
مەعروف مەجید/ چالاکوانی ژینگە
کاتێک باس لە ململانێ و جەنگەکان دەکرێت، ژمارەکان تەنها وێرانکاری نیشان نادەن، بەڵکو ئەو دەرفەتە زێڕینانەمان بیردەخەنەوە کە مرۆڤایەتی لەدەستی دەدات.
تێچووی جەنگی ئەمریکا دژ بە ئێران، کە بە ٧٥ ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت، دەکرێت نەخشەی گۆی زەوی لە "بیابان و دوکەڵەوە" بگۆڕێت بۆ "بەهەشتێکی سەوز".
📊 ئەگەر ئەم پارەیە بۆ ژینگە بوایە، ژمارەکان ئاوا دەدوان:
کۆتاییهێنان بە "تینوێتی جیهانی" 💧
بەپێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، بە تەنها ٣٠ ملیار دۆلار دەتوانرێت کێشەی ئاوی خواردنەوەی پاک بۆ هەموو ئەو مرۆڤانە چارەسەر بکرێت کە لە جیهاندا بێبەشن لێی. بە ٧٥ ملیار دۆلار، دەتوانرێت:
سیستەمی ئاودێری بۆ ملیۆنان هێکتار زەوی وشک بگوڕدرێت.
وێستگەی زەبەلاحی شیرینکردنی ئاوی دەریا لەو وڵاتانە دروست بکرێت کە بەدەست وشکەساڵییەوە دەناڵێنن.
٢. سەوزکردنەوەی "سەحرا" و ڕاگرتنی بیابانبوون 🌳
تێچووی چاندنی ملیارێک دار نزیکەی ٢ ملیار دۆلارە. بە ٧٥ ملیار دۆلار دەتوانرێت:
٣٧ ملیار و ٥٠٠ ملیۆن دار بچێنرێت.
ئەم بڕە دارە دەتوانێت "دیواری سەوزی مەزن" لە ئەفریقا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەواو بکات و ڕێگری لە گۆڕانی زەوی بۆ بیابان بکات.
٣. پاککردنەوەی تەواوەتی زەریاکان 🌊
پاشماوەی پلاستیک گەورەترین هەڕەشەیە بۆ سەر ژیانی دەریایی.
بە تەنها ٥ بۆ ١٠ ملیار دۆلار، دەتوانرێت تەکنەلۆژیای "پاککەرەوەی زەریاکان" لە هەموو خاڵە جیهانییەکاندا جێگیر بکرێت.
بەمەش زەریاکان لە ملیۆنان تۆن پلاستیک پاک دەبنەوە کە ساڵانە دەبنە هۆی کوشتنی نەهەنگ و باڵندە دەریاییەکان.
٤. شۆڕشی وزەی خۆر لە وڵاتانی هەژار ☀️
زۆرێک لە وڵاتانی جیهانی سێیەم هێشتا خەڵوز و نەوت بۆ کارەبا بەکاردێنن.
بە ٧٥ ملیار دۆلار دەتوانرێت ٧٥ هەزار مێگاوات وزەی خۆر بەرهەم بهێنرێت.
ئەمە یەکسانە بە دابینکردنی کارەبای پاک بۆ زیاتر لە ١٠ وڵاتی مامناوەند، کە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی ملیۆنان تۆن لە غازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن.
٥. پاراستنی جۆرە دەگمەنەکان (Biodiversity) 🐼
بودجەی پێویست بۆ پاراستنی هەموو ناوچە سروشتییە گرنگەکانی جیهان (Hotspots) ساڵانە نزیکەی ٧ ملیار دۆلارە.
ئەم ٧٥ ملیارە دەتوانێت بودجەی ١٠ ساڵی پاراستنی هەموو دارستانە کەمەرەییەکان و ئاژەڵە لەناوچووەکانی جیهان دابین بکات.
📌 کورتەیەک بە ژمارە:
ئەگەر ئەم ٧٥ ملیار دۆلارە خەرج بکرایە:
☀پلەی گەرمی زەوی: دەتوانرا بە ڕێژەیەکی بەرچاو خاو بکرێتەوە.
🚰هەژاریی ئاو: لە جیهاندا بە ڕێژەی %٩٠ کەمی دەکرد.
🌴دارستانەکان: ڕووبەری سەوزایی جیهان بە ڕێژەی %٥ زیادی دەکرد.
پەیامی سەرەکی: کێشەی ژینگە "نەبوونی پارە" نییە، بەڵکو "نەبوونی ئیرادەیە". ئەو پارەیەی دەدرێت بە یەک جەنگ، بەسە بۆ ئەوەی مرۆڤایەتی بۆ سەدەها ساڵ لە ئاشتیدا لەگەڵ سروشت بژیت.
ڕاستییەکی تاڵ:
بودجەی ساڵانەی گەورەترین ڕێکخراوی ژینگەیی جیهان (UNEP) تەنها نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلارە. ئەمە واتە تێچووی ئەم جەنگە یەکسانە بە بودجەی ١٠٠ ساڵی هەموو چالاکییە ژینگەییەکانی جیهان!
- سەرۆکی ڕێکخراوی ئایندە بۆ پاراستنی ژینگە
