هەواڵ
چاوپێکەوتن
ئەرکی ئێمە ئەوەیە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە مۆدێلێک بۆ بەشەکانی دیکە، نەوعێک لە خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیک لە چوارچێوەی کۆنفیدراڵییەت هەبێت، بەشەکانی دیکەی ئێرانیش خولیا ئەو فکرەیەن
بڵاوکراوەتەوە لە : 14 حوزەیران 2026
قەبارەی دەقەکان
قەبارەی دەقەکان
چاوپێکەوتننی درەو لەگەڵ سیامەندی موعینی - ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پژاك
دۆخی ئێران ئاڵۆزە و لە قەیرانێکی سیاسی، ئایدۆلۆژی و ئابوری زۆر تونددایە، لە نێوخۆ کێشەی لەگەڵ گەلانی ئێران هەیە، کێشەی لەگەڵ ئابوری هەیە، هاوزەمان لەگەڵ زۆربەی وڵاتانی دراوسێ و دەوروبەر کێشەی هەیە، لەگەڵ گڵوباڵیزم و ئەمریکاو ئیسرائیل کێشەی هەیە... پشتیوانی گەلی خۆی نییەو بەڵکو گەل لە بەرامبەریدا سەنگەری گرتووە.
ئەو دەوڵەتانەی لە دوای سایکس-بیکۆ و لەدوای لۆزان و دابەشکردنی کوردستان، ئەو دەوڵەتانی دامەزران دەوڵەتی هاوردەکردنن کە سیستەمی کۆلۆنیالیزمی ئەوروپا بە تایبەتی بریتانیا و فەرەنسا پرۆژەکەیان دانا، بۆ یەکدەستکردنی ئەو کۆمەڵگایانە بە کۆمەڵگای ئێرانیشەوە، کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بنەڕەتدا کۆمەڵگایەکی فرەیین و هەزاران ساڵە پێکەوە ژیاون، سیستەمی مەرکەزی لەو ناوچانە نەبووە، دوای دامەزراندنی دەوڵەت نەتەوە هێدی هێدی سەرهەڵدانەکان دەستی پێکرد، بەشێک توانیان هەندێک لە گەلان سەرکوت بکەن و تەنانەت لە بەینیشیان بەرن، بەڵام کوردیان بۆ سەرکوت نەکرا، کورد بەردەوام لە سەرهەڵداندا بووە.
ئێستا گەیشتووەتە دۆخێک ئەوە دەوڵەتە _ئێران_ لەگەڵ سیستمی جهیانی کێشەی هەیە، ئەو کێشەیەش بەو زهنییەتەی کە ئێران هەیەتی ناتوانێت ئەو بابەتانە چارەسەر بکات، ڕاستە دەتوانێت لەگەڵ سیستەمی جیهانی مامەڵە بکات، تەنانەت تەسلیمیشی بێت، بەڵام ئەو تەسلیم بوونە بە واتای ئەوە نیە کە سیستەم دەتوانێت لەسەر پێی خۆی ڕابوەستێت... بۆخۆیان باش دەزانن ئەگەر تەسلیمیش بن ئەو سیستەمە دەبێت بڕوات.
ئەگەر ئەمریکاو ئیسرائیلیش نەتوانن ئێران لەناوبەرن بەدەستی گەل دەفەوتێن، باشترین شتیش بۆ گەلانی ئێران ئەوەیە کە دەرفەتی ئەوەیان پێبدرێت کە بۆخۆیان حساباتی سیاسی لەگەڵ ئەو ڕژێمە بکەن، دەستەویەخەی سەربازی بەڵام سیاسی و کۆمەڵایەتی دەتوانن پاشەکشە بەو سیستەمە بکەن.
دوای کۆماری ئیسلامی ئێران چی سیستەمێک دێت؟ ئێستا هەوڵدەدرێت لەو چوارچێوەیەدا پرۆژەو پلان دابنرێت کە گەلانی ئێران شەریک بن لەو سیستەمەی لە داهاتوودا دێت، دەسەڵاتی مەرکەزی لە ئێران پێگەیەکی نەماوە، کە خەڵک بەدوی بکەوێت، گەلان بەگشتی (بەلوچی، کورد، عەرەب، ئازەری و هەموویان) سیستەمێکی نامەرکەزییان دەوێت و تێکۆشانی بۆ دەکەن.
بە قەناعەتی من باشیان كرد رۆژهەڵاتی كوردستان خۆیان بە دوور گرت لە شەڕەكە، کە هیچ گرنتییەکی ناونەتەوەییان لە پشت نەبێت، گەلی ئێمە بکەوێتە نێو شەڕێکەوە کە نەزانێت بۆ کوێ دەچێت، ببێتە ئەبزار (ئامراز)ێکی سیستەمی گلوباڵ کە قازانج و بەرژەوەندییەکییان هەیە بۆ دابەشکردنی ناوچەکە، گەلی ئێمەش بەرژەوەندی خۆی هەیەو لە چواچێوەی بەرژەوەندی نیشتمانی و نەتەوەیی دەتوانێت لەگەڵ ئەو سیستەمانە کاربکات، بە مەرجێک گرنتییەکی ناونەتەوەیی هەبێت کە گەلی ئێمە نەبێتە قوربانی.
داخوازییەکانی کورد بەشێوەی پرۆژە پێشکەش بە سیستەمی جیهانی کراوە، کە کورد چی دەوێت، رۆژهەڵاتی کوردستان بەتەنها نییەو گرێدراوی هەموو بەشەکانی دیکەی کوردستانە، بەڵام ئەمڕۆ ڕۆژەڤ ئێرانە و کورد دەرفەتی بۆ ڕەخساوەو پێویستە ئەو دەرفەتە بەکاربهێنێت.
هەماهەنگی هەیە لە نێوان شەش حزبی سیاسی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەڵام لەم قۆناغە تەنها پرۆژەدانان بۆ دوای ڕژێمی ئێستای ئێران بەس نیە، پێویست بوو ناوەندی هاوکاری یاخود ئەو هاوپەیمانیەی حزبەکانی ئێستا پرۆژەی پێشکەش بکردایە بۆ هەموو ئێران نەک تەنها بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان، پێشەنگی شۆڕشێکی کردبا لە ئێران کە کورد ئەو زەرفییەتەی هەیە، کورد هێزو توانای هەیە و تەنانەت زۆر ڕەحەت دەتوانێت لەشکرێکی گەورە و مەزن ساز بکات و ئەوانە زەرفییەتێکن لەنێو نەتەوەکانی دیکەدا نییە.
گرنگە کورد قۆناغی یەکەم یەکگرتووییەکی هاوبەشی هەبێت و دەتوانن هانگاوی هاوبەش بۆ هەندێک خاڵ بنێن، بۆ نمونە ناوەندێکی دیپلۆماسی ساز بکەن، کە وەک ناوەندێکی دیپلۆماسی ڕۆهەڵاتی کوردستان بچن لەگەڵ وڵاتی جیهان پەیوەندی سازبکەن نە نێو گەلی ڕۆژهەڵاتەوەنەک بە نێو حزبی سیاسییەوە... ئێمە وەک پژاک پێشوازی لەو کارە دەکەین و چیشمان لە دەست بێت بۆ ئەوەی ڕەوتی نیشتمانی نەتەوەیی کوردو ڕەوتی شۆڕشگێڕی کوردستان لە ئێران بچێتە پێشێ بە هەماهەنگی گەلانی دیکەی ئێرانیش بە تەواوی پشتیوانی دەکەین.
ئەوەندەی من ئاگادارم هیچیان نەداوە بە پژاک، ئەمریکاو ئیسرائیل هاتوون بۆ مەنتقەکە نەک لەبەر خاتر چاوی جوانی ڕۆژهەڵاتی کورد، یان هەموو خەڵکی ئێران، ئەوانە هاتوون بەرژەوەندییەکی ستراتیجیان هەیە، بەپێی پلان و بەرژەوەندی خۆیان نەخشە دادەڕێژنەوە، بەڵام گرنگ ئەوەیە کورد بە بتوانێت بە خوێندنەوەیەکی دروست لە سیاسەتی گڵوباڵ سیاسەتی خۆی بباتە پێشێ، کوردیش گەشتووەتە ئەو قۆناغەی کە سیاسەت بکات و گەلی خۆی بپارێزێت.
ئێمە وەک "پژاک: هیچ ئەسلیحە و چەکێکمان لە هێزەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و هیچ دەوڵەتێکی ئەوروپی و دەرەکی وەرنەگرتووە، بنکەو هێزی ئابوری ئێمە گەلی ئێمەیە، ئەگەر گەلی ئێمە نەبێت ناتوانین لەسەر پێ ڕابوەستین.
ئێران سیستەمێکی ئایدۆلۆژیکەو ڕیشەی هەیە، لەنێو بەشێک گەلی ئێراندا پێگەو باوەڕی هەرماوە، بەزۆر زۆر شەرعییەتی ئایدۆلۆژکیان لەدەست داوە، تەنانەت لە نێو گەلاندا (کورد، لوڕ، عەرەب، ئازەری، بەلوچ و تورک) ئەو ئیعتبارەیان نەماوە کە ساڵی 1979 تا 1990 هەیانبوو. بەڵام بە دڵنیاییەوە ئەو سیستمە بەرەو ڕۆیشتنەو دەبێت لە بیری ئەوەدا بین جێگرەوەی بۆ ببینین.
ئەرکی ئێمە ئەوەیە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە مۆدێلێک بۆ بەشەکانی دیکە، نەوعێک لە خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیک لە چوارچێوەی کۆنفیدراڵییەت هەبێت، بەشەکانی دیکەی ئێرانیش خولیا ئەو فکرەیەن، کە بتوانن لەسەر خاکی خۆیان ژیانێکی بە ڕومەت و بێ ترس بکەن، بۆ هەر دەستێوەردانێکیش لە نێو نەتەوەکانی ئێران پێویستە دیسکۆرسێک هەبێت بۆ ڕێگری لە مەترسییەکان.
