هەواڵ
دۆسیە
وەزارەتی نەوتی عێراق دروستكردنی هێڵێكی نوێی بۆری نەوتی بۆ بەندەری (بانیاس)ی سوریا راگەیاندو، باسلەوەشدەكات دەیەوێت توانای هەناردەكردنی نەوت بۆ بەندەری (جەیهان)ی توركیا بۆ نزیكەی (650 هەزار) بەرمیلی رۆژانە بەرزبكاتەوە.
بڵاوکراوەتەوە لە : 26 ئازار 2026
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
(درەو):
وەزارەتی نەوتی عێراق دروستكردنی هێڵێكی نوێی بۆری نەوتی بۆ بەندەری (بانیاس)ی سوریا راگەیاندو، باسلەوەشدەكات دەیەوێت توانای هەناردەكردنی نەوت بۆ بەندەری (جەیهان)ی توركیا بۆ نزیكەی (650 هەزار) بەرمیلی رۆژانە بەرزبكاتەوە.
باسم محەمەد خزەیر بریكاری وەزارەتی نەوت بە ئاژانسی دەنگوباسەكانی عێراقی راگەیاند" دوو بۆری نەوت هەیە، یەکەمیان لە ناوخۆی هەرێمی کوردستاندایە، کە لە ساڵی 2014 دروستکراوەو توانای 900 هەزار بەرمیلی لە ڕۆژێکدا هەیە، دووەمیان بۆری سەرەکییە لە کەرکوکەوە بۆ فیشخابور، کە لەژێر کۆنترۆڵی وەزارەتدایەو توانای بنەڕەتیی نزیکەی یەک ملیۆن و 500 هەزار بەرمیلە لە ڕۆژێکدا".
وتی: پێشتر بۆری سەرەکی تێکچووەو هێشتا نەگەیشتووەتە توانای تەواوی هەناردەکردنی خۆی. لەئێستادا لە قۆناغی نۆژەنکردنەوە و تاقیکردنەوەدایە".
رونیکردەوە" یەکێک لە وێستگەکان نۆژەنکراوەتەوە، توانای سەرەتایی ئەم بۆرییە رۆژانە نزیکەی 350 هەزار بەرمیل دەبێت، لەگەڵ کۆمپانیای ئامێرە ئەندازیارییەكان کار لەسەر وێستگەی دووەم دەکەین، کە بەم بۆرییەوە بەستراوەتەوە، ڕەنگە بگەینە توانای هەناردەکردنی نزیکەی 500 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا".
بریكاری وەزیری نەوتی عێراق ئاماژەی بەوەكردووە، دەتوانن لە ڕێگەی ئەم بۆرییەوە ڕۆژانە نزیکەی 250 هەزار بەرمیل لە کێڵگەکانی کەرکوکەوە هەناردە بکەن، بەڵام زیاتر نا، چونکە توانای پاڵاوگەکانی باکور دوو هێندە زیادی کردووەو، رۆژانە 500 هەزار بەرمیلی تێپەڕاندووە. ئەو نزیکەی 380 هەزار بەرمیل نەوتەشی کە لە کێڵگەکانی کەرکوک بەرهەمدەهێنرێت دەچێتە پاڵاوگەکان بۆ بەرهەمهێنانی بەرهەمی پاڵاوتەکراو بۆ بەکارهێنانی ناوخۆ، دوای پشکنین دەكرێت لەم بۆرییەوە نزیکەی 250 هەزار بەرمیل پەمپ بکرێت بۆ جەیهان.
"هەماهەنگی لەگەڵ هەرێمی كوردستان هەیە سەبارەت بە زیادکردنی توانای بەرهەمهێنان لەو کێڵگانەی کە دەکەونە ناو هەرێمەوە. ئەم گرێبەستانە لەژێر کۆنترۆڵی ئێمەدا نین، چونکە ڕێککەوتنی نێوان هەرێمی کوردستان و کۆمپانیا بیانییەکانن. توانای بەردەست پێش قەیرانی جەنگی ئێستا لە دەوروبەری 200 هەزار بەرمیل بووە، کە هەناردە کراوە، لەگەڵ 50 هەزار بەرمیل بۆ بەکارهێنانی ناوخۆیی " بریكاری وەزارەتی نەوتی عێراق وا دەڵێ.
سەبارەت بە چۆنیەتی زیادكردنی هەناردەی نەوت بۆ بەندەری جەیهان لە توركیا، بریكارەكە باسلەوە دەكات" ئامانج هەناردەکردنی 400 هەزار بەرمیلە. ئەگەر لە کێڵگەکانی هەرێمەوە بگەینە 400 هەزار بەرمیل، و 250 هەزار بەرمیلمان لە کۆمپانیای نەوتی باکوورەوە هەبێت، ئەوا دەتوانین نزیکەی 650 هەزار بەرمیل هەناردە بکەین. ئەم ژمارەیەش پەیوەستە بە زیادکردنی توانای بەرهەمهێنان لە کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم".
لەبارەی بۆری کەرکوک- بانیاس، جەخت لەوە دەكات" لەئێستادا بۆرییەکە لەکارکەوتووە، هەروەها لێکۆڵینەوەیەکیشمان هەیە بۆ دروستکردنی بۆرییەکی نوێ لە عێراقەوە بۆ بانیاس. پلانی وەزارەت بریتییە لە بۆری (بەسرە- حەدیسە) كە دەكرێت لقی بۆ دروستبكرێت، یەکێکیان بەرەو ئوردن و ئەوی تریان بەرەو بانیاس. لەئێستادا پڕۆژەکە لە قۆناغی دیزاین و جێبەجێکردندایە، کە پێویستی بە بودجەیەکی بەرچاو هەیە بۆ دروستکردنی بۆرییەکە و وێستگە مامناوەندەکانی و دامەزراوەکانی عەمبارکردن".
بەپێی قسەی ئەم بەرپرسەی وەزارەتی نەوت، ئامانجی بۆرییە ستراتیژییە نوێیەکە نەرمییە لە دابینکردنی نەوت بۆ پاڵاوگەکان لە باشوورەوە بۆ باکوور و ئاسانکاری بۆ گواستنەوەی نەوتی باشوور بۆ باکوور لە ئەگەری دروستبوونی کێشەیەک لە گەرووی هورمزدا. ئەو بۆرییە لەلایەن کۆمپانیایەکی عێراقییەوە لە باشوور دروستدەکرێت، بە کەرەستەی هاوردەکراو، بۆرییەکانیش بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان دروستدەکرێن.
لەم چوارچێوەیەدا وەكو ئەو دەڵێ، وەزارەت بانگهێشتنامەیەک بۆ کۆمپانیاکان دەردەکات بۆ ئەوەی کێبڕکێ لەسەر پرۆژەی دروستکردنی بۆرییەکە بکەن، پلانی وەزارەت بریتییە لە پەرەپێدان و بەرزکردنەوەی سیستەمی هەناردەکردنی باشوور، هەروەها بەرزکردنەوەی سیستەمی هەناردەکردنی باکور لەڕێگەی جەیهانەوە بەرەو بانیاس. ئەگەر بۆری عەقەبە پێویست بوو، ئەوا بەردەوام دەبن لە پرۆژەی عەقەبە. جگە لەمانەش لە دەروازەکان، دەتوانن هێڵی گواستنەوە لەرێگەی تانکەر بۆ تورکیا و ئوردن و سوریا دابمەزرێنن.
